hypocrisie van leugenwoorden
07-04-2024 - Geplaatst door Andre Piet7 april 2024, Urk
In 1Timotheüs 4 voorzegt Paulus met nadruk dat in latere tijden sommigen zullen afstaan van het geloof en leringen van demonen zullen omarmen. Zij zouden daarmee succes hebben doordat ze zich bedienen van “hypocrisie van leugenwoorden”. En zo is het ook gegaan. Hypocrisie werd het handelsmerk van ‘de kerk’. Treffend geïllustreerd in het vanaf de kansel veroordelen van wat God als puur natuur heeft gemaakt. Maar daar bleef het niet bij. Veelgodendom werd geïntroduceerd onder de vlag van monotheïsme. Verdiensten onder het mom van genade en voorwaarden onder het mom van ‘om niet’. Eindeloze verdoemenis onder de dekmantel van Gods rechtvaardigheid. Enzovoort. Hoe belangrijk is het om door zulke mooi verpakte leugens heen te prikken!
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: het Thema en het Geheim van de Godsvrucht
- De Waarschuwing voor Grimmige Wolven in Latere Tijden
- Apostasia: Afstand Nemen van het Gezonde Geloof
- Leringen van Demonen en de Dogma's van Nicea
- Hypocrisie, Toneelspel en een Dichtgeschroeid Geweten
- Religieuze Ascese: de Afkeer van Gods Goede Schepping
- De Zegen van Dankzegging voor Al Gods Schepselen
- Gevoed en Gesterkt Door de Gezonde Woorden van Geloof
Introductie: het Thema en het Geheim van de Godsvrucht ↑ hoofdstukken
Een hele goedemiddag, vrienden hier te Urk. Het is heel goed en fijn om elkaar hier, zoals Jan zojuist ook al aangaf, zo te treffen rondom het Woord. Want inderdaad, dat is wat ons hier toch samenbrengt. Het onderwerp van vanmiddag klinkt misschien wat komisch als je naar het plaatje kijkt, maar het onderwerp en het thema dat we willen behandelen is nogal ernstig, moet ik zeggen. Heel serieus. Als je het thema even goed op je laat inwerken, dan kun je je daar ook wel iets bij voorstellen. Zowel bij hypocrisie — dat is nou niet echt een vrolijke karaktertrek — als bij leugenwoorden. En als je dan die twee bij elkaar brengt...
Maar waar hebben we het dan over? Ik zal u zeggen: de term zelf is rechtstreeks ontleend aan 1 Timotheüs 4 vers 2. We zullen hem straks ook tegenkomen, al moet ik er meteen de aantekening bij maken dat de vertalingen meestal wat anders klinken. De NBG-vertaling zegt bijvoorbeeld "de huichelarij van leugensprekers", maar ik denk dat dit niet helemaal correct is. Waar we het over hebben is dus hypocrisie van leugenwoorden. We willen vanmiddag de eerste vijf of zes verzen van 1 Timotheüs 4 eens met elkaar onder ogen zien.
Daar begint een heel nieuw hoofdstuk met vers 1. Dat daar een nieuw hoofdstuk is aangevangen is logisch, hoewel u weet dat die hoofdstuk- en versindeling van later datum is en niet geïnspireerd. Paulus heeft daar geen hoofdstuknummers of versnummers bij geschreven; dat hebben ze later voor het gemak gedaan. Daar heb ik helemaal geen bezwaar tegen, want het zoekt en vindt wat makkelijker op deze manier. Maar dat ze hier inderdaad een nieuw hoofdstuk hebben laten aanvangen, is begrijpelijk. Dat blijkt eigenlijk ook al uit de tegenstelling die ontstaat door de woorden "maar de Geest". Dat suggereert inderdaad een tegenstelling tot het voorgaande.
Het voorgaande was hoofdstuk 3 vers 16. Ik denk dat we een jaar geleden — ik weet het niet precies, maar iets in die geest — een hele middag hebben gewijd aan juist specifiek dat ene vers over het geheim van de godsvrucht. Of eigenlijk het geheim van de eerbied, zoals de meeste vertalingen dat zeggen. Waar Paulus dan over spreekt is: "groot is het geheim". Hij heeft het dan over de Christus in de tegenwoordige tijd, als degene die opgewekt is en die nu ook verschenen is onder de engelen, maar straks ook opgenomen zal worden in heerlijkheid. Hij spreekt over de Ecclesia, over eigenlijk de tijd waarin Christus verborgen is. Vandaar ook dat het een geheim genoemd wordt.
Eigenlijk is dat een lofzang op het werk dat God nu doet met het uitroepen van een Ecclesia. Hij roept mensen uit; we hebben er zojuist over gezongen, nietwaar? Over God die ons reeds tevoren, voordat er ook maar iets was, al uitkoos. Ik weet zeker dat er in een reformatorische plaats als Urk meestal in heel andere termen over uitverkiezing wordt gedacht. Want dan is het: de één wel, en de ander is dan eindeloos verloren. Terwijl het hele Bijbelse perspectief bij uitverkiezing juist altijd spreekt van Zijn liefde. Dat wil zeggen: God heeft het geheel op het oog. Hij houdt van Zijn schepping en al Zijn creaturen, en om hen te zegenen en te bereiken, roept Hij en kiest Hij sommigen uit. Uitverkiezing is dus in zekere zin exclusief — in die zin: de één wel en de ander niet — maar dat is juist omdat de rest gezegend zou worden.
God kiest Israël uit om de volkerenwereld te zegenen. Hij koos ooit Abram uit, niet omdat de rest van de wereld Hem niet interesseerde, maar juist omdat Hij via Abram en zijn zaad alle volkeren der aarde zou zegenen. Kijk, daar is uitverkiezing. En dat stemt overeen met de God zoals we Hem kennen vanuit de Bijbel. Ik moet u zeggen: alleen dat besef maakt al zo enorm rijk. Dan heb je echt een God die inderdaad in fasen en gestructureerd Zijn weg gaat en Zijn plan trekt.
