▶ 00:00 De Intrigerende Vraag: Hoe Oud Is de Wereld? ↑ hoofdstukken

Is dat geen intrigerende vraag? Hoe oud is de wereld? En dat is precies de vraag waar we ons vanmorgen eens mee gaan bezighouden.

Ik heb toch wel enigszins een opvoeding genoten en ik heb altijd begrepen dat het niet netjes is om naar de leeftijd van iemand te vragen. Zeker niet van een vrouw, dus ook niet van moeder aarde misschien. Maar toch doen we het!

Ik zou natuurlijk gewoon de vraag kunnen stellen: hoe oud is de wereld? Oh, nu zegt hij dat er iets misgegaan is. Goede vraag, ik heb het juist gisteren nog even getest. Nee, er gaat weer iets mis, hij geeft het niet aan. Ik weet niet hoe het komt. Maar in ieder geval, dan krijg je normaal gesproken keurig een antwoord: de aarde is 4,5 miljard jaar oud. Of 4,5 miljoen.

Ja, als dat dan het antwoord is, dan zou je kunnen zeggen: alsjeblieft mensen, dan zijn we klaar. Dus nog een hele fijne zondag! Wij gaan echter een omweg bewandelen.

▶ 01:34 Het Eikpunt: Menselijke Wijsheid of het Woord van de Schepper? ↑ hoofdstukken

Kijk, maar de grote vraag is: wat is het uitgangspunt? Wat is het eikpunt? Wat bepaalt nou wat? Kijk, je zou het natuurlijk zo kunnen zeggen: volgen we een hypermoderne wetenschap, met alle apparatuur, technieken en kennis die men paraat heeft? Of volgen we een hopeloos verouderd boek? Als je het zo zegt, dan denk ik: ja, dan is het gegeven antwoord wellicht, zoals Google dat dan meedeelt, afdoende. Maar je zou het natuurlijk ook zo kunnen stellen: wat volgen wij? Wat is het eikpunt? Is dat de wijsheid van mensen die per definitie in het duister tasten?

U hebt het van de week ongetwijfeld gevolgd, hè? Dat was de grote ontdekking over het zwarte gat. En toen moest ik even denken aan de mens die in het duister tast. Want ze hebben nu een zwart gat ontdekt. Nou, daar wil ik helemaal niet lelijk over doen hoor, integendeel. Trouwens, de foto die u gezien hebt, dat is eigenlijk een compositiefoto. Het is niet zo dat er iemand met een hele grote telelens dit plaatje heeft geschoten, want het is feitelijk een puzzel, een compositie van heel veel foto's en feitelijk ook van berekeningen en dergelijke. In ieder geval, dat moet ik er dan wel even bij zeggen, dit is niet anti-wetenschappelijk. Ik vind het verschrikkelijk knap wat bijvoorbeeld die telescopen, die men heeft gemaakt met enorme lenzen, allemaal kunnen opvangen. De technologie die daarachter zit!

Maar dat is natuurlijk nog wat anders dan wijsheid. En het is ook wat anders dan échte kennis. Want daar zitten nog weer zoveel aannames bij. Ook als het gaat om de ouderdom van de wereld, ongeacht wat je daaronder verstaat: de menselijke wereld, de aarde waarop we wonen, of voor mijn part het heelal. Want als je trouwens die vraag aan Google zou stellen: 'Hoe oud is het heelal?', dan is dat nog weer dik 10 miljard jaar ouder. Nou, dat kan volgens de Bijbel nooit. Maar goed. En dat zou dan allemaal ontstaan zijn vanuit een Big Bang. Maar daar zit een hele filosofie achter. Een aanname.

Want ja, de wetenschap gaat uit van wat men ziet. Alles wat we niet kunnen zien, wat zich onttrekt aan de waarneming – en dat is wetenschappelijk gezien natuurlijk een prima uitgangspunt – dat neemt men niet in ogenschouw. Zodat men God op voorhand (dat is al de definitie van de wetenschap) dus niet in het onderzoek betrekt. Ja, dan moet je er natuurlijk niet gek van opkijken dat dat in je resultaten vervolgens ook niet openbaar komt. Maar als er geen God is, dan moet alles dus vanzelf ontstaan zijn. En als alles dus vanzelf ontstaan moet zijn – want God hebben we buitengesloten, hebben we afgesproken in de wetenschap; daar gaan we het niet over hebben, want dat onttrekt zich aan de waarneming – ja, dan moet dat ook wel héél erg oud zijn. Alleen maar door enorm vele miljarden jaren kan er zoiets zijn als een kans dat we de wereld zien zoals we hem zien. Maar daar zitten heel veel aannames in.

Kijk, en dat is menselijke wijsheid. Dus wetenschap in de zin van technologie en het observeren van dingen: prachtig. Maar wijsheid, de conclusies die getrokken worden, de aannames die men heeft, ja, dat is toch wat de Bijbel menselijke wijsheid noemt. En die tast per definitie in het duister. Trouwens, dat is ook geen eikpunt, want dat staat nooit vast. Want de wetenschap van vandaag, de stand van zaken en wat zij zegt over de oorsprong van de wereld, is totaal anders dan wat men honderd jaar geleden daarover formuleerde. Ik bedoel maar: dat is geen vast punt.

Wat is het uitgangspunt? Menselijke wijsheid die in het duister tast óf het Woord van de Schepper Zelf, dat verlicht? Dat lijkt me een heel wat beter uitgangspunt. Dat ga ik niet eens aantonen, dat is het idee ook helemaal niet van vanmorgen. Dit is op voorhand onze aanname: ja, het Woord van de Schepper Zelf. Hij was er ooit bij, Hij heeft alles bedacht, Hij heeft een plan, Hij heeft het gecreëerd. En wie anders dan Hij is in staat ons op de hoogte te stellen van hoe het ooit is begonnen en hoe alles is ontstaan? Als we werkelijk willen weten hoe het zit, ja, dan moeten we bij Hem zijn en bij wat Hij daarover heeft gesproken.

