▶ 00:00 Inleiding: de Onwankelbaarheid van Gods Voornemen ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag, vrienden hier op Urk. Goed elkaar hier ook weer in het nieuwe jaar te mogen treffen en vanaf deze kant wens ik u al het goede voor het nieuwe jaar, voor zover ik dat nog niet persoonlijk heb gedaan. We hebben grote verwachtingen. Waarom? Omdat we een grote God kennen. Hij doet dat wat Hij zich heeft voorgenomen. Zo is dat: het voornemen dat blijft.

Nou, u begrijpt dat wanneer we zo aan het begin van het nieuwe jaar bij elkaar zijn, je als vanzelf wordt bepaald bij het begrip 'voornemen'. Want ja, als er iets nieuws begint – en dat is meestal vooral bij een nieuw jaar – dan passen daar nieuwe en goede voornemens bij. Het probleem – en ik wil u niet ontmoedigen, want zojuist begon Arnold al over een voornemen dat hij had; nou, dat komt wel goed denk ik – is dat er ook zoveel voornemens zijn die een mens zich maakt, die zo gemakkelijk niet uitkomen. Om welke reden dan ook.

Menselijke voornemens zijn per definitie heel fragiel. Ik heb me bijvoorbeeld ooit voorgenomen – dat is alweer 45 jaar geleden zo’n beetje, nee, 35 jaar geleden – om te stoppen met roken. En ik ben nog steeds gestopt met roken. Ik vond dat toen een goed voornemen en ik moet zeggen dat ik er nog steeds blij mee ben. Dus ik wil zeker niet beweren dat elk menselijk voornemen per definitie tot mislukken gedoemd is. Dat zeg ik even als disclaimer, alsof het per definitie niet juist of niet goed of teleurstellend zou zijn om je iets voor te nemen.

Maar een mens blijft een mens en er kan van alles zomaar tussenkomen, of door eigen onvermogen of door omstandigheden, waardoor dat wat jij je misschien stellig hebt voorgenomen toch niet waar wordt. Het kan zelfs zo zijn dat zelfs je voornemen niet blijvend is. Niet alleen het realiseren daarvan, maar zelfs dat voornemen verdwijnt zo in de loop van de tijd. Ik bedoel maar: dat is dus de mens. En ik houd er toch wel van om het op deze wijze zo neer te zetten, vooral als je het contrast kent. Zo kun je het ook op deze manier aangeven ten opzichte van het echte voornemen, namelijk dat van de enige, grote, almachtige God. Elk menselijk voornemen, hoe goed en misschien zelfs hoe capabel degene ook is die zich zoiets voorneemt, het is gewoon wat het is, namelijk: des mensen.

Dat geldt trouwens zelfs... er zijn Bijbelse voorbeelden van. Ik neem jullie straks mee naar de Romeinenbrief, maar nu eigenlijk meteen al. Want in Romeinen 1 lees je over Paulus, als hij de gelovigen te Rome aanschrijft, dat hij daar dit schrijft: "Ik heb al dikwijls het voornemen gehad om naar jullie toe te komen, maar telkens werd ik verhinderd." Dus dat was hem niet eens zozeer te verwijten, daar ging het helemaal niet om, maar door omstandigheden werd het iedere keer onmogelijk gemaakt. Dat kan dus ook nog.

En dat woord wat hier dus ook gebruikt wordt, nou, daar gaan we vanmiddag eens met elkaar op inzoomen. Wat is dat? Niet alleen de betekenis van het woordje 'voornemen', maar we gaan het ook hebben over het voornemen van God. Ik geef een vijftal voorbeelden uit de brieven van Paulus. Dat is niet eens een bewuste keuze zozeer, want als je het hebt over het woord voornemen, en vooral het voornemen van God, dan is juist de apostel Paulus eigenlijk de enige die daarover zo schrijft. Dus je komt automatisch bij de apostel van de natiën uit. We gaan dus een vijftal voorbeelden uit zijn brieven na waarin dat woord gebruikt wordt. Het wordt soms ook voor een menselijk voornemen gebruikt – in Handelingen wordt het ook gebruikt – maar wij spitsen het vanmiddag toe op Gods voornemen.

▶ 04:37 De Betekenis van het Griekse Woord 'prothesis' ↑ hoofdstukken

Laten we meteen de koe bij de horens vatten: het Griekse woord waar het om gaat, is prothesis. Het eerste wat elke Nederlandse luisteraar denkt, is natuurlijk: "O, maar dat woord kennen wij: prothese!" En toch is dat weer net anders. Het lijkt er trouwens wel heel veel op; het tweede deel van het woord is inderdaad hetzelfde, alleen het voorzetsel verschilt.

Je hebt het voorzetsel pro en dat betekent "voor", maar je hebt ook een Grieks voorzetsel pros en dat betekent "naartoe" of "bij", afhankelijk van het idioom of de context. In dit geval is dat dus een ander woord. Ik zeg het eigenlijk ook als waarschuwing. Een prothesis, het woord waar we het vanmiddag over gaan hebben, is iets wat vooraf is gesteld, wat is vastgesteld. Het heeft dus altijd zowel de gedachte in zich van "vooraf", als van iets wat je neerzet, plaatst en vaststelt.

Wanneer een mens iets vaststelt – we hadden het er al over – dan kan er van alles tussen vallen. Bij God is dat van een heel andere orde. Om nog even op dat woordje "prothese" terug te komen: dat is eigenlijk iets wat toegevoegd wordt om te plaatsen. Dat woordje thesis heeft te maken met plaatsen. Het heeft eigenlijk ook nog te maken met het woordje Theos, God de Plaatser; dat werkwoord.

Eén ding moet duidelijk zijn – laat ik het voor het gemak helemaal kort weergeven, dan maak je die vergissing nooit meer: Gods voornemen is geen prothese. Het is geen hulpstuk en ook geen reparatie. Waarom niet? Het staat namelijk van tevoren vast. Bij een prothese is het toch altijd maar behelpen, maar dat is niet aan de orde wanneer we het hebben over Gods voornemen. Ik zei al: ik neem jullie vanmiddag mee naar een vijftal schriftplaatsen waarin dat woord gebruikt wordt waar we het nu over hebben.

