▶ 00:00 Inleiding: de Ware Betekenis van het Woord Evangelie ↑ hoofdstukken

Het laatste couplet dat we zojuist zongen – of wat is het? Het refrein sluit eigenlijk heel erg mooi aan bij wat ik vanmorgen graag met jullie wil gaan delen: namelijk over die toekomst die God ons heeft beloofd. Het begrip belofte speelt een hele grote rol. Ik weet niet in hoeverre het hele kerstgebeuren voor u een grote rol heeft gespeeld de afgelopen week. Ikzelf heb daar altijd enige moeite mee, maar dat heeft zo zijn redenen. Waar het mij nu echter om gaat, is dat er een lied is – misschien wel het allerbekendste kerstlied. Het is ergens begin 1800 gecomponeerd: Stille Nacht, Heilige Nacht. Het derde couplet daarvan luidt... "Gods gelofte?" Juist, die bedoel ik, Bernard. Ik zal het even voorlezen: "Stille nacht, heilige nacht, vrede en heil wordt gebracht aan een wereld verloren in schuld; Gods belofte wordt heerlijk vervuld! Amen, Gode zij eer! Amen, Gode zij eer!"

Onder die regel zou ik, bij alle kanttekeningen die er bij kerst te plaatsen zijn, graag eens een grote, vette streep willen zetten. Want dat is precies wat het evangelie is. Ik houd van deze formulering en dat heeft zo zijn redenen. Nu kun je natuurlijk zeggen: "Ja, dat komt omdat jij een website hebt die toevallig die domeinnaam heeft." Daar ben ik ook heel erg blij mee, dat geef ik direct toe. Maar het is gewoon een gegeven dat het woord evangelie een Grieks woord is. We hebben wel meer van die Griekse woorden die helemaal in onze taal geïntegreerd zijn, maar die hebben dikwijls het grote nadeel dat we eigenlijk niet meer weten wat ze echt betekenen. Het woord evangelie heeft een speciale, sacrale kant of aura gekregen, waardoor we het alleen nog in een bepaald verband gebruiken. Terwijl van origine een woord zoals evangelie een heel concreet woord is: goed bericht. Er is daarom eigenlijk veel voor te zeggen om zo’n woord juist wel vertaald weer te geven, op zijn Nederlands dus.

Op het moment dat je in de Bijbelvertaling "evangelie" leest, zou je eigenlijk "goed bericht" moeten lezen. Dat is namelijk precies de gedachte. Of van mijn part een andere term die min of meer gelijksoortig is: een blijde tijding of goed nieuws. In ieder geval heeft dat eerste deel van dat woord evangelie – "eu" – te maken met wel, positief of goed. In het tweede deel van het woord zit de stam van ons woord engel of "angelos" nog in, en dat betekent een boodschapper of een boodschap of bericht. Iemand die iets te vertellen heeft. Dus ja, dat is wat evangelie is.

Maar hoezo dan een goed bericht? Het woord "goed" of "positief" verwijst uiteraard naar de inhoud van wat bericht wordt, wat verteld en geboodschapt wordt. Maar dát het een bericht is, dat is iets wat degenen die hier vaker komen vaak onderstreept horen worden. Dat is met grote opzet: het is een bericht. Dat wil zeggen dat het niet zomaar een aanbod is, zoals het heel gewoon en gebruikelijk wordt voorgesteld. In die voorstelling wil God wel iets en geeft Hij jou iets, maar is het aan jou wat je ermee doet. Dan is het dus eigenlijk met recht een aanbod, maar dat is pas compleet op het moment dat jij het ontvangt. Ik zeg niet dat die gedachte op zichzelf helemaal onterecht is, maar het doet teniet wat een bericht werkelijk is, namelijk een mededeling.