En dat is trouwens niet één boek, maar feitelijk een hele bibliotheek. Het woord Bijbel komt van 'biblia' en dat betekent 'boeken'. Het is een verzameling van maar liefst zeventig boeken. Jawel, zeventig boeken die een goddelijke eenheid vormen en die zo geweldig veel licht werpen. Het is een bibliotheek die ons in alle aspecten toont hoe, als puzzelstukken, al die delen ineen passen. Ze geven ons één panorama. Ze vertellen ons één verhaal. En ze spreken van onze God. Wat zeg ik? God spreekt daarin tót ons!

Ja, dát is het uitgangspunt. Dus niet: wat zegt de wetenschap, maar: wat zegt de Schrift? Nou zouden we natuurlijk, voordat we de vraag gaan beantwoorden, eerst de vraag scherp moeten stellen. Ik gaf het zojuist al eventjes aan: wat bedoelen we met "de wereld"? Met de wereld kunnen we de menselijke wereld bedoelen, of de aarde. Maar je kunt ook de hele kosmos daaronder verstaan. Dus dat is sowieso al een vraag die zich aandient.

▶ 08:31 De Bijbelse Tijdlijn: Zesduizend Jaar Menselijke Geschiedenis ↑ hoofdstukken

U herinnert zich wellicht dat we begin vorig jaar een zestal keren bijeenkomsten hebben gehad die allemaal gingen over de Bijbelse tijdlijn. Vanaf de aanvang, ik bedoel vanaf Adam tot nu aan toe. En wat we toen zagen, is dat de periode gerekend vanaf de creatie van Adam tot aan de geboorte van Abram, 2000 jaar was. Niet eens plusminus, maar gewoon precies 2000 jaar. Dat is trouwens ook het sterfjaar van Noach.

Wat we toen ook zagen – en dat is nog veel uitgebreider, omdat de Bijbel daar ook veel meer over spreekt – is die periode van Abram tot aan Stefanus. Daar spreekt verreweg het grootste gedeelte van de Bijbelboeken over, en in die tijd zijn de Bijbelboeken trouwens ook geschreven. Van Abram tot de dood van Stefanus, de Handelingentijd. En ook dat levert in die tijdlijn weer met precisie een periode op van 2000 jaar.

En dan van Stefanus tot vandaag, 2019. Ik zeg er met een slag om de arm nog maar even plusminus bij. Ik denk het eerlijk gezegd niet, maar goed, dat is het voorbehoud dat we dan maken. Dan zijn we inmiddels op 1985 jaar. Dus over vijftien jaar is de lijn vanaf Adam tot aan nu inmiddels 6000 jaar. Dan is het weer een mijlpaal. Zes millennia zijn dan inmiddels gepasseerd. Dat duurt niet zo heel erg lang meer. En daar bedoel ik nu verder even helemaal geen consequenties aan te verbinden. Ik zeg alleen dat als je rekent vanaf Adam tot aan nu, dan kom je op dit getal.

Dat is trouwens op zich niet zo spectaculair, want het is tamelijk algemeen bekend dat de Bijbelse geschiedenis, vanaf Adam gerekend, inderdaad 6000 jaar is. Meestal zegt men dan 'ongeveer', maar vorig jaar hebben we dat wat in detail besproken. We hebben toen ook weer de geweldige samenhang gezien, hoe dat alles is opgebouwd en hoe daar een systematiek in besloten ligt die alleen God Zelf kan bedenken. En dat is dan ook weer zo mooi: dat gebeurt niet slechts in één boek, maar juist in de vergelijking van de verschillende Schriften bouwt zich dat op. En daaruit blijkt dan ook weer dat er één groot plan in besloten ligt.

Ja, dat betekent dus dat de mensheid – en nu moet ik het even nauwkeuriger zeggen: de afstammelingen van Adam, Adamieten zoals wij hier nu zitten, allemaal afkomstig van Adam – inmiddels dus 6000 jaar oud is. De wereld. De menselijke wereld.

▶ 11:51 Het Theologische Misverstand: Is de Schepping Zélf Ook 6000 Jaar Oud? ↑ hoofdstukken

Maar nu komen we even op een andere vraag, en dat is: is de schepping daarmee ook 6000 jaar oud? Dat is toch iets anders. De tijdlijn vanaf Adam tot nu toe is een andere dan de tijdlijn van de hele schepping. En dat moet toch even toegelicht worden. Want voor een heleboel mensen is dat in feite hetzelfde. Ik bedoel mensen, meer specifiek christenen. Want dan luidt de uitspraak: 'Er staat toch in de Bijbel dat God alles in zes dagen heeft geschapen? De hemel en de aarde, de zee en alles wat erin is, inclusief de mens.' Dat betekent dus dat de leeftijd van de schepping op een week nauwkeurig dezelfde is als die van de mens.

Maar ik zal u vertellen: dat staat niet in de Bijbel. Nee, met vette letters en een paar vette uitroeptekens: zo staat het nergens in de Bijbel. Hoe vaak ook gezegd en beweerd wordt dat de Bijbel dit zou leren, dat God de hemel en de aarde in zes dagen heeft geschapen. Waar men het aan ontleent is Genesis 1, ik kom daar straks uiteraard op terug, maar vooral de woorden die in vele kerken elke zondag klinken, namelijk die in Exodus 20 staan opgetekend. De tien woorden, let op: tien woorden – ik kom er straks nog even op terug – de tien woorden die we daar vinden opgetekend, die God gaf aan Israël. Let op, de tien woorden die op de stenen tafelen werden gegraveerd, dat zijn geen woorden die God gaf aan Adam. Nee, pas duizenden jaren later, sterker nog, precies 2500 jaar later, gaf God die woorden aan Mozes, of via Mozes aan Israël. Israël, dat volk werd daarop aangesproken, aan hen werd dat gegeven.