▶ 07:02 Romeinen 8: Geroepen Naar Zijn Voornemen en Voorbestemd ↑ hoofdstukken

En de eerste is die in Romeinen 8: naar Zijn voornemen geroepenen. Ik begin dan te lezen bij vers 28. Romeinen 8 is een geweldig hoofdstuk, heel triomfantelijk, waarin Paulus de loftrompet steekt over wat God Zich heeft voorgenomen, wat Hij nu aan het uitwerken is en wat Hij ook zal completeren. En dan zegt hij in vers 28 dit: "Wij weten nu" – niet: wij voelen – "wij weten nu dat God" (de God staat er eigenlijk) "alle dingen doet meewerken ten goede, namelijk voor hen die God liefhebben." Dat is sowieso al een prachtige opsteker. Dat geldt ongeacht wat een mens ook kan overkomen.

Dat is ook iets wat je heel sterk mag realiseren als je allerlei beschouwingen hebt, zoals in de auto hiernaartoe. Wat gaat 2026 ons brengen? Ik bedoel niet alleen persoonlijk, maar ook in de grote lijn van de hele wereldpolitiek. Er kan zomaar iets gebeuren; het nieuws zal u ook niet ontgaan zijn. Ineens gebeurt er iets wat je toch niet direct zo verwacht had, maar met een enorme potentie aan consequenties. Hoe gaat dat zich verder voltrekken? Ja, we staan erbij en we kijken ernaar. Maar wat er ook gebeurt, dat is wat wij weten. Wanneer weet je dat? Als je God kent en ook weet dat Hij werkelijk God is. Omdat Hij God is, heb je Hem ook lief. Hij is de Enige, de Almachtige, die nooit verhinderd wordt om te realiseren wat Hij wil. Waarom niet? Er is maar één God die de dingen beschikt. Teleurstellingen en frustraties liggen buiten Zijn orde. Dat is typisch iets voor een schepsel, maar voor God niet. Bij Hem gaat er nooit iets mis.

En dan staat er: "Wij weten dat God alle dingen doet meewerken ten goede." Dat betekent niet eens dat alles wat ons overkomt goed is. Nee, het moet meewerken ten goede. Die minnen – dat is de metafoor die ik graag gebruik – alle minnen maakt Hij tot plussen. Daar is Hij God voor en dat is de meest ultieme vorm van positief denken die er bestaat. Niet op de manier van Emil Ratelband met "tsjakka" en we maken er iets van. Nee, God maakt elke min tot een plus. Sterker nog, die min moet er zijn om überhaupt een plus te kunnen maken. Dat vind ik helemaal geweldig. Die min is niet een onderbreking, een pauze of een zijweggetje. Nee, het is een noodzaak. Het maakt deel uit van Zijn plan, want Hij is de grote Regisseur.

God en daarom wij weten: als we God liefhebben en Hem werkelijk kennen als God, dan weten we dat Hij alle dingen doet meewerken ten goede voor hen die God liefhebben. Overigens, dat "voor hen die God liefhebben" is niet uitsluitend zo bedoeld dat het voor anderen niet geldt, maar het spitst zich speciaal op hen toe. Waarom? Wel, zij die God liefhebben, die weten dat nu al. Dat is de God waar we het over hebben. En dan staat erachter – en dan komen we meteen op dat ene woord waar we het de hele middag over hebben: "voor hen die God liefhebben, die naar zijn voornemen geroepenen zijn." Dat betekent dat als je tot de geroepenen behoort, als het woord tot je is gekomen en het is bij jou geland, dan ben je geroepen. Dan ga je God liefhebben. Hoe komt dat? Dat komt omdat het woord tot je gekomen is en omdat Hij jou daarvoor de oren heeft gegeven, die Hij geopend heeft, waardoor het in het hart terechtgekomen is. Dat is allemaal Zijn werk. Het is Zijn woord, Hij zendt ook herauten uit om dat door te geven, vervolgens komt het bij je en Hij bewerkt je. Dan mag je jezelf een geroepene weten. Is dat een prestatie? Nee, je wordt geroepen. Dat onderga je, dat beleef je, dat is geweldig.

Wie tot de geroepenen behoort, kan niet bogen op een prestatie, maar het is naar Zijn voornemen, naar Zijn plan. In feite is dat woord "plan" een begrip dat daar heel dicht op aansluit. Sommige vertalingen geven dat trouwens ook zo weer: "die naar zijn plan of naar zijn voornemen geroepenen zijn". Want, zo staat er: "die Hij tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook tevoren bestemd." Gods voornemen in vers 29 is in feite een toelichting op het voorgaande, vandaar ook het woordje "want". Die naar Zijn voornemen geroepenen zijn, want die Hij tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook tevoren bestemd. Ja, want dat veronderstelt allemaal dat begrip "voornemen". Hij kende ons tevoren. Logisch, Hij is onze Schepper, Hij heeft ons bedacht. En die Hij tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook tevoren – vooraf dus, voordat wij er waren – bestemd.

Er staat hier gewoon het Griekse woord wat wij predestinatie noemen. Predestinatie betekent letterlijk "vooraf bestemmen" (pre-destination). Ik weet dat er velen zijn die alleen al bij het horen van dat woord de koude rillingen op hun rug krijgen lopen. Want ja, hoe wordt daar altijd over gedacht? Men denkt dan: je bent gepredestineerd of voorbestemd voor de hemel – een klein aantal, althans dat is meestal het reformatorische idee – en het grootste gedeelte is ook voorbestemd, maar dan voor de hel. Er zijn varianten op, maar dat is wat bij voorbestemming altijd gedacht wordt. Dat staat zo haaks op de hele Bijbelse gedachte. God heeft een geweldig plan met Zijn schepping, maar er is een speciale elitegroep – mag ik dat zo noemen? Dat zijn de geroepenen. Die heeft Hij tevoren al daartoe gekend en bestemd.