Daar ging het voorgaande dus over. Maar door het op deze manier te introduceren — dat had ik niet eens zozeer gepland, maar dat realiseer ik me nu terwijl ik zo aan het praten ben — geef ik door dit contrast te tekenen eigenlijk ook al aan hoe de apostel Paulus aan de ene kant die geweldige dingen naar voren brengt, maar hoe men aan de andere kant van de woorden Gods, en speciaal de woorden die Paulus als apostel en leermeester van de natiën mocht doorgeven, de betekenis heeft verdraaid. Men heeft het misplaatst, zodat er totaal onbegrip zou ontstaan. En dat is waar dit gedeelte juist ook over handelt.
De Waarschuwing voor Grimmige Wolven in Latere Tijden ↑ hoofdstukken
Het is een waarschuwing, maar de Geest zegt nadrukkelijk dat in latere tijden... Dat 'nadrukkelijk' geeft eigenlijk ook aan dat het niet alleen een zwaar accent heeft, maar daar zit ook al de suggestie in dat er al eerder sprake was van deze waarschuwing. Dat kan ik zo zeggen omdat ik het ook kan bewijzen.
De Geest zegt nadrukkelijk, want een aantal jaren eerder... Ik ga ervan uit dat deze brief is geschreven nadat Paulus inmiddels was bevrijd uit de gevangenis. Hij had twee jaar in de gevangenis in Rome gezeten, zoals we lezen aan het slot van het boek Handelingen. Daarna is hij vrijgekomen en heeft hij zijn werkzaamheden weer opnieuw opgepakt. In die tijd zijn ook de zogenaamde pastorale brieven, de brieven aan Timotheüs en Titus, geschreven. Dat is een heel verhaal apart; eigenlijk valt dat een beetje buiten het historisch relaas zoals we dat kennen, want het boek Handelingen is dan inmiddels al afgesloten.
Maar een aantal jaren daarvoor, voordat Paulus deze brief optekende en aan Timotheüs richtte, had hij al een keer een afscheidstoespraak gehouden op het strand van Milete. Dat was vlakbij Efeze – ik geloof een kilometer of zeventig, tachtig vandaan. De oudsten, de opzieners uit Efeze, waren daarheen gekomen omdat Paulus geen tijd had om Efeze zelf aan te doen. Hij heeft toen een toespraak gehouden die we vinden in Handelingen 20. Hij vertelt daar over zijn bediening en over wat hij mocht verkondigen onder de natiën, maar hij had toen ook een heel ernstig woord gesproken en gewaarschuwd. Laten we daar eens naartoe gaan, want het valt helemaal in lijn en sluit naadloos aan op wat we zullen zien in 1 Timotheüs 4.
Paulus zegt dan, midden in zijn betoog in Handelingen 20: "Zelf weet ik dat na mijn heengaan..." Dit is een afscheidsboodschap; hij zegt: "Ik vertrek", maar hij kondigt aan wat er na zijn heengaan zal gebeuren. Hij zegt: "Zelf weet ik dat na mijn heengaan grimmige wolven bij u zullen binnenkomen die de kudde niet zullen sparen." Zúllen. Ik heb dat woord expres met nadruk genoteerd, omdat het echt een aankondiging is. Niet van: "het zou wel eens kunnen dat", maar: "het zal gaan gebeuren". Hij weet het.
Na zijn heengaan zullen grimmige wolven binnenkomen die de kudde niet zullen sparen. En dan komt er in feite nog iets ergers. Moet je je voorstellen dat je daar als opziener staat, tussen die oudere mannen tot wie Paulus zich richt, en dat hij dan zegt: "En uit uw eigen midden zullen mannen opstaan die verkeerde dingen zullen spreken om de discipelen achter zich aan te trekken." Het idee daarbij is dat ze vooral bezig zijn om hun eigen verhaal te vertellen en om voor zichzelf een kudde te verzamelen. Het zijn grimmige wolven en ze zullen verkeerde dingen spreken. De dingen die zij naar voren brengen, zullen afwijken en daarmee doen ze afstand van wat de apostel had verkondigd en geleerd. Dat was de waarschuwing toen.
Nu, een aantal jaren later – ik neem aan een jaar of zes, zeven later – richt hij deze brief aan Timotheüs en zegt hij: "Maar de Geest zegt nadrukkelijk dat in latere tijden..." Latere perioden, era’s. Let trouwens op dat woordje 'latere', want het gaat hier nog niet over de laatste dagen. Later schrijft Paulus hem nog een brief, zijn echte afscheidsbrief, de tweede brief aan Timotheüs, en daarin spreekt hij wel over de laatste dagen. Hij zegt: "Weet wel dat in de laatste dagen zware tijden zullen komen."
In die laatste dagen is er sprake van een enorme neergang. Om een idee te hebben van de context: als Paulus de tweede Timotheüsbrief schrijft, zegt hij ook dat allen die in Azië zijn, hem hebben verlaten. Hij steekt Timotheüs een hart onder de riem met geweldig onderwijs, maar tegelijkertijd laat hij zien hoe het bergafwaarts zal gaan met de christenheid als geheel. Dat is een eigenaardig contrast als je daarbij stilstaat. Hij had zo'n blijde tijding te melden over wie God is en over dat geweldige plan – daar word je zo blij van – maar tegelijkertijd was hij, als het gaat om zijn verwachtingen van de christenheid na zijn heengaan, uiterst pessimistisch.
Het eindigt er zelfs mee, en dat zie je aan het slot van de tweede Timotheüsbrief, dat hij zegt dat er een tijd komt dat men in het algemeen de gezonde leer niet meer zal verdragen. Dat wil zeggen: er was een tijd dat men de gezonde leer wel verdroeg, maar er komt een tijd dat juist in de sfeer waar men onderwezen wordt, de gezonde leer niet eens meer verdragen wordt. Je leest dan ook: ze zullen zichzelf leraren verzamelen die hun gehoor strelen, en ze zullen mythen navolgen. Wat ik er eigenlijk mee zeggen wil, is hoe de christenheid als geheel zou gaan afwijken.
