▶ 00:01 Inleiding: Gouden Adviezen van de Verlaten Apostel ↑ hoofdstukken

De donkere wereld, maar het woord dat in de duisternis licht geeft. Rijkelijk. Nou, ik heb vanmorgen daar al het een en ander over verteld. We hebben nagedacht over de duisternis in de wereld, waarvan we weten dat die alleen maar donkerder zal worden. We hebben het woord gezien wat we in 2 Timotheüs 3 zagen beschreven met recht. De gevaarlijke tijden, dat wil zeggen tijden die gekenmerkt worden door gevaren waaraan je je niet kunt onttrekken. Maar waar je wel tegen bestand kunt zijn wanneer je namelijk het woord van God kent. Zoals we dat hebben gelezen en trouwens zojuist ook hebben gezongen.

En de gevaarlijke tijden, die zijn aan de orde gekomen. Het woord van God dat een baken is, dat de rotsgrond is, het houvast is, de oriëntatie, alles wat we nodig hebben. Vanmiddag wil ik opnieuw naar de tweede Timotheüs-brief toe gaan. Maar ik wil u vooral eens een aantal verzen noemen en voor het voetlicht brengen waarin we met recht gouden adviezen van de verlaten apostel krijgen.

Waarom noem ik hem de verlaten apostel? Wel, in 2 Timotheüs 1 lees je dat Paulus in de gevangenis zit. En dan lees je dat hij zegt: allen die in Azië zijn – moet u zich voorstellen waar hij een heel spoor van Ecclesia's had achtergelaten, waar hij zozeer had gearbeid – en dan schrijft hij aan Timotheüs: allen die in Azië zijn, die hebben mij verlaten. Met recht dus een verlaten apostel. En feitelijk is dat ook heel karakteristiek en symbolisch voor de boodschap in deze brief. Het is een verlaten apostel en Paulus waarschuwt Timotheüs, maar hij steekt hem ook een hart onder de riem. Hij bemoedigt hem dat hoewel de wereld dan inderdaad juist de godsdienstige wereld, de christelijke wereld waar je wat van zou mogen verwachten... Waar hij ooit het evangelie had neergelegd, wat aanvaard was, maar waarvan men was afgeweken. Zou hij zijn onderwijs verlaten in zo’n donkere wereld?

Hij laat eens zien waar het werkelijk op aankomt. En hij doet dat op een hele persoonlijke manier. De tweede Timotheüs-brief is een persoonlijke brief. Hij schrijft niet de Ecclesia aan. Ja, wat zou hij? Hij kon een Ecclesia in Azië aanschrijven, maar die hadden hem allemaal verlaten. Hij schrijft iemand aan die hem kende, die hem volgde, zoals we dat ook lazen in 2 Timotheüs 3: "Gij hebt volledig aandacht gegeven aan mijn wijze van onderricht, mijn wijze van doen, mijn geloof," et cetera, alles. En Timotheüs heeft Paulus gemodelleerd.

Nou, dat is eigenlijk wat we vanmiddag ook willen doen en waar ik vooral aandacht voor wil geven. Waar het op aankomt, ook hele concrete dingen. Dat is wat Paulus tegen Timotheüs ook zegt; hij geeft hem concrete tools in handen met gouden tips. Waarom goud? Omdat het rechtstreeks ook van God komt. Het is onvergankelijk woord. Het maakt deel uit van die Schriften, die heilige Schriften. God-geblazen.

Gouden adviezen van een verlaten apostel. En dan leven we in 2011, en hoeveel jaar zullen we nog te gaan hebben? Dat weet ik niet. Ik weet wel, en daar hebben we het ook al over gehad, dat de termijn van 2000 jaar aan het verstrijken is. Hard aan het verstrijken. En alles staat ook in dat teken. Dat wil zeggen, de ontwikkelingen die we zien in de godsdienstige wereld, in de wereld in het algemeen, in het Midden-Oosten... Die vertonen gewoon precies de eigenschappen die je op grond van het profetisch woord ook had mogen verwachten.

En ik moet zeggen, dat is een reden juist om je te verblijden. Dan kun je zeggen: wat zijn zulke zware tijden, of gevaarlijke tijden? Ja, en? Het woord bewijst altijd zijn waarde. Maar juist in die donkere tijden straalt het licht van zijn woord des te helderder. En dat is een reden, beste mensen – en ik zeg vrienden, broeders en zusters, ook gewoon medestanders die staan op datzelfde fundament – om je te verheugen.

Nou, ik heb er vijf adviezen uitgekozen. Ik heb me daarin beperkt, want ik had er meer kunnen uitkiezen, maar vijf waarvan ik denk dat het de moeite waard en waardevol is om die juist op een dag als deze voor het voetlicht te brengen. Ik begin uiteraard bij de eerste.

▶ 05:33 Advies 1: Geen Geest van Lafhartigheid, maar van Kracht ↑ hoofdstukken

Ik volg min of meer de volgorde van de tweede Timotheüsbrief zelf. Paulus schrijft in vers 7 — want God... het is eigenlijk de inleiding tot een tip, maar ik moet het er even bij betrekken, anders snap je het verband niet. Dan schrijft Paulus: "Want God heeft ons niet gegeven." Als ik even de loep erop leg, dan zie je dat dit een aorist is. Dat klinkt wat ingewikkeld, maar het betekent dat het een tijdloos feit is. Het feit wordt gesteld: God geeft ons niet een geest van lafhartigheid. Dat is een woord dat we nauwelijks meer kennen, daarom geef ik het maar gewoon weer zoals het is: angst of vrees.