En waarom dan wel? Want dat is dan de vraag: als je voorbestemd bent, tot wat dan? Wel, er staat bij: "tot gelijkvormigen" (er staat letterlijk een meervoud), "tot gelijkvormigen van het beeld van zijn Zoon." Het idee is: de Zoon is het beeld van God. En wie blijkt Hij te zijn? Jezus Christus. Maar Hij deelt dat beeld met een gezelschap. Die geroepenen zijn namelijk voorgekend en voorbestemd om gelijkvormig te zijn, om dezelfde vorm te hebben naar hetzelfde model: naar het beeld van Zijn Zoon. Elders gebruikt de apostel Paulus de metafoor of de Bijbelse uitdrukking van hoofd en lichaam, waarbij de gedachte is dat het geheel "de Christus" is. Ik kom daar straks nog even op terug: de Christus, dat is hoofd en lichaam. Hier is de formulering anders, namelijk: "opdat hij (de Zoon) de eerstgeborene zou zijn onder vele broederen." Hier zie je inderdaad dat die geroepenen een gezelschap vormen. Zij zijn al tevoren – Efeze 1 zegt zelfs: vóór de nederwerping der wereld – bestemd tot gelijkvormigheid van Zijn Zoon, met als doel dat Hij de Eerste zou zijn. De Eerstgeborene, the first, en daarmee ook de Vorst onder vele broederen.

Het hele idee daarbij is – en dan zou je dat eigenlijk even terug moeten lezen in Romeinen 8 – dat de hele schepping de erfenis is. Kijk, een eerstgeborene krijgt een dubbel deel van de erfenis, van het lotsdeel zoals het Bijbels heet. De broeders delen in die erfenis. En Hij is de Eerste; Hij blijft altijd de Eerste. We vormen één lichaam, maar Hij is het hoofd. We zijn allen broeders, maar Hij is de Eerstgeborene. Dus Hij gaat met recht voorop, maar Hij deelt de buit, de erfenis, het lotsdeel, in feite de hele schepping met dat gezelschap. Hij gaat dat namelijk tot zijn bestemming brengen. En dat is ook waar heel de schepping op wacht.

Heel de schepping is, zoals er eerder in dit hoofdstuk staat, aan de vergankelijkheid onderworpen, aan de ijdelheid onderworpen. En ze verwacht; de schepping is in verwachting. Waar wacht ze op? Op het openbaar worden van de zonen Gods. Die zonen Gods, dat is dit gezelschap. Dat zijn die broederen met de Eerstgeborene, de Zoon, aan het hoofd, aan het roer. Dat gezelschap is nu nog verborgen, maar het wordt straks openbaar. En als dat openbaar wordt, dan wordt de erfenis ook daadwerkelijk in bezit genomen. Dan zal de heerschappij van de Christus ook aanvangen. Ja, daar is het wachten op.

Het hele idee is dat de hele schepping gepredestineerd is, voorbestemd om in dit lot te delen. Maar er is een gezelschap dat daarin een unieke positie krijgt. Wat zijn ze nu? Geroepenen. Maar ze zijn voorbestemd om, als broeders van de Zoon, de hele schepping straks tot volheid te gaan brengen. Waarbij de gemeente in onze dagen het allerhoogste deel heeft, een hemels deel namelijk. Er staat nog zo prachtig achter: "En die Hij tevoren bestemd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen."

U ziet dat ik dat woordje 'heeft' even in lightface heb geplaatst. Ik zal daar vanmiddag nog vaak op moeten wijzen. Ik doe dat nu niet uitgebreid, maar even kort. Er is een Griekse werkwoordsvorm die de aorist heet, en dat betekent letterlijk: zonder horizon. Die term geeft heel adequaat weer wat het is, namelijk dat het feit wordt gesteld zonder het op de tijdlijn te plaatsen. Als je dat in de grammaticaboeken leest, dan zeggen ze dat het een compleet feit is, maar zonder informatie over het tijdstip. Tijd speelt dus geen rol. Bij ons staat een werkwoordsvorm altijd in het verleden, het heden of de toekomst, maar het Grieks heeft een werkwoordsvorm waarbij de tijd geen rol speelt en alleen het feit wordt neergezet.

Dus die Hij tevoren bestemt, ongeacht wanneer, die roept Hij ook. Maar let op, dat dóét Hij dus. Dat is logisch, want als je er nog niet bent, dan kun je sowieso niets doen; je bent er immers nog niet. Hij bestemt voor, en die Hij voorbestemt, die roept Hij ook. En die Hij roept, die rechtvaardigt Hij ook. Dit wordt terecht een 'gouden ketting' genoemd, omdat al die schakels hier verbonden zijn. Het zijn allemaal stapjes in een proces waarbij God de handelende Figuur is. Hij doet dat, Hij realiseert het; Hij is de Actor. De mens — de geroepene in dit geval — ondergaat het.

Het geweldige daarvan is dat God daarin alle eer krijgt. Want Hij bestemt van tevoren, Hij heeft een voornemen. Hij kent van tevoren en Hij bestemt tevoren. Als Hij je daartoe bestemt, dan zorgt Hij ook dat je geroepen wordt. En als Hij zorgt dat je geroepen wordt, dan zorgt Hij er ook voor dat het bij jou landt, want dat maakt allemaal deel uit van die roeping. De roeping is dus niet alleen maar dat het woord tot je komt. Als je geroepen bent, wil dat zeggen dat het woord niet alleen tot je komt, maar ook in je hart komt.