Dan lezen we dit in Exodus 20. En ik zei al, in vele kerken wordt dat elke zondag voorgelezen, en dan met de gedachte: de woorden die God toen aan Israël gaf, die zijn eigenlijk ook voor ons bestemd. Met de gedachte: ja, Israël, dat zijn wij, de kerk is Israël. Ja, daar zit weer een hele theologie achter. Maar goed, dat is nu even niet aan de orde. Wat staat er in Exodus 20? Dan wordt er dit gezegd, dit is een wat letterlijke weergave, vers 9 van dat hoofdstuk: "Zes dagen zal je dienen en al jouw werk doen. En de zevende dag is de sabbat voor JAHWEH, jouw God. Dan zal je geen enkel werk doen. Jij, noch jouw zoon, noch jouw dochter, noch jouw dienaar, noch jouw dienstmeisje, noch je vee, noch de vreemdeling die in jouw poorten is."

Dat ritme van zes dagen werken, één dag rust, de sabbat – wat trouwens eigenlijk gewoon 'staken' betekent – dat ritme wordt hier aan Israël opgegeven. Trouwens, in feite is het ook een woord van bevrijding. Dat wil zeggen: één dag hoef je niet te werken. Dat is de gedachte, dan ben je gewoon vrijaf. Maar het wordt op een bijzondere manier gemotiveerd, en dat is wat we vinden in vers 11 van dat hoofdstuk. Want, staat er dan letterlijk: "In zes dagen deed JAHWEH de hemelen en de aarde, de zee en alles wat in hen is, en Hij staakte in de zevende dag. En daarom zegende JAHWEH de dag van de sabbat en Hij heiligde die."

Let op wat hier staat. Meestal, ik heb het al zo vaak gehoord, hoor je die uitspraak die ik zojuist eventjes gaf. Van wat christenen dan dikwijls zeggen en de aanname die men heeft: 'In zes dagen heeft God de hemel en de aarde geschapen.' Dat staat er niet. Er staat: Hij deed hemel en aarde. In de meeste vertalingen staat trouwens 'heeft gemaakt'. Zelfs dat staat er niet precies. Het werkwoord is 'doen', en doen kan van alles zijn, toch? Je kunt van alles doen. Wat doe jij? Ik ben aan het voetballen, ik ben aan het tv-kijken, ik ben aan het uitrusten. Doen kan elke activiteit zijn, dat hangt er maar vanaf. En dat is het werkwoord wat hier gebruikt wordt. Gewoon heel algemeen. Dat kan inderdaad ook maken zijn. Maar er staat gewoon: "In zes dagen deed JAHWEH de hemelen en de aarde, de zee en alles wat in hen is, en Hij staakte in de zevende dag."

Het is trouwens wel even opvallend, maar ook van belang, om dat woord 'sabbat' te begrijpen. Want sabbat komt van een werkwoord dat inderdaad ophouden of staken betekent. Want dat is wat staken is: je staakt je werk, je houdt ermee op. De gedachte is dus niet zozeer die van uitrusten, maar gewoon van: je houdt op met werken, of met de activiteit waar je mee bezig was. "Hij staakte in de zevende dag en daarom zegende JAHWEH de dag van de sabbat en Hij heiligde die."

Ik wil dit benadrukken: er staat 'in zes dagen deed JAHWEH de hemelen en de aarde'. Nu zou u de vraag kunnen stellen: ja, maar wat is het verschil? Maar ik wil eerst even dit vastgesteld hebben. Er staat nergens in de Bijbel – kijk het maar eens na – dat God hemel en aarde in zes dagen geschapen heeft. Staat er niet. Weet u wat er wél staat in Genesis 1? "In den beginne schiep God de hemel en de aarde." Dat staat er wel. Maar dat Hij dat in zes dagen gedaan zou hebben, wat men dan ontleent aan Exodus 20 vers 11, dat staat er niet.

En dan even die zes dagen. Dat verwijst uiteraard naar het verslag dat we vinden in Genesis 1. Kortom, waar onze Bijbel mee begint. Genesis betekent 'wording' trouwens. Het Hebreeuwse woord, de Hebreeuwse naam voor dit boek, dat is Bereshit. En dat betekent 'in den beginne'. Dat zijn gewoon de eerste woorden, of eigenlijk het eerste woord, waar het boek mee aanvangt. En dat is tevens ook de naam van heel het boek. En het boek Genesis is inderdaad ook het boek van de oorsprongen. De oorsprong van de wereld, de oorsprong van de mensheid, de oorsprong van Israël. Eigenlijk alles ligt in Genesis, daar wordt de basis gelegd. De oorsprongen van alles vinden we daar terug. En feitelijk, misschien dat ik er straks nog even op terugkom, vinden we daar ook een blauwdruk van heel Gods handelen.

▶ 20:05 Genesis 1: het Verslag van de Gesproken Scheppingswoorden ↑ hoofdstukken

In Genesis 1, laten we daar eens op inzoomen. In Genesis 1 wordt verhaald hoe God in zes dagen Zijn scheppingswoorden heeft gesproken. Dat is wat Genesis 1 is en ik heb er even, tussen haakjes, bij gezegd hoeveel dat er zijn: het waren tien woorden. Eigenaardig, de tien woorden die we vinden in Exodus 20, dat aantal vinden we ook weer in Genesis 1. Eigenlijk is het omgekeerd, want het begint natuurlijk bij Genesis 1. De tien woorden, dat wil zeggen: tien keer is er sprake van dat God het woord neemt in zes dagen.

Want iedere keer lees je dan – dat is het refrein in dat hoofdstuk: 'En het was avond geweest en het was morgen geweest', en dan staat er 'dag één'. En dan staat er even een paar verzen later weer: 'Het was avond geweest en het was morgen geweest, de tweede dag.' 'Het was avond geweest en het was morgen geweest, de derde dag.' Etcetera. Zo gaat dat. Dat is het refrein in het boek.