Is het negatief om je dat te realiseren? Ja, daar word je niet blij van. Maar het is van belang om die waarschuwing ter harte te nemen. Het is niet voor niets dat Paulus ook hier schrijft dat de Geest dit nadrukkelijk zegt. Timotheüs, en over zijn hoofd heen ook wij, moeten dat weten, zodat we ons geen illusies maken over de ontwikkelingen. Als hij zou vaststellen dat wat hij mag brengen – dat wat ooit de apostel Paulus heeft onderwezen en wat Timotheüs als het ware als stokje heeft overgenomen – zoveel weerstand zou oproepen dat hij uiteindelijk zelfs niet eens meer welkom zou zijn in de ecclesia, in de gemeente waar hij ooit zelf was, dan moet hij dat weten.
Want zo was het eigenlijk met Paulus ook gegaan. In Azië was door zijn prediking een hele rits ecclesia's ontstaan, dat weten we uit het boek Handelingen, maar later zegt hij: "Allen in Azië hebben mij verlaten." Dat betekent feitelijk dat hij niet eens meer welkom was in de plaatsen waar hij zelf ooit begonnen was. Dat moet voor de apostel een enorme tragedie zijn geweest. Hij vindt het van belang om dat ook aan Timotheüs door te geven: "Weet dat. Maak je geen illusies over de ontvangst van de boodschap."
Die boodschap mag dan wel zo groot, rijk en heerlijk zijn, maar men wil het niet. Dat is het merkwaardige; ik denk dat zelf ook heel vaak. Je bent zo rijk, maar je raakt de boodschap aan de straatstenen niet kwijt. Hoe kan dat? Er was een voorganger die dat destijds heel mooi formuleerde: "Ze hebben de Heer gekruisigd en Paulus stenigden ze; denk nou niet dat ze voor jou de rode loper gaan uitrollen wanneer je komt." Dat is denk ik heel goed geformuleerd. Het is van belang dat je geen valse verwachtingen hebt. De boodschap is rijk, maar de weerstand is groot. Enorm! Je zult tegen muren aanlopen.
Ik wil nog eventjes daarop terugkomen: het is hier nog niet de laatste tijden. In de laatste dagen – en ik durf wel te zeggen dat we in die dagen nu echt zijn gearriveerd – is de termijn bezig af te sluiten.
Apostasia: Afstand Nemen van het Gezonde Geloof ↑ hoofdstukken
Eigenlijk was dit er al in de dagen dat hij er zelfs nog was, maar in latere tijden zou dat zich alleen maar in versterkte mate gaan manifesteren. De Geest zegt nadrukkelijk dat in latere tijden sommigen zullen afstaan van het geloof. Ik heb het woord 'afstaan' hier eventjes gecursiveerd, omdat het afwijkt van de NBG-vertaling. In de NBG-vertaling staat namelijk dat sommigen zullen 'afvallen' van het geloof. Maar dat is niet het woord dat gebruikt wordt.
U zegt misschien: wat is er mis met afvallen? Dat hangt er natuurlijk een beetje vanaf hoe je het bedoelt. Afvallen kan ook iets zijn dat per ongeluk gebeurt; je valt ergens vanaf. Maar dat is hier het idee niet. Het Griekse woord is 'apostasia' — in het Engels kennen ze dit woord ook. Dat is opgebouwd uit 'apo', een voorzetsel dat 'vanaf' betekent, en 'stasia', wat verwant is aan ons woord 'staan'. Het is dus eigenlijk 'vanafstaan', in de zin van afstand nemen. Je neemt afstand; dat is wat apostasia betekent.
Paulus begint met 'sommigen', en hij heeft het hier trouwens over leraren; het gaat over de leer. Als je het geheel wilt bereiken, is het heel effectief om te beginnen bij de 'influencers', om het even modern te zeggen — bij degenen die invloed hebben. Als je de leer in het algemeen wilt beïnvloeden, dan moet je bij de leraren zijn, nietwaar? En zo is het ook gegaan bij de doctrines. Paulus zegt nadrukkelijk dat dit zal gaan gebeuren. De Geest, Gods Geest, betuigt dat en Paulus bevestigt het, tekent het zo op en geeft het zo door.
Hij zegt dat sommigen zullen afstaan van het geloof. Bij 'het geloof' gaat het niet zozeer om geloven als werkwoord — ik geloof, jij gelooft — maar om 'het geloof' als inhoud: dat wat geloofd wordt, de geloofswaarheid. Ze zullen afstand nemen van de geloofswaarheid zoals Paulus die had overgeleverd. Hij is, zoals hij in deze brief ook bij herhaling zegt, door God geroepen. In hoofdstuk 2 lees je dat al: "Ik ben daartoe gesteld als apostel en leraar van de natiën, en ik spreek de waarheid, ik lieg niet." Dat was zijn bediening. Hij heeft deze dingen bekendgemaakt, vastgelegd en uitgedragen. Maar hij zegt dat sommigen, de leraren, daarvan afstand zullen doen.
En hoe komt dat? Er staat dat dit gebeurt doordat zij dwaalgeesten volgen, geesten die doen dwalen. Je ziet dat trouwens ook in de interlineair. Ik hoop dat u, als u meeleest vanaf het scherm, ook even een oogje laat vallen op die interlineaire tekst. Dat zien we dan op de tweede regel, want dat is het woord dat daar gewoon het dichtst bij het Grieks komt. Of bent u misschien iemand die de Griekse tekst zelf leest? Dat is natuurlijk helemaal anders, maar dat doen de meesten denk ik niet. Hoe dan ook, Paulus zegt dat zij zullen afstaan. Het begint dus bij de leraren als het gaat om het afwijken van de leer.
Leringen van Demonen en de Dogma's van Nicea ↑ hoofdstukken
Doordat zij dwaalgeesten—geesten die doen dwalen—zullen volgen en acht geven op leringen van demonen. Ook hier ben ik trouwens eventjes afgeweken van de NBG-tekst. De NBG-tekst zegt 'boze geesten', maar het zijn demonen. Eigenlijk zijn demonen de goden van de volkeren; dat is geen moreel etiket. Als Paulus spreekt over demonen, bedoelde hij daarmee niet 'boze geesten' zoals wij die term vaak moreel laden. De Grieken vereerden demonen; zo noemden ze hun goden zelf ook. Demonen zijn gewoon de goden der volkeren. Je vindt dat in 1 Korinthe 10 ook terug.
