▶ 00:00 Terugblik: Gods Rechtvaardigheid en Kracht Tentoongesteld ↑ hoofdstukken

Dankjewel Dirk voor deze mooie introductie. En wij gaan inderdaad vooruitkijken deze morgen, al moet ik er meteen bij zeggen dat ik eerst nog even terugblik. De vorige keer is inmiddels drie weken geleden. Jij kijkt niet vooruit, jij kijkt omhoog, Ton? Het is een beetje koud hier? Ja, het is de laatste dag van de meteorologische zomer. Ik zei: drie weken geleden, toen wij hier ook in deze setting bij elkaar waren, heb ik gesproken over dit thema: 'in Gods etalage'. Dat was de eerste studie en daar heb ik goed aan gedaan, denk ik, om het in tweeën te knippen. Want het onderwerp dat we vanmorgen met elkaar willen bespreken, 'Gods overtreffende genade tentoongesteld', is echt een onderwerp dat een afzonderlijke bespreking zeker verdient.

De vorige keer, dat was op 10 augustus, hebben we ons beziggehouden met hoe God zijn heerlijkheid tentoonstelt. Ik moet er nog even bij zeggen dat ik voor het woord 'etalage' heb gekozen omdat daarin de gedachte besloten ligt van het tentoonstellen van iets; iets aan het publiek zichtbaar maken, demonstreren. Dat bewuste woord wordt in het Nieuwe Testament — ik heb het vooral over het Griekse begrip — tientallen keren gebruikt, maar een drietal keren door de apostel Paulus om naar voren te brengen dat God daardoor eigenschappen van Hem tentoonstelt. Daartoe beperk ik me, want in allerlei andere verbanden wordt het woord ook gebruikt, maar het gaat hier dus over het tentoonstellen van Gods glorie.

Dat is wat we toen gedaan hebben. We hebben de Romeinenbrief geopend en in de eerste plaats Romeinen hoofdstuk 3 gelezen. Daar lees je dat God zijn rechtvaardigheid heeft gedemonstreerd, geëtaleerd of tentoongesteld. Daar zijn we toen ook dieper op ingegaan. Om het heel kort samen te vatten: dat betekent dat God rechtvaardig is. Rechtvaardig betekent dat Hij zich aan zijn woord houdt; Hij doet recht aan dat wat Hij beloofd heeft. Een rechtvaardige in de Bijbel is sowieso iemand die 'amen' zegt op het Woord. Zoals God 'amen' zegt op zijn Woord — Hij gelooft in zijn Woord en daarom is Hij rechtvaardig — maar als een mens vervolgens 'amen' zegt op wat God belooft, dan rekent God dat ook tot rechtvaardigheid. Er is niets wat God zo honoreert en waardeert als juist het feit dat een mens beaamt wat Hij zegt, maar vooral ook wat Hij belooft. Dat is wat die rechtvaardigheid behelst. God heeft zijn Zoon gezonden, dat had Hij tevoren beloofd, en dus heeft Hij daarmee ook zijn rechtvaardigheid geëtaleerd. Hij is betrouwbaar, je kunt van Hem op aan.

Dat was Romeinen 3, en toen hebben we in Romeinen 9, een aantal hoofdstukken later, gelezen dat God zijn kracht demonstreert en hoe Hij daarvoor ook contrast inzet. Daar hebben we met name gefocust op het fenomeen dat God een Farao, de machtigste man in die dagen, deed opstaan tegen Zichzelf. U kent de geschiedenis: Mozes die naar Farao gezonden wordt met de boodschap: "Laat mijn volk gaan!" Farao zegt nee, maar dat had God trouwens van tevoren al gezegd. Op een gegeven ogenblik dreigt Farao te bezwijken onder de druk van de plagen die eraan komen, en dan lees je dat God zijn hart verhardt. Want, en dat is de clou in Romeinen 9, God dééd Farao tegen Zichzelf opstaan. Dat was God. Hij was bedoeld als een vat tot oneer, omdat God zijn kracht wilde demonstreren; laten zien hoe sterk Hij is. Daar heb je een contrast voor nodig. Als je wilt laten zien hoe sterk je bent, dan heb je geen zwakkeling tegenover je nodig, maar iemand die heel sterk is. Als je die overtreft in kracht, bewijs en demonstreer je door dat contrast je kracht en stel je deze tentoon.

God excuseert Zich daarvoor niet, want het is gewoon ook zijn recht. Wij zijn allemaal leem; dat was ook Romeinen 9. Uit de klei getrokken zijn wij mensen. Zoals Dirk daar naar voren bracht, is dat de hele kringloop van het levende, de 'circle of life'. Het is opgaan, blinken en weer verzinken. Maar God gaat zijn weg en dat hoeft Hij ook niet te excuseren. Het is zijn schepping en Hij doet daarmee wat Hij wil. Wat geweldig is: God houdt van zijn schepping, want het is zijn schepping. Alleen als ik het zo al zeg, dan zie je ook het geweldige geheim. Ook als God dus vaten, stukken klei of gewoon mensen gebruikt om zijn kracht te demonstreren en daarmee zijn toorn laat blijken — want dat gaat er niet zachtzinnig aan toe — dan nog is het zijn liefde. Ja, dan moet je eventjes goed uitzoomen en het hele plaatje overzien. Dan pas versta je: aha, het is toch niet alleen maar tot zijn glorie, maar daarmee komt ook de hele schepping, elke creatuur, tot zijn recht. Dat was eigenlijk het slot van Romeinen 9, 10 en 11: dat uiteindelijk ook alle vaten tot oneer, vaten tot eer worden en Hem daarvoor zullen danken en loven. Nou, dat is in het kort samengevat wat we de vorige keer hebben gezien.

▶ 06:44 De Overtreffende Rijkdom van Zijn Genade ↑ hoofdstukken

Vandaag gaan we het hebben over hoe God zijn genade tentoonstelt. Eigenlijk staat het in de overtreffende trap: de overtreffende rijkdom van zijn genade in Efeze 2. We hebben verschillende eigenschappen van God, zoals Gods rechtvaardigheid en Gods kracht; dat zijn allemaal facetten van wie Hij is en wat Hij te tonen heeft, maar dat geldt dus ook voor Zijn genade. Dat wil zeggen: dat wat Hij geeft om niet. Want dat is wat genade is: wat blij maakt en wat gratis is. Dat is wat genade uitdrukt.