En dat is het grote verschil: een mededeling blijft waar, ook als hij niet geloofd wordt. Het is namelijk gewoon wat het is. Dat maakt het evangelie ook werkelijk tot een evangelie, want God laat iets aankondigen. Hij vertelt feiten, of we dat nu geloven of niet. Het geweldige daarvan vind ik dat er dus niets van de mens wordt verwacht. God is degene die dit alles vertelt, maar ook garant staat voor de voltooiing ervan. Het is een bericht, en ja, dat betekent dus ook dat aan Hem alle eer daarvoor toekomt. En er is nog een kant waar ik binnenkort nog eens wat dieper op in wil gaan, omdat dat zo enorm actueel is.

▶ 05:35 Het Evangelie Is een Feitenrelaas, Geen Mythe of Moraal ↑ hoofdstukken

Het is me de afgelopen week weer opgevallen in allerlei meditaties in de christelijke sfeer dat het evangelie gereduceerd wordt tot een verhaal. En dan heb je het compleet ontkracht — een verhaal, weet je wel. We kennen allemaal het verhaal dat Jezus geboren is in Bethlehem, van Jozef en Maria, over de stal en de wijzen, enzovoort. Nou, daar zitten sowieso al heel veel verzinsels in als je het naast de Bijbel legt; er is sprake van heel veel fantasie.

Maar dat geldt ook als het gaat over het tijdstip. We hebben zojuist een zogenaamd kerstlied gezongen, maar het is één van de weinige die je met goed fatsoen kunt zingen. Omdat er in vrijwel alle liederen zoveel bedacht is van louter menselijke makelij, zoals 'midden in de winternacht'. En dat Hij werd geboren in een stal en op stro lag... Nou ja, probeer het maar eens een keertje in de Bijbel terug te vinden. Je zult het niet aantreffen. Men heeft er dus een verhaal van gemaakt; in feite is het een mythe geworden. Een mythe betekent ook gewoon een verhaal. Misschien wel mooi, misschien knap bedacht, maar een verhaal en niet meer dan dat.

En daar zit dan een moraal in. Ik heb het deze week dominees horen zeggen: "Ja, het is een mooi verhaal, en de moraal daarvan is dat God heel dicht bij ons is gekomen." Dat is waar natuurlijk. Maar ook — hoe verwoordde Willem-Alexander het deze week nog? Onze eigen koning nota bene. Hij vertelde deze week dat God bij de mensen kwam en dat dit betekent dat wij heel gewoon met de mensen mogen meeleven, die inclusiviteit. Dan wordt het in feite alleen maar een voorbeeld voor ons, hoe wij ons ook zouden moeten opstellen.

Maar dan is het niet meer een bericht van wat er gebeurd is. De Bijbel is werkelijk een feitenrelaas. Dat wil zeggen: het is de registratie van dingen die daadwerkelijk gebeurd zijn. Oké, ook dat wil ik vanmorgen even parkeren.

▶ 08:18 De Essentie: de Vervulling van Wat God Eerder Heeft Beloofd ↑ hoofdstukken

Ik wil even benadrukken dat het inderdaad een goed bericht is in alle opzichten. Wat ik vanmorgen vooral wil benadrukken en vertellen, is dat het evangelie in de Bijbel niet wordt gepresenteerd als nieuws dat als een donderslag bij heldere hemel komt, zo vanuit "ins Blaue hinein", zoals ze dat wel eens zeggen. Het is juist de vervulling van wat God eerder heeft beloofd.

Daarom is het evangelie iets wat God van oudsher, eigenlijk al vanaf het eerste mensenpaar, Adam en Eva, heeft aangekondigd. Heel de schepping getuigt daar zelfs van. Niet alleen de Bijbel en de Schriften, maar ook de sterrenhemel, met de sterrenbeelden van de Maagd, de Leeuw en de slang waarvan de kop vermorseld wordt. Het staat in de sterren geschreven. God heeft het al aan de mensheid in het prille begin aangekondigd en beloofd. Het zaad van de vrouw zou komen en deze zou de kop van de slang vermorselen.