God geeft geen geest van vrees. Dat is op zich al iets wat we ter harte zouden moeten nemen, juist in deze gevaarlijke tijd. Dat je bang wordt om nog een stap in de wereld te zetten en dat je bevreesd bent voor de dag van morgen: wat zal ons allemaal nog boven het hoofd hangen? Dat is niet Gods geest hoor. Je kunt natuurlijk wel klagen over dat het allemaal zo slecht gaat of bergafwaarts gaat. Ik ken mensen die zo in het leven staan: het gaat allemaal zo slecht, het gaat bergafwaarts. Dat kan zelfs nog overgoten zijn met een vroom sausje, maar het is niet de geest die God geeft. Het is angst.

Als je Zijn woord kent, dan verheug je je — sorry dat ik het zo zeg, dat klinkt misschien wel tegenstrijdig — dan verheug je je erover dat Zijn woord waar is, namelijk dat het gevaarlijke tijden zijn. Heb ik er zo weleens tegenaan gekeken? God geeft ons geen geest van vrees. Ik herhaal wat ik vanmorgen nog citeerde, want het is zo waar: Hij die in ons is met Zijn woord is oneindig veel meer. Je kunt het niet eens vergelijken met de geest die hier in deze wereld is; Hij is zoveel sterker. Wel, dat geeft moed, dat geeft kracht. Er staat ook: God heeft ons niet gegeven een geest van vrees, maar van kracht. Het woord wat hier gebruikt wordt, is dynamis, waar wij het woordje dynamiek nog in herkennen. Of wat dacht u van dynamiet? Dat vind ik nog mooier. Kracht! Dat is de geest die God geeft.

Niet van vrees, maar van kracht, en ja met recht, van liefde. Waarbij ik moet zeggen: het is hier een 'hart in de wolken', maar dat is met recht zo, want het woord dat hier gebruikt wordt, is agape. En dat is niet de liefde 'gewoon', het houden van of de vriendschap, "I like it". Nee, het is de goddelijke liefde. Liefde die alleen God kent, namelijk belangeloos. Hij houdt van ons. De boodschap waar we ons in verblijden, waarin we rust vinden en wat de basis is onder ons bestaan, dat is de boodschap van Gods liefde. En die geest geeft God ons. Niet van vrees, maar van kracht en van liefde.

Ons voortdurend ervan bewust zijn: Hij draagt ons. Hij heeft deze hele wereld niet alleen in de hand, Hij houdt van elk schepsel. Wie ze ook zijn en wat ze ook uitvreten, wat ze ook met Hem te maken willen hebben of juist niet. Dat maakt niets uit. Van Zijn liefde kun je niets afdoen en je kunt er ook niets aan toedoen. Het is een feit. Daar rusten we in, ook voor onszelf. Ook als je het soms helemaal verbruikt hebt naar je eigen idee, of misschien is het echt wel zo dat je volkomen gedesoriënteerd bent of dat je een volkomen verkeerde weg bent gegaan. Ja, en Zijn liefde is onveranderlijk. Zijn liefde zorgt er ook voor dat je gewoon terechtkomt. Misschien door zware en moeilijke en diepe wegen, maar het is Zijn liefde. Kijk, dat is een boodschap die je verwarmt, die je verblijdt. Er is altijd ook hoop. Dat is Zijn liefde.

En van een geest van kracht, van liefde en van bezonnenheid. Bezonnenheid, het woord wat hier gebruikt wordt — in de Concordant Version staat 'sane mind'. Sane, dat wil zeggen: gezond. Gezond verstand. Ook dat is belangrijk, dat we nuchter zijn en gewoon ons verstand gebruiken. Sommige mensen — en ook dat kan een heel godsdienstige vorm aannemen — zeggen voor elke stap die ze zetten, bang als ze zijn (maar dat is een geest van angst): "Heer, wat moet ik nu doen?" Nou, gebruik gewoon je gezond verstand bij de stappen die je zet. "Heer, wat moet ik nu doen?" Leef met een gezond verstand.

Hoe vindt u dit plaatje trouwens? Die heb ik niet zelf gemaakt hoor. Ja, dat is een brein, het verstand. Maar wel een gezond verstand dat verlicht wordt. Daar spreekt de Schrift ook over hè? Dat je verstand, de ogen van het hart... de Schrift spreekt er ook over dat het verstand verlicht wordt. Dat zijn woorden. Dat is gezond verstand: dat je leert nadenken. Gezond leert denken. Ook dat je je bewust bent van drogredenen. Er zijn zoveel mensen, trouwens ook gelovigen, die zo gemakkelijk — niet alleen in verband met de Bijbel, maar in het algemeen — zoveel drogredenen gebruiken voor de keuzes die ze maken. Gezond denken heeft te maken met dat je ook logisch leert denken. Weet wat je zegt, weet wat je denkt. De conclusies die je trekt, zijn die gezond? Zijn die redelijk? Zijn die logisch?