Paulus zegt in 1 Korinthe 1 ook dat het woord van het kruis voor de Grieken een dwaasheid is en voor de Joden een aanstoot, maar voor hen die geroepen zijn, is het de kracht Gods en de wijsheid Gods. Die roeping wil dus zeggen: je bent geroepen, maar dan weet je ook dat het woord in je is gekomen. Dat zie je trouwens ook bij hen die God liefhebben; zij zijn naar Zijn voornemen geroepenen. Elk idee van prestatie wordt dus volledig gepasseerd. Dat speelt totaal geen rol. Alleen al door het woordje 'voorbestemming' erin te betrekken, weet je eigenlijk al meteen hoe laat het is. Het was allemaal al, als ik het zo mag zeggen, in kannen en kruiken voordat je in de wieg lag. Vóór de conceptie, snapt u? Dat is het. Hij is het die dat doet. Hij bestemt voor, Hij roept, Hij rechtvaardigt.

En er staat ook nog bij: "En die Hij rechtvaardigt, die verheerlijkt Hij ook." Dit onderstreept trouwens precies wat ik zojuist bedoelde. Want hier zie je dat het in de vertaling wordt weergegeven als een voltooid tegenwoordige tijd: "die Hij heeft gerechtvaardigd, deze heeft Hij ook verheerlijkt." Is dat nu al zo? Nee. Die verheerlijking hoort juist bij Romeinen 8: nu is het lijden en straks worden we verheerlijkt. Om dit weer te geven als een voltooid tegenwoordige tijd — "Hij heeft verheerlijkt" — dat klopt dus niet. Maar het heeft helemaal geen plaats op die tijdlijn; het staat er los van. Het feit wordt gesteld: die Hij rechtvaardigt, die verheerlijkt Hij ook, los van de vraag wanneer.

En dat vind ik geweldig. Het feit wordt gesteld, en wat daarbij benadrukt wordt is dat Hij degene is die dat doet. Daar kan dus never nooit iets mis mee gaan. Bij God gaat er nooit iets mis natuurlijk, daarom vind ik het zo heerlijk om over dit onderwerp na te denken, over Gods voornemen. Want als je het hebt over menselijke voornemens, dan zit daar altijd al de frustratie in ingebakken. Net als bij het woordje 'proberen'. "Ik probeerde de deur dicht te doen" — dan bedoel je eigenlijk dat het niet is gelukt. Maar bij Gods voornemen: Hij doet dat. Dat is nog even ter onderstreping van wat die grammaticavorm betekent. Het is een feit zonder informatie over tijdstippen. Je kunt dat ook gewoon nalezen. Het lijkt me van belang om ons dit te realiseren. We komen er later vanmiddag nog meer op terug.

▶ 25:07 Romeinen 9: het Verkiezend Voornemen van de Pottenbakker ↑ hoofdstukken

En dan het tweede voorbeeld, ook uit de Romeinenbrief: het verkiezend voornemen van God. Dat vinden we een hoofdstuk later, in Romeinen 9. Het nadeel van deze manier van behandelen – waarbij we een specifiek begrip bespreken en dan kijken waar het in de Schrift gebruikt wordt – is dat je iedere keer even een toelichting moet geven op de context van zo’n gedeelte. Maar goed, dat nemen we dan maar even voor lief. In vers 11 staat: "Want toen de kinderen nog niet geboren waren en goed noch kwaad hadden gedaan..." Die kinderen, wie zijn dat? Dat zijn de kinderen van Rebekka. Kijk het maar gewoon na; eerst werd er gesproken over de geboorte van Izak en dan gaat Paulus verder. Hij zegt dan dat het bij de kinderen van Rebekka al niet anders was: Jakob en Ezau. Want toen zij nog niet eens ter wereld waren gekomen, nog niet geboren waren en goed noch kwaad hadden gedaan, staat erachter: "opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven". En dan: "niet vanuit werken, maar vanuit de Roepende".

Ik voeg even een tussenzin in. De kinderen waren nog niet geboren en ze hadden dus ook nog geen goed of kwaad gedaan; dat lijkt me duidelijk. Paulus zegt: waarom is dat? Welnu, opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven. God heeft een voornemen en in dat voornemen kiest Hij de één wel voor een bepaalde taak en de ander niet. Die ander kiest Hij ook wel, maar dan weer voor een andere taak. Ook dat moet je scherp houden. Het feit dat je niet verkoren bent voor het één, wil niet zeggen dat je helemaal niet verkoren bent; het wil alleen zeggen dat je niet verkoren bent voor dat specifieke doel. Ik bedoel, David was uitverkoren om koning te zijn. Dat betekent niet dat alle andere Israëlieten niet verkoren waren; zij maken namelijk ook deel uit van het uitverkoren volk. Alleen zijn zij uitgekozen voor een andere doelstelling. Dat is eigenlijk heel logisch, zo werken wij ook. Je hebt een plan en daarin geef je alles een plek. Of je bent een architect, dan geef je aan de dingen in dat plan dat je hebt een bepaalde bestemming. Of je bent een componist en je hebt een muziekstuk, en dan zeg je: dat muziekinstrument zetten we op dat moment in, en dat instrument zetten we daar in. Alles krijgt, als je daartoe capabel bent, de juiste plaats. Welnu, over die Schepper hebben we het.

Hij heeft een voornemen. Toen Jakob en Ezau nog niet geboren waren – ze hadden trouwens die namen nog niet eens gekregen – had God altijd al een plan. En daar staat bij: "opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven". Het contrast dat hier geschilderd wordt, is dus "niet vanuit werken". Nee, dat is duidelijk, want prestaties spelen hier helemaal geen rol. Die kinderen waren namelijk nog niet geboren en ze hadden ook nog helemaal niks gedaan, dus dat is totaal niet aan de orde. Het gaat hier helemaal over God Zelf, die een voornemen heeft en die uitkiest en ook roept: "vanuit de Roepende". Daarom werd ook tot haar gezegd: "De meerdere zal de mindere dienstbaar zijn", of letterlijk: "De grotere zal de mindere slaaf zijn". Het idee daarbij is dat van tevoren al wordt gezegd welke rol Ezau ten opzichte van Jakob zou spelen. Daarbij wordt ook nog gezegd dat zij een volk representeren, maar hier is het nog heel individueel.