We komen dan in Efeze 2 vers 7 uit, want daar wordt die uitdrukking gebruikt dat God de overtreffende rijkdom van zijn genade tentoonstelt. Maar we moeten even goed bij het begin beginnen, of eigenlijk bij hoofdstuk 2 vers 4, om de gedachten en het betoog goed te verstaan. Efeze is een gevangenisbrief die Paulus heeft geschreven en juist in die laatste brieven betreedt Paulus echt ongekende hoogten. Er is een boekje over de Efezebrief waar ik zelf een bijdrage aan heb geleverd; daarin is de brief vers voor vers behandeld. Paulus betreedt inderdaad ongekende hoogten, haast letterlijk, omdat hij daar met name de dingen beziet vanuit de hemelse gewesten.

In vers 4 lees je: "God echter, die rijk is in ontferming." Voor de goede orde: dit is de NBG-tekst. In de reguliere NBG-vertaling staat dat Hij rijk is aan ontferming. Dat is ongetwijfeld ook waar, maar het is een subtiel verschil. Als Hij rijk is aan ontferming, dan betekent dat dat Hij meer dan genoeg ontferming of erbarming heeft. Als Hij echter rijk is in ontferming, dan betekent dat dat zijn rijkdom juist gelegen is in het feit dat Hij zich ontfermt. Dat is de sfeer waarin zijn rijkdom wordt getoond. Het is niet voor niets dat ik hier in vers 4 begin, omdat hier al voorgesorteerd wordt op vers 7, waar ik wil uitkomen. Want daar lees je dat God de overvloedige rijkdom van zijn genade in de komende aeonen gaat tentoonstellen, en hier wordt eigenlijk al de basis daarvoor gelegd.

Dit staat ook in contrast: "God echter, die rijk is in ontferming." Dat betekent: "Maar God..." Je zou eigenlijk het voorgaande er nog bij moeten betrekken. Kijk de eerste drie verzen van Efeze 2 maar na, daar lees je wat Paulus naar voren brengt over ons, de natiën. Wij bevonden ons totaal buiten de kring van Israël. We waren vervreemd van het burgerschap van Israël, zoals je leest in hoofdstuk 2 vers 11, en we hadden totaal niets met God van doen. We zochten Hem ook niet, maar de mens zoekt God niet; God zoekt de mens en Hij vindt hem ook. God heeft zijn ontferming bewezen en Paulus schrijft in deze Efezebrief de gelovigen aan, de ekklesia. Hij schrijft hen aan als een bewijs van: jullie hebben gehoord van het geweldige goede bericht van wie God is en wat Hij gedaan heeft en zal doen door zijn Zoon. Hij heeft jullie hart geopend en Hij heeft jullie geloof gegeven — ik kom daar straks nog even op terug — en daarmee heeft Hij de rijkdom van zijn ontferming getoond.

Hij heeft dat gedaan om zijn grote liefde waarmee Hij ons heeft liefgehad. Dat het "grote" liefde is, lijkt misschien een kleinigheid en ik wil het niet groter maken dan het is, maar het is toch een subtiel verschil. Er staat hier niet het woordje groot, waarvoor het Griekse woord mega is. Dat woord wordt hier niet gebruikt. Er wordt een woord gebruikt dat wij kennen van polus, zoals in polygamie, polytheïsme of polykliniek. Dat betekent veelheid of meerdere. Het idee is niet zozeer de intensiteit van die liefde, maar de liefde die zich in veelvoud toont en in dit geval zovelen omvat. Het is een veelheid van, wat zeg ik, een allesomvattende liefde die zich telkens weer toont. Het is dus om zijn veelvuldige liefde waarmee Hij ons heeft liefgehad.

Daar moet ik nog een taalkundig dingetje bij zeggen, want soms is dat echt van belang. Er staat hier "heeft liefgehad" en ik heb er in deze samenkomst al dikwijls op gewezen: er staat een Griekse werkwoordsvorm die wij eigenlijk niet kennen als je het helemaal op de keper beschouwt, namelijk de aorist. Aorist betekent letterlijk "zonder horizon". Dat betekent dat het feit wordt weergegeven zonder dat het informatie over het tijdstip van handelen bevat. Dat klinkt heel deftig, maar het betekent dat je bij de gedachte "Hij heeft liefgehad" misschien de conclusie zou kunnen trekken dat het nu niet meer zo is. Ik ken zelfs gerenommeerde bijbelleraren die de conclusie hebben getrokken: "Ja, Hij heeft liefgehad, maar dat is nu niet meer." Daarom is het niet misplaatst om erop te wijzen dat hier het feit gesteld wordt. Het gaat niet over een tijdstip. God heeft lief, ongeacht wanneer. In het verband kan blijken dat het speciaal over het verleden gaat, maar het werkwoord zelf bevat geen tijdsinformatie. Daarom: om zijn veelvuldige liefde waarmee Hij ons liefheeft.

"Ook ons, doden voor de zonden..." Dat staat eigenlijk even tussen haakjes, als een tussenzin. Paulus is niet altijd makkelijk om te lezen, maar als je aandacht gaat geven aan de woorden en zinnen zoals ze er in het origineel staan, dan zie je hele grote schatten. Het gaat erom dat hij zegt: ja, ook ons, die doden waren voor de zonden.

▶ 15:19 Eengemaakt met Christus in Dood en Opstanding ↑ hoofdstukken

Een van de centrale dingen die Paulus in zijn boodschap altijd naar voren brengt, is dat wij die geloven verbonden zijn met Christus. We zijn met Hem gestorven en we zijn met Hem begraven in Zijn doop. Dat betekent niet in Zijn waterdoop, maar dat toen Hij in het graf gelegd werd, Hij werd ondergedompeld in de dood. Vervolgens werd Hij echter ook opgewekt, en wij zijn met Hem verbonden. Ook in dit gedeelte zie je dat dit een heel centraal punt is. Dat wil zeggen: toen Christus stierf... Paulus zegt in Galaten 2 dat ik met Christus gekruisigd ben. Wacht even, dan zou je de vraag kunnen stellen: Christus is gekruisigd, dat was in het jaar 30 van de eerste eeuw, maar toen was ik er nog niet. Het zou zelfs enige tijd duren voordat ik er was, en dat geldt voor u allemaal. Hoe kan ik dan, terwijl ik er nog niet eens was, met Christus gekruisigd zijn? En gestorven? En begraven? Al die dingen, hoe kan dat?