Misschien is het u wel eens eerder opvallen, maar in Handelingen lees je dat Paulus geroepen wordt om op de Areopagus het een en ander te vertellen. Sommigen zeiden daar: "Wij hebben vernomen dat hij een verkondiger is van vreemde demonen." Daarmee bedoelden ze niet 'vreemde boze geesten', maar simpelweg: 'goden die wij niet kennen'. De Grieken spraken over hun goden, dat grote pantheon met vele goden, en noemden hen demonen. Dat daarachter boze geesten schuilgaan, dat mag zo wezen, maar er staat hier simpelweg 'demonen' en niet 'boze geesten'.
Dat is van belang, want Paulus is de apostel onder de natiën. Hoe groot zou het gevaar niet zijn dat de ecclesia's onder de natiën beïnvloed zouden worden door de religies van hun eigen goden? Dat was immers hun eigen achtergrond. Voor de Thessalonicenzen lees je dat ook: Paulus had hun het evangelie gebracht en zij hadden zich afgekeerd van de goden om de levende, waarachtige God te dienen. Maar Paulus zegt dat er leraren zullen gaan dwalen die acht geven op leringen van demonen. Dat zijn leringen uit heidense religies, want dat is waar die demonen voor staan. Ze gaan, zoals ze dat noemen, 'cherrypicken'. Dat wil zeggen dat ze allerlei elementen uit heidense religies pakken en die vermengen met het gezonde woord en het geloof zoals Paulus dat had onderwezen.
Hij waarschuwt dat de christenheid hiermee vergeven zal raken. Dat begint natuurlijk sijpelend; het gaat niet in één keer, maar stapje voor stapje wordt de leer beïnvloed door allerlei heidense, afgodische en in feite dus demonische invloeden. Het is nu 2024. Volgend jaar is het 2025 en dan is het precies 1700 jaar geleden dat het Concilie van Nicaea plaatsvond. We kunnen er vergif op innemen dat we de komende jaren ongetwijfeld nog heel vaak over Nicaea zullen horen. Waarom? Omdat Nicaea het eerste grote kerkelijke concilie was, notabene uitgeroepen door keizer Constantijn. Hij was de eerste Romeinse keizer die zogenaamd christen was. Ik zeg 'zogenaamd', want dat is een bizar verhaal, maar hij was de keizer waardoor het christendom van een vervolgde minderheid een officiële status kreeg. Ineens werden de staat en de kerk één.
Keizer Constantijn riep een vergadering uit, een concilie, het eerste oecumenische concilie. Moet u zich voorstellen: vrijwel alle kerkelijke denominaties, van rooms-katholiek tot Grieks-orthodox en de protestantse kerken, gaan allemaal terug naar Nicaea. Je hebt ook nog de Formulieren van Enigheid—de Heidelbergse Catechismus, de Dordtse Leerregels en de Nederlandse Geloofsbelijdenis—maar de algemene belijdenis, de eerste belijdenis, is die van Nicaea, en later die van Athanasius. Daarin is de leer van de drie-eenheid geformuleerd en vastgelegd. Wat er feitelijk gebeurde, is dat het veelgodendom van de heidenen werd geïntroduceerd in de christenheid.
Voorheen was het een bijbelse vanzelfsprekendheid: er is één God. Vraag het aan een Jood; zij zijn monotheïsten en elke dag zijn die woorden op hun lippen. Ook Paulus zegt het: één God, één Middelaar. En de Heer Jezus zei: "Dit nu is het eeuwige leven, dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, Uw Zoon, die U gezonden hebt." Zo werd erover gesproken; dat is bijbelse taal. Eén God, de Vader. Maar wat heeft men ervan gemaakt? Sinds Nicaea zijn dat dogma's geworden. Een dogma betekent letterlijk een 'besluit'. Destijds is per decreet door de keizer, die al die geestelijken bij elkaar had geroepen, besloten hoe de leer eruitzag. Ze zijn een paar maanden bij elkaar geweest in Nicaea, in Noordwest-Turkije, vlakbij Constantinopel—de stad die vernoemd is naar Constantijn en tegenwoordig Istanbul heet.
In ieder geval is toen besloten dat er niet één God was, maar meerdere goden. Alleen heeft men het natuurlijk niet zo geformuleerd. Men spreekt over God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest; verschillende personen, maar toch één God. Men zegt monotheïstisch te zijn, maar als je in oude kathedralen komt en de afbeeldingen van de heilige drie-eenheid ziet, dan zie je altijd een soort familie afgebeeld. Dat heeft niets met de ene God te maken; dat is veelgodendom in een christelijk jasje. In feite zijn dat leringen van demonen. Men heeft het meergodendom via een achterdeurtje in de belijdenis geïntroduceerd.
Tijdens Nicaea was er de grote strijd tussen Arius en Athanasius. Athanasius zei: "Jezus Christus is niet alleen de Zoon van God, Hij is God de Zoon." Arius zei: "Nee, Hij is de Zoon van God, niet God de Zoon." Arius had daarin volledig gelijk. En weet u wat er gebeurde in Nicaea? Arius werd als ketter verklaard en geëxcommuniceerd. Dat gaf nog heel wat voeten in de aarde, maar dat was wat er gebeurde. In de belijdenis van Athanasius, die door alle orthodoxe kerken wordt onderwezen en onderschreven, wordt zelfs gezegd dat wie niet in deze orthodoxe leer en dit dogma gelooft, niet behouden kan worden. Dus iedereen die de zijde van Arius kiest, kan niet behouden worden.
