▶ 00:00 Introductie: Houvast in Gevaarlijke Tijden ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen, beste vrienden en alle aanwezigen. Een heel hartelijk welkom, want ik geloof dat dat nog niet eens gezegd is door Huib, maar bij dezen alsnog. Er zijn ook mensen die van zeer ver hier gekomen zijn en al heel wat uurtjes erop hebben zitten wat de reis betreft. We zijn hier bij een 'Rondom het Woord'.

Huib wist het thema nog niet te vertellen, maar op het internet stond het in elk geval al wel aangekondigd. Het zal gaan over 'Houvast in Gevaarlijke Tijden', waarbij de nadruk op het eerste woord ligt. Maar dat komt juist pas uit de verf wanneer we dat ook tegen de achtergrond zien van de gevaarlijke tijden die de Schrift aangekondigd heeft.

Daarbij willen we als leidraad kiezen – dat heb ik in de voorbereiding zo gepland – 2 Timotheüs 3. Eigenlijk is dat in het algemeen de laatste brief die de apostel Paulus in de gevangenis heeft geschreven, vlak voor zijn verscheiden; vlak voordat hij zou worden omgebracht. We lezen ook in diezelfde brief dat hij dat binnen korte tijd verwachtte. Juist in deze brief schrijft Paulus over de tijden die zouden aanvangen, aan zijn geestelijke kind – zo noemt hij hem: Timotheüs.

Ik stel voor dat we naar dat Bijbelgedeelte toegaan, naar 2 Timotheüs 3. Daar vangt Paulus aan met te zeggen: "Weet wel." Dat is een heel sterke uitdrukking waarbij hij benadrukt dat Timotheüs dat zou weten, en met hem al degenen die na hem deze brief zouden lezen. Weet wel, dat wil zeggen: ze zouden zich er heel goed van bewust zijn. En wel hiervan: dat er in de laatste dagen... en dan staat er: "gevaarlijke tijden zullen komen". Maar eerst even dat eerste.

▶ 02:17 Het Aftellen Naar de Laatste Dagen ↑ hoofdstukken

Dat die laatste dagen... Degenen die hier al een keer eerder geweest zijn, namelijk op de laatste studiedag, herinneren zich dat we het toen hebben gehad over de eindtijd en over het feit dat we vandaag in heel bijzondere tijden leven. De klok van God, zoals we die vinden in het profetische woord, wijst aan dat de tijd zeer nabij is. We hebben het erover gehad dat de Bijbel zegt dat deze periode van de eerste tot de tweede komst van Christus ongeveer 2000 jaar zou duren. Wel, het is niet moeilijk om aan te geven dat die tijd inderdaad op het punt staat af te lopen. Het is inderdaad een kwestie van aftellen, en dat is ook de reden waarom ik dit plaatje erbij heb gezet: het is aftellen.

Waarbij ik trouwens moet aangeven dat deze uitdrukking 'laatste dagen' nog specifiek doelt op iets wat ik bij een eerdere gelegenheid weleens heb uitgelegd op een studiedag. Het gaat erom wanneer het aftellen echt is begonnen. Als het de laatste dagen zijn, over welke dagen hebben we het dan? Het zijn de laatste dagen die voorafgaan aan de terugkeer van Jezus Christus. Want zo zeker als Hij hier op aarde was, opstond uit de doden en het aardse toneel verlaten heeft, zo zeker is het ook dat Hij weer zal terugkeren onder geprofeteerde — dat wil zeggen voorzegde — omstandigheden.

Daar zal ook weer een offerdienst zijn in Jeruzalem. De Bijbel zegt dat. In het Midden-Oosten, in Jeruzalem, op het tempelplein waar nu nog de islamitische moskee het hele beeld domineert, daar zal een offerdienst komen; een Joodse offerdienst zal hersteld worden. Het zal zijn onder omstandigheden waarbij iedereen zal roepen: "Vrede, vrede!" Het wordt een geweldige tijd van welvaart, maar vooral van vrede, waarbij men de gedachte zal hebben dat het Messiaanse Rijk zou zijn aangebroken.

Daar lijkt het nu nog niet op. We horen nu allemaal over recessie en over grote spanningen in het Midden-Oosten die op dit moment vooral onderhuids oplopen. Men sprak over de Arabische Lente, maar inmiddels zijn die stemmen alweer verstomd; nu heeft men het over de Arabische herfst en winter. Dan laat ik de hele problematiek van Iran en wat daar staat te gebeuren nog maar buiten beschouwing. Wat ik wil aangeven is: het is spanning en oorlog. In alle geruchten van oorlog en recessie die nu het nieuws domineren, komt er een tijd — en je kunt je voorstellen dat juist die tijd van vrede voorafgegaan zal worden door een tijd van spanningen, oorlog, recessie en grote problematiek — dat juist in die omstandigheden iemand zal opstaan. Als de tijd daarvoor rijp is, zal hij degene zijn die soelaas biedt en een antwoord geeft: een messias waar alle ogen dan op gericht zullen zijn. Die tijd gaat komen en iedereen zal roepen: "Vrede, vrede!"

Het zal echter een valse vrede zijn. Als dat het geval is, wel, Paulus schrijft in 1 Thessalonicenzen 5: als iedereen zal zeggen "vrede, vrede" en als daar die tempeldienst weer zal zijn in Jeruzalem, dan weten wij dat de tijd nabij is. Dan is echt het aftellen begonnen. Dus als u het mij vraagt: die laatste dagen waar Paulus het hier over heeft, dat is met recht die periode van de laatste 1260 dagen. Dat is vrij specifiek gezegd. Wanneer het aftellen is begonnen, dan weten we: nu gaat het gebeuren. Dat zijn met recht de laatste dagen. In die zin leven wij dus nog niet in die laatste dagen. Dat aftellen is nog niet begonnen, maar we weten wel dat de tijd nabij is. De periode van 2000 jaar is aan het aflopen.