Eigenlijk is alles in die duizenden jaren die volgden gericht op de komst van die ene Persoon. Hij wordt ook steeds specifieker aangekondigd: die ene Messias waardoor God verlossing gaat brengen aan een wereld – ik citeer nog even dat lied – aan een wereld verloren in schuld, een wereld gehuld in duister en een wereld die mistast. Aan zo'n wereld belooft God dat licht dat zal overwinnen.

God geeft dat aan in het volk dat Hij daarvoor speciaal heeft gereserveerd. Aan Zijn volk Israël, aan de Joden, heeft Hij de woorden Gods toevertrouwd. Dat is het grote voorrecht van de Jood, zegt de apostel Paulus ook. Hij heeft de woorden Gods aan hen toevertrouwd en Hij heeft aan hen ook gezegd wie die Messias zou zijn, waar Hij geboren zou worden en uit welke telg Hij zou komen. Wat Zijn stamboom betreft, werd dat heel specifiek gezegd: eerst uit het volk van Israël, het zaad van Abraham, maar dan nog specifieker uit de stam van Juda, en nog weer specifieker uit het zaad van David. Heel specifiek wordt gezegd dat Hij via die lijn zou komen.

Het is nog sterker: er wordt zelfs aangekondigd wanneer Hij zou komen. In alle details zijn de dingen voorzegd en beloofd. En als dat dan daadwerkelijk gebeurt, dan is dat dus de vervulling van wat God heeft beloofd en waar naar uitgekeken is. Waarom heet het evangelie "evangelie"? Waarom is dat zo'n goed bericht? Omdat God inmiddels gerealiseerd heeft wat Hij ooit van oudsher op velerlei wijzen, en vele malen ook, heeft aangekondigd. Ik wil vanmorgen – ik beperk mij uiteraard – een vierde voorbeeld daarvan geven.

▶ 12:01 Marcus 1: de Aangekondigde Termijn Is Vervuld ↑ hoofdstukken

We beginnen bij Marcus 1. Daar lees je in de eerste verzen van dat hoofdstuk over hoe Jezus Zijn publieke bediening aanvangt door gedoopt te worden door Zijn neef Johannes in de Jordaan. Marcus is daar vrij kort en bondig over in het beschrijven van die geschiedenis. Maar dan staat er in vers 14: "En nadat Johannes was overgeleverd..." Dat wil zeggen dat hij was gearresteerd door Herodes en in de gevangenis geplaatst, zoals we uit andere Schriftgedeelten weten. Uiteindelijk is hij daar zelfs onthoofd.

Nadat Johannes was overgeleverd, ging Jezus vanuit Judea naar Galilea, naar het noorden toe. Waarom? Om het evangelie van God te herauten. Ik ga hier meteen even toepassen wat ik zojuist al zei: Hij kwam om het goede bericht van God te herauten. Dat is doorgaans niet het vertaalwoord, maar dat is wel wat het feitelijk is. Het is niet simpelweg verkondigen vanaf een preekstoel; nee, herauten betekent iets als met een bazuin of toeter bekendmaken.

Laten we de zin in vers 15 doorlezen. Hij zeide: "De tijd is vervuld en het Koninkrijk van God is nabijgekomen." Hier zie je meteen zo'n mooi aanknopingspunt. Het is misschien niet het sterkste, maar voor de goede verstaander moet dit helder zijn. "De tijd is vervuld" betekent heel concreet: de termijn is verstreken. Het is niet alleen dat de tijd "rijp" is. Nee, er is een termijn aangekondigd en die is inmiddels verstreken. De tijd is vol. In Galaten 4 schrijft Paulus dat God Zijn Zoon heeft gezonden, geboren uit een vrouw, in de volheid van de tijd. Dat wil zeggen dat de tijd vol was. Hoezo vol? Als je een termijn hebt en die termijn is vervuld — je zegt: "dan en dan gaat het gebeuren" — en die tijd is verstreken, dan is de tijd vervuld.