Het heeft ook alles te maken... ik heb nu al een paar keer naar Romeinen 1 verwezen, maar daar lees je dat; dan gaat het over de heidenwereld, de wereld die God niet als God erkent. Er staat in Romeinen 1 vers 21: "Omdat ze God niet als God verheerlijkt of gedankt hebben, is het duister geworden in hun onverstandig hart." Kijk, dan is er dus geen bezonnenheid meer schijnbaar. Maar hoe komt dat? Dat komt omdat je God niet als God verheerlijkt. Als je een gezond verstand wilt hebben, dan moet je God als God erkennen. Gewoon geloven, er op voorhand van uitgaan: Hij is God, dus er gaat nooit iets mis. Moet je kijken hoe je verstand dan verlicht wordt. Nee, gewoon elke dag, niet alleen maar als het grote plaatje in verband met de hele schepping, maar gewoon ook altijd: er gaat nooit iets mis. Hij geeft alles een plek. Dat verlicht je verstand. Zo'n geest geeft God, ook weer vanuit Zijn woord natuurlijk. Niet van angst — hoezo? — maar van kracht, van liefde en van gezond verstand.

Dan moet ik doorgaan, want dit was nog niet eens het advies. Dit is de geest die God geeft. Het gaat om de conclusie in vers 8: "Schaam u dus niet voor het getuigenis." Dan zullen we zeggen: er is niets om je voor te genereren. Integendeel, men mag het wel miskennen, maar jij hoeft je niet te excuseren voor jouw overtuiging. Waarom? Tussen de middag bij de lunch hadden we nog een heel gesprek daarover — nee, daaraan voorafgaand hadden we nog een gesprek — dat je moet verdedigen dat jij gelooft dat God de redder is van alle mensen. Waarom moet je je verdedigen omdat je dat gelooft? Of moet je je daarom excuseren? Men zou zich moeten schamen dat men het níet gelooft! Het staat er zwart op wit, zo duidelijk. Het is zo'n machtige boodschap. En dat men die machtige boodschap van Zijn woord gewoon miskent en niet vertelt... ja, waarom? Nou, zo gaat het altijd met de waarheid.

En dat woord 'getuigenis' is dit: het Griekse woord marturion. Het is mooi hoe dat kan gaan met woorden, want ons woord 'martelaar' is daarvan afgeleid. Eigenlijk is dat heel symptomatisch, of het is symbolisch, hoe dat gegaan is met ons woord martelaar. Want een martelaar is eigenlijk een getuige dus. Maar bij ons betekent een martelaar iemand die lijdt om het getuigenis. Dat is wat een martelaar is, nietwaar? Maar eigenlijk betekent het gewoon een getuige. Nou, dan zie je precies wat een getuige in deze boze aion ondergaat op het moment dat je het getuigenis op de kandelaar plaatst en inderdaad uitspreekt. Een klokkenluider heet dat. Als je gewoon de waarheid aan het licht brengt en vertelt hoe het zit, dan krijg je daar altijd gedonder mee. Ja.

Dat wordt niet gewaardeerd als je dat doet, en dat geldt niet alleen voor de waarheid in de Bijbel. De Bijbelse waarheid in de eerste plaats, dat zeker, maar het geldt voor alle waarheid. We leven in een boze aioon, en waarom? Omdat de god van deze aioon de vader der leugen is. Alles in deze wereld wordt dooreengeworpen. Daar ontleent hij ook zijn titel of naam aan: Diabolos. Alles door elkaar gooien.

Op het moment dat je de waarheid vertelt, wordt dat niet gewaardeerd. Met de waarheid word je nooit populair. Ik zeg het een broeder na uit Rotterdam destijds, broeder Van Hoeven, die zei altijd — en ik heb het hem maar één keer horen zeggen, maar het is me altijd bijgebleven: "Jezus kruisigde men. En Paulus, die stenigde ze. Denk je nou werkelijk dat ze voor jou de rode loper gaan uitleggen wanneer jij gaat vertellen wat zij vertelden?" Natuurlijk niet. Je kunt er vergif op innemen dat je daardoor miskend zal worden. Waarom zat Paulus hier toen hij dit optekende? In de gevangenis.

Wat dat betreft leven wij ook in zeer bevoorrechte tijden, want we leven nog in een enorme vrijheid. Je kunt deze dingen zo vertellen. We zitten hier vrij en blij bij elkaar, zonder dat we iets te lijden hebben. Ja, miskenning vanuit de godsdienstige wereld. So what? En dan te bedenken dat sommigen zelfs daar nog benauwd voor zijn. Dat is een geest van lafhartigheid, mensen. Sta voor dat wat God je bekendgemaakt heeft. Kom ervoor uit!

Paulus zegt het ook: schaam je niet voor dat getuigenis van onze Here of voor mij, zijn gevangene. In de praktijk is dat hetzelfde hoor; dat is namelijk het woord van Hem dat hij aan zijn apostel heeft doorgegeven. De apostel, de afgevaardigde en leermeester van de natiën, die een boodschap juist voor deze tussenperiode heeft gepredikt en laten optekenen. Dat getuigenis van onze Here en van mij, zijn gevangene.