▶ 06:54 Geen Zware, maar Gevaarlijke Tijden ↑ hoofdstukken

Goed. Die tijden, zegt Paulus: weet dat wel. Als u een NBG-vertaling hebt, en in de Statenvertaling meen ik ook – maar dat weet ik even niet uit mijn hoofd – daar staat: "Weet wel dat er in de laatste dagen zware tijden zullen komen." Maar letterlijk staat daar: "gevaarlijke tijden". Of het zware tijden zullen zijn? Nou, wellicht. Dat zou kunnen. Gevaarlijke tijden kunnen zwaar zijn, juist vanwege het gevaar. Maar dit is het woord wat gebruikt wordt.

Het woord komt trouwens nog één keer voor, en wel in Matteüs 8 vers 28. Daar blijkt inderdaad dat het om "gevaarlijk" gaat, want dan lees je – ik val nu midden in dat gedeelte: "Er kwamen Hem twee bezetenen uit de grafsteden tegemoet, zeer gevaarlijke, zodat niemand langs die weg kon voorbijgaan." En dan treedt Jezus daarop naar die gevaarlijke mannen toe. Maar dit is het woord wat hier gebruikt wordt: dat is niet zwaar, maar gevaarlijk. Gevaarlijke tijden zullen die laatste dagen zijn en Paulus zegt: wees je ervan bewust. Dat moet je niet bagatelliseren. Het is belangrijk om te weten aan welke gevaren je blootstaat, zodat je weet hoe je je daarop zou instellen.

Nou, daar zullen we het dus ook over hebben vandaag, uiteraard. Daarom zijn we hier bij elkaar. Maar het zullen gevaarlijke tijden zijn en ik heb er een plaatje bij gezet – en ik hoop dat in de loop van deze morgen vanzelf nog wat duidelijker te maken – een plaatje van moderne media, van het internet, van alle moderne communicatiemiddelen. Die maken die tijden nog des te gevaarlijker.

Want wat Paulus namelijk hier doet, is vervolgens in de verzen die nu gaan volgen een beschrijving geven van het moreel van de mensen. En dan heeft hij het over de "christelijke wereld". Ik zeg dat expres tussen aanhalingstekens, dat wordt ook vanzelf duidelijk. Er staat aan het einde van dit gedeelte ook – we zullen het straks zien: mensen zullen een vorm van verering hebben, van Godsverering, maar het is slechts vorm. Het is volstrekt hol en de inhoud staat er haaks op. Hij heeft het over de christelijke wereld, de laatste dagen van de christelijke wereld, en dan geeft hij een beschrijving van het moreel van de mensen, of het ontbreken van moreel, moet ik eigenlijk zeggen.

En waarom is dat zo gevaarlijk? Wel, omdat je zo gemakkelijk, als je niet weet wat het gevaar is en als je dat niet onderkent, daarin meegezogen wordt. In de trend, in de modus, in de stroom. Want dat is het eigenlijk: het is een neergaande stroom. En u weet het: een dode vis gaat met de stroom mee. Een kenmerk van een levende vis is dat hij daartegenin gaat. Je hoeft er niks voor te doen om in dat gevaar mee te gaan. Daar hoef je niks voor te doen, want je wordt namelijk vanzelf in die stroom meegezleurd.

En waarom heb ik nou dit plaatje erbij gezet? Kijk, de wereld, dat wat er allemaal buiten ons plaatsvindt... In het verleden kon je daar nog redelijk afstand van nemen. Maar we leven momenteel – en dat is ook uniek in de hele menselijke geschiedenis – in een periode waarin we ons eigenlijk totaal niet meer kunnen onttrekken aan de trends, aan de hele stroom van gedachten en alles wat er op ons afkomt in deze wereld. Nooit is dat zo met recht indringend. Je hebt het in huis, dagdagelijks. Dat dachten we vijftig jaar geleden ook al toen de televisie zijn intrede deed: de wereld in huis, met recht. Je kon de wereld altijd mooi buiten de deur houden; nou ja, misschien de Telegraaf of de krant kon je lezen. Maar het kwam zo duidelijk binnen via de televisie, maar nu nog veel sterker via de computer, via internet en al die middelen, al die media. Die nemen je nog veel meer in beslag, zodat je je niet aan de trends en alles wat er in de wereld speelt kunt onttrekken.

Er zijn nog bepaalde segmenten geweest, zeg maar ook in de godsdienstige wereld, in de christelijke wereld, die meenden zich altijd te kunnen veroorloven om daar afstand van te nemen. Loffelijke streven waren het, ware het niet dat ook zij voor de bijl gaan met alle nieuwste vindingen. Ze hadden geen tv in huis en nu is internet gewoon ook binnen diezelfde "zware kringen", zoals dat dan heet, inmiddels ook net zo goed geaccepteerd. Via een achterdeur is het toch allemaal binnengekomen en men loopt gewoon achter de feiten aan. Dat is niet de manier om ons daaraan te onttrekken. Die gevaarlijke tijden zijn er toch wel, daaraan kun je je niet onttrekken. Er zou een heel andere manier zijn om gewapend te zijn tegen dat gevaar, tegen de gevaarlijke tijden waar Paulus hierover spreekt.