Als mensen vragen: "Geloof je in uitverkiezing of in voorbestemming?", dan zeg ik: Lieve mensen, dat zijn gewoon Bijbelse feiten. En als je weet wie God is en het geheel op het oog hebt, dan is dit ook een geweldige waarheid. Want Hij doet de dingen op Zijn tijd en op Zijn wijze. Je kunt er op voorhand al zeker van zijn dat de uitkomst ultiem zal zijn. Elk schepsel, elk mensenkind, heeft daarin een plaats, zelfs al is het een hele mindere. In dit geval lees je dat over Ezau; hij is de mindere. "Ezau heb Ik gehaat", staat er eigenlijk, wat betekent dat hij is achtergesteld. Later in ditzelfde hoofdstuk lees je over Farao, die een vat van toorn was. Ja, dat is waar. Hij heeft een vreselijke rol moeten spelen, maar hij is een vat dat gemaakt is door de grote Pottenbakker.

Net als Judas. De Zoon des mensen moet overgeleverd worden, maar wee de mens door wie dat zou gebeuren. Dat wil zeggen: hij kreeg die taak, en dat was een afschuwelijke taak. Maar ook voor hem geldt: hij is een mensenkind en door God geliefd. God gaat alle dingen met iedereen ook rechtzetten; dat geldt voor de Farao en dat geldt voor Judas. Dat doet Hij op Zijn tijd. En dat er eerdere en latere zijn – eerste, tweede en derde – daar hadden we het in de auto nog eventjes over toen we spraken over het seizoen waar we nu in zitten. Alles is koud en de hele natuur lijkt dood, zou je zeggen. Ja, maar het is nog een kwestie van een hele korte tijd en dan zie je de eerste sneeuwklokjes alweer. Even later krijgen we de krokussen, de narcissen, de tulpen... De hele natuur ontwaakt en in mei staat alles in bloei! Ik vind dat zo geweldig. En is een krokus nou 'meer' omdat hij eerder bloeit dan een tulp? Of de bomen die pas in mei gaan bloeien? Nee natuurlijk, in die orde moet je niet denken. Het zijn creaties en elk krijgt een bepaalde plek toebedeeld. Soms ben je daar helemaal niet jaloers op en dan zeg je: "Ja, maar wat heeft God daar nog op aan te merken?" Dan zegt Paulus: "Denk je nou werkelijk dat jij het beter weet dan de grote Pottenbakker?" Hij weet wat Hij doet. Oké, tot zover dit punt.

▶ 32:21 Efeze 1: de Raad van Zijn Wil en Ons Lotsdeel ↑ hoofdstukken

Dat is ook een prachtige schriftplaats. Er wordt twee keer over het woordje voornemen gesproken: één keer als werkwoord en één keer als zelfstandig naamwoord: het voornemen. En dan staat er in vers 9 dit – en ja, het is echt een gepauzeerde zin, het duurt heel lang met veel intervallen tussen de zinnen, maar dan zegt hij dit, midden in de passage: "ons bekendmakend het geheim, de verborgenheid van Zijn wil." Dat is naar, of volgens, het welbehagen – Zijn eigen plezier, als ik het zo mag formuleren – dat Hij Zich voornam in Hem, dat wil zeggen in Christus.

Zoals u ziet in het vervolg: God heeft een wil. Maar er wordt hier gesproken over het geheim van Zijn wil. En dat is dat God een voornemen heeft; dat is op zich niet geheim. Maar het geheim is dat er een gezelschap deel heeft aan die Hem, aan die Christus. En dat wist niemand van tevoren; dat was onbekend. Het is Paulus die dat ook heeft mogen openbaren. En er staat bij: "om tot in het beheer". De meeste vertalingen zijn hier wat anders, maar dit is een wat letterlijker weergave: "om tot in het beheer, in die huishouding van de volheid van de tijden."

U moet zich daarbij bedenken dat God een plan heeft en daarbij ook een tijdsbestek; alles verloopt in de ordening die Hij Zich heeft voorgenomen. Hij bouwt ook iets op en het geheel heeft daarin plaats. En in de volheid van de tijden, als alle tijden gecompleteerd worden, in de compleetmaking van de bestemde tijden, als ik het even plechtig mag zeggen... Als dat eenmaal zal zijn... Later in deze zelfde brief, in hoofdstuk 3 vers 21, daar spreekt Paulus over de eind... ja helaas, in de vertalingen is het compleet wegvertaald. Dat is heel erg, vind ik. Daar heeft men ervan gemaakt "van alle eeuwigheid", maar er staat gewoon letterlijk "de aeon van de aeonen". Het wereldtijdperk van alle voorgaande wereldtijdperken. Het is een overtreffende trap, zoals je het "heilige der heiligen" hebt, dat is het meest heilige, of de "hemel der hemelen", dat is de hoogste hemel. Nou, zo is de "aeon van de aeonen" de meest overtreffende aeon of wereldtijdperk. En ja, dat is tevens de aeon waarin alles compleet gemaakt zal zijn of worden. Dat is de volheid der tijden.

En wat gebeurt er dan? Om het al, ta panta, het al... God denkt groots en Hij heeft het heelal, het universum wat Hij gemaakt en bedacht heeft... Hij gaat het al pas compleet maken in de volheid der tijden. Even geduld, maar God neemt ook de tijd; Hij heeft ook de tijden gemaakt. Daarom: om het al in de Christus samen te vatten. Onder één hoofd samen te brengen. Dat is hier een woord dat inderdaad die betekenis heeft. Alles, heel de schepping, het al... Oftewel, ongeacht of dat nu in de hemel of op de aarde is, het al zal in de Christus, dé Christus, worden samengevat. Allemaal onder één hoofd wordt het samengebracht.