Dat is precies wat de Heer Jezus aangeeft. Als Hij Zijn bediening start, dan is dat niet zomaar op een willekeurig moment. Het was precies de tijd dat Hij gedoopt werd. Dat was het begin van de zeventigste week, oftewel het einde van de negenenzestig jaarweken. Nu vraagt u zich misschien af: "Waar heb je het nu weer over?" Ik ga daar nu geen uitgebreide studie van maken, maar ik kan het wel in twee zinnen samenvatten, met het grote risico dat het meer vragen oproept dan antwoorden geeft. Ooit was tegen Daniël gezegd — precies in het jaar dat er weer een andere termijn vervuld was, namelijk die van de zeventig jaar ballingschap — dat er vanaf dat moment een termijn zou gaan verstrijken tot op de Messias, de Vorst. Zo wordt het letterlijk genoemd. De Messias zou komen, en hoe lang zou dat nog duren? Negenenzestig zevens, negenenzestig jaarweken.

U weet dat de Bijbel spreekt over weken van dagen: zes dagen en de zevende dag is de sabbatsdag. Maar de Bijbel kent ook het fenomeen van sabbatsjaren. Na zes jaar krijg je een sabbatsjaar waarin het land braak ligt; er wordt niet gezaaid, gemaaid of geoogst. Na negenenzestig van zulke jaarweken — dat is een lange tijd, bijna vijfhonderd jaar — zou de Messias komen. En dat is ook daadwerkelijk gebeurd. Daarom begon de Heer bij de start van Zijn bediening te vertellen: "De tijd is vervuld." Daarmee is ook het Koninkrijk van God, of het koningschap van God, nabijgekomen; het is binnen handbereik gekomen. Het ligt voor het oprapen. Daar zit ook iets optioneels in, afhankelijk van de reactie van het volk.

Hij ging dus, om het nog eens goed te lezen, om het evangelie van God te herauten. Wat is dat evangelie dan? Wel: de tijd is vervuld. Wij hebben zo lang gewacht en inmiddels is de beloofde, afgesproken termijn vervuld. Dat is wat Hij aankondigt. En dat is met recht een goed bericht: dat wat God beloofd heeft, nu zover is. De tijd is verstreken; de tijd is aangekomen dat het Koninkrijk van God binnen handbereik is gekomen.

Vervolgens staat er in de vertaling: "Bekeert u dus en gelooft het evangelie." Dat klinkt in mijn ogen al veel te kerkelijk. Ik bedoel dat helemaal niet schopperig, maar het heeft een klank gekregen die bijna niets meer betekent. Het hele idee is: de termijn is verstreken, de Messias gaat nu komen. Hij zegt nog niet eens: "Dat ben ik", maar Hij zegt dat de Messias komt. En Hij zegt: "Bekeer je." Maar dat is niet de term die hier in de grondtekst gebruikt wordt. Er staat "metanoia", wat te maken heeft met omdenken of bezinnen. Dat is de echte betekenis. Je ziet het ook in de interlineair: bezin je. Wanneer word je opgeroepen om je te bezinnen? Op het moment dat je iets verteld wordt wat je eerder misschien niet wist of je niet realiseerde. Als je je daarop gaat bezinnen en beseft dat het waar is, dan heeft dat gigantische consequenties. Een mens wordt opgeroepen: ik vertel deze dingen, geloof mij niet zomaar op mijn woord, maar bezin je. Realiseer je wat dit betekent. Wat u daarmee doet, is aan u, maar het is wel de directe consequentie: bezin je en geloof die blijde tijding, dat goede bericht dat de tijd is vervuld.

We hebben het hier dus over de start van Jezus' publieke bediening, toen Hij inmiddels dertig jaar was geworden. Zo begon Hij Zijn prediking en u kunt het nagaan in de evangeliën: dit is wat Hij telkens vertelde. Dit was in essentie Zijn boodschap.