▶ 12:44 Karakteristieken van de Godsdienstige Wereld ↑ hoofdstukken

Weet wel dat er in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen komen, en dan gaat Paulus een beschrijving geven. Ik wil daar niet al te diep op ingaan, op al die eigenschappen, maar hij schetst in een aantal verzen de karakteristieken van hoe die tijden eruit zullen zien en waarom ze gevaarlijk zijn. De mensen zullen zelfzuchtig zijn. Letterlijk staat er: liefhebbers van zichzelf. Narcisme heet dat, als je dat in een filosofische stroming wilt onderbrengen. Liefde voor zichzelf. "Ik geloof maar in één iemand," hoor ik zo vaak, "ik geloof alleen maar in mezelf." Dat is nu net de enige waarvan ik denk: dat is degene waar je doorheen zakt als je erin gelooft. I, me and myself; zo is die instelling. De mensen zullen liefhebbers zijn van zichzelf.

Vervolgens staat er: geldgierig. Het woord dat Paulus gebruikt is trouwens anders; het is "liefhebbers van geld". Dat is wat anders. Geldgierig betekent dat je op je geld zit. Die twee eigenschappen kunnen heel goed hand in hand gaan, maar het is toch een nuance. Liefhebbers van geld. Er wordt nu ook veel gepredikt en veel mensen denken: geld moet je bezitten, want dat geeft je zo'n enorme vrijheid. Dat is trouwens ook zo. En je zou daar dan zoveel mogelijk van moeten hebben. Geld of goud; liefhebbers van geld, ja. Nou ja, dat plaatje op de dia is ook veelzeggend. Het is een karakteristiek. Begrijp me goed: in alle tijden zijn er liefhebbers van geld en liefhebbers van zichzelf geweest. Dat geldt voor al die eigenschappen die nu nog gaan volgen. Maar wat Paulus zegt, is dat dit in de laatste dagen zo prominent op de voorgrond zal treden. Ik zeg het nog eens: het zal karakteristiek zijn van de christelijke wereld. Dat wat zich christelijk noemt, zal hierdoor worden gekenmerkt.

Vervolgens: pochers, grootsprekers. In Romeinen 1 vers 30 wordt het ook zo vertaald: grootsprekers, pretentieus, zich heel wat verbeeldend. En vermetel. Dat woord gebruiken we niet zoveel meer, maar het betekent overmoedig. Ik heb daar een plaatje bij gezet van iemand die over hete kolen loopt. Ik moet dan meteen aan Ratelband denken, sorry. Als je over gloeiende kolen kunt lopen op blote voeten, dan kun je alles. Dan ben je als God in deze wereld, zo wordt dat verteld. Dan kun je alles aan. Paulus zegt het ook: "Ik vermag alles", maar hij zegt erbij: "in Hem die mij kracht geeft". Maar dit hier is overmoed. Het is het idee dat je het helemaal zelf kunt en dat je alles in eigen hand hebt, dat je zelf je hele leven schept. Het heft in eigen handen nemen; dat is de filosofie die vandaag zo populair is en overal ingang vindt. Voor je het weet, beïnvloedt het je mindset, je hele gedachtegang en instelling als je het niet onderkent.

Overmoed en kwaadsprekers. Het woord dat Paulus hier gebruikt, kennen we heel goed: blasfemisch. Waarbij ik trouwens moet zeggen dat de christelijke wereld ons dat ook heeft geleerd. Vloeken, ja, dat is echt waar. Dat is even terzijde, maar de beschrijving die we hier vinden in 2 Timotheüs 3 van de christelijke wereld lijkt als twee druppels water op de beschrijving die Paulus eerder had gegeven in Romeinen 1. Lees het maar na, ik laat het nu niet zien, maar u kunt het voor uzelf heel gemakkelijk vaststellen en bevestigen. Het lijkt enorm op de beschrijving van de wereld zonder God, de heidenwereld die God niet kent of in ieder geval niet erkent. In Romeinen 1 en 2 Timotheüs 3 gebruikt Paulus vrijwel dezelfde beschrijving. Alleen met dit verschil: in Romeinen 1 was het nog een wereld die nog nooit gehoord had van het Evangelie en van wie God werkelijk is. Hier in 2 Timotheüs 3 is het een beschrijving van de wereld die een vorm heeft van godsvrucht. Of liever: een schijn van godsvrucht, zo wordt het in de vertaling genoemd. Ze hebben wel een vorm van verering en ze pretenderen Hem te kennen.

Waarom zeg ik dat nu bij dat "blasfemisch"? Ik ben ervan overtuigd dat je kunt klagen over het feit dat het in deze wereld bergafwaarts gaat en dat het christelijke Westen moreel degenereert. Dat is waar, maar besef één ding: dat komt omdat men afgeweken is van het Woord en niet gelooft wat Paulus heeft verteld. Daar is men massaal van afgeweken, ook al houdt men vast aan een vorm van orthodoxie. Als iemand in de wereld roept: "God verdoe mij" — ik zeg het nog netjes, maar dat roepen mensen als ze vloeken — wie heeft ze dat dan geleerd? Wie heeft geleerd dat God verdoemt? Het is een leugen. Ik ken iemand hier in de zaal die dat altijd zegt als iemand vloekt in zijn bijzijn: "Je liegt, want God verdoemt namelijk helemaal niet." Ik vind dat een hele mooie; ik geef dat gratis advies graag door. In plaats van dat moralistische "jij mag niet vloeken", wat vaak tegendraads werkt, wijs je op de leugen. God verdoemt niets. Maar het is vanaf de kansel altijd verkondigd: hel en verdoemenis. Het Evangelie kwam er eigenlijk op neer dat als jij een keuze maakt, God niet verdoemt. Maar de basisboodschap was: God verdoemt je. Vloeken is vanaf de kansel officieel aangeleerd; dat was het "evangelie". Het is wat.