Ja, je wordt er niet populair van, dat is waar. Maar schaam je er niet voor. "Wees bereid", schrijft Paulus, "voor het evangelie te lijden in de kracht van God." Letterlijk staat er trouwens niet 'wees bereid', maar: lijd kwaad voor het evangelie. Dat is gewoon een gegeven: lijd kwaad. Het is een evangelie en het is ook een kracht Gods, absoluut. Maar het oogst miskenning, dat is waar. Het geeft geen populariteit en het is ook niet de garantie voor grote aantallen.

Integendeel, als je als eenling eindigt... dat klinkt misschien wat... dat noemen ze dan jezelf een martelaarskroon opzetten. Dat moet je nooit doen; laat een ander dat maar doen. Nee, daar gaat het niet om. Maar het is gewoon een gegeven: als je voor de waarheid uitkomt, zal je inderdaad ook kwaad hebben te lijden. En dat hoeft nog niet eens te betekenen dat je in de gevangenis terechtkomt, maar op een andere wijze kan het net zo gaan. Goed, dat was het eerste advies: schaam je daar niet voor. Lijd kwaad voor het evangelie naar de kracht van God.

▶ 19:19 Advies 2: Neem de Gezonde Woorden tot Voorbeeld ↑ hoofdstukken

Het tweede woord wat ik u graag wil noemen — ik heb er vijf geselecteerd — is dit. We zijn nog steeds in het eerste hoofdstuk, in vers 13. Paulus schrijft daar aan Timotheüs: "Neem tot voorbeeld de gezonde woorden die jij van mij gehoord hebt." De tekst gaat nog iets verder, maar ik wil hier even op inzoomen: "Neem tot voorbeeld de gezonde woorden." Ik heb er een plaatje bij gezet van gezond eten, maar zo is het ook echt. Dit is gezond. Ik neem dat heel letterlijk. Dat woord van hem is gezond; het geeft je energie en het is bovendien vitaliserend. Het geeft je weerstand in alle opzichten: geestelijk, mentaal en daardoor ook nog weer fysiek. Het is kracht. Het is gezond.

Paulus spreekt over de gezonde woorden die je van mij gehoord hebt. Dat zijn de woorden die juist vandaag van toepassing zijn. Hoe zouden we de Schrift moeten lezen? Mensen vragen weleens: "Die Bijbel is zo'n dik boek, waar moet ik beginnen en hoe moet ik dat nou lezen?" Welnu, God heeft een leermeester gegeven aan ons, de natiën. Zo stelt hij zich ook voor. Daar moet je wezen. Neem tot voorbeeld de gezonde woorden. Dat zijn de woorden van de Schrift zelf en meer in het bijzonder de woorden van hém, die apostel, die verlaten apostel. Dat zijn de gezonde woorden.

Spreek ze na. Daar hoef je geen slinger omheen te houden. Je hoeft het niet mooi te maken of op je eigen manier te zeggen. Spreek ze maar gewoon. Ik had er van de week nog een heel gesprek over met Petra — u weet wel, de penningmeester hè — onder het genot van een gezond glas drinken. We hadden het over confrontaties bij gesprekken, over onderwerpen die nu even niet ter zake doen. Het kunnen namelijk allerhande onderwerpen zijn waarbij je met een confrontatie te maken krijgt, dat je aangevallen wordt op je overtuiging. Dan kun je dat natuurlijk in je eigen bewoordingen proberen te zeggen, maar dat is altijd zwakker dan wanneer je het gewoon zegt met de woorden van de Schrift. Er staat geschreven, punt.

Dan is het uiteraard wel belangrijk dat je dat woord ook paraat hebt. Dat is zo belangrijk! Het is cruciaal dat je het woord gewoon kent. Als dit of dat tegen mij gezegd wordt, wat zeg ik dan? Elke situatie is weer anders, maar het gaat erom dat je dat woord paraat hebt. "Neem tot voorbeeld de gezonde woorden die jij van mij gehoord hebt." Dat wordt tegen Timotheüs gezegd; hij zou zich die woorden herinneren.

Hoe kun je die woorden nu tot voorbeeld nemen? Door daar inderdaad voortdurend je blik op te werpen en je daar voortdurend op te richten. Dat is het. Dat is mijn kompas. Zo richt ik mij. Als ik kracht wil hebben, vitaliteit, en bestand wil zijn tegen de tijd: spreek zijn woord. Dan ben je onaantastbaar.

▶ 22:50 Advies 3: Jaag Naar Gerechtigheid en Zoek Elkaar op ↑ hoofdstukken

We gaan naar het derde advies. Paulus schrijft in 2 Timotheüs 2 vers 22 — dat is wel heel makkelijk te onthouden met al die tweetjes. Ik heb dit vers er expres uitgepikt en ik zal ook vertellen waarom. Paulus schrijft daar: "Jaag naar gerechtigheid, naar trouw, naar liefde en vrede met hen die de Here aanroepen uit een rein hart."

Eerder hadden we al vastgesteld dat het in de godsdienstige wereld inderdaad kommer en kwel is. Paulus schrijft in 2 Timotheüs 4 dat er een tijd komt dat men de gezonde leer niet meer zal verdragen. Eerst dus wel, maar er komt een tijd dat men het in het algemeen niet meer zal verdragen. Wat gebeurt er nu? Dat betekent dat je een eenling wordt. Ik zie dat zo vaak verschijnen: als je de boodschap van de apostel Paulus leert kennen, dan word je een eenling.