Toen is er dus dogmatisch besloten in het concilie dat iedereen die gelooft dat er maar één God de Vader is, een ketter is die niet behouden kan worden. Waar staat u dan? Hier zie je hoe er afstand is genomen van het geloof. Een paar weken geleden heb ik het ook al over Nicaea gehad toen het over de paasdatum ging. Toen is bijvoorbeeld besloten dat de paasdatum nooit samen met Pesach gevierd mag worden. Men had namelijk afstand genomen van Israël; de kerk had de plaats van Israël ingenomen en Israëls kalender moest worden weggeschreven. Hoe komen wij vandaag de dag aan onze paasdatum? Waarom hebben wij vorige week Pasen gevierd? Omdat dat in 325 in Nicaea zo is besloten.
Hypocrisie, Toneelspel en een Dichtgeschroeid Geweten ↑ hoofdstukken
En hier hebben we de titel te pakken, want huichelarij – in het Grieks staat hier ons woord hypocrisie. Hypocrisie is eigenlijk een Grieks woord, maar weet u wat dat eigenlijk betekent? Het woord zelf betekent in het Grieks toneelspel. En ja, dat heeft ook wel iets komisch: een toneelspeler die doet alsof. Een toneelspel heeft ook te maken met verkleedpartijen... Hoe moet ik dat netjes zeggen? Ik wil niet al te negatief zijn, maar ik wil wel concreet en duidelijk doorgeven wat er eigenlijk gaat gebeuren. Het hele kerkelijke gebeuren is toneelspel, inclusief verkleedpartijen en een heel rollenspel.
Men heeft bijvoorbeeld de rol van Israël overgenomen. Dat is een rollenspel. Ze zijn het niet, maar ze denken dat ze het zijn en ze spelen het. Het is eigenlijk gewoon een toneelstukje. Met de liturgie en met alles heeft men het overgenomen van Israël: de priesterdienst, de tempel, het huis Gods. De toga. En de sabbat, daar hebben ze de zondag van gemaakt. En de besnijdenis hebben ze ‘opengemaakt’; op de plaats van de besnijdenis is het opengekomen. Alles heeft men gechristianiseerd en er een eigen draai aan gegeven, maar het is hypocriet, het is toneelspel en men zegt bepaalde dingen, maar men bedoelt iets anders.
Dat was ook wat ik zei over het geloof in één God. Men zegt dat men in één God gelooft, maar dat is niet zo. Het is verkapt. Het was niet één God de Vader; het is ook God de Zoon en God de Heilige Geest. Dan heb je drie Goden hoor, echt waar. Maar het wordt verpakt, het wordt witgepleisterd – de Belastingdienst spreekt dan over witwassen. Dat is wat ze doen. Het is heidendom, maar dan in een christelijk jasje.
Ik denk dan met name aan het meest essentiële leerstuk van de Bijbelse leer: er is één God, ook voor ons. Eén God. En omdat er maar één God is, is die God ook werkelijk God. Hij kan ook niet... op het moment dat je meerdere goden hebt, kan wat de ene God besluit door de andere god weer dwarsboomd worden. Nee, het is maar één God. Eén God die alles beschikt. Dat is zo essentieel, dit is de basis van alles.
Want hoe kun je alle leringen van demonen introduceren? Dat kun je alleen maar doen doordat je het op een bepaalde manier speelt, doordat je het witwast of witpleistert en het anders verkoopt onder – hoe zeggen ze dat dan – een vlag op een modderschuit. Het etiket lijkt vertrouwd, maar ondertussen vertel je en verkoop je dingen die daar helemaal niet mee in lijn zijn.
Paulus spreekt over huichelarij, in hypocrisie van leugenwoorden. In de FBG trouwens ook – de Statenvertaling spreekt van leugensprekers. Maar er staat echt leugenwoorden, en dat staat ook tegenover gezonde woorden. Wat men zou doen is leugenachtige woorden spreken, maar wel hypocriet. Dat wil zeggen dat men het uiteraard niet zo zegt als dat men het bedoelt. En zo kun je makkelijk mensen misleiden: zo zeggen, maar zo bedoelen. Dat zijn de bekende kleine lettertjes. Je verkoopt iets met reclame en zegt: "Gratis!" En dan blijkt er in de kleine lettertjes altijd toch iets te staan; dat je aan allerlei voorwaarden moet voldoen en dingen moet overmaken, of het is 'bijna' gratis.
Terwijl ik dit zeg, bedenk ik dat dit natuurlijk ook een voorbeeld is van wat de christenheid met genade gedaan heeft. Men zegt: "Liefde en Godsliefde is toch onvoorwaardelijk? Agape." Maar als je niet gelooft, dan...? Ja, dat is geen genade. De mooiste en rijkste boodschap kun je via een achterdeur en door witwaspraktijken volledig om zeep helpen. Dat is waar Paulus voor waarschuwt. Het is een voorzegging en een waarschuwing, want als je het weet, dan ben je erop bedacht dat je je geen knollen voor citroenen laat verkopen.
Hij spreekt over de huichelarij van leugenwoorden – men zegt dit, maar men bedoelt dat – en hij zegt erbij: "die in hun eigen geweten gebrandmerkt zijn", of dichtgeschroeid, dichtgebrand. Ze hebben het geweten dichtgeschroeid, zodat de stem van het geweten niet eens meer vernomen wordt. Dan word je eigenlijk gewetenloos. Ik had het net over de leer van de eindeloze helstraf, maar dat is nou echt typisch zo’n voorbeeld van een leer die je alleen kunt introduceren als het geweten dichtgeschroeid is. Geen mens die een ander liefheeft zou het verdragen dat iemand van wie je houdt zich eindeloos in de hel bevindt. Dat kan niet.
Ik weet waar ik het over heb, want ik heb dat zelf destijds ook ervaren. Je wordt gek van de gedachte. En ga nou niet denken dat degenen die daar gek van worden psychiatrisch zijn; het is omgekeerd. Dit zijn misschien wat heftige dingen die ik vanmiddag vertel, maar het onderwerp leent zich daar nu eenmaal naar. Het is juist omgekeerd als je het wél verdraagt. Als je het verdraagt om te horen dat mensen om je heen die je tegenkomt, met wie je een kopje koffie aan het drinken bent, je collega's, mensen die je aardig vinden, je kinderen, je ouders, familieleden... mensen die je lief zijn... het idee dat zij zich eindeloos in de hel bevinden. Kun je dat verdragen? Dat kun je alleen verdragen als je hart verhard is en je geweten dichtgeschroeid is.