En gedurende de dagen wordt dan vermeld wat God gesproken heeft. En dan staat er: 'En God zeide...', nou ja, om te beginnen: 'Er zij licht.' Of: 'Daar zij een uitspansel in het midden van de wateren.' Of: 'Dat de wateren op één plaats samenvloeien.' En dan staat er: 'En God noemde...'. Iedere keer worden ook in Genesis 1 de dingen benoemd. Het uitspansel noemde Hij hemel. En het droge noemde Hij aarde. En de samengevloeide wateren noemde Hij zeeën. Zo worden de dingen gewoon ook benoemd van Gods wege.

Dus, Genesis 1 geeft een verslag hoe de scheppingswoorden geklonken hebben gedurende zes dagen. Ik weet dat wat ik nu zeg als open deuren intrappen opgevat zou kunnen worden, want dit is tamelijk bekend. Maar realiseer je goed wat hier aan de hand is. Want er zit iets eigenaardigs aan vast. En dat is, dat toen God Zijn scheppingswoorden uitsprak, wie was er toen bij? Die vraag zou je moeten stellen. Het antwoord is namelijk: geen mens. Niemand was daarbij.

Je leest in Jesaja 44, dat God zo bij monde van de profeet zegt: 'Ik ben JAHWEH die alles gemaakt heb. Die de hemel heb uitgespannen, Ik alleen. Die de aarde uitgebreid heb door eigen kracht.' Trouwens, deze woorden vinden we ook elders terug. Bij Job wordt dit gezegd: 'Ik heb dat gedaan.' Daar was geen mens bij, en aan Job wordt zelfs heel triomfantelijk gevraagd: 'Waar was je toen Ik de oceanen bereidde? En waar was je toen Ik een kring trok over het oppervlak van de oceaan?' En dat soort uitspraken. Met andere woorden, daar was niet alleen Job niet bij, daar was géén mens bij.

God heeft gesproken en dat levert wel een andere vraag op. En dat is: als daar geen mens bij was, hoe weten we dan wat God heeft gesproken bij de schepping? En we gaan echt stapje voor stapje. Dan zeg je: 'Ja, dat is nogal wiedes, God heeft het toch gewoon aan de mens geopenbaard.' Aha. God heeft dus Zijn scheppingswoorden aan de mens geopenbaard.

Dat betekent dus dat Zijn scheppingswoorden twee keer hebben geklonken, toch? Ooit bij de schepping zelf, maar daar was geen mens bij. En vervolgens heeft Hij dit aan de mens geopenbaard, en ook gedicteerd. We zullen dat straks zien, eigenlijk is Genesis 1 een dictaat. God heeft Zijn woorden gesproken en het is vervolgens geregistreerd. Zwart op wit gelegd of gesteld.

Belangwekkend, deze vaststelling. Het feit dat de scheppingswoorden twee keer hebben geklonken. Van Gods wege, God heeft Zijn scheppingswoorden twee keer gesproken: bij de schepping ooit, waar geen mens bij was, en later, toen Hij dit aan de mens openbaarde. Nou komt er natuurlijk een vraag...

▶ 25:31 De Zes Dagen: Geen Schepping, maar Openbaring aan de Mens ↑ hoofdstukken

Waarover gaan die zes dagen in Genesis 1 dan? Schiep God alle dingen in zes dagen, wat de algemene aanname is, dat de Bijbel zou zeggen. Of, je voelt hem al aankomen nu, openbaarde en dicteerde God in zes dagen de scheppingswoorden aan de mens. Want als Genesis 1 het verslag is van de scheppingswoorden die God heeft uitgesproken, dan moet je de vraag stellen. Waren die zes dagen, hebben die betrekking op de schepping of op de openbaring aan de mens?

En wat ik u nu vanmorgen ga uitleggen, of probeer duidelijk te maken en wil u daarin gewoon ook meenemen. Want ja, ze zijn heel belangwekkend voor het beantwoorden van de oorspronkelijke vraag: hoe oud is de wereld eigenlijk? Dat brengt ons direct terug bij Genesis 1, bij de scheppingswoorden. Maar dan moeten we wel heel goed begrijpen waar die zes dagen op betrekking hebben. We hebben hier ooit een keer, ik bedoel hier in Zoetermeer dus, hebben we eens een keer een studiedag daarover gehad, maar dat is alweer tien jaar geleden. En toen was dat allemaal voor mij eigenlijk nog kersvers, want ik had me dat nooit zo gerealiseerd als wat ik toen naar voren heb gebracht. En ik vond het raadzaam, en het bleek mij trouwens ook door diverse vragen goed, om dat nog eens een keer goed uiteen te zetten en ons die vragen te stellen.

Kijk, wat ik u vanmorgen ga vertellen is dat inderdaad dat laatste het geval is. Die zes dagen hebben geen betrekking op de schepping, de oorspronkelijke schepping. Maar op de openbaring van de schepping in zes dagen. Nou ik ga u een drietal redenen daarvoor geven. En de eerste is misschien wel de belangwekkendste en trouwens ook de meest voor de hand liggende. In die zin, ik herinner mij heel goed, dat is alweer erg lang geleden, maar dat destijds, ik zat op catechisatie of jeugdvereniging, dat het een van die vragen was die dan telkens weer terugkwamen over Genesis 1. En dat is die kwestie van de avonden en de morgens.

Hoe kan dat? Hoe kan dat dat daar al sprake is vanaf het begin van avonden en morgens? Want dat is namelijk het gegeven: vanaf het eerste scheppingswoord is er sprake van dagen, van avonden en morgens. Met andere woorden, de zon die kwam op, dat is wat de morgen is, en de zon ging weer onder, en dat is wat de avond is. Ja, maar de grote vraag is dan, hoe kan dat als pas op de vierde dag het scheppingswoord klinkt dat er lichten zouden zijn in het uitspansel? Het grote licht, het kleinere licht en benevens de sterren, staat er dan. De zon en de maan en de sterren. Hoe kan dat? Hoe kan het nou zijn dat op de vierde dag de zon en de maan en de sterren geschapen worden? Of dat dat scheppingswoord klinkt, terwijl er al veel eerder sprake is van dag en van nacht en van avond en van morgens. Daarvoor! Hoe kan dat?