Juist daarom is het zo belangrijk om elkaar op te zoeken. Een gelegenheid als deze vind ik daar een mooi voorbeeld van. In welke context maakt niet uit. Tegenwoordig hebben we daarvoor ook prachtige middelen via het internet en communities. Je kunt elkaar digitaal opzoeken en spreken, maar zoek elkaar op. Jaag naar gerechtigheid, staat hier. Dat wil zeggen: het rechte woord, het rechte pad. Jaag naar trouw, naar liefde en vrede met hen die de Here aanroepen uit een rein hart. Jij bent niet de enige; er zijn er meer. Zoek elkaar op.

Dat is om twee redenen belangrijk. In de eerste plaats hebben zij jou nodig, en in de tweede plaats heb jij hen nodig, gewoon om aangemoedigd te worden. Dat heeft niets met 'kerk' te maken in de zin van een instituut. Niets van dat al. Ik zou zelfs zeggen: blijf daar weg. Op het moment dat men de waarheid geïnstitutionaliseerd heeft, maakt men zich er meester van en wordt het de organisatie. Dek je dan maar in, want dat gaat altijd ten koste van het Woord. Blijf gewoon en wees zuinig op de vrijheid die je hebt. Laat je geen slavenjuk opleggen, ook niet in je overtuigingen door een gemeenschap die zegt: zo moet jij denken, zo moet jij spreken. Hoezo? Sta in de vrijheid!

Maar zoek elkaar ook op, jaag daarnaar. Juist omdat je een eenling bent, betekent het dat je andere mensen opzoekt die de Here eveneens aanroepen uit een rein hart. Er wordt hier helemaal niet gesproken over mensen die precies zo denken over ditjes en datjes. Nee, het gaat om hen die de Here aanroepen uit een rein hart; die een zuiver hart hebben en bij wie het ook gaat om Zijn Woord. Mensen die hetzelfde zoeken, gewoon diezelfde oriëntatie. Ik heb het niet over meningen, ik heb het over dezelfde oriëntatie. Zoek ze op, zodat jij hen, maar ook zij jou kunnen aanmoedigen en aanvuren. Dat hebben we allemaal nodig, want alleen is maar alleen hoor. Dat is toch zo?

Juist in die gevaarlijke tijden is het een zegen — nee, dat denk ik niet alleen, dat wéét ik — om elkaar inderdaad op te zoeken, om ernaar te jagen vrede met elkaar te hebben, om het goed te hebben en elkaar aan te vuren. Gerechtigheid, trouw, liefde en vrede: het zijn die dingen om samen te delen.

▶ 27:05 Advies 4: Wees Afkerig van Dwaze en Onverstandige Strijdvragen ↑ hoofdstukken

Nog een gouden tip van de verlaten apostel. Dat heeft eigenlijk te maken met het voorgaande punt. Ik weet niet of het u opvalt, maar in vers 22 staat: "Jaag naar gerechtigheid, naar vertrouwen, naar liefde en vrede met hen die de Here aanroepen uit een rein hart." En direct daarop volgt vers 23, dat begint met het woordje 'maar'. Wees afkerig — letterlijk staat daar afwijzend — wees afkerig van de dwaze en onverstandige strijdvragen. De Concordant Version zegt: the stupid and crude questionings. Dat is, even in mijn weergave met mijn steenkolen-Engels, de stomme en de domme vragen. Ik heb weleens van docenten gehoord, en ik heb het zelf ook weleens gezegd: er bestaan geen domme vragen. Maar ze bestaan dus wel. Zo word je zelfs als docent weer gecorrigeerd. Ik zei weleens: er bestaan geen domme vragen, er bestaan alleen maar domme antwoorden. Nou, dit is in ieder geval een heel wijs antwoord op domme vragen.

Wat doe je daarmee? Dat is ook iets op het moment dat je bij elkaar bent. Want kijk, je kunt de Here aanroepen uit een rein hart, maar je bent een mens, met al je fouten en je falen. Je vindt elkaar, maar voor je het weet is er oorlog. Dat zie ik heel vaak. Als je er wat meer afstand van neemt, dan wordt alles grappiger. Dat is ook wat relativeren is: op het moment dat je afstand neemt, wordt het relatief en krijgt alles iets kolderieks. Dat geldt ook voor het verschijnsel van mensen die de ontdekking hebben gedaan van wat er in het Woord staat. Daardoor kunnen ze vaak totaal niet meer in de godsdienstige instituties terecht; ze vinden hun draai daar niet meer, met als gevolg dat ze alleen komen te staan. Dan hopen ze dat ze ernaar jagen om elkaar te vinden, elkaar te zoeken en om vrede en het goed te hebben met elkaar.