Het verhaal is dat wij met wat er met Christus gebeurde, worden geïdentificeerd. Dat wil zeggen dat het probleem van de zonde daarmee ook voorbij is. Toen Hij werd opgewekt, werden wij ook met Hem opgewekt en hebben we nieuw leven ontvangen. Dat is tevens een belofte, want dat mag dan nu allemaal nog verborgen zijn, maar wij worden met Hem geïdentificeerd; dat wil zeggen: eengemaakt. Als God ons ziet — wij die in Hem mogen geloven en die dat 'dood-zijn' nu al hebben gehad — dan ziet Hij Christus. Volmaakt dus ook. Dat is de geweldige waarheid: dat zoals Christus is, zo zijn wij. Niet omdat je dat ziet, maar omdat God zo rekent.

Het geheim is dat God ons nu al ziet zoals wij daadwerkelijk straks ook zullen zijn. Dat is ons probleem: wij kijken altijd maar terug naar het verleden. Dat komt omdat we van nature eigenlijk helemaal geen zicht op de toekomst hebben. Maar God wel. God ziet het grote geheel. Hij weet en ziet het al zo, dat wat Christus overkwam, ook ons overkwam. Christus is gestorven en wij zijn dus ook doden voor de zonde. Hij heeft ons samen levend gemaakt met Christus. Hier heb je het: inderdaad met Hem gestorven, maar ook met Hem levend gemaakt. Toen Christus op die derde dag na Zijn kruisiging uit het graf opstond en leven ontving — want daar gaat het eigenlijk over — was Hij dood. Veel mensen zeggen dan dat Jezus wel in het graf lag, maar dat Hij eigenlijk schijndood was en niet echt gestorven is. Dat is feitelijk een ontkenning van Zijn opstanding. Nee, God heeft Hem levend gemaakt, en daarmee ook ons, want wij zijn met Hem eengemaakt.

Samen levend gemaakt met Christus, zoals je trouwens niet alleen hier, maar ook in Kolossensen 2 leest. Toen Christus werd levend gemaakt, lag ook daar onze levendmaking reeds in besloten. In de kiem ligt dat er allemaal al in. Zoals Dirk dat zojuist toelichtte aan de hand van wat je dan ziet — ik ga even een vervolg doen op jouw voorbeeld, Dirk. Hij liet zien dat het eraf valt, maar dat het oog er al in zit. Het ligt er al helemaal in besloten. Dat is in feite ook zo met de opwekking van Christus. Hij werd opgewekt, en daarmee is de garantie gegeven. Dat is trouwens wat Paulus ook elders naar voren brengt in 1 Korinthe 15: ook wij worden opgewekt. Sterker nog, alle mensen worden levend gemaakt, alleen ieder in zijn eigen rangorde, maar het ligt er allemaal al in besloten en verborgen.

Samen levend gemaakt met Christus, en dan zegt Paulus erbij: 'In genade zijn jullie geredden.' Zo staat het er letterlijk. Jullie zijn behouden, maar het staat in het meervoud: jullie zijn allemaal geredden. En hoe komt dat? Dat is in genade. Je ontvangt het 'om niet'. Genade betekent: zonder voorwaarden en ook zonder tegenprestatie. Zonder dat jij daar iets aan gedaan hebt. Dat is heel essentieel. De boodschap van het evangelie is een boodschap van Gods genade. Hij geeft dat om niet. Op het moment dat je zegt dat daar ook maar één voorwaarde aan verbonden is — en dat wordt helemaal 'tricky' wanneer het een heel kleine voorwaarde is, want dan valt het niet op — dan is het geen genade meer. Als ik zeg dat ik u iets gratis geef, maar je moet me één cent betalen, dan valt dat niet op. Je denkt: die ene cent kan ik wel missen, dat moet wel lukken. Ja, maar dan betekent het dus dat het niet meer gratis is. Het maakt in feite niet uit of je zegt dat je één cent moet betalen, een dubbeltje, een euro, of een paar duizend of een miljard euro. Het is een principieel verschil. Als het gratis is, dan is het om niet.

Als je een voorwaarde stelt, al is die slechts heel klein, dan verander je alles. Het is maar één stap... 'God heeft alles gedaan', herkent u wat ik nu zeg? Wat in zoveel prediking doorklinkt: 'God heeft alles gedaan, jij hoeft nog maar één ding te doen.' Nou, dat moet toch lukken, nietwaar? Daarmee heb je echter de boodschap van genade om zeep geholpen. Een beetje genade bestaat namelijk niet, zoals een beetje gratis ook niet bestaat. Het is gratis of het is niet gratis. Oké, dat lijkt me belangrijk en Paulus benadrukt: 'In genade zijn jullie geredden.'

Hij heeft ons ook samen opgewekt. Hij had zojuist gezegd: 'Samen levend gemaakt', en dat 'en' geeft aan dat het daarvan onderscheiden is. Samen levend gemaakt, maar ook samen opgewekt. Er is een subtiel verschil tussen het ontvangen van leven en het gewekt worden. Toen de Heer Jezus Christus dood in het graf lag, werd Hij levend gemaakt; Hij ontving leven. Vervolgens werd Hij ook gewekt, wakker gemaakt. Je zou kunnen zeggen dat dit samenvalt, en dat is ook zo, maar het zijn twee verschillende aspecten en Paulus gebruikt beide termen: samen levend maken en samen opwekken.