Ik durf ook rustig te zeggen: dat is ronduit een leer uit de afgrond. Een demonische leer. Een God – de God die nooit laat varen de werken van Zijn handen – die niet zoetsappig is hoor, want God zet recht en God corrigeert. God grijpt soms keihard in. Denk aan de geschiedenis van Sodom en Gomorra, denk aan de zondvloed. Ik bedoel helemaal niet te zeggen dat er geen straf of gericht is, maar het idee dat God eindeloos, zonder hoop en zonder perspectief zomaar straft, zonder dat er ooit nog verandering komt, is een ronduit demonische leer. Die kan alleen verdragen worden wanneer je geweten dichtgeschroeid is en je hart verhard; anders kun je het niet verdragen. Ik denk ook dat de enige manier om het te dragen simpelweg is door er niet aan te denken.
Dan heb je zondags in de kerk gezeten en heb je gehoord: "De dominee heeft het toch wel weer goed gezegd." Hij heeft gesproken over de hel waar velen in zullen belanden en waar nooit meer een einde aan komt. En vervolgens schenk je nog een kopje koffie in of wil je een wijntje. Vervolgens gaan we het hebben over de voetbalwedstrijden enzo. Sorry, maar dat is toch verharding? Of je neemt niet serieus wat je gehoord hebt. Ik weet niet hoe ik het moet interpreteren, dat maakt me niet uit, maar het is gewoon een leugen. Het is een leugen en het geweten is dichtgeschroeid.
Deze leer is daar een heel expliciet voorbeeld van. Maar moet je je voorstellen: dan heb je zo'n blijde boodschap van een God die de hele schepping op het oog heeft, die de werken van Zijn handen niet laat varen. En wat heeft men ervan gemaakt? Precies het tegendeel. Ik vind het afschuwelijk, maar de andere kant is: het is voorzegd. Paulus heeft gezegd dat dit gaat gebeuren. De gezonde leer zullen ze niet sparen; men zal afstand gaan nemen van het geloof. Al dan niet onder een mooie vlag met mooie etiketten en strikken eromheen, maar het is gewoon... ja, ik wou... nee, laat ik dat woord nou niet gebruiken. Het is vreselijk. Laten we het daar maar bij houden. Er kwam trouwens nog iets bij.
Religieuze Ascese: de Afkeer van Gods Goede Schepping ↑ hoofdstukken
Het is wel heel frappant waar Paulus het mee in verband brengt. In diezelfde tijd waar ik het zojuist over had, in Nicaea en eigenlijk al daarvoor, ontstond er een geestelijke stand: de geestelijken – de clerus, zoals dat heet – en de leken; een instituut. Ik weet niet precies wanneer het verplichte celibaat exact is ingesteld, maar in diezelfde tijd kwamen er leringen op over het verplichte celibaat en in ieder geval over het verhinderen van het huwelijk. Er staat – ik heb dat in de titel trouwens gecursiveerd – in de NBG-vertaling 'verbieden'. In de interlineair staat dat ook. Maar als je het woord zelf bekijkt en een concordantie pakt waar dit Griekse woord gebruikt wordt, dan zie je dat deze Strong-code meestal wordt vertaald met 'verhinderen' of 'beletten'. Dus niet per se verbieden, maar meer beletten.
Na het heengaan van de apostelen, in die latere tijden dus, ontwikkelde zich een leer van ascese. Je kent dat woord wel: ascese wil zeggen dat je afstand doet van genot, van de mooie dingen van het leven. In feite kwam het erop neer dat het natuurlijke – alles wat God gemaakt heeft, de natuur en daarin in het bijzonder de seksualiteit, wat toch in de sfeer van het huwelijk beleefd wordt waar man en vrouw één vlees worden – in een kwaad daglicht kwam te staan. Ook genot in het algemeen, van eten, drinken en plezier, kwam in een negatief daglicht te staan. Zeker de geestelijkheid zou daarboven verheven zijn. Men zei bijvoorbeeld – en dat was ook in diezelfde tijd, of iets later geloof ik, bij Augustinus – dat seksualiteit een noodzakelijk kwaad is. Hij erkende nog wel de noodzaak, maar het was een kwaad. Het zit eigenlijk al in de hele orthodoxe leer ingebakken: de afkeer van de natuur, van het natuurlijke, van genieten, van God die de schepping heeft gemaakt.
Dat hele spastische gedoe is van een zeer oude datum. Men zei bijvoorbeeld, en dat zegt de orthodoxie nu nog steeds, dat de menselijke natuur verdorven is. Dat zult u in de Bijbel nooit zo vinden. De natuur is niet zondig; het tegennatuurlijke, dát is zondig. Trouwens, nu zie je dat men via een andere route inderdaad ook weer het tegennatuurlijke zit te promoten. Moet ik dat toelichten? Over LHBT... maar daar gaan we het nu maar niet over. Dat is ook tegennatuurlijk, trouwens.
Neem de menselijke natuur en het vlees. Men denkt vaak dat we ons hele leven de strijd aan moeten gaan tegen het vlees omdat het vlees iets negatiefs is. Maar Paulus zegt: "Niemand haat ooit zijn eigen vlees." Natuurlijk gaat het er niet om dat het vlees leidend zou zijn, maar het vlees is geen zonde. Het Woord is vlees gewórden. In de Schrift vind je die link die men legt tussen zonde en de natuur – die connotatie, zoals dat met een deftig woord heet – helemaal niet. Die afkeer van de menselijke natuur en het vlees is zo onbijbels, maar het gaat al terug tot in de eerste eeuwen van de kerkgeschiedenis.