En dan vinden ze elkaar, maar weet u wat er dan gebeurt? Een groot gevaar is dat er dwaze en onverstandige, stomme en domme vragen komen. Ik gebruik gewoon dat woord. Wij zijn natuurlijk altijd gewend aan die verheven taal, maar dat komt door de vertalers hoor. Paulus sprak en schreef gewoon Grieks, een normale taal. Wees zuinig op de gemeenschap die je onderling hebt en laat het niet exploderen door stomme en domme vragen. Wat zijn dat voor vragen? Dat zijn vragen die te maken hebben met het 'wijs willen zijn boven de Schrift'. Dan ga je discussiëren over strijdvragen. "Gij weet immers," zegt Paulus, "dat zij twisten teweegbrengen."

Er staat trouwens nog iets aan voorafgaand, wat ik hier niet in de PowerPoint heb staan, maar wat ik redelijk uit mijn hoofd kan citeren. Er staat dat ze verderf brengen aan wie ernaar horen. Dat wil zeggen: het is niet alleen zo dat de kring waarin je samenleeft door stomme en domme vragen uit elkaar spat, maar het brengt ook verderf aan degenen die eromheen staan. Maar weet u wat er echt staat? Die raken er ondersteboven van. Dat is upside down. Het zijn vragen waardoor mensen met recht ontzet worden. Wees daar afzijdig van. Weet wat er staat geschreven, maar domme en stomme vragen, die strijdvragen, wijs ze af. Want het leidt je alleen maar af van het gezonde Woord.

Ook dat is een gouden tip die Paulus hier geeft met grote nadruk. Zo belangrijk als het is om elkaar op te zoeken en ernaar te jagen om vrede te hebben met hen die de Here aanroepen uit een rein hart, zo belangrijk is het ook om afwijzend te zijn tegenover stomme en domme vragen die de gemeenschap zomaar kunnen laten exploderen en twisten en tweedracht kunnen laten ontstaan. Wees zuinig op de eenheid die we hebben. Of, met de woorden van Paulus in Efeze 4: bewaar de eenheid. Hoe staat het er ook alweer? Wie wil mij even helpen? "Beijvert u de eenheid des Geestes te bewaren door de band des vredes." Ja, zo was het. De eenheid te bewaren; die eenheid is er namelijk. Die eenheid maakt Híj; Hij maakt ons één. Hij heeft ons één gemaakt: één hoofd, één lichaam. Wanneer je Hem mag geloven, dan bén je een eenheid. Die hoef je dus niet te maken, die kun je alleen maar bewaren in een band van vrede.

Er staat ook bij 'beijvert u', want de menselijke verschillen zijn soms heel groot. Cultureel bijvoorbeeld; daarover hadden we tussen de middag nog een heel gesprek. Mensen kunnen zo verschillend zijn. Je begrijpt iemand, je begrijpt zelfs de tegenstander, en toch kan het niet door één deur. Ik gebruik daarvoor nog weleens het verhaaltje over een echtelijk conflict en een rabbijn. Misschien mag ik dat even vertellen. Als het van mij mag, Anneke? Zeg het dan even.

Het gaat over een rabbijn die moest bemiddelen in een huwelijksconflict. De ene dag ging hij naar de man toe en had daar een heel gesprek mee. Hij kwam vervolgens weer thuis en vertelde kort het verhaal aan zijn vrouw. Zijn vrouw vroeg: "Nou, wat vond je ervan?" Hij zei: "Die man had gewoon gelijk." De volgende dag ging hij naar de echtgenote. Hij luisterde naar haar verhaal, kwam weer thuis en vertelde zijn vrouw ook weer kort wat er besproken was. De vrouw vroeg opnieuw: "Nou, wat vond je ervan?" Hij zei: "Ja, die vrouw heeft gelijk." Toen zei de vrouw van de rabbijn: "Hoe kan dat nou? Die man had gelijk, die vrouw had gelijk... dat kan toch niet?" Waarop de rabbijn antwoordde: "Jij hebt ook gelijk."

Als je in conflicten verzeild raakt — ik weet niet of u daarmee vertrouwd bent — dan zie je dat mensen soms zo verschillend zijn. De een is heel erg precies en de ander is weer wat makkelijker. Dat kan met leeftijd te maken hebben, met culturele verschillen, nationale verschillen of godsdienstige achtergrond. Wat dacht u daarvan? Of je totaal geen godsdienstige achtergrond hebt, of dat je calvinistisch groot geworden bent, of — ik wou zeggen 'nog erger' — evangelisch of weet ik veel. Nee hoor, sorry, dit grapje mag ik eigenlijk niet maken hier. Maar begrijpt u? Het maakt zoveel verschil in gevoeligheden. Dat soort dingen kunnen zomaar de onderlinge contacten, die zo waardevol zijn, op scherp zetten en twisten teweegbrengen. Goed.

▶ 36:00 Advies 5: Wees Bekrachtigd in de Overvloeiende Genade ↑ hoofdstukken

Dat was tip 4 en dan gaan we naar de vijfde. Dat is het eerste vers van 2 Timotheüs 2. Ik ben niet helemaal chronologisch door de brief heen gegaan, maar dit is het laatste waar ik nu op wil wijzen. Daarna wil ik u nog graag de gelegenheid geven om, mochten die er zijn, nog een vraag naar voren te brengen – als het maar geen stomme of domme vraag is. Nou, daar heb ik u wel erg bang mee gemaakt natuurlijk! Of om een opmerking te maken, maar in elk geval: 2 Timotheüs 2, daar wil ik mee afsluiten. Dat is het vijfde advies, en vijf is het getal van genade. Daar is over nagedacht.