Maar wat ik u zojuist vertelde, daarin zit al het antwoord. En dat is zo voor de hand liggend. Namelijk, dat op de vierde dag openbaarde, of zo u wil, dicteerde God aan de mens zijn scheppingswoorden, namelijk omtrent de lichten in het uitspansel. Niet: op de vierde dag werden de zon en de maan en sterren geschapen, maar openbaarde God dat Hij de Schepper is van de zon en de maan en de sterren en van de lichten in het uitspansel. Maar dat is een heel ander verhaal. Maar dan begrijp je ook dat vanaf dag één de mens aangesproken werd. Toch? En dat er vanaf dag één de zon al scheen en opkwam en onderging en dat er nachten waren.

Dus de grote tegenstrijdigheid die er gewoon in de standaard uitleg over Genesis 1 is. Namelijk dat er dagen en avonden en morgens zijn terwijl op de vierde dag pas sprake is van de komst van de zon en de maan en de sterren. Die tegenstrijdigheid wordt met dit verstaan in één keer volkomen opgelost. Die bestaat niet meer. Genesis 1 is het verslag van de scheppingswoorden die God aan de mens heeft geopenbaard. Dus daar blijkt nog iets uit. Ook iets heel logisch.

God spreekt overdag zijn scheppingswoorden. En dat roept de vraag op, hoe zit dat dan? Want heeft God dan 's nachts rust nodig? Nou ja, ik geef toe. Als je de vraag zo stelt, dat is zelfs bizar natuurlijk om het op die manier zo op te vatten. Je leest in Jesaja 40, ik verwijs er even naar, over God: Hij wordt niet moede of mat. Hij hoeft niet uit te rusten. In de Psalmen lees je de bewaarder Israëls. De sjomer, de smeris eigenlijk. Ons woord smeris komt eigenlijk van dat woord. Smeris is eigenlijk een bewaarder. De bewaarder van Israël sluimert noch slaapt. Nee, natuurlijk niet. Maar waarom dan in de nacht dat daar helemaal geen scheppingswoorden klinken? Afgezien trouwens van het punt dat als het hier dag is, dat het aan de andere kant van de wereld nacht is. Maar dan nog.

Op het moment dat je gaat begrijpen dat de scheppingswoorden die in zes dagen zijn uitgesproken, dat dat de scheppingswoorden zijn in de openbaring aan de mens, dan begrijp je ook dat God inderdaad overdag zijn scheppingswoorden uitsprak. Waarom? Niet omdat God 's nachts rust nodig had, maar omdat de méns rustte. De mens rust in de nacht. En daarom, in de dag sprak Hij zijn scheppingswoorden tot de mens. En de mens die heeft dat opgetekend. De mens, ik denk ook letterlijk dat dat gewoon Adam is geweest. De mens hè, ha-Adam. En die heeft dat gehoord en die heeft dat opgeschreven. En dat brengt ons bij het derde punt.

▶ 33:14 Toledot: het Geschreven 'boek van de Wording' Door Adam ↑ hoofdstukken

In zes dagen vond niet de schepping plaats. Maar ik heb het boek van de schepping geschreven. Misschien ook wel veranderd in. Ook niet, misschien wel? Nou, daar blijf ik vanaf. Daar komen we straks nog eventjes op terug. Ik wil alleen maar zeggen dat de zes dagen in Genesis 1 betrekking hebben... Zo versta ik dat en zo probeer ik dat nu ook duidelijk te maken. De zes dagen in Genesis 1 zijn de dagen waarin God Zijn scheppingswoorden aan de mens bekendmaakt. En hoe lang Hij over de schepping gedaan heeft, nou, daar moeten we het zo nog even over hebben natuurlijk, maar eerst even dit.

In zes dagen vond niet de schepping plaats, want daarover gaan de zes dagen in Genesis 1 niet, maar werd het boek van de schepping geschreven. Er staat in Genesis 2 vers 4, dat is aan het einde van het verslag, dan staat er eigenlijk als een soort samenvatting, een terugblik: "Dit is de geschiedenis van de hemel en aarde toen zij geschapen werden." Eigenlijk is geschiedenis trouwens in onze taal ook een geschreven verhaal. De prehistorie, daar verstaan wij onder dat wat er gebeurd is voordat er geschreven werd. En de historie, geschiedenis, is dat wat is geschreven.

In het Hebreeuws staat hier het woordje toledoth. En degenen die hier al lange tijd komen, weten dat we daar ooit weleens een keer, ook jaren geleden, een hele serie over gehouden hebben: over de toledoth in het boek Genesis. En dat woordje toledoth, dat wordt meestal vertaald met het geslachtsregister. Maar het is altijd de registratie van iets. Het geslachtsregister, maar eigenlijk dus de registratie van de oorsprongen.

Of, wat dacht je wat? Zoals we dat in de Griekse vertalingen vinden. In de Septuagint, waar het Nieuwe Testament altijd uit citeert. Daar staat er: biblos geneseoos. En weet u, dat is heel grappig. Nou grappig, ja, ik vind het wel opmerkelijk. Het Nieuwe Testament begint ook met dat begrip: biblos geneseoos. En dat is Mattheüs 1 vers 1. Dan staat er: "Het geslachtsregister van Jezus Christus, de Zoon van Abraham, de Zoon van David." Maar dan staat er in het Grieks gewoon biblos geneseoos. Eigenlijk betekent dat biblos, ik had het er al even over, biblia is boeken, biblos is enkelvoud en is boek, en dat geneseoos, genesis, betekent wording. Ons woord genetica en gen heeft ook alles te maken met dat Griekse woord. En dat betekent worden, ontstaan. Dat is wat het is. Dus de biblos geneseoos, dat is het boek van de wording.

Maar dat is opmerkelijk. Genesis 1... pardon, Genesis 1 ís het boek van de wording van hemel en aarde. Dus als dan teruggeblikt wordt in Genesis 2 vers 4 op de zes dagen, dan staat er: "Dit is het boek van de wording." Alsjeblieft, dit zijn de woorden die God gesproken heeft, ooit bij de schepping, en vervolgens heeft Hij dit aan de mens geopenbaard gedurende zes dagen. En de mens heeft dit geschreven, dit opgetekend. Zodat Genesis 1, dus het eerste boek, ook met recht is wat wij rechtstreeks van God gedicteerd hebben gekregen.