Waar het hier vooral om gaat, is niet zozeer dat Christus werd opgewekt en dat Christus werd levend gemaakt, maar dat wij daarin betrokken zijn. Samen met Hem dus. In het algemeen zegt de Bijbel dat wij samen met Hem zijn opgestaan. Want kijk, gewekt worden is passief. Levend gemaakt worden is ook passief. Als je levend gemaakt wordt, betekent dat immers dat je dood bent. En als je dood bent, kun je niet veel; dan ben je volstrekt afhankelijk van een ander. In dit geval van God, de levende God. Hij maakt levend en Hij maakt je wakker. Vervolgens sta je zelf op. Natuurlijk doordat Hij jou die kracht geeft, maar jij staat op. Opstaan is actief, gewekt worden is passief. Weer zo'n taalkundig dingetje, maar voor wat het waard is. Hij heeft ons samen opgewekt, en u ziet hoe ver dat hier gaat. Dit gaat heel ver, want dit is wat Paulus niet vaak in zijn brieven zo naar voren heeft gebracht. Daarom zeg ik ook: in de Efezebrief betreedt Paulus echt ongekende hoogte. Zelfs in de letterlijke zin van het woord.

▶ 24:05 Onze Hemelse Positie: Samen met Hem Gezeten ↑ hoofdstukken

Want nu zegt hij: Hij heeft ons mede opgewekt en ons ook samen een plaats gegeven. Letterlijk staat er — u ziet het hier ook in de interlineair — er staat gewoon letterlijk: Hij heeft ons samen doen zitten. Het idee is dus dat het niet alleen maar een plaats geven is, maar 'doen zitten'. Dat moet u even begrijpen, want Paulus had juist in het voorafgaande gezegd — wat een centraal punt is in de Bijbelse boodschap: Christus werd opgewekt uit de doden en vervolgens, officieel zelfs al meteen op diezelfde dag maar demonstratief na veertig dagen, werd Hij ten hemel opgenomen en is Hij gaan zitten aan de rechterhand Gods.

Dat betekent: Hij die zit, Hij is gezeten. Het werk is bovendien gedaan. Hij zit daar en Hij wacht ook, maar dat is de vervulling van een Bijbelse belofte in Psalm 110. Daar lees je al dat er profetisch tot de Messias gezegd wordt: 'Zet U aan Mijn rechterhand, totdat Ik Uw vijanden gesteld zal hebben tot een voetbank voor Uw voeten.' Met andere woorden: ga zitten en wacht nu maar. Wij leven in die tijd. De Heer Jezus Christus, de Messias, is gaan zitten aan Gods rechterhand. In feite is Hij daar; Hij zit daar passief en Hij wacht ook, totdat Hij straks uit het hemelse heiligdom zal komen — en dat duurt niet lang meer. Dan zullen de vijanden gesteld worden tot een voetbank voor Zijn voeten. Dat gaat over Christus.

Maar wat Paulus hier zegt, is: wij zijn daarin betrokken. Dat klinkt eigenlijk nog te vaag en te vrijblijvend. Nee, wij zijn met Hem eengemaakt. Hij zit daar, maar wij zijn daar ook al met Hem gezeten. Zo rekent God. Onze plaats, onze toekomst is ook dáár. Hij heeft ons samen een plaats gegeven, samen doen zitten. U begrijpt: dat is geen menselijk werk. Dat is geen menselijke arbeid, hè? Dat is iets wat je overkomt. Want wat is ons aandeel als je levend gemaakt wordt? Aan welke voorwaarden moet je voldoen? Nou, je moet dood zijn. En Hij maakt levend, Hij wekt op en Hij doet ons vervolgens ook samen zitten daar. Dus terwijl Christus Jezus vandaag daar gezeten is — moet u zich voorstellen: een Mens daar in de hemel, onttrokken aan het oog, geen mens ziet Hem — zitten wij daar ook met Hem.

Zo rekent God al: 'te midden van de hemelsen'. 'In de hemelse gewesten' staat er in de NBG-vertaling... dat doet nu even niet precies ter zake. Het idee is: 'de hemelsen' staat er in het meervoud. En daar in die hemelse regionen is Hij gezeten, op de allerhoogste plaats. Er is geen plaats in het hele universum hoger dan daar aan Zijn rechterhand. Hij heeft de erepositie rechts, dat krijgt altijd voorrang. Dáár is Hij gezeten en die plaats nemen wij met Hem in.

U zou kunnen zeggen... De profetie in Psalm 110 waar ik het zojuist over had, waarin God tegen de Messias zegt: 'Zet U aan Mijn rechterhand', daarvan zou je zeggen dat het over de Messias gaat. Dat klopt ook. Maar wat blijkt? Die Messias is niet alleen maar één persoon, maar een gezelschap. Hij is niet alleen maar het Hoofd, maar ook het lichaam. Snapt u hem? De ekklesia is daarin helemaal betrokken en eengemaakt. De Christus — dat is eigenlijk het grote geheim in de Efeze- en de Kolossensebrief — is dat de ekklesia, dat 'uitroepsel', samen met Christus Jezus het Hoofd één lichaam vormt. Zij vormen samen 'de Christus'. De Christus is dus een gezelschap, en dat was verborgen in het Oude Testament.

Dus feitelijk, als er in Psalm 110 staat: 'Zet U aan Mijn rechterhand', dan gaat het over Christus. Ja, dat is zo, maar wij zijn daarin al verborgen. Vandaar ook dat wij wel degelijk verborgen zijn in het Oude Testament. Er zijn mensen die zeggen: 'Nee, dat kan helemaal niet, want het Oude Testament spreekt niet over ons.' Dan zeg ik: 'Nee, dat is ook zo.' Zij zeggen dan: 'Het Oude Testament kan nooit over ons spreken, want dat was pas geopenbaard aan Paulus.' Dat is waar, maar dat komt omdat het verborgen was in die voorgaande tijden, verborgen ook in de Schriften. Je ziet het wel, alleen er ligt een bedekking op. En als de bedekking weggenomen wordt, als het ontdekt wordt... ja, dan wordt het zichtbaar.

Prachtig onderwerp! Maar het gaat er even om: de positie die God aan Christus heeft gegeven — aan Zijn rechterhand nu, de hoogste erepositie — die deelt Hij met ons, de ekklesia, Zijn lichaam. Daar, te midden van de hemelsen. Dus ja, waar zijn wij nu eigenlijk? Nou, niet hier. Ja, in de praktijk wel, maar God rekent ons dáár. Vandaar ook dat Paulus zegt — en dat is Kolossense 3: 'Indien jullie dan samen met Christus opgewekt zijn, zoek de dingen die boven zijn, waar Christus is.' Hij die ons leven is. Dat is onze toekomst, dat is onze positie. Zo rekent God.