Paulus schrijft: "Gij dan" – ofwel: jij – "mijn kind". Het was niet letterlijk zijn kind, maar hij had hem in het geloof verwekt. Hij had het Woord doorgegeven en Timotheüs was daardoor tot nieuw leven gekomen. "Mijn kind," staat er, "wees krachtig", of letterlijk: bekrachtigd in de genade van Christus Jezus. Ook hier weer: in de genade die in Christus Jezus is. Wees daarin bekrachtigd. Ontleen daar je power aan. Voortdurend, altijd weer die genade. Dat wat God geeft, dat wat ons blij maakt.

Want die genade is met recht overvloeiend, zoals in Efeziërs 1 beschreven staat. Het is echt niet zo dat God zegt: "Hier heb je wat genade en nu moet je het voor de rest maar zelf uitzoeken." Nee, het is overvloeiende genade. In elke omstandigheid van het leven geeft Hij alles wat nodig is. Weet dat, dank Hem daarvoor en Hij zal jou inderdaad de vreugde daarin laten proeven. Er is voldoende; er is zo enorm veel om je in te verheugen, dat is onuitputtelijk.

Daarom: ontleen daar je kracht aan. Ga niet zitten – ja, sorry dat ik het zo zeg – ga niet mekkeren over de gevaarlijke en moeilijke tijden. Wat hangt ons boven het hoofd? Menselijkerwijs begrijp ik het wel. We kunnen ons allerlei omstandigheden voorstellen en ik zou zomaar een aantal mensen hier naar voren kunnen halen die daar heel goed weet van hebben en zeggen: "Je moet eens weten waar ik momenteel mee te maken heb." Nou, dat weet ik niet, daarom sta ik hier ook zo makkelijk en vrijmoedig natuurlijk. Soms weet ik het wel een beetje, maar mensen, daar gaat het niet om. Staar je daar niet blind op.

Zijn Woord geeft namelijk alles wat jij nodig hebt. Hij zorgt voor je, Hij geeft aan jou. Wees in die genade, gewoon in Zijn belofte die alles aan jou geeft. Jij hoeft niet te strijden, de Heer zal voor je strijden. Sta gewoon op Zijn Woord, op Zijn belofte en het geeft je alles wat je nodig hebt. Dat geeft precies ook aan wat de bron is van vreugde: om je elke dag te verblijden en vrede te kennen. Wees bekrachtigd in de genade die in Christus Jezus is. Dat wil zeggen: in Hem die opgestaan is uit de dood en de garantie is van nieuw leven. Daar schrijft Paulus in dezezelfde passage nog over: over het onvergankelijke leven dat Hij aan het licht gebracht heeft. Kortom, dat is het houvast. Dat is precies wat we nodig hebben, en zelfs veel meer dan we nodig hebben in deze gevaarlijke tijden.

▶ 39:55 Vragenronde: Menselijke Wijsheid en Theologische Constructies ↑ hoofdstukken

Daar wilde ik het even bij laten. Ik kijk op mijn klokje en zie dat het al vijf voor twee is, dus veel tijd om nog een vraag of opmerking te overwegen hebben we niet meer. Maar misschien is daar toch nog iemand? Menno? Dat lijkt me wel...

Menno brengt de gezonde woorden naar voren waarover Paulus schrijft: "Neem tot voorbeeld de gezonde woorden die je van mij gehoord hebt." Daartegenover staan de woorden van menselijke wijsheid. Dat is trouwens een woord dat Paulus gebruikt in 1 Korinthe 2 vers 14 geloof ik: de woorden van menselijke wijsheid. In 2 Timotheüs lees je ook dat Paulus spreekt over de onheilige en holle klanken. Hij noemt daar twee mensen bij name, Hymeneüs en Philetus, die het spoor bijster geraakt zijn. Hun opvattingen waren onheilige, holle klanken; het waren woorden van menselijke wijsheid. Want daaruit ontstaat de ellende: doordat men woorden gaat gebruiken die de Schrift niet kent. Dat is weliswaar wijsheid, maar het is menselijke wijsheid, en daarmee is het meteen ook veroordeeld.

Hoe knap het ook bedacht is, het zijn theologische constructies. Ik kan er voorbeelden van geven hoor; ik ben er de laatste tijd weer mee geconfronteerd doordat ik een aantal weblogs op het internet had gezet. Het ging over de leer van de drieëenheid. Nou, dan raak je aan iets hoor! Het is niet te geloven. Voor velen is dat werkelijk heilig, echt waar. Er wordt zelfs gezegd dat het heiligschennis is als je daaraan komt. Of u nu charismatisch, Grieks-orthodox, katholiek of protestant bent, allemaal hebben ze de geloofsbelijdenissen van Athanasius en Nicaea tot fundament. En het eerste woord wat daarin staat — en daar mag niet aan getwijfeld worden — is dat wie dat doet, voorzeker verloren zal gaan. Nou ja, dan is de toon natuurlijk direct gezet, dat begrijpt u.