Daarom is Genesis 1 eigenlijk fenomenaal. Het woord van de Schepper die spreekt tot de mens en die vertelt: Ik ben de Schepper. Wil je weten waar het licht vandaan komt? Dat komt van Mij. Weet je waarom? Omdat Ik ooit zei: "Er zij licht." En er was licht. En hoe de dagen ontstaan zijn en de nachten, ja. En hoe het uitspansel tussen de wateren gemaakt is. Nou, et cetera, de dierenwereld, de mens uiteindelijk. God heeft gesproken, God heeft gemaakt, God creëerde. En God zet als het ware in Genesis 1 Zijn handtekening: dit is werk van Mij. En het eerste wat Hij aan de mens vertelt is: Ik ben de Schepper.

In tien woorden, gedurende zes dagen, heeft Hij verteld: Ik ben de Schepper. En de mens, die mag het optekenen. En dat is wat Genesis 1 is. Eigenlijk is Genesis 1 dus een compleet boek, een boek dat tot stand is gekomen – maar dat hebt u nu inmiddels begrepen – in zes dagen.

▶ 38:54 Conclusie: Genesis Zwijgt over de Exacte Ouderdom van de Schepping ↑ hoofdstukken

Waarna de vraag natuurlijk is: hoe oud is nou de wereld? Of, hoelang heeft God over de schepping gedaan? Het antwoord dat traditioneel altijd gegeven wordt, als men zegt: "We gaan uit van de Bijbel", is: "Nou, God heeft in zes dagen de wereld geschapen." Dat staat er niet. Dat is niet nauwkeurig. God deed de wereld, de hemel en aarde, de zee en alles wat erin is, in zes dagen. Dat wil zeggen: in zes dagen kwam dat boek tot stand. En dat roept niet zozeer een vraag op, maar dat brengt ons bij iets anders. Dat betekent dus dat Genesis 1 helemaal niets zegt over de ouderdom van de schepping.

Ja, in den beginne schiep God de hemel en de aarde. In het begin, in de oorsprong. Daar zit trouwens nog wel veel meer aan vast, want daar zit een hele wereld van gedachten nog weer achter. Alleen al dat woordje bereshit, in het begin. Eigenlijk zit daar ook zelfs al in: 'in de Zoon'. Dat betekent eigenlijk in het Hebreeuws ook: schiep God de hemel en de aarde. Maar wanneer dat geweest is en hoelang Hij over de schepping gedaan heeft, dat staat er helemaal niet in Genesis 1. Eén ding weten we wel: het boek van de schepping, dat is 6000 jaar oud. Nou ja, u zegt: op 15 jaar na. Oké, dat voorbehoud maken we dan. Daar vallen we dan niet over.

Ik bedoel, in de wetenschap... dat was wel grappig, ik mislukte er net eventjes in toen ik aan mijn mobieltje de opdracht gaf om antwoord te geven op de vraag hoe oud de wereld is. Maar als je dan bijvoorbeeld de vraag stelt, of je tikt in: 'hoe oud is het heelal?' Dan zeggen ze 14,5 miljard en daar is een speling van 26 miljoen jaren. Dat wil zeggen, dat is de marge die men heeft. Dan vallen wij niet over een marge van 15 jaar, hè? Dat betekent dus dat je er hele concrete uitspraken over kunt doen.

Ik weet dat er heel veel moeite is gedaan om te zeggen van: "Ja, die dagen in Genesis 1 zijn geen letterlijke dagen." Maar ik zie geen enkele aanleiding om daaraan te twijfelen. Op zich heb ik er geen moeite mee met de gedachte dat een dag ook voor God een hele periode representeert. Sterker nog, een millennium zelfs. Voor de Heer is één dag als duizend jaar. Dat zou kunnen. Maar dat verklaart dan heel moeilijk, of maakt de vraag eigenlijk onmogelijk, wat het dan betekent dat het morgen werd en dat het weer avond werd en dat het dan nacht is. Dat heeft dan geen betekenis. De dagen in Genesis 1 zijn gewoon letterlijke dagen. In zes dagen heeft God zijn scheppingswoorden gesproken.

En Adam, de mens, laat ik het dan even algemeen zeggen. De mens heeft gehoord en de mens heeft het opgetekend. Dat betekent trouwens ook nog eens een keer dat Adam absoluut geen analfabeet was. Maar daar zie je weer de aannames in de wetenschap. Kijk, als het allemaal natuurlijk geëvolueerd moet zijn, als er geen woord is, dan moet het dus vanzelf ontstaan zijn. Maar dat betekent ook dat je daar heel veel tijd voor nodig hebt. En de tijd doet dan wonderen kennelijk. Als je een explosie, zeg maar, in slow motion doet... een oerknal in slow motion doet... ja, dan kan er iets geweldigs uit ontstaan. Normaal gesproken geeft een explosie altijd chaos en destructie. Maar als je een oerknal, zeg maar, in miljarden jaren uitsmeert, dan heeft het iets...

Nou, kijk eens aan. Ja, maar wat zei ik nou? Oh ja, dat is wat ik wilde zeggen. Kijk, als de mens dus ook geëvolueerd is uit de primaten, zoals dat dan zo netjes heet, uit de apen is voortgekomen, en dat is dan onze oorsprong, dan was het dus zo dat de mens steeds meer ontwikkeld werd. Van iemand die niet het vermogen had om te spreken, laat staan te schrijven, ontwikkelde hij zich en maakte zich dat soort vermogens eigen. Dat is een evolutieproces. Dat betekent dus dat hoe verder je teruggaat, hoe minder ontwikkeld de mens was.