In die sfeer van ascese wordt de mens gehinderd om überhaupt nog te willen trouwen. Het zijn struikelblokken om met een goed geweten van de dingen te genieten. Wij denken dat dat vroom is, omdat we geïndoctrineerd zijn door de orthodoxie, maar het is niet vroom. Ik durf zelfs te zeggen: het is demonisch. De hele achtergrond is demonisch. Paulus geeft deze voorbeelden: het huwelijk verhinderen en de onthouding van spijzen. De geestelijke elite zou boven deze dingen verheven zijn. Over hypocrisie gesproken! De geestelijkheid mag niet trouwen, want dat is allemaal van het vlees, maar ondertussen weten we allemaal hoe het zit. In de laatste halve eeuw komen er jaar in jaar uit schandalen aan het licht. De geestelijkheid die boven de seksualiteit verheven zou zijn, blijkt 'de kat in het donker te knijpen'. Men verkoopt het als heiligheid – "daar staan wij boven" – maar het is hypocriet. De ene na de andere lijk komt uit de kast.
Dat verhinderen van het huwelijk en de afkeer van het genot van spijzen zijn broertje en zusje van elkaar; het is die afkeer van de gewone natuur. Denk aan de verplichte vastendagen die na het heengaan van de apostelen ontstonden en later in decreten zijn vastgelegd: Aswoensdag, Goede Vrijdag, of het verbod op vlees op vrijdag. Dat is ook een mooi voorbeeld van hypocrisie. Voor de vastentijd van veertig dagen heb je het carnaval. Carnaval betekent letterlijk 'afscheid van vlees'. Men neemt afscheid van het vlees omdat men in de veertig dagentijd geen vlees mag eten, en dus worden de bloemetjes nog even flink buiten gezet. Het is één groot festijn van losbandigheid. Wereldwijd heeft carnaval de reputatie een festijn van losbandigheid te zijn, ook in de katholieke wereld waar het gepromoot wordt. Het is puur hypocriet; het zijn twee werelden. Aan de ene kant doet men zich vroom voor in een geestelijke zetting, terwijl men in het gewone leven de teugels volledig laat vieren.
Wat Paulus hiertegenover stelt, is dat deze dingen zich zullen voordoen in de christenheid: afstand nemen van het geloof, de hypocrisie van leugenachtige woorden. Men introduceert demonie, maar presenteert het vroom en verheven boven de natuur. Maar onder de streep is het pure hypocrisie.
De Zegen van Dankzegging voor Al Gods Schepselen ↑ hoofdstukken
En wat er eigenlijk achter zit, dat is wat hij dan zegt in vers 3. Welke God toch geschapen heeft? God heeft de mens mannelijk en vrouwelijk geschapen. Het is het drijvende principe in de hele levende natuur dat mannelijk en vrouwelijk tot elkaar aangetrokken zijn. Dat is een wonderlijk godswonder. Het loutere idee dat dit eigenlijk iets kwaads zou zijn of een noodzakelijk kwaad, dat is God blameren. Dat is de Schepper van hemel en aarde, die de natuur zo heeft uitgedacht, in een kwaad daglicht stellen. Wat men feitelijk doet, is God verdacht maken. De Schepper die de dingen zo bedacht heeft, wordt op deze manier beschuldigd.
Het betekent ook dat men bang is voor God en ook bang voor het eigen lijf. Angst voor het natuurlijke en voor God wordt op deze wijze geactiveerd. God is te vrezen, jazeker, maar niet als iemand die je niet kunt vertrouwen omdat het eindeloos misgaat als je geen keuze voor Hem maakt. God is te vrezen omdat Hij de God is die je werkelijk kunt vertrouwen; die werkelijk doet wat Hij zegt en bij wie je altijd terechtkunt. Hij laat nooit varen wat Hij gecreëerd heeft. Die angst en die ascese, die afkeer van het natuurlijke en van de Schepper, dat is dus echt het afstaan van het geloof.
Deze God heeft ze geschapen, zo staat er, om met dankzegging te worden gebruikt. Dat is precies het tegenovergestelde. God heeft die dingen gemaakt. Waarom? Om te worden geconsumeerd, om het zo te zeggen; om te worden aanvaard in dankzegging. Want wie in geloof besf heeft van de waarheid – het staat hier ook: om met dankzegging te worden gebruikt door de gelovigen die tot besef van de waarheid zijn gekomen – die zal dankbaar gebruikmaken van wat Hij gecreëerd en bedacht heeft. Dat is logisch.
Ik vind het zo mooi om te benadrukken hoe God de oorsprong is van de natuur en van al Zijn creaties. Hij is degene die aan het begin staat, Hij is degene die draagt en Hij is degene die het allemaal tot een goed einde brengt. Als je leeft met dat besef van God, dan ga je Hem danken in alles, gewoon in je hele leven. Alles is toch van Hem? De aarde is des Heren en haar volheid, alles wat daarin is. We hoeven ons niet af te vragen of iets wel van Hem is; alles is van Hem. Dat angstvallige voor duivelse wezens en dergelijke, dat is juist wat de duivel je graag wil wijsmaken: dat er iets van hem bij is. Dat is helemaal niet zo.
Het is om met dankzegging te worden gebruikt door de gelovigen die tot het besef van de waarheid gekomen zijn. Want alles wat God geschapen heeft, dat is goed en niets daarvan is verwerpelijk. Zo, punt. Hij heeft dat gemaakt. Hij is de Creator en uiteraard, even voor de goede orde: dat betekent niet dat alles daarmee ook geschikt is voor consumptie. Dat zou ik u niet willen aanbevelen, maar het is wel zo dat alles wat God gemaakt heeft voortreffelijk is op zijn tijd en wijze. Met dank aan Prediker 3 vers 11 waar dat zo staat. God heeft alles gecreëerd. Hij is de bedenker en de maker van alles en dat is Zijn domein. Het is niet het domein van de slang; nee, het is het domein van de Heer. In dat domein leven wij en danken wij Hem voor alles. Dat is precies de bedoeling, want er staat ook bij: niets daarvan is verwerpelijk als het met dankzegging aanvaard wordt.