Blasfemisch dus. En: aan hun ouders ongehoorzaam. Dat is een mooi plaatje op de dia; als ze nog zo klein zijn is het allemaal nog te behappen. Maar letterlijk staat hier: rebelleren, weerspannig zijn. Dat ongehoorzaam zijn betekent niet dat ze bij gelegenheid eens een keer niet luisteren; nee, het is echt weerspannig, ongezeggelijk. Dat is eigenlijk de betekenis van het woord: ongezeggelijk. Dat is het klimaat dat zo karakteristiek is in de laatste tijden en dat ze ook gevaarlijk maakt, waardoor je aan zoveel gevaren bloot komt te staan.

Ondankbaar. In het Grieks wordt hier een woord gebruikt dat "zonder vreugde" betekent. In het Nederlands komt dat niet zo uit de verf, maar in het Grieks wel. Zonder dank wil eigenlijk ook zeggen: zonder vreugde. Als er geen God is, aan wie moet je dan dankbaar zijn? Als je geleerd hebt God als God te kennen, dan weet je dat er Eén is die alles plaatst, zowel het goede als het kwaad. Dan kun je danken in alles, hoe moeilijk de dingen ook zijn. De laatste dagen zullen echter gekenmerkt worden door mensen die zonder dank zijn. Dat is wat er eigenlijk staat: ondankbaar. En daarmee ook depressief. Ik zie een directe link. Ik weet dat het glibberig terrein is waar ik me nu op beweeg, maar ik zeg het toch: er is een directe combinatie tussen beide eigenschappen. Zonder vreugde, depressie... als je geen dank meer kent en Hem niet kent die alles plaatst. De God met allemaal hoofdletters, die alles een plek geeft en voor jou zorgt. Als je Hem kent, dan ken je ook vreugde. Als je Hem niet kent als de God, dan word je ondankbaar met alle gevolgen van dien. Zonder dank, en daarmee ook zonder vreugde.

Onheilig. Alles wordt door het slijk gehaald. En ook daarvoor is de christenheid helaas vaak zelf de oorzaak.

Dat wil zeggen dat men is afgeweken van de gezonde leer. Paulus zegt dat trouwens in ditzelfde hoofdstuk van de brief. Er komt een tijd – dat zegt hij al tegen Timotheüs, en in zijn dagen kon hij dat al verwachten – dat men de gezonde leer zelfs niet meer zou verdragen. Men zou zich tot verzinsels keren en het oor van de waarheid afkeren. Wat houd je dan over? Dat wat je zelf verzint, produceert en bedenkt. Mooie verhaaltjes, maar je koopt er niks voor. Dat is misschien erg Nederlands gezegd, maar je hebt er ook helemaal niks aan. Bovendien is het een leugen; het is niet waar.

Paulus beschrijft in 2 Timotheüs 3 dat er een tijd komt dat men zich daarvan zal afkeren. Ook de onzinnigheid van de kerken, van wat christenen vertellen, zal aan iedereen openbaar worden. Lees het maar na; ik kom er vanmorgen verder niet eens aan toe. Maar een paar verzen verder in ditzelfde hoofdstuk lees je dat Paulus dat zegt. De onzinnigheid van de valse leer van de christenheid zal aan allen openbaar worden. Daardoor wordt alles door het slijk gehaald, zelfs de heiligste dingen.

Het is niet koosjer. Liefdeloos. Nou ja, er staat eigenlijk een Grieks woord dat betekent: zonder natuurlijke affectie, zonder natuurlijke betrokkenheid. Men kent de natuurlijke verhoudingen niet meer. Ik zou er verschillende voorbeelden van kunnen geven, maar wat dacht u bijvoorbeeld van een wijdverbreid kwaad als abortus provocatus? Dat is zonder natuurlijke affectie. Het is zo natuurlijk om de moederschoot te beschermen, maar men propageert zelfs dat dit vrijgegeven zou moeten worden en dat het normaal is. Dat is zonder natuurlijke affectie. Er komen nog een paar voorbeelden in mijn gedachten, maar laat ik verder gaan. Dit is het woord dat Paulus hier gebruikt.

Trouweloos. Als u een Concordant Version hebt, waarin een heel precieze weergave van de woorden wordt gegeven, dan ziet u dat daar een woord wordt gebruikt dat eigenlijk 'onverzoenlijk' betekent. Men is niet meer in staat om dingen bij te leggen. Ik kan dat ook niet loszien van de boodschap die men altijd verteld heeft. Als je geen God kent die verzoent, die alle tegenstellingen en vijandschappen tenietdoet, dan mis je de basis om werkelijk uit verzoening te leven. Zo wordt men inderdaad onverzoenlijk tegenover elkaar. Als je eenmaal een bepaald standpunt hebt ingenomen naar de ander toe, ben je nooit meer bereid om je hoofd te buigen. Onverzoenlijk.

Lasteraars. Het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, kennen wij als 'duivels'. Ons woord duivel is afgeleid van diabolos. Diabolos betekent letterlijk: doorheenwerpend. De dingen door elkaar gooien. Dat heeft vaak lastering als gevolg. Dat is inderdaad duivels; het is karakteristiek voor de laatste dagen van de christelijke wereld. Lasteraar, diabolisch, onmatig. Letterlijk staat er 'onbeheerst', maar dat is ongeveer hetzelfde.

Je weet geen maat meer te houden. Of 'onhandelbaar'. In de Engelse Concordant Version wordt het woord fierce gebruikt, wat 'woest' betekent. Onhandelbaar dus. Dat zie je in de familieverhoudingen, maar dat geldt voor alle communicatie. Eigenlijk zijn al die eigenschappen die hier gegeven worden horizontaal. In alle verhoudingen werkt die instelling door: in je gedrag, in je spreken en in je denken. Het is een kwaad dat zich zomaar uitbreidt in alles. Een van de kenmerken is onhandelbaar. Afkerig van het goede. Men is als het ware zo geprogrammeerd dat men per definitie kiest voor wat niet goed is.