Alles wordt compleet anders. Er is een aanname die je maakt op het moment dat je uitgaat van evolutie en God buitensluit. Maar op het moment dat God de Schepper is, dat dát het uitgangspunt is. Er is een Schepper. Dan wordt het verhaal heel anders. Dan is het niet zo van: Adam was een ontwikkelde holbewoner ofzo. Nee, hij was een creatie van God. En het is geen evolutie maar feitelijk devolutie. Het is eigenlijk een degeneratie. Afgezien van wat er daarna nog weer gebeurd is. Maar hij had vanaf de aanvang geweldige vermogens, ook spirituele vermogens.

Ik bedoel, Adam kreeg de taak om alles te benoemen. De hele schepping namen te geven, de hele dierenwereld. Maar dat betekent ook dat hij de dingen kon doorzien en werkelijk een passende naam kon geven. Bij ons is naamgeving eigenlijk vaak niks anders dan een code geven ofzo. "Oh, dat is wel een leuk woordje, dat bekt wel lekker." En dan geven we het iemand. Nee, in de Bijbel is naamgeving een profetische daad. Dat is doorzien wat iets is. En daarmee het wezen ook aangeven. Dus naamgeving, iets benoemen, dat is een geweldige, hoogstaande spirituele of mentale daad.

Dat was wat Adam te doen kreeg. En hij tekende de eerste hoofdstukken op. Niet alleen Genesis 1, dat is een dictaat van God dan. Dat moest wel uiteraard, want Adam was er zelf niet bij. Dus als hij kon spreken over God die de Schepper is van alle dingen, ja, dan moest hij dat dus van Godswege zelf vernemen. De rest is zijn eigen verhaal, gewoon zijn eigen geschiedenis, dat wat hij heeft meegemaakt en dat heeft hij opgetekend over de gebeurtenissen in de hof. En ook later over Abel en Kaïn. En dat zijn de memoires, feitelijk de toledoth. Het register, de registratie. Of zoals wij dat dan misschien zouden zeggen: de memoires, de herinneringen van Adam. En hij heeft het te boek gesteld.

Zodat Genesis 1 het eerste boek is, een dictaat van God. En de rest zijn de bevindingen, de belevingen van Adam. En dan krijg je vervolgens allerlei andere aartsvaders die ook hun eigen memoires hebben geschreven. En uiteindelijk is Genesis, het hele boek Genesis, een verzameling van boeken. Dat wil zeggen, allemaal opgetekend door de aartsvaders zelf. Gewoon ooggetuigenverslagen. Heel bijzonder verhaal.

Dus het is niet zo, zoals vaak de gedachte is, van: "Ja, Mozes heeft dat duizend, vijfentwintighonderd jaar later allemaal opgetekend." Nee, hij heeft dat geredigeerd. Hij was de redacteur van al die verslagen. Die boeken of kleitabletten, of hoe dat allemaal is opgeschreven. Of een tablet. Tabletten bedoel ik. Tafels, kleitafels. Dat is opgetekend, dat is een hele klus. In ieder geval, de mens heeft dat geschreven. Zodat je weet: die boeken zijn zo oud. Zo oud als de mensheid. En Genesis 1 is het allereerste begin.

Maar hoe lang God over de schepping in zijn totaliteit gedaan heeft, dat staat er gewoon helemaal niet. Die zes dagen gaan daar helemaal niet over. Ik zeg dat ook om aan te geven dat we helemaal niet van onze stoel hoeven te rollen wanneer je dan hoort over honderdduizenden of miljoenen of miljarden jaren. Voor ons, ik bedoel, voor ons die geloven in de Schrift, ligt dat gewoon open. Dat zou kunnen. En de mens... de mens is 6000 jaar oud. Wat weer iets anders is. Kijk, nou, dat wilde ik zeggen.

▶ 48:44 De Pre-adamitische Wereld, de Zonen Gods en de Dinosauriërs ↑ hoofdstukken

Want daar moeten we dan ook nog eens een keer over spreken. Dat is nu niet het onderwerp, want hoe zag die pre-adamitische wereld er dan uit? Zo heet dat dan, hè. Hoe zag de wereld eruit... Kijk, Adam heeft de scheppingswoorden vernomen. Hij heeft het opgetekend. Genesis 1 is dat boek. Daarin kwamen ze in zes dagen tot stand. Maar die wereld die God geschapen heeft in x-tijd, we weten niet hoelang dat geweest is. Dus ja, daar kun je elk willekeurig getal bij invullen. Dat kan duizenden...

Kijk, wij hoeven niet van onze stoel te rollen wanneer men zegt: dat is zó oud. Ik zou het wel – maar dat is mijn persoonlijke indruk, vanwege de aannames die men heeft – met een korreltje zout nemen. Niet al te serieus. Want ja, de wetenschap, of de menselijke wijsheid, die heeft al de aanname: God is er niet. Men gaat dus in het algemeen uit van de evolutiegedachte, vanuit een oerknal. Of dat we allemaal uit een amoebe, uit een eencellig wezen zijn ontstaan, en dat wij allemaal dus eigenlijk van origine gewoon als apen hier rondliepen. Ja, dat is wat men zegt. Dat moet wel, want als er geen God is, moet dat wel zo gegaan zijn. En dat betekent ook dat men miljarden jaren nodig heeft om dat verhaal in stand te houden. Dus aan de opgaven van ouderdom die door menselijke wijsheid worden gegeven, daar zit wel een luchtje aan. Want daar zit namelijk een hele aanname, een wereld van gedachten en van geloof, of ongeloof zo u wilt, achter.

Maar als je vraagt: hoe oud is die wereld? Genesis 1 leert het niet, de hele Schrift leert dat niet. En hoe zag die pre-adamitische wereld eruit? Waren er – en dat is denk ik de achtergrond van de vraag die jij zojuist stelt – waren daar ook al mensachtigen bijvoorbeeld? En wie zijn, nog iets anders, wie zijn die zonen Gods die we later in Genesis 6 tegenkomen? Dat waren kennelijk ook mensen. Nee, het waren géén mensen, maar wel mensachtigen, want ze gingen in, ze hadden gemeenschap met de dochters van Adam, lees je. Dus de mens, de adamieten, is niet de enige soort, zeg maar. En die zonen Gods, die trouwens al bij het begin van de schepping juichten, wat voor wezens waren dat? Dat zijn boeiende vragen hoor.