De eerste keer dat we hier dit jaar een samenkomst hadden, ging het over zegen. Herinnert u zich dat nog? Nee? Dan heeft het niet zoveel indruk gemaakt, oké. Nou, een van de dingen die ik toen naar voren bracht in het Bijbelse principe, is dat iets dankzeggend gezegend wordt. De zegen is gelegen in het feit dat je Hem dankt. Een gezegende maaltijd is niet per se een maaltijd die lekker is. Een gezegende voetbalwedstrijd is niet per se een voetbalwedstrijd waarin je gewonnen hebt. Maar het is dat waar je Hem voor dankt; alles verandert in een zegen op het moment dat je Hem daarvoor dankt. Je weet: het komt van Hem. Het grote geheim daarvan is dat zelfs het kwade dan een zegen kan worden, als je weet dat Hij alles ten goede keert en van elke min een plus maakt. De zegen is gelegen in de dankzegging. Degenen die er op de eerste zondag van januari niet bij waren, die moeten deze tekst dus nog maar eens even nalezen. Daar vind je dat perfect, 'op de bonnetjes erbij', om het zo te zeggen.
Want, staat er, de dingen die God geschapen heeft, worden geheiligd door het woord Gods en door gebed. Ik herinner me nog heel goed dat dit vers vroeger ook werd aangevoerd als reden – ik vond het wel leuk gevonden, maar het klopt niet – dat er bij de maaltijd gebeden wordt en een stukje uit de Bijbel gelezen wordt. Het idee was: die maaltijd wordt geheiligd door het woord Gods en door gebed, dus we lezen een stukje uit de Bijbel en we bidden eerst, en als het dan gesmaakt heeft, dan dank je heel erg. Maar dat is natuurlijk hier niet het idee. De dingen worden geheiligd door het woord Gods, dat wil zeggen: God zegt zelf dat al wat Hij gemaakt heeft voortreffelijk is. Dat is Zijn woord. Het wordt geheiligd door Gods woord en doordat wij Hem op Zijn woord daarvoor dankzeggen. Zo wordt het geheiligd. Hij heeft gesproken en wij erkennen het in dankbaarheid. Zo wordt het geheiligd door het woord Gods en door gebed.
Gevoed en Gesterkt Door de Gezonde Woorden van Geloof ↑ hoofdstukken
En Paulus zegt er dan ook bij: als jij deze dingen de broeders voorhoudt – deze dingen, ik denk in ieder geval het direct voorafgaande, maar gewoon in het algemeen – als je deze dingen de broeders voorhoudt, zult ge een voortreffelijk dienaar van Christus Jezus zijn. Dat vind ik zo geweldig. Als je zo’n brief aan Timotheüs leest... ik ben daar juist de laatste maanden erg intensief mee bezig als ik dat zo vers voor vers bespreek op mijn website. Het geweldige daarvan is dat het er op elke bladzijde vanaf spat hoe geweldig dat goede bericht is. Dat wat Paulus toevertrouwd had gekregen en wat hij verhaald heeft, wat hij onderwezen heeft. De rijkdom daarvan, we hebben er eigenlijk nog geen notie van. Als je daar kennis van neemt... en Timotheüs wordt eigenlijk ook voorgehouden, of het wordt hem aanbevolen: geef dit nou ook gewoon aan de broeders hoor, dan zul je ook een voortreffelijk dienaar van Christus Jezus zijn. En wel onderlegd in de woorden van geloof. Niet in die leugenwoorden, maar in de woorden van geloof.
Dat wat hij heeft onderwezen en dat onderlegt... Dat Griekse woord mag u weer vergeten, maar dat betekent eigenlijk zoiets als voeden met een voedingsbodem. Je vindt dus een voedingsbodem in de woorden van geloof. Andere vertalingen zeggen ook: je wordt opgekweekt. Zoals een kweker die een plantje heeft in substraten in de grond, en dat krijgt voeding van onderen: water, zouten, licht, lucht. En zo wordt het gevoed. Zo zouden wij gevoed worden in de woorden van geloof, in de woorden van de Schrift en in de goede leer, de gezonde leer. Waarvan Paulus dan tegen Timotheüs zegt: jij hebt daar acht op gegeven, jij hebt dat nagevolgd. En zoals een plant gezonde voeding krijgt en zo ook groeit, vitaal blijft en weerstand opbouwt, zo is dat de enige manier.
Ik denk ook, en daarmee wil ik afsluiten vanmiddag: ik heb niet erg aardig of positief gesproken over de christenheid. Excuus, maar ik kan niet anders dan het zo doorgeven, want Paulus heeft er twintig eeuwen geleden al gewoon voor gewaarschuwd dat het zo zou gaan. En wij stellen dat nu inderdaad vast; dat is gewoon een bevestiging. Als je de boodschap mag kennen, als je ogen daarvoor geopend zijn voor de geweldige rijkdom die hij wil uitdragen... wauw, geweldig! Maar vertel het maar eens een keertje; je loopt tegen een muur aan. Men verdraagt het niet, men wil het niet horen. Maar hoe blijf je dan? Dat is het punt natuurlijk. Hoe blijf je dan toch positief? Positief ondanks die weerstand, ondanks die afkeer en ondanks ook het isolement. Want daar dacht ik aan: op het moment dat jij dingen vertelt die zo haaks staan op wat men zegt, dan kom je toch eenzaam te staan. Ik wil het niet overdrijven, maar dat is wel zo. En je ontmoet afkeer.
Nou, dan is het zo belangrijk om juist iedere keer weer, elke dag, jezelf te voeden met die gezonde woorden, met het licht en met de lucht en met water. Kortom: alles wat echte voedingswaarde heeft. Dat wat hij als apostel en leermeester heeft mogen doorgeven, dat is echt gezonde leer. Dat is vitaliserend en dat geeft ook weerstand. Het behoedt je ook, het bouwt weerstand op. Hoe heet gij? Weerstand. Ja, dubbele zelfs. Heel goed hè. Maar jouw vader heette Dubbele toch? Ja, dat is weerstand. Mooi. Sterk, krachtig, vitaal, gezond, groeiend, bloeiend. Nou, dat is wat de woorden van geloof ons allemaal geven. En de wereld om ons heen, ook de religieuze wereld, daarvan moeten we het in ieder geval niet hebben. Wees daarop bedacht. Zullen we het daarbij laten voor vanmiddag?
UltimateGoodNews