▶ 20:38 Handelingen 13: de Belofte aan de Vaderen Gerealiseerd ↑ hoofdstukken

We maken nu een stap in de tijd en gaan naar de apostel Paulus in Handelingen 13. Daar zie je iets soortgelijks optreden. Ik zal een korte situatieschets geven: Paulus is samen met zijn medewerker Barnabas in Antiochië, in Zuid-Turkije. Hij neemt daar op een sabbat in de synagoge het woord en ik begin te lezen bij vers 30. Paulus vertelt daar in het kort over zaken waar de mensen daar eigenlijk nog niet van wisten. Misschien had men wel het een en ander gehoord over wat er in het Joodse land was voorgevallen met ene Jezus van Nazareth, maar Paulus verhaalt wat er daadwerkelijk is geschied: hoe men Jezus de Messias heeft verworpen en aan het hout heeft genageld.

Dan lezen we in vers 30: mensen hebben dat gedaan, maar God heeft Hem uit de doden opgewekt. Dat betekent niet slechts uit de dood — de doodstoestand — maar terwijl de andere doden bleven liggen, heeft Hij Hem van tussen de doden uit opgewekt. Dat is wat hij zegt: dat heeft God gedaan. Mensen hebben Hem gedood, maar God heeft iets gedaan wat een mens niet kan, namelijk een dode levend maken en wel zodanig dat Hij met recht de dood achter Zich heeft gelaten.

God heeft Hem uit de doden opgewekt en dat niet alleen, het bewijs is ook geleverd. Er staat namelijk bij: "en Hij is gedurende vele dagen verschenen aan hen die met Hem van Galilea naar Jeruzalem opgegaan waren." Het waren veertig dagen om precies te zijn. Het is dus rijkelijk gedocumenteerd en unaniem bevestigd door al degenen die met Hem waren opgetrokken. Allemaal, zonder uitzondering, kunnen zij getuigen dat Hij inderdaad is verschenen. Er blijken zelfs vele honderden getuigen te zijn geweest, maar dat lezen we in 1 Korinthe 15. Hoe dan ook, dat is gebeurd. Dat zijn degenen van wie Paulus zegt dat zij op dit moment getuigen van Hem zijn bij het volk. Jezus had al die getuigen de opdracht gegeven om dit vooral aan het volk Israël bekend te maken.

Wat daarin heel specifiek doorklinkt en wat ik in dit verband vooral wil benadrukken, is dat het echt om iets gaat dat bewezen is. Paulus doet veel moeite, en je ziet dat altijd als er gesproken wordt over het evangelie: het is een bericht, een mededeling die door vele ooggetuigen is bevestigd. Het is de waarheid en dus wordt het onder bewijs gesteld. Het is niet zomaar een moraal of een verhaal waar we veel van kunnen leren, of waarvan je hart zacht wordt. Al die eigenschappen heeft het wel en dat is ook de uitwerking, maar dat is niet de essentie.

En nu komt het, in vers 32. Paulus zegt daar in de synagoge van Antiochië: "En wij evangeliseren u." In het Grieks staat daar een woord dat gewoon 'evangeliseren' is; het evangelie als werkwoord. Eigenlijk is het dus: een goed bericht brengen. Wij brengen u het goede bericht — of wij evangeliseren u — dat God de belofte die aan de vaderen geschied is, vervuld heeft. Ziet u hier ook de hele historische lijn? Het refereert aan eerder gedane beloften. De mensen daar in de synagoge waren Joden. Zij hadden de Schriften, de Tenach, die vol staat met beloften over Hem die zou komen. Concreet, letterlijk, soms ook typologisch of symbolisch in rituelen.