En weet u wat nou het geheim van Zijn wil is? Niet dat de hele schepping wordt samengevat in Christus, maar dat die Christus daarin vergezeld wordt door een gezelschap van broeders. Of anders gezegd: dat dat Hoofd een lichaam heeft met wie Hij dat alles deelt. En dat lichaam is de ekklesia, en ekklesia is het uitroepsel, dat wat vandaag uitgeroepen wordt. En kun je dat bewijzen? Ja, het staat er namelijk pal achter. Er staat: "om het al in de Christus samen te vatten, namelijk dat wat in de hemel en op de aarde is, in Hem, in wie ook ons lotsdeel viel." Ons erfdeel viel. Eigenlijk staat er een woord dat te maken heeft met loting; het lot. Kijk, de hele schepping gaat in Christus worden samengevat, en wie blijkt de Christus te zijn? Dat is die ene Mens daar in de hemel, Christus Jezus, samen met dat gezelschap dat nu wordt uitgeroepen: de ekklesia.

Ja, en dan zegt Paulus: "in wie ook ons lotsdeel is gevallen." En het idee daarbij is: het is ons toegevallen. Ik vind dat een geweldige gedachte. Ook ondersteunt dit precies waar we het over hadden in verband met het voornemen. Ja, voordat we geboren waren, ver daarvoor zelfs, had God dat voornemen. En dus als je dan geroepen wordt en je gaat die bestemming krijgen, ja, dan is dat gewoon een lot uit de loterij. Het valt je namelijk toe; je hebt het niet verworven ofzo. En dat is de Bijbelse gedachte. Het geheim van Zijn wil is dus dat wij deel uitmaken van die Christus, en vandaar ook dat het niet alleen Zijn erfdeel is, maar het is ook ons erfdeel. Wij maken namelijk deel uit van Hem.

En lees nou even door. Dan staat er: "in Hem, in wie ook ons lotsdeel viel, waartoe wij tevoren bestemd waren." Dat stond trouwens ook al in vers 5, namelijk dat wij voorbestemd zijn tot het zoonschap. Dat is exact dezelfde gedachte hoor, want die zonen zijn ook erfgenamen. En daar zijn we toe gepredestineerd. Hoezo dan? Of in welke lijn? Nou, naar het voornemen van Hem die in alles werkt naar de raad van Zijn wil. Dit is echt wel een diamant hoor als het gaat over dat begrip van het voornemen van God. Waarom? Omdat God in alles werkt naar de bedoeling, de raad van Zijn wil. Er gebeurt dus niets dat buiten de raad van Zijn wil omgaat.

Dat staat ook in Romeinen 9. Ik verwees zojuist even naar Farao en over die vaten van toorn enzo, die ook door God gemaakt zijn met een bepaalde bedoeling. Maar dan staat er ook bij – als reactie op die tegenwerping van de denkbeeldige criticus: "Maar wat heeft Hij daar nog aan te merken? Want wie heeft Zijn wil weerstaan?" En ik heb er bij meerdere gelegenheden, ook op deze plaats, op gewezen: er staat niet "wil". Farao heeft Gods wil weerstaan; dat doet de hele mensheid. Maar nooit heeft iemand, ook Farao niet, niemand, geen enkel schepsel heeft ooit Zijn bedoeling weerstaan. Dat is onmogelijk, want God heeft met alles een bedoeling. Ja, Spreuken zegt het al: zelfs voor de goddeloze voor de dag des kwaads. Alles is bij Hem. Ik ben niet origineel als ik het weer zeg, maar wen er maar aan. Of in ieder geval, ik hoop u er ook mee te besmetten: bij Hem gaat er nooit iets mis. En dus verloopt het allemaal naar de bedoeling van Zijn wil. Hij heeft een plan, Hij heeft een voornemen en niets en niemand kan dat doorkruisen. Nou, ik zou zeggen: gelukkig nieuwjaar mensen. Geweldig! Efeze 3.

▶ 41:24 Efeze 3: het Voornemen van de Aionen ↑ hoofdstukken

Ik verwees al eventjes naar dat hoofdstuk, maar deze moet ook genoemd worden. En dan begin ik weer midden in de zin, midden in het betoog. "Opdat," zegt Paulus. De Efeze-brief is echt het berglandschap van de Schriften; dat zijn de toppen. Dat is zo hemels, dat is letterlijk. We worden daar geplaatst te midden van de hemelsen in Christus, waar we alles hebben ontvangen en met dat enorme uitzicht. En dan staat erbij: opdat thans nu bekend zou worden via de Ecclesia aan de overheden en de machten te midden van de hemelsen.

Want achter de schermen die wij niet zien — we hebben de overheden en machten hier op aarde, die kennen we enigszins — maar daar te midden van de hemelsen zijn er ook allerlei rangorden, overheden, volmachten en autoriteiten. En die vernemen nu... hoe dan? Nou, via de Ecclesia waar deze dingen worden bekendgemaakt en gekend. Want God maakt het geheim van Zijn wil bekend aan die Ecclesia. Daar wordt dat gekend, en via die Ecclesia kunnen ook die overheden en machten bekend worden met wat Gods veelzijdige of veelkleurige wijsheid is. En dat is de onnaspeurlijke rijkdom van de Christus.

Ik herhaal wat ik zojuist al zei: de clue in met name die brieven is dat Paulus daarin ook bedoelt dat de Christus inderdaad Hoofd en lichaam is. Wij delen in Zijn positie. En dan staat erachter — en daar gaat het me natuurlijk vooral om: "volgens het voornemen van de aeonen, dat Hij in Christus Jezus, onze Heer, heeft gemaakt". Ik heb hier trouwens zo'n aorist; het feit wordt simpelweg gesteld. In een bepaalde vertaling staat hier overigens "naar het eeuwige voornemen", maar zo staat het er niet. "Eeuwig" is hier geen bijvoeglijk naamwoord. Bovendien suggereert een "eeuwig voornemen" dat God zich eeuwig iets voorneemt en het nooit uitvoert, toch? Je hebt van die mensen die zich eeuwig iets voornemen — je hebt ook eeuwige studenten trouwens, maar dat is weer wat anders.