Verraderlijk. Ook dat is een eigenschap die er altijd al geweest is, maar die nu zo duidelijk op de voorgrond treedt, waardoor we ook zo gemakkelijk worden misleid. Misleiding is nooit zo dichtbij gekomen als nu, ook weer door de moderne media: de verborgen verleiders. Ik weet niet of u het leest, maar ik heb hier een boek, Verborgen Verleiders. Dat gaat over hoe de media jou sturen. En daar heb je het weer: de liefde voor geld speelt een grote rol. Het is namelijk commercie; ze willen jou iets verkopen, ze willen aan jou verdienen. Maar ze verleiden jou niet alleen in het bedrijfsleven, maar ook in de politiek, de godsdienst en de filosofie. Je wordt verleid op een verborgen, een tricky manier. Juist hoe moderner de middelen zijn, hoe moeilijker je je daaraan kunt onttrekken.

Daarom durf ik te zeggen dat de tijden nog nooit zo gevaarlijk zijn geweest, in die zin dat het zo moeilijk is je daaraan te onttrekken. Dat kan eigenlijk ook helemaal niet. Er is maar één manier om daarin staande te blijven, om als een levende vis tegen de stroom in te zwemmen, en dat is: staan op dat Woord en weten waar het op aankomt.

Roekeloos. Dat wil zeggen dat je je niet bewust bent van de gevaren en van wat er allemaal op je afkomt. Nou ja, dat heeft hier dus ook weer mee te maken. Opgeblazen. Het lijkt alsof dingen groter worden gemaakt. Dat is trouwens ook verraderlijk. Dingen worden heel groot gemaakt, maar ze zijn het niet. Je prikt erdoorheen en het is lucht. Daar horen we trouwens heel veel over als het gaat over de economie; dan wordt er gezegd dat het allemaal een luchtbel is. Maar dat geldt niet alleen voor financiën en economie. Ook in de politiek zijn veel dingen die ons worden voorgeschoteld als groots, opgeblazen. Dat is niet alleen in het kleine, waarbij mensen zich groots voordoen en pochen, maar ook in het grote geheel. In de media worden je dingen voorgeschoteld die worden opgeblazen, terwijl het niets is; het is lucht. In Bijbelse termen: het is zuurdesem.

Met meer liefde voor genot dan voor God, staat er. Niet dat liefde voor genot fout is, maar je zou de verhoudingen wel moeten kennen. Het gaat in het leven maar om één Iemand, en dat is het kennen van Hem: God. Met hoofdletters, ja. Dat zou het zwaarst moeten wegen, maar dat is dus niet het geval in die laatste dagen.

▶ 31:37 Een Vorm van Verering Zonder Inhoud ↑ hoofdstukken

En dan wordt er nog bijgezegd: "met een schijn van godsvrucht", letterlijk met een vorm van verering, maar de kracht daarvan... Ziet u? Ik heb er al een paar keer op gewezen. Hier wordt een beschrijving gegeven van de wereld, van de christelijke wereld of, zo u wilt, van de godsdienstige wereld. Ze hebben wel de vorm van devotie, maar het is inderdaad schijn; het is slechts vorm. De inhoud staat er mijlenver vanaf. De vorm komt niet overeen met dat wat erin zit. Dat is dus ook verradelijk, bedrieglijk. Dat wat christelijk heet, wat zou staan voor het evangelie, is in werkelijkheid iets totaal anders. Er staat dat zij met de schijn van godsvrucht de kracht daarvan verloochend hebben.

Wat is die kracht? Wat is de kracht van de godsvrucht, van de verering? Bij dat woord 'godsvrucht' moet u niet denken aan fruit, het heeft niets met vruchten te maken. Het is in die zin een beetje een misleidend woord. Het woord dat hier gebruikt wordt, is verering of devotie: Hem de eer geven die Hem toekomt. Goede verering. De laatste dagen zullen gekarakteriseerd worden door een vorm van verering, maar de kracht ervan verloochent men.

De kracht van verering is het kennen van Hem. Dat wil zeggen: een werkelijk evangelie. Hoe was het ook alweer wat Paulus in Romeinen 1 beschrijft? Het evangelie, het goede bericht, is een kracht van God tot redding. Trouwens niet alleen tot redding; het is een goddelijke kracht. Maar dan moet je wel het goede bericht kennen. Allerwege wordt die boodschap van God, zelfs de essentie ervan, ontkend. Ik heb het zojuist al aangegeven in verband met die blasfemie die van de kansel gepredikt wordt. Men ontkent de kracht van het goede bericht, van die blijde boodschap. En bovenal — dat is de kern, maar het betreft niet alleen het evangelie — is het in het algemeen het Woord van God. God heeft gesproken, Hij heeft Zijn Woord gegeven en dat zijn de Schriften.

Het is een plaatje dat door sommigen heel goed herkend zal worden. Het geweldige van de tijd waarin wij leven, is dat hoewel het zeer gevaarlijk is en er enorm veel op ons afkomt, we weten dat de tijd nadert. Er gaat niets mis als we die gevaren onderkennen; dan gaan we juist goed, want dat is precies wat we hadden mogen verwachten. Als u zegt dat het zo moeilijk of gevaarlijk is, dan kan ik u verzekeren: het wordt alleen maar gevaarlijker. Dat is namelijk karakteristiek voor de tijd waarin we leven. Aan wat voorzegd is, kun je je niet onttrekken, en daar hoef je je ook niet aan te onttrekken. We hebben een kracht waardoor we daartegen opgewassen zijn. 'Weerstand hebben' is een mooi woord; dat heeft trouwens ook te maken met gezondheid, dat je weerstand kunt bieden.