En het is erg mooi om zo ook te denken en te bedenken: de dingen waar we zijn, want dat is onze echte plaats. Het hele idee is ook dat zonder de ekklesia — dat 'uitroepsel' dat vandaag, al tweeduizend jaar lang, verzameld wordt uit de natiën — zij samen 'de Christus' vormen. Eigenlijk zeg je daarmee — ik ga het straks ook laten zien — feitelijk zeg je daarmee ook dat de Christus zonder de ekklesia incompleet is. Wij zijn Zijn complement. Geen 'compliment', maar Zijn complement. Dat wil zeggen: wij vullen Hem aan. Ja, zoals mijn lichaam het hoofd aanvult. Of vice versa ook: mijn hoofd is toch echt incompleet zonder een lichaam, en het lichaam is incompleet zonder hoofd. Het is een eenheid, dat is het hele idee. Het is een onverbrekelijke eenheid. Dat is de geweldige waarheid die Paulus in zijn brieven naar voren brengt over de Christus: Hij heeft ons samen doen zitten te midden van de hemelsen in Christus Jezus.

▶ 31:29 De Ecclesia als de Onmisbare Aanvulling van het Hoofd ↑ hoofdstukken

Ik ga eventjes een paar verzen terug. We bladeren naar Efeze 1, waar we lezen over de Heer Jezus Christus. Midden in de zin val ik dan binnen: "En hoe overtreffend groot zijn Godskracht is aan ons die geloven." Die heeft Hij gewrocht in Christus door Hem uit de doden op te wekken en Hem te zetten aan Zijn rechterhand te midden van de hemelsen. Boven alle overheid en macht en kracht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt, niet alleen in deze, maar ook in de toekomende aeon. Dat wil zeggen dat Hij de allerhoogste plaats gekregen heeft. Ongeacht over welke instanties het gaat, want er zijn hier op aarde overheden en machten, maar daar in de hemelse regionen – achter de gordijnen zeg maar, achter de coulissen van deze wereld die voor ons per definitie verborgen zijn – daar zijn ook overheden en machten. Er zijn hiërarchieën, zowel in deze aeon als in de toekomende aeon. Hij staat daar boven, boven alles.

Deze huidige aeon loopt al vanaf de dagen van Noach en loopt door tot op deze tijd. Binnenkort is het einde van deze aeon bereikt, wanneer de Heer Jezus Christus terugkeert en uit het hemelse heiligdom zal komen. Dan zullen wij ook met Hem verschijnen in heerlijkheid. God heeft zo'n geweldig plan. Ik wil dit meteen al even gezegd hebben: het hele idee zoals dat traditioneel in de christenheid altijd gepredikt is – dat als de Heer Jezus Christus terugkeert, het dan "eeuwig wel" of "eeuwig wee" is – is een misvatting. De gedachte is vaak: Hij brengt de eeuwigheid aan en dan is het goed met je omdat je gered bent, of je bent niet gered en dan is het over en uit. Dat wordt dan in allerlei schreeuwende kleuren geschilderd, maar de grote fout is te denken dat als de Heer straks terugkeert, de eeuwigheid direct aanbreekt. Dat zegt de Bijbel niet. Er gaan nog aeonen aanbreken; eeuwen, zo u wilt. Niet in de zin van een periode van honderd jaar, maar wereldtijdperken. Eerst volgt de toekomende aeon, de duizend jaren.

Miljoenen mensen maken zich tegenwoordig zorgen over deze aarde. De aardigheid vind ik altijd dat wij niet in die zorg delen. Wij weten dat er nog een hele transitie gaat plaatsvinden, maar deze aarde gaat sowieso nog duizend jaar mee hoor. Dus nee, ik lig nooit op de A12 met de benen omhoog; ik kijk wel uit. Waarom zou je? Ik heb hoop en ik heb verwachting. Hoe ik dat weet? Ik heb een Bijbeltje en daar staat het gewoon luid en duidelijk in. Die zorgen deel ik dus totaal niet, integendeel.

God heeft alles onder Christus’ voeten gesteld. Hij heeft Hem opgewekt, Hem een plaats aan Zijn rechterhand gegeven en ook alles onder Zijn voeten gesteld. Dit is trouwens weer een aanhaling uit Psalm 8, waar het niet over de eerste Adam gaat zoals algemeen gedacht wordt, maar over de laatste Adam, de Ben-Adam. Hij heeft alles onder Zijn voeten gesteld en Hem als Hoofd boven alles wat er is, gegeven aan de ekklesia. Wauw. Ik zou nu eigenlijk even moeten stoppen en zeggen: "Jongens, we gaan nu even twee minuten stil zijn en eens overdenken wat hier staat." Dat ga ik niet doen, want ik ben zuinig op de tijd, maar Hij is als geschenk gegeven aan de ekklesia. De gedachte is hier niet zozeer dat de ekklesia een geschenk aan Hém is; nee, Hij is een geschenk aan de ekklesia, die Zijn lichaam is.

De ekklesia is het 'uitroepsel' van vandaag. God roept uit. Ekklesia betekent letterlijk 'uitroepsel'. Er klinkt een boodschap, een Godsbericht, en ieder die dat mag geloven omdat God jou dat cadeautje geeft, die hoort bij die ekklesia. Als je het woord uitsplitst in de elementen, betekent 'ek' uit en heeft het tweede deel te maken met roepen. Maar ik moet er nog iets bij zeggen: het woord ekklesia wordt in de Bijbel gebruikt in de betekenis van 'volksvergadering'. Het is de hoogste instantie waar het gezag berust. Kijk maar na op Wikipedia bij het woordje 'Ecclesia'. Dat woord komt uit de antieke Griekse literatuur. Daar had je volksvergaderingen, zoals je in Handelingen 19 ook leest over de ekklesia van Efeze. Dat was de hoogste instantie waar de beslissingen werden genomen. Noem het de Tweede Kamer, al doe ik dat liever niet, want dan wordt u misschien weer bang of u wel gekozen wordt. Dat probleem hoeft u sowieso niet te hebben. Maar wie wil daar nou lid van zijn? Goed, dat is weer een ander onderwerp.