En hoelang heeft dat geduurd? Dat geldt trouwens bijvoorbeeld ook voor allerlei bouwwerken. Hoe oud zijn die? De piramides, zijn die adamitisch? Zal ik maar zeggen: zijn die door nakomelingen van Adam gemaakt? Of zijn ze al ouder en dateren ze dus uit een pre-adamitische wereld? En door wie zijn ze dan gemaakt? Door die zonen Gods? Of nog door andere wezens?

Ja, ik kreeg van de week een paar foto's toegestuurd van iemand die met zijn zoon in Schotland was. Hij was ook in Loch Ness geweest, en toen stond erop, ik zag het plaatje: heb jij Nessie ook gezien, dat monster? En dat zou dan misschien nog een levende dinosaurus geweest kunnen zijn. Uit welke wereld stammen die? Is dat pre-adamitisch? Of waren er ook nog dinosauriërs in de ark? Lach niet te gauw hoor, of die er zouden dus wel degelijk nog hebben geleefd, ook gedurende de mens. En dat Job zelfs op de hoogte was van brontosaurussen en dinosauriërs! Want ik weet wel, in Job 38 en 39 wordt dan gezegd, het gaat dan over een nijlpaard en een krokodil... ja, dat kan niet. Nee, dat kan echt niet.

Die namen die men daar heeft ingevuld... De Statenvertaling doet het correct. Die heeft gewoon de namen onvertaald gelaten: Behemoth en Leviathan. Want ze zeggen van ja, de NBG-vertaling heeft het ons gemakkelijk gemaakt. Ze zeggen: dat is allemaal een krokodil en een nijlpaard geweest. Maar de hele beschrijving ervan klopt niet! Dan wordt er gezegd over die krokodil: hij torent hoog en hij ziet neer op alles wat leeft. Als een krokodil één ding níét doet, dan is het neerzien op alles wat leeft, want die leeft heel laag bij de grond. Ja. Nou ja, en meer van dat soort dingen. Maar de beschrijving doet heel erg denken aan die reusachtige monsters, zeg maar, waarvan wij dan zeggen: hoeveel was het ook alweer? 65 miljoen jaar geleden zijn ze bij een meteoorinslag allemaal omgekomen. Ja, dat zegt men. Dus, nou ja.

Trouwens, nog een andere vraag: die wereld die woest en ledig was of werd, hoe kan dat? Is de wereld van oorsprong dan, dēze wereld, vergankelijk, zodat hij ook in staat is verwoest te worden of ledig te worden? U ziet, in feite wat ik nu heb verteld is een negatief antwoord. Ik zeg niet hoe oud de wereld is. Ik zeg alleen: het boek Genesis geeft daar domweg geen antwoord op. En wat ik heb proberen te demonteren, is de godsdienstige claim: de Bijbel zou leren dat de wereld in zes dagen is gemaakt en dat zou dan ongeveer 6000 jaar geleden zijn. Dat staat er niet. Nou, dat wilde ik eigenlijk helder krijgen.

▶ 54:58 De Scheppingsdagen als Profetische Blauwdruk voor Gods Heilsplan ↑ hoofdstukken

Ja, en dan zou ik ook nog eens een keertje willen spreken, en dat hoop ik allemaal dit jaar nog eens een keer aan de orde te stellen, want ik vind het een machtig mooi en boeiend onderwerp. En dat is hoe die zes dagen in Genesis 1 ook een blauwdruk zijn van de zes fases in de geschiedenis van de mens, die uiteindelijk uitlopen in de grote Sabbatdag. Zes millennia die uitlopen in het grote millennium dat de Sabbat is.

En dan wil ik u ook wel laten zien hoe die zes fases, of die zes dagen, eigenlijk allemaal spreken van het werk van God gedurende de geschiedenis. Hoe Hij inderdaad eerst het licht gaf aan de mens, Zijn woord sprak, en vervolgens ook de volkeren verdeeld heeft, zoals Hij de wateren verdeeld heeft. En vervolgens het land tevoorschijn bracht uit de wateren. Dat wil zeggen, Israël kwam tot ontstaan en Hij gaf toen ook Zijn wet met de tekenen. Nou ja, nu zeg ik het eigenlijk in een paar woorden toch nog weer, maar dat wil ik nog eens een keertje veel uitgebreider gaan doen.

Hoe Genesis 1 dus niet alleen maar vertelt hoe God Zijn scheppingswoorden aan de mens heeft geopenbaard en de mens het heeft opgeschreven, maar hoe God daarin feitelijk al een blauwdruk gaf: 'zó ga Ik met deze schepping om en zó breng Ik deze wereld uiteindelijk tot de grote Sabbat, het grote millennium', dat inmiddels dus bijna aanstaande is. Dat is echt ongelooflijk boeiend. Wat daarin natuurlijk tot uitdrukking komt, is dat we een geweldige God hebben.

Een Schepper, dat weet de mens van oorsprong. En het is de menselijke wijsheid die dat altijd heeft willen wegredeneren. Het licht van God, zeg maar, en de waarheid van God ten onder willen houden. Terwijl we ons echt gelukkig mogen prijzen met het feit dat God ons dat 'boek van wording' heeft gegeven.

Ja, want dat Woord is vlees geworden, waardoor alles tot stand is gebracht. Want we zeggen dan: God schiep alles, Hij is degene die de wereld tot stand bracht. Ja, maar hoe deed Hij dat? Door te spreken. Alle dingen zijn door het Woord geworden en zonder dat is geen ding geworden dat geworden is. En dat Woord dat Hij sprak is vierduizend jaar later ook daadwerkelijk vlees geworden, en Die kennen wij als de Zoon van God. Ja, ook een mooi onderwerp. We hebben nog wat te doen dit jaar. Zullen we het hierbij laten?