En die kracht, dat zijn de Schriften. Dat je weet wat er staat geschreven. In het algemeen wordt hier door Paulus op gewezen: "houd ook dezen op een afstand." Dat wil zeggen: bewaar afstand. Dat is in het algemeen al een hele goede verkeersregel, nietwaar? Om afstand te bewaren. Maar als het gevaarlijk is, mistig, donker of glad, dan dient men des te meer afstand te bewaren. Het is een communicatieregel die in het algemeen erg waardevol is, maar zeker in gevaarlijke tijden geldt: houd dat op een afstand.

Maar dan gaan we even een paar verzen verder. Ik ben door de tijd genoodzaakt om nu een aantal verzen over te slaan, en dan gaan we naar vers 10. Daar schrijft Paulus:

▶ 36:17 Tegen de Stroom In: "maar Jij" ↑ hoofdstukken

Gij daarentegen. In het Grieks staat hier, heel kort — jammer dat dat niet consequent is weergegeven door de gebruikelijke vertalingen — maar er staat letterlijk: maar jij. Dus terwijl er gewoon een neergaande stroom is, een gevaarlijke stroom die inderdaad richting de afgrond gaat waar je, als je daar niet van bewust bent, zomaar in meegesleurd wordt, zegt Paulus hier: maar jij. Dat is de grote tegenstelling. Maar jij, zegt Paulus tegen Timotheüs, je hebt volle aandacht geschonken aan mijn onderricht, mijn wijze van doen, mijn bedoeling, geloof, lankmoedigheid, liefde, volharding. Hij gaat nog verder.

Maar het gaat even om dit specifieke woord, of eigenlijk moet ik zeggen: "Maar jij". En als ik daar nog een paar verzen over sla, dan schrijft hij het nog een keertje. Dus tegenover die hele stroom en tegenover die hele trend en dat gevaar dat opdoemt, die gevaarlijke tijden die zullen komen, dan zegt Paulus in vers 14 nog een keer hetzelfde. Ook dat komt niet in de vertaling tot uitdrukking, maar hij schrijft twee keer exact hetzelfde. Maar jij, Timotheüs, jij die wel aandacht geeft aan mijn woord. Als je bestand wilt zijn tegen die gevaarlijke tijden, als je daar immuun voor wilt wezen, dan ben je dat niet zomaar. Nee, daar is een kracht voor waar we zojuist over lazen: de kracht van de verering.

En dat zijn die Schriften. Dat verzin ik niet, dat schrijft Paulus zelf. De Schriften — nee, niet zomaar de Bijbel of onze vertaling, want ook daar is veel in gemanipuleerd — de Schriften, terug naar wat er staat geschreven, dat is altijd de kracht. Dat is nooit anders geweest trouwens. Dat was trouwens al het geval in de dagen van het Oude Testament, wat wij dan noemen het Oude Testament. Altijd weer terug naar de Torah, terug naar het getuigenis. Als je Jesaja leest: wat blijft er over terwijl iedereen iets anders zegt? De Schriften. Of wat zei Jezus toen Hij in de woestijn was? "Er staat geschreven."

Als er gevaar op je afkomt, de doorheen-werper, de diabolos... Wat zorgt er nou voor dat je werkelijk bestand bent, waardoor je omhoog kunt kijken en waardoor je niet meegaat? Ook moreel niet. Want dat Woord zorgt ervoor dat jij vitaal bent, dat je goed gericht bent en daardoor beïnvloedt dat je van binnenuit. De Bijbel zegt in Romeinen 12 dat je dan vernieuwd wordt in je denken. En daardoor ook in je spreken, in je hele instelling en in je gedrag. Het beïnvloedt namelijk ook je keuzes, kortom je hele leven. Maar het begint hier, in je denken. Hoe ben je gericht? Waar gaat het om?

Ik wil vanmiddag daar nog wat dieper op ingaan. Ik heb het als titel meegegeven: vijf gouden adviezen. Het staat min of meer los van de studie van deze morgen. Toch wel, want een aantal van u zullen niet vanmiddag hierbij kunnen zijn, dus ik heb me voorgenomen om er toch min of meer twee aparte bijeenkomsten van te maken, waarbij Paulus in deze brief nog zulke geweldige richtlijnen geeft. Heel concreet hoe je bestand bent tegen de gevaren die in die laatste dagen zo indringend op iedereen afkomen.

Blijf jij echter, schrijft Paulus hier tegen Timotheüs, bij wat je geleerd en toevertrouwd is. Ook hier weer: maar jij. Wel bewust van wie je het hebt geleerd. Paulus schrijft aan Timotheüs — dat moet u weten, Timotheüs was nog een jonge man — hij krijgt als het ware het testament van Paulus, dat is deze tweede Timotheüs-brief. Paulus instrueert hem en bindt hem dingen op het hart. Het is een hele persoonlijke brief over waar het op aankomt in die laatste dagen. En dan herinnert Paulus Timotheüs eraan dat hij als kleinkind, als Joods jochie, al was grootgegroeid. Hij had weliswaar een Griekse vader, maar een Joodse moeder, zo lezen we in Handelingen. Hij kende van kindsbeen af al de heilige Schriften. Dat wil zeggen, in die dagen: de TeNaCh.

▶ 41:40 Wijsgemaakt tot Redding Door de Heilige Schriften ↑ hoofdstukken

Dat gij van kindsbeen af de heilige schriften kent. U moet zich voorstellen: het Nieuwe Testament was toen, toen Timotheüs nog een klein kind was, nog niet geschreven. Maar Timotheüs was als klein jochie al vertrouwd gemaakt met de Schriften door zijn grootmoeder Loïs en zijn moeder Eunice. Hij was daarmee groot geworden; van kindsbeen af was hij er al vertrouwd mee geraakt. Dat is een groot voorrecht hoor, als je dat van jongs af aan kent, de Schriften. Als je die woorden leert memoriseren, als je weet waar je de dingen moet vinden en als je weet: 'Als ik vragen heb, dan moet ik daar wezen.'