Het gaat erom dat het de hoogste instantie is; daar berust het gezag. En dat is logisch, want het gaat hier over Hem die het Hoofd is van alle overheid en macht, en Hij wordt gegeven aan de ekklesia die Zijn lichaam is. Dat wil zeggen dat de ekklesia die positie van macht en eer met Hem deelt. Er staat ook bij: "de aanvulling van Hem die alles in allen volmaakt." De aanvulling, het pleroma – u mag dat woord weer vergeten – betekent letterlijk het complement. Zoals ik zojuist zei: het lichaam is een aanvulling van het hoofd. De één kan niet zonder de ander; Hoofd en lichaam samen zijn compleet.

De ekklesia is Zijn aanvulling en wij delen in die positie. Realiseert u zich die laatste zinsnede goed: God geeft aan Christus de allerhoogste positie, de ekklesia deelt daarin, en wat is daar dan de opzet van? De Christus als geheel, Hoofd en lichaam, gaat alles in allen volmaken. "Alles in allen", dat is heel veel hoor. Sterker nog, het is alomvattend. Het betreft alles wat God nog van zins is in Zijn voornemen met de hele schepping. De ekklesia is een uitroepsel dat bestemd is om een kanaal te zijn om de rest te bereiken. God gaat heel de schepping completeren, afmaken of voltooien. Daarin is de ekklesia, als lichaam van het Hoofd, het medium. Zo gaat God dat doen. Het is ongekend hoor, wij hebben er eigenlijk geen idee van. Ik vertel nu deze dingen, maar ik heb zelf ook geen flauwe notie hoe ongekend groot dit werkelijk is.

Dat God een stelletje... ja, hoe zal ik het zeggen? Nari's. Adullamieten. Begrijpt u die? Ja, gespuis. U weet dat toen David nog vluchtte, hij wel gezalfd was tot koning, maar het nog een tijdje duurde voordat hij het daadwerkelijk werd. Toen verborg hij zich in Adullam. Adullam heeft te maken met een verborgen plaats in de spelonk. Daar kwamen allemaal mensen bij hem die moeite hadden: ellendigen, schuldeisers en zij die in de narigheid zaten.

Allemaal mensen waarvan je zegt: nou, daar liever niet bij betrokken zijn. De aardigheid is: die behoorden ook inderdaad bij die ekklesia – ik bedoel bij die van David. Want die kregen later, toen David daadwerkelijk koning werd, allemaal een geweldige erepositie en deelden in zijn heerschappij.

Dat is de ekklesia. God heeft het geheel op het oog, maar die ekklesia, die roept Hij uit. Waarom? Om die te gebruiken om de rest te gaan bereiken. En God denkt groot, hoor. Wat je ook precies van God mag verwachten, want Hij is de Schepper van al. En Hij gaat alles in allen voltooien, volmaken, vervullen. Of hoe je het ook maar zeggen wilt.

Dat is Gods voornemen, Gods plan, en Hij gaat het bereiken ook. Daar is die vondst voor. Ja, maar ziet u wat een geweldige rol en positie de ekklesia daarin heeft? Zijn lichaam, wow! Oké, ik ga weer even terug naar Efeze 2 vers 6.

▶ 42:23 Genade Tentoongesteld in de Komende Aionen ↑ hoofdstukken

Want ik ben nog steeds niet in vers 7 aangekomen. Maar u hebt wel de smaak te pakken nu, denk ik. Of in ieder geval het betoog, de lijn van het betoog. Hij heeft ons samen opgewekt, ons samen doen zitten temidden van de hemelsen in Christus Jezus. En nu komt Hij om tentoon te stellen. Waarom heeft Hij ons daar met Hem geplaatst? Wel, om tentoon te stellen. Dat is dat woord waar we deze twee samenkomsten over hebben: om te etaleren, om iets te laten zien. Iets? Om alles te laten zien, tentoonstellen in de komende aeonen.

Wereldtijdperken; in uw vertaling staat 'eeuwen'. Ik heb er geen moeite mee, het staat in ieder geval... Het is leuk hè? Want de vertalers geven dit woord aeon meestal weer met 'eeuwigheid'. Maar ja, als het in het meervoud staat, dan kun je er moeilijk van maken: 'in de komende eeuwigheden'. Wacht even, als de eeuwigheid eindeloos is, volgt er dan nog eentje op ofzo? Wat is dat voor onzin dan? Ja, dat zijn ook geen logische gedachten. Totdat je beseft dat de Bijbel spreekt over wereldtijdperken die een begin en een einde hebben. Het is niet een eindeloze eeuwigheid die aanbreekt als Hij terugkeert. Integendeel, er gaan nog wereldtijdperken overheen om tentoon te stellen in de komende aeonen de overtreffende rijkdom van Zijn genade.

De overweldigende, overtreffende... hyperballo. Dat vind ik wel leuk, want hyper betekent 'over' en ballo heeft dat woordje 'bal', dat is het Griekse werkwoord voor werpen, een bal werpen. Dus hyperballo is eigenlijk iets leuks. Met dit soort woorden, als je eenmaal een beetje dat soort associaties begrijpt, dan snap je zo’n woord ook. Het is met recht overtreffend: de overtreffende rijkdom van Zijn genade. Ik vind de rijkdom van Zijn genade al geweldig, maar het is overtreffende rijkdom van Zijn genade, dat is echt een superlatief.

In hoofdstuk 1 vers 7 – dit is leuk – in hoofdstuk 2 vers 7 wordt gesproken over de rijkdom van Zijn genade, maar in hoofdstuk 1 vers 7 ook al. Precies dezelfde, exact dezelfde term: de rijkdom van Zijn genade. Maar daar in Efeze 1 gaat het over nu. Wat wil zeggen dat we nu geroepen zijn en deze positie hebben ontvangen. Hier gaat het over de komende aeonen. En dan is het de overtreffende rijkdom van Zijn genade die dan ook tentoongesteld wordt. Want je krijgt dus de gedachte, het contrast: de rijkdom van Zijn genade, daar zijn wij nu eigenlijk al bekend mee. De wereld niet, maar wij wel, als je eenmaal oog hebt gekregen voor de tijding die Hij nu wereldkundig laat maken. Ja, dan weten we dat nu. Maar wat nu verborgen is, zal straks tentoongesteld worden. En dat is niet nu.