Paulus zegt: "Wat ik jullie vertel is een geweldig goed bericht, namelijk dat de belofte die God aan de vaderen — aan onze voorouders — heeft gedaan, door God aan ons, hun kinderen, vervuld is." Wij zijn hun nageslacht; hij zegt dit specifiek tegen de Joodse mensen. God heeft die belofte vervuld door Jezus te doen opstaan. Dit is een hele concrete, misschien wel de allermooiste passage waarin duidelijk wordt vastgelegd dat het evangelie een evangelie is omdát God dat wat Hij beloofd heeft, inmiddels vervuld heeft. Daarom is het een evangelie. Dat is de clue van wat ik naar voren breng.

Aan ons, hun kinderen, heeft Hij die belofte vervuld door Jezus, die door ons eigen volk is gekruisigd, te doen opstaan of op te wekken. Paulus levert de bonnetjes er ook bij; hij zegt gelijk: "Gelijk in de tweede psalm geschreven staat." Kijk het maar na in Psalm 2. Wat Paulus doet is laten zien dat wat hij vertelt, al duizend jaar in de eigen Hebreeuwse Bijbel opgetekend staat, namelijk dat de Messias zou komen. (Sorry, wat doe ik u aan... zijn we... juffrouw Soeritsen? Oh, nou. Oké, dan zal ik dat niet meer zeggen, lady. Sorry dat ik het zei.)

In Psalm 2, een typisch Messiaanse psalm, is het heel duidelijk. Het gaat over God en Zijn Gezalfde, Zijn Mashiach. Over wat God via die Messias gaat doen en dat de hele wereld door Hem zal worden onderworpen. Hij zal in Sion regeren en de troon van David bezetten, niet alleen over Israël maar over de hele volkerenwereld. Dat is wat nog vervuld moet worden. Maar wat er in Psalm 2 ook staat, is dat God tegen die Messias zegt: "Mijn Zoon ben jij, Ik heb jou heden verwekt." Jezus is dus letterlijk Gods Zoon.

Ik word daar enorm door getriggerd. Ik heb van de week naar een podcast geluisterd van De Nieuwe Wereld waarin dominee Paul Visser werd bevraagd over het kerstevangelie. Het ging over Lukas 1 en Mattheüs en dat Jezus geboren is uit een maagd. Daar had hij wel heel veel moeite mee, want dat kan eigenlijk helemaal niet, hè? Dat begrijp ik ook wel, maar dat is eigenlijk ook de vooronderstelling in de hele Bijbel; dat hoef je een mens niet uit te leggen. Maar met veel omhaal en met mystieke woorden zegt hij: "Is het niet echt zo gegaan? Wat er precies in gaat... we moeten dat mysterie laten staan."

Nou, dat mysterie wordt in de Bijbel juist beschreven, namelijk dat God Maria heeft overschaduwd door de kracht van de Allerhoogste. Daarom zou dat wat uit haar voorkomt, Gods Zoon genoemd worden. Zo beschrijft de Bijbel inderdaad het mysterie dat wij niet kunnen begrijpen. Daar gaat het niet om. Zou de God die de seksualiteit zo bedacht heeft, niet in staat zijn om een eicel van Maria vruchtbaar te maken en daardoor een Zoon te verwekken? De Bijbel zegt dat gewoon zo en het is ook heel bewust zo. Met veel omhaal wordt er gezegd dat er een geweldige les in zit en dan krijg je weer die moraal, maar het feitelijke bericht wordt ontkracht door iemand die als zeer orthodox te boek staat.

Maar het Evangelie wordt ontkracht doordat het tot een mythe wordt gemaakt, een verhaal. En de Bijbel is volstrekt helder, namelijk dat God inderdaad de Messias heeft verwekt. Trouwens, dat is in de eerste plaats al bij Maria geweest; de kracht van de Allerhoogste overschaduwde dat.

Hoewel, ik moet erbij zeggen: als het in Psalm 2 wordt aangehaald, dan gaat het in feite over een latere gebeurtenis. Want