Dat is ook wat Paulus tegen Timotheüs zegt. Hij zegt: 'Weet, als jij werkelijk iemand wil zijn van: maar jíj!' Niet met de hele meute meegaan, niet als lemmingen naar de afgrond gaan. Nee, maar jíj! Bestand zijn tegen, weerstand bieden aan. Als een levende vis niet met de stroom meegesleurd worden, maar daartegenin. Vitaal. Waarom? Omdat je zo’n krachtpatser bent? Nee, omdat je de Schriften kent. Dat is het houvast.

Ik weet niet of u zich nog het plaatje herinnert dat ik in de aanvang liet zien over houvast in gevaarlijke tijden. Dat was die vuurtoren. Terwijl er stormen zijn en terwijl het gevaarlijk op zee is, dan is daar die vuurtoren, dat licht. Wel, dat is precies wat de Schriften zijn. Dat is het licht op ons pad, dat is waar we ons op oriënteren. Het is het Woord dat altijd antwoord geeft, waardoor we ook de tijden waarin we nu leven precies kunnen onderkennen. Daarom weten we nu ook hoe laat het is. We weten: de termijn loopt af. We kunnen niet anders dan verwachten dat de hele christelijke wereld, die een vorm van godsverering heeft, inderdaad compleet het pad kwijt is in denken, spreken en in alle opzichten. In niets lijkt het meer op wat het goede bericht, het evangelie, het Woord van God ons voorhoudt.

Nee, men heeft dat verlaten. Daar moet je je niet over verbazen; je hoeft er niet over 'ach en wee' te roepen. Zo is het. Dat is voorzegd en dat weet je gewoon zelf. Want het gaat niet om massa’s mensen. Denk ook niet dat je populair kunt worden met zo’n boodschap. We zitten nu met een aantal mensen hier bij elkaar, maar wat stelt het getalsmatig voor? Je bent een eenling — ook daar zal ik het vanmiddag nog over hebben. Maak je er niet druk om. Zo is het, dat is een gegeven. Weet waar je het zoeken moet, dat wil zeggen: in die Schriften.

Tegen Timotheüs wordt gezegd dat hij van kindsbeen af de heilige schriften kent. En ik moet nog even doorlezen, want er staat nog bij: die u wijs kunnen maken tot — ja, in onze vertaling staat dan 'zaligheid', maar er staat gewoon 'redding' hoor. Het klinkt wel heel mooi, zaligheid, maar er staat gewoon redding. Wil je gered worden? Dat is te vinden in de Schrift. Er staat trouwens bij: redding door het geloof in Christus Jezus. Maar weet u wat er letterlijk staat? Dat is weer verdraaid; het is verraderlijk weergegeven naar de theologie. Er staat letterlijk — en als u een Statenvertaling hebt, kunt u het bevestigd zien: 'geloof, hetwelk in Christus Jezus is'. Niet de Schriften die je wijs kunnen maken tot redding door het geloven in Christus Jezus, nee: de Schriften die je wijs kunnen maken tot redding door geloof, hetwelk in Christus Jezus is. Niet door ons geloof in Hem, nee, door geloof van Hem. Dat geloof dat in Hem is, daarin is de redding. Ja, dat is een groot verschil. Het geloof van Christus, hetwelk in Hem is. Niet ons geloof in Hem, nee, het geloof in Hem. Dat is de garantie van redding.

Als we het dan toch hebben over de basis van het goede bericht en waar het nou allemaal om begonnen is: als je in een paar woorden zou willen weergeven wat het goede bericht, het evangelie, nou werkelijk zo’n blijde boodschap maakt, dan is dat omdat de redding gewoon gegarandeerd is. Wie jij ook bent, en al die miljarden mensen: Hij is hun Redder. Of je het nou wilt of niet. Hoe was het ook alweer? Vanmorgen zag ik nog op Facebook een berichtje doorgegeven; dat is wat je zou mogen doorgeven: God houdt van jou, of je het nou wilt of niet. Herken je het anker? Ja, hij was vroeg op. Het is niet: 'God verdoemt jou, tenzij...' Nee, dat is zo krom. Weet u, dat is godslastering. Nergens wordt God zo gelasterd als juist in de kerk, en dan bedoel ik dat heel breed. Dat is godslastering. Waarom is het zo godslasterlijk? Omdat het met een vorm van verering wordt verteld. Het is bijbels, het is orthodox, ja... maar het is godslasterlijk. Je vereert God door te vertellen wie Hij is. Niet op voorwaarde van dít of dát, nee.

Weet u, die boodschap, die verdraaide boodschap, die heeft juist gemaakt dat de hele christenheid zo degenereert. Want het is een holle boodschap, een boodschap die verrot is. Ja, dat is echt... ik zou geen beter woord weten. Het is geen mooi woord, maar het geeft precies aan wat het is. Er zat ooit leven in, maar het is doods geworden. Het stinkt. Het staat zo haaks op de vitaliteit van dat wat God vertelt en wat Paulus ooit van Godswege heeft doorgegeven als apostel, als leermeester van de heidenwereld. En hij vertelt wie God is. Dat zouden we vertellen, dat mag je weten.