In de komende aeonen gaat Hij de genade tentoonstellen. Dat wil zeggen: zodat het onmiskenbaar zal zijn, zodat niemand zich er ook meer aan kan onttrekken of het kan ontgaan. Nu kun je zelfs God ontkennen. Want ja, zie je iets van Hem? Al tweeduizend jaar geeft Hij niet thuis. Nee, dat is precies wat de Bijbel erover zegt: Hij is verborgen. Maar in de komende aeonen gaat dat heel anders en dan gaat Hij tentoonstellen. Nou, en wat? De rijkdom van Zijn genade. Wat zeg ik? De overtreffende rijkdom van Zijn genade. Dus dit hoofdstuk 2 vers 7 gaat nog verder; het overtreft hoofdstuk 1 vers 7 letterlijk.

En wat dan wel? Ik moet de zin dan even in zijn geheel lezen: om tentoon te stellen. Dus Hij heeft ons die plaats gegeven met Christus. Waarom? Nou, om straks, dus met het oog op de toekomst, om straks in de komende aeonen tentoon te stellen de overtreffende rijkdom van Zijn genade in Zijn goedertierenheid – vriendelijkheid, ik laat dat woord eventjes nu voor wat het is – in Zijn goedertierenheid over ons in Christus Jezus. Dus wat wij nu ontvangen, zal straks gedemonstreerd en geëtaleerd worden. Hoe groots dat is. Via ons, de ekklesia, Christus' lichaam, gaat God Zijn goedertierenheid tentoonstellen over heel de schepping.

En dan heb ik er nog een in Efeze 1. Ik citeerde daar zojuist ook wel even uit. Daar lees je dat God ons het geheim van Zijn wil heeft doen kennen naar Zijn welbehagen, dat Hij, God, Zich in Christus had voorgenomen om tot in het beheer van de volheid der tijden... Dat wil zeggen: God werkt een plan uit en de tijden, die wereldtijdperken, die zullen allemaal hun vervulling gaan krijgen. En als dat eenmaal zijn vervulling heeft gekregen, dan om tot in het beheer van de volheid der tijden het al – alles, ta panta staat er in het Grieks, dat is hemel en aarde, de schepping – om het al onder één hoofd, dat is de Christus, samen te vatten. Wat in de hemelen en wat op aarde is. Ziet u wat Gods plan is? Gods plan is om eenmaal, als alles vervuld zal zijn, alles onder één hoofd samen te vatten en er staat bij: in Hem. In wie ook wij, de ekklesia, het lotdeel ontvangen hebben. Dus dat deel wat Hij krijgt, dat krijgen wij ook. Dan zie je, we hebben het nu over Efeze 2, maar Paulus begon er al mee.

En weet je, je kunt je daar niet aan onttrekken. Als God jou daartoe bestemd heeft, dan gebeurt dat gewoon. Zoals God de hele schepping... Hij heeft een bestemmingsplan voor elke creatuur. Alles op zijn tijd, op zijn wijze. Mensen, ik weet: predestinatie. Predestinatie, dat betekent voorbestemming. Dat is ook zo'n Grieks woord: destination. Maar ja, ik ken hele volksstammen bij wie gewoon meteen het koude zweet uitbreekt wanneer ze dat woord überhaupt horen. Want die denken dat je voorbestemd bent voor de hel. En dan zeg ik: dat kent de Bijbel niet. Nou, dat moet sowieso wel duidelijk zijn. Nee, God heeft ons gepredestineerd, waartoe wij tevoren bestemd waren, gepredestineerd met dit plan. Dus voordat wij er waren, voor de nederwerping der wereld, stond dit al in Efeze 1. Daar had God dit plan al liggen en dat was onze bestemming, onze voorbestemming. En degenen die Hij voorbestemt, ja, die roept Hij ook. En die Hij roept, die rechtvaardigt Hij ook. En die Hij rechtvaardigt, die verheerlijkt Hij ook. Die gouden ketting in Romeinen 8. Nou ja, voor degenen die weten waar ik het over heb. Die zeggen: "Ah ja, zo is het." En als bij u het kwartje niet helemaal meteen valt: geen punt. Dat komt wel.

"Hem waartoe wij tevoren bestemd waren naar het voornemen van Hem, die in alles werkt naar de raad van Zijn wil." Wat een rust zeg. Er is er één die een plan heeft, een bedoeling, een raad – en dat is wat het woord betekent – waarin Zijn wil uitgedrukt wordt. En alles wat er gebeurt, gaat allemaal naar dat voornemen, naar dat plan, naar die raad. Dat is relaxed. Dat geeft zo'n rust en vreugde. Want er is niemand... Wat dacht u wat? God is de grote Schepper en zou Hij niet weten wat Hij doet? Hij heeft met elke creatuur, met jou, met mij, met al die miljarden mensen, Hij heeft een plan. En dat gaat Hij uitvoeren ook. En Zijn weg en Zijn plan is altijd het beste. Nou, gefeliciteerd trouwens dat je dat mag horen en dat je dat mag weten. Gefeliciteerd, zeg ik ook tegen mezelf, dat ik dit nu zo hier aan publiek mag vertellen. Alsjeblieft zeg.

Het gaat hier over de volheid der tijd. Als je nog eventjes doorblaadt, Efeze 3, dan staat er: "Hem zij de heerlijkheid in de ekklesia en in Christus Jezus". Ja, die horen bij elkaar hè, lichaam en hoofd. "Hem zij de heerlijkheid in de ekklesia en in Christus Jezus tot in al de geslachten, tot in al de generaties van de aeon van de aeonen. Amen." Dit is zo'n lofzang. Paulus buigt zijn knieën, letterlijk. Dat lees je in vers 14 ook. Hij buigt zijn knieën en dan zegt hij: "Wow, wat een God. Hem zij de heerlijkheid."

Maar het staat er ook bij: God heeft een geweldig plan van toekomende aeonen, en die aeonen zullen uiteindelijk ook culmineren, uitlopen in de aeon van de aeonen. Dat is dan de meest overtreffende trap. De aeon van de aeonen. Van alle wereldtijdperken die er zijn, is dat de meest overtreffende. Vergelijk het met de koning der koningen; dat is de meest overtreffende koning. Of het heilige der heiligen; dat is het allerheiligste. We hebben ook een Friese variant daarop en dat is de tocht der tochten. Ja, dat is de Elfstedentocht. De tocht der tochten, dat wil zeggen: de meest overtreffende tocht.