Nee, God heeft geen eeuwig voornemen; Hij heeft een voornemen van de eeuwen. Dat wil zeggen: de aeonen die ooit gestart zijn. Ja, de aeonen hebben een begin. De Bijbel spreekt heel uitdrukkelijk meer dan eens over "vóór de aeonen". Dus ga me niet vertellen dat er een eindeloze of een beginloze eeuwigheid is; dat kent het Schrift niet. Hij heeft de wereldtijdperken gemaakt, maar voordat die aeonen er waren, was daar een plan. Dat is God: als Hij iets doet of maakt, dan weet Hij wat Hij doet. Dan heeft Hij ook, zoals dat in Lukas 13 gezegd wordt, een wijs man die tevoren de kosten berekent.

Het is een investering. In feite is de hele schepping dat ook. Je vindt het misschien een rare manier van formuleren, maar investeren — ook het kwaad, het lijden, de dood en al die minnen — ja, dat is een prijs die ook God daarin betaalt. Want Hij lijdt mee met Zijn schepping, maar Hij weet waarvoor Hij het doet. Want zonder die minnen zou Hij nooit die plussen kunnen maken. Het maakt daar namelijk integraal onderdeel van uit; er gaat dus niks mis. God heeft een plan en dat plan is volmaakt. Door de aeonen heen brengt Hij alles tot compleetheid, tot voltooiing, tot volheid, en dat doet Hij allemaal in Christus Jezus, onze Heer. Zo realiseert Hij dat voornemen: in Hem en via dat gezelschap wat Hij rondom Zich heeft, ook als eerstelingen. Hij is 2000 jaar geleden verhoogd, en het eerste gezelschap dat daarin deelt, dat is de Ecclesia — Zijn eerstelingen met Hem.

▶ 46:08 Timotheüs 1: Gered Naar Zijn Voornemen en de Dood Tenietgedaan ↑ hoofdstukken

Dan heb ik er nog één en dat is de laatste: 2 Timotheüs 1. Nou, dan heb ik een handvol voorbeelden gegeven en dit is ook alweer een buitengewoon fraaie. Daar staat dit – ook voor de zoveelste keer breek ik in midden in de passage – het gaat hier over God die ons gered en geroepen heeft. U ziet trouwens hier weer exact hetzelfde. Het wordt in die zin een beetje eentonig, maar ook dit is weer zo’n typische aorist. Dus het idee is niet: Hij heeft ons gered en geroepen. Dat kan wel zo zijn, maar de werkwoordsvorm maakt dat niet duidelijk. Hij redt en Hij roept, ongeacht het 'hier en nu'. God redt en roept.

Hoe dan wel? Nou, met een heilige roeping. Die roeping zelf zet ons apart; dat is een heilige roeping. En dat is niet naar onze werken. Dat wil zeggen: we hebben het niet verdiend. Bovendien presteren we er ook niets voor, en dat is ook heel logisch, want dezelfde gedachte dringt zich ook hier weer op. Het lag namelijk allemaal al vast voordat wij überhaupt iets konden doen en presteren. Lees maar verder: "...maar naar zijn eigen voornemen." Voor de vijfde achtereenvolgende keer dit woord: naar Zijn eigen voornemen. Dus even voor de goede orde: God redt, Hij roept. Een hele aparte roeping is dat; Hij zet ons apart en dat staat volledig los van wie we zijn of wat we doen of presteren. Het staat er helemaal los van. Waarom? Wel, het is namelijk naar Zijn eigen voornemen.

En dan heb je weer zo’n typische Paulus-tussenzin: "...en de genade die ons nu in Christus Jezus gegeven wordt." Wij krijgen nu, door het woord dat tot ons komt, in Christus Jezus genade – vreugde om niet – gegeven. Dan heb je het weer: gegeven. Je krijgt het. En eigenlijk, als dit een tussenzin is, dan is de hoofdlijn van de zin dus: niet naar onze werken, maar naar Zijn eigen voornemen vóór aeonische tijden. Ik zei zojuist dat de Bijbel spreekt over 'vóór de aeonen'. Deze uitdrukking is ook heel apart; je vindt het drie keer in de brieven van Paulus. Voor aeonische tijden. De Statenvertaling zegt hier 'vóór de tijden der eeuwen' en in de praktijk is dat ongeveer hetzelfde; het is een andere manier om het te zeggen. Voordat de tijden aeonisch werden; dat betekent in de praktijk gewoon voordat de tijden van de aeonen, die wereldtijdperken, aanvingen.

Je hebt allerlei soorten tijden: uren, dagen, maanden, jaren. Dat zijn allemaal soorten tijden. Maar je hebt ook een heel apart soort tijd, dat is een wereldtijd: een aeon. Wat dat precies behelst is een tweede, maar het zijn wereldtijdperken. En voordat die tijden gingen lopen, toen had God al een voornemen. En in dat voornemen waren wij al gered en geroepen. Dat staat er dus. Lees gewoon de zin correct en neem het zoals het zich aandient: Hij redt, Hij roept, niet naar onze werken, het is naar Zijn eigen voornemen en wel vóór aeonische tijden. En die genade, die wordt ons nu in Christus Jezus gegeven. Dit staat trouwens in de tegenwoordige tijd, niet als voltooid. Niet 'die ons gegeven is', maar 'gegeven wordt'. Maar dat even voor de fijnproevers.

Ziet u wat dat voornemen van God is? Het is Zijn voornemen en het lag al vast voordat de aeonen aanvingen. En dan zegt Paulus: "...doch die nu geopenbaard wordt door de verschijning van onze Redder, onze Heiland, Christus Jezus, die de dood tenietdoet." Dit is de vierde of vijfde keer dat ik wijs op het fenomeen van de aorist, want ik moet hier weer even iets scherpstellen. Kijk, in de NBG-vertaling staat – en ik meen in de Statenvertaling ook – dat Christus Jezus de dood 'tenietgedaan heeft'. Dat klopt niet. Dat klopt niet, want de dood is nog niet tenietgedaan. Paulus zegt in 1 Korinthe 15 dat de dood als laatste vijand... hij gebruikt trouwens hetzelfde werkwoord... de dood zal als laatste vijand tenietgedaan worden. Christus moet als Koning heersen, en er staat bij: totdat Hij al Zijn vijanden onder Zijn voeten zal hebben. De laatste vijand die Hij onder Zijn voeten zal leggen, dat is de dood. De laatste vijand die Hij tenietdoet, dat is de dood. En dan zal Hij het Koninkrijk overdragen aan Zijn God en Vader. En dan zal Hij voor een tweede keer kunnen zeggen: "Het is volbracht." En dan wordt God alles in allen.