Nou, en die Schriften dus. Timotheüs wordt erop gewezen: die Schriften kunnen je wijs maken. In de wereld maken ze je maar wat wijs, maar de Schriften maken jou daadwerkelijk een wijs iemand. Ze zorgen ervoor dat je dingen weet, dat je verlicht wordt en ze geven je wijsheid doordat het wijst op dat geloof dat in Christus Jezus is. Daardoor is Hij die weg gegaan tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. En Hij stond op uit de doden en daarom — omdat Hij die weg van geloof is gegaan — is er redding, inderdaad voor heel het mensdom en voor de hele schepping.

▶ 49:15 Al de Schrift Is Godgeblazen en Rust Volkomen Toe ↑ hoofdstukken

Paulus vervolgt nog: elk van God ingegeven schriftwoord. Dat wil zeggen: niet alleen maar die Hebreeuwse Bijbel die Timotheüs al van jongs af aan kende, maar elk van God gegeven schriftwoord. Inmiddels was Paulus aan het einde van zijn leven en er waren vele brieven en geschriften aan toegevoegd. Het getal van de Schriften is inmiddels vol. Negenenveertig boeken; daar hebben we het wel eens een keer eerder over gehad. De laatste geschriften waren inmiddels verschenen. En nu schreef Paulus aan Timotheüs over elk van God ingegeven schriftwoord. Niet alleen die Hebreeuwse Bijbel die jij al van kind af aan kent, maar al die brieven die er inmiddels bijgekomen zijn: de zeventig boeken van de Bijbel. Het hangt er een beetje vanaf hoe je het telt, maar het is in ieder geval een veelvoud van zeven. Het is compleet!

Ja, elk van God ingegeven schriftwoord. Het Griekse woord dat daar letterlijk staat, mag u van mij weer vergeten op zich, als u zich maar realiseert wat het betekent: theopneustos. Dat betekent letterlijk 'God-geblazen', God-geïnspireerd. Die Schriften zijn geïnspireerd. En weet u wat dat betekent? Dat ze levend zijn! Ik heb expres dit plaatje erbij gedaan omdat het herinnert aan de schepping van Adam. In Genesis 2 lees je dat God stof uit de aardbodem nam en de mens formeerde. En dan staat er: "en Hij blies in hem, en alzo werd de mens een levende ziel." Dat wil zeggen: God blies, en als Hij blaast, dan wordt dat wat doods was levend. Wel, dat zijn die Schriften. Dat zijn niet zomaar zeventig boeken bij elkaar — nee, geen zesenzestig — zeventig boeken aan geschreven lettertjes; het is levend! Waarom? Het is God-geïnspireerd, God-geblazen.

Paulus schrijft al die boeken bij elkaar: elk van God ingegeven schriftwoord. Hij doet aan het einde van zijn leven nog heel veel moeite, ook in deze brief, om al die geschriften bij elkaar te brengen en om ze aan Timotheüs te geven. De complete Bijbel; die had Timotheüs in zijn bezit. Daar hebben we het wel eens bij een andere gelegenheid over gehad, maar in elk geval wordt Timotheüs daarop gewezen. Die Schriften zijn God-geblazen en ze zijn nuttig om te onderrichten. Dat wil zeggen: om door te geven, om de mensen daarin te onderwijzen. En om daarmee te weerleggen. Dat is een mooi woord. Weerleggen betekent eigenlijk dat je weer opnieuw het fundament legt. Je legt opnieuw het fundament neer. Waarom is dat nodig? Om dingen aan de kaak te stellen. Je legt het fundament neer: zo zit het, zo staat het. Zo stel je ook de dingen aan de kaak. Die Schriften zijn nuttig om te onderrichten, te weerleggen en te verbeteren. Dat wil zeggen: waardoor wij inderdaad gecorrigeerd worden, want dat is wat er staat. Het gaat er niet om dat die Schriften ons wijsmaken om onszelf te verbeteren; nee, die Schriften corrigeren ons en veranderen ons. En ze zijn er om op te voeden in de gerechtigheid. Die Schriften voeden ons op met recht.

Er staat nog bij: "opdat de mens Gods volkomen zij, tot alle goed werk volkomen toegerust." Wat je hier ziet, is dat die Schriften door Paulus worden aangewezen als de verzameling van boeken die ons in staat stellen om volkomen te zijn. Om bestand te zijn tegen de gevaren. Daar hoef je niet tegenop te zien. Die gevaren zijn groot, dat is waar, maar je bent zoveel sterker dan alle gevaren die op je afkomen wanneer je die Schriften kent. Er staat in 1 Johannes 5 dat Hij die in ons is, meer is dan hij die in de wereld is. We hebben geen enkele reden om bang te zijn. Integendeel, wij leven in triomf. Dat wil zeggen: we kennen de Schriften. Die Schriften maken ons wijs en bovendien stellen die Schriften ons in staat om volkomen te zijn. De mens Gods is volkomen, tot alle goed werk volkomen toegerust.

Ik heb expres dit plaatje van een gereedschapskist erbij gezet, van gereedschap dat je in staat stelt om alles te doen wat nodig is. Nou, dat is wat die Schriften doen: je wordt volkomen toegerust. Die Schriften zijn alles. Blijf daarbij. Leer, laat je daardoor onderwijzen en laat je daardoor corrigeren. Neem het tot je als voeding, als brood, als water. Zoals je elke dag brood neemt, neem zo die Schriften tot je. Het is een belofte. Alleen daardoor leer je omhoog te zien. Alleen daardoor leef je ook werkelijk. Dat geeft je kracht. Daardoor weet je in wat voor tijd we leven en daardoor weet je ook wat voor toekomst ons en deze wereld wacht. Kortom, het geeft ons alles, maar dan ook werkelijk alles wat we nodig hebben: de Schriften. Opdat de mens Gods volkomen zij, tot alle goed werk volkomen toegerust. Ik stel voor dat we het hier, wat deel 1 betreft, even bij zullen laten.