De aeon van de aeonen, en dat is... dit is nu al over sport gesproken, dit is een omgekeerd olympisch symbool. Dan zeg ik: ondersteboven gekeerd. Maar ik wil u iets laten zien. Kijk, eventjes kortweg over die aeonische tijden, die tijden van de aeonen. Er was ooit een tijd vóór de aeonische tijden, voordat de aeonen aanbraken, de wereldtijdperken. En toen kreeg je vervolgens diverse tijdperken: het tijdperk van de schepping, het tijdperk ook van de wereld die verwoest werd in de dagen van Noach, de voorgaande aeon. En dan krijg je de tegenwoordige aeon die begon in de dagen van Noach en die eindigt binnenkort bij de terugkeer van de Heer.

In het midden van die vijf aeonen staat het kruis. Hoe mooi kan het wezen? En dan krijg je vervolgens nog de toekomende aeon waar ik net over las, de duizend jaren. Die wordt echt duidelijk ook gekwantificeerd, dat wil zeggen: ze beslaat duizend jaren. En dan heb je ook nog — ja, dat is niet het laatste — want dan heb je ook nog de aeon van de aeonen. Maar tezamen heet dat dus de komende aeonen. En in deze komende aeonen gaat God de overtreffende rijkdom van zijn genade tentoonstellen, etaleren via ons, het lichaam, de ekklesia. Hoofd en lichaam tezamen. Via Christus gaat Hij dat allemaal realiseren. En als dat voltooid is, ja, dan krijg je de volheid der tijden of, zoals dat elders heet, de voleinding van de aeonen.

Een keurige, mooie, logische kaart van de aeonen, van die wereldtijdperken. Dat ga ik nu verder niet uitwerken, want hier zou je een hele serie over kunnen houden, niet te geloven, maar het is geweldig. God heeft een plan, een handvol aeonen om zo te zeggen, en Hij heeft al die aeonen ook in zijn hand. En dan eindigt Paulus nog...

▶ 55:00 Redding Is Uitsluitend een Gave van God ↑ hoofdstukken

Daar eindig ik ook mee. Als hij deze dingen naar voren gebracht heeft, wat God in de komende aeonen nog gaat doen met heel de schepping, dan zegt hij: "Want in genade zijn jullie geredden." Dat had hij zojuist ook al even tussen haakjes gezegd: in genade. Met andere woorden: denk nou niet, lieve Efeziërs, gelovigen die ik aanschrijf, denk nou niet dat je hier een bijdrage aan geleverd hebt. Het is in genade. In genade zijn jullie geredden door geloof.

En dat niet uit jullie zelf, het is een gave van God. Dan ga ik weer iets taalkundigs zeggen. Kijk, in het Nederlands hebben we dat fenomeen niet of nauwelijks van mannelijke woorden en vrouwelijke woorden, maar in het Grieks is het woordje "dat" hier onzijdig. Dat wil zeggen: "die" is mannelijk of vrouwelijk, maar "dat" is onzijdig. "Het", zeg maar. Maar "geredden" is mannelijk en "geloof", waar hier van gewaagd wordt, is vrouwelijk. Kijk, de discussie is deze: als Paulus zegt: "Want in genade zijn jullie gered door geloof, en dat niet uit jullie zelf", waar slaat dat "dat" dan op?

Nou, er zijn mensen die zeggen: "Ja, dat slaat op de redding." Maar dat kan niet, want dat is onzijdig en dat zou dan moeten slaan op een onzijdig woord. Als dit inderdaad een mannelijk woord was geweest, dan had het geslagen op de geredden. Maar dat is niet zo. Is het een vrouwelijk woord? Nee, ook niet, het is onzijdig. Maar "geloof" is vrouwelijk. "En dat niet uit jullie zelf" — dan heeft hij het gewoon over de geredden én over het geloof. De hele zin. Het slaat terug op de hele zin. Want in genade zijn jullie gered door geloof en het geheel — hoe noemen ze dat? — een package. Je krijgt het gewoon in één keer. Redding, geloof, het is allemaal Gods geschenk. Het is een gave van God. Hij geeft dat.

Dat is heel essentieel hoor, dit. En ik benadruk het juist ook vanwege het contrast. Want ik vertelde het hier in Benthuizen, maar ik weet dat er behalve hier in Benthuizen op heel veel plaatsen op dit moment bijeengekomen wordt in ons land. En overal klinkt: "Ja, het is allemaal genade." Maar ik zal u dit vertellen: het is hypocriet. Sorry dat ik het erg sterk aanzet, want het is hypocriet. Weet u waarom? Ze zeggen genade, maar ze bedoelen: je moet er wel iets voor doen. Ja, en dat betekent dus dat je de hele boodschap van genade om zeep hebt geholpen.

Het is een gave van God. En weet u waarom dat zo belangrijk is? Nou, dan staat erachter: "Niet uit werken". Niet vanwege prestaties. Ook als een keuze, als iets afhankelijk zou zijn van wat wij doen, dan wordt het een prestatie, een werk, iets wat ertegenover staat, een voorwaarde. Ja, maar dat betekent ook dat als ik iets gedaan heb, dat het ook mijn verdienste is en dan heb ik iets om te roemen.

Dus ja, maar in feite — om het hele verhaal nog wat sterker misschien te zeggen — als je uitgaat van het gebruikelijke verhaal van: "God heeft alles gedaan, jij hoeft alleen nog maar een keuze te maken voor Hem", dan red jij in feite jezelf. God heeft de redding dan mogelijk gemaakt, maar jij redt jezelf, namelijk door de stap die jij zet. En dan heb je weer reden om te roemen. En je maakt het ook altijd weer mee, ga het maar na: dat is typisch religie om zich te beroepen op: "Ja, maar ik heb voor Jezus gekozen, ik heb God gezocht." Lieve mensen, als je Hem zoekt, dan kan dat, maar dan komt dat omdat Hij jouw hart aanraakt. Je hebt niks van jezelf. En waarom is dat zo belangrijk? Omdat alle roem en alle eer voor Hem is en niemand anders.

En dan zeg ik: Amen. Dank u wel.