Maar het gaat erom: die dood is nog niet tenietgedaan. Hij heeft de dood overwonnen, dat is waar. Dat wil zeggen: de overwinning staat vast. Hij is de Eersteling, de garantie dat dat voltooid gaat worden. Maar de dood is nog niet tenietgedaan. En daarom vind ik het zo fraai als je eenmaal wat zicht krijgt op die aorist: Christus Jezus die de dood tenietdoet. Los van de vraag wanneer. Wij weten wanneer, namelijk aan het einde van Zijn heerschappij. Het is de laatste regeringsdaad: wanneer Hij degenen die dan nog dood zijn, levend zal maken. Want alle die in Adam sterven, zullen in Christus worden levend gemaakt, maar ieder in zijn eigen rangorde. En de laatste rangorde, dat zijn degenen die dan nog niet levend gemaakt zijn, die nog in de dood zitten. En als zij levend gemaakt zijn, dan is er geen dood meer. En dat is dus het tenietdoen van de dood.

Christus Jezus is degene die de dood tenietdoet, oftewel – en dat 'en' is eigenlijk ook een soort verklarend – namelijk onvergankelijk leven aan het licht brengt. En hoe komt dat allemaal aan het licht, deze waarheid? Wel, door het evangelie. Het evangelie brengt aan het licht dat de dood tenietgedaan wordt. En dan ga ik eventjes heel scherp worden. Want elke boodschap die zegt dat de dood niet tenietgedaan wordt, is dus geen evangelie. Ik moet u zeggen: dit is maar niet hypothetisch of theoretisch. Nee, dit is eigenlijk mainstream christelijk. Er wordt gewaarschuwd voor de 'eeuwige dood' en daar bedoelen zij mee: de hel of soms vernietiging, maar in ieder geval een dood die niet ophoudt. Van de week hadden we er nog een gesprek over met een paar mensen over Jehovah's Getuigen die ook zoiets zeggen. Die geloven niet in de hel, maar zij geloven dat de ongelovigen worden vernietigd. Dat zij dan voor de tweede keer in de dood komen en dat dit dan de 'eeuwige dood' is, dat wil zeggen: de nimmer eindigende dood.

Nou, dat kent de Bijbel dus niet. Terwijl het evangelie juist de waarheid openbaart dat de dood tenietgedaan wordt. Dat is namelijk wat Christus Jezus de Redder doet: Hij die de dood tenietdoet en onvergankelijk leven aan het licht brengt. En het evangelie is de boodschap, het goede bericht dat dat bekendmaakt. De dood wordt tenietgedaan. Dus elk idee dat de dood een 'blijvertje' is of het laatste woord zou hebben, is in tegenspraak met het evangelie. Sterker: Hij doet de dood teniet. Het is juist de clou. Hij doet de dood teniet. Oké, ieder in zijn eigen rangorde, maar dat is wat Hij doet.

En dit is zo’n geweldige blijde tijding. Want ik kan het tegen iedereen vertellen. En u ook. En jij ook, Arnold. Ik zou zeggen: vertel het maar. "Dat is een goed voornemen." Ja, vertel het maar! Vertel het maar aan de mensen: "Christus Jezus is jouw Redder. Hij heeft voor jou de prijs betaald en Hij staat ervoor garant – of je nu geloven wilt of niet – dat zoals je een sterveling bent in Adam, zo zul je in Christus, die de Eersteling is, levend worden gemaakt in onvergankelijkheid, heerlijkheid en kracht." Dat is een blijde tijding, toch? En je gelooft het of je gelooft het niet. En als je het gelooft, dan hoor je bij die geroepenen daar. Dan landt het in je hart. Christus Jezus die de dood tenietdoet en onvergankelijk leven aan het licht brengt door het evangelie. Maar je moet het ook inderdaad zwart-wit zien. Zwart-wit: zwart is de dood.

Duisternis, licht, dat is het leven. Onvergankelijk. Nou, de dood wordt tenietgedaan, het leven zal triomferen en dat is Christus Jezus. Doe daar niks van af. En ja, het is typisch religie die van zo’n goed bericht een aanbod maakt: 'Ja, het is een geschenk en jij moet het aannemen en bij jou ligt eigenlijk de finishing touch. God heeft de redding mogelijk gemaakt, maar of je gered wordt, dat hangt van jou af.'

Ja, want dan is Hij dus niet meer de Redder onvoorwaardelijk. Het Evangelie is juist een melding: Hij is jouw Redder. Hij is jouw Heer. En als je het mag geloven, nou, dan ben je nu al geroepen.

En Paulus zegt: 'Ik ben daartoe aangesteld, neergezet als een heraut, als een apostel.' Hij is als afgevaardigde rechtstreeks geroepen en hij is meteen ook afgevaardigd naar de natiën. Niet alleen maar om het rond te toeteren, om dat uit te bazuinen, maar om dat ook te onderwijzen. Afgevaardigd. Hij is hoogstpersoonlijk door Christus Jezus daartoe afgevaardigd met de allergrootste, rijkste boodschap die er maar bestaat.

Nou, dat is dat voornemen dat blijft. En er is geen beter voornemen dan daarop te staan, daarop te blijven staan, omdat het je zo enorm gelukkig maakt. Ja, een gelukkig 2026 wens ik u bij deze toe en we weten waar we naartoe gaan. Zullen we het hierbij laten voor vanmiddag?