Vervolgens worden er woorden gebruikt om te verklaren wie God is. Men zegt dan dat het een mysterie is. Maar de Zoon van God is toch gekomen opdat we inzicht zouden hebben? Opdat we de enige waarachtige God zouden kennen: de Vader namelijk. Vertel het maar eens, zeg zulke dingen gewoon zoals er staat geschreven, en je kunt rekenen op afwijzing omdat het stuit op zoveel weerstand vanuit de woorden van menselijke wijsheid. Wat is het dan heerlijk als je gewoon kunt zeggen: "Er staat geschreven." De gezonde woorden zijn de woorden die zo zwart-op-wit in de Schrift zelf staan opgetekend. Hoe belangrijk het ook is om ons te oriënteren op de gezonde woorden, wees ook zo afwijzend tegenover die woorden van menselijke wijsheid die alleen maar strijd veroorzaken. Dat is het: die woorden veroorzaken strijd en conflict.

Emily, bedoel je het in dit verband? De vraag is nu... dat is een goede, Emily. Om zo in de laatste minuten nog even te vertellen hoe het dan wel zit met de drieëenheid. Nou, die is er niet. Is dat kort genoeg? Nee, je vraagt hoe het dan wel zit, dat begrijp ik. Je zegt dat nu wel zo eventjes en het onderwerp komt nu als voorbeeld voorbij, maar het is me nogal een voorbeeld zeg. We hebben het over de ene God die de Bijbel leert. Wie is Hij? Hij is inderdaad het beeld van de onzienlijke God, de icoon van God. Wie Hem ziet, ziet God. Is Hij letterlijk God? Nee, Hij is het beeld van God, de onzienlijke God.

En daar ging het dan ook nog over: is Hij van eeuwigheid af de Zoon? Nee. Lees maar na wat de hemelse boodschapper tegen Maria zei: "De kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen. Daarom zal het heilige wat uit u geboren zal worden Zoon van God genoemd worden." Dat wil zeggen: Hij is de Zoon van God doordat Maria letterlijk zwanger is geraakt door de geest van de Allerhoogste. Daarom werd Hij de Zoon van God genoemd. Ik weet dat dit weer op bezwaar stuit, want dan zeggen ze: "Ja, Hij is de Zoon van God van eeuwigheid af." Wat ook alweer een woord van menselijke wijsheid is, want de Bijbel kent dat woord niet. Dus zoek het maar uit, begrijpt u?

Je vraagt: "Wie is dan de Heilige Geest?" Het is de geest van de Allerhoogste, de kracht van de Allerhoogste, Zijn persoonlijke kracht. God is geest. Men zegt: "Het zijn drie personen in één wezen." Waar staat dat? Drieëenheid... waar lees je ooit in de Bijbel over dat onderscheid? Bent u ooit het woord 'persoon' in die context tegengekomen? Drie personen in één wezen... maar wat is het verschil tussen een wezen en een persoon? En waar staat dat dan in de Schrift? Het zijn ongezonde woorden en ze brengen slechts twisten teweeg. Dat heeft de geschiedenis wel bewezen.

Wat ik ermee wil zeggen is: laten we ons gewoon houden aan de gezonde woorden van de Schrift. Dat is meer dan voldoende. Mijn ervaring is dat je dan een duidelijk beeld hebt, namelijk dat je Christus Jezus kent. Daar is zeker geen discussie over, nee. Hij heeft de naam boven alle namen ontvangen. En wie was Hij voor Zijn geboorte? Het woord staat in Johannes 1: "En het Woord werd vlees." Het Woord waardoor alle dingen geworden zijn. Zijn naam is Woord. Voor je het weet zouden we in dit onderwerp zomaar verzeild raken, maar eigenlijk was dat ook niet zozeer mijn bedoeling. Dat is geen kritiek naar Emily, helemaal niet, maar het onderwerp is vandaag natuurlijk niet: "Wie is de ene God en Zijn Zoon?" Dit is echter wel een heel mooi voorbeeld van gezonde woorden spreken — dat wil zeggen: de woorden die de Schrift zelf geeft — tegenover woorden van menselijke wijsheid aan de andere kant.

Dat is filosofie. Eigenlijk zijn woorden van menselijke wijsheid de woorden die mensen, wijze mensen, bedacht hebben. Het zijn niet de dommen of de ongeletterden, nee, het zijn juist mensen die geleerd zijn die aan dat gevaar blootstaan. Het is menselijke wijsheid, maar in de ogen van God is het dwaasheid. Lees maar in 1 Korinthe 2. Dat is filosofie. Maar wat dacht u van theologie? Dat is in feite ook filosofie. Dat wil zeggen: dat wat mensen bedacht hebben. Theologiseren, redeneren.

Ik zie dat het twee uur is, beste mensen, en ik stel voor dat we afronden. Ik weet niet of Jagen nog een vraag heeft? Hij had nog een vraag... "Wilt u nu stoppen, papa?" Ja, want Jagen heeft nog het een en ander op het programma staan. Oké vrienden, ik stel voor dat we met elkaar nog afsluiten. Ik wilde eigenlijk nog afsluiten met een samenvatting, maar die ziet u hier op de dia's. Als u dat nog wat beter wilt bekijken, moet u het op internet nog maar even terugzien. Ik stel voor dat wij nu nog een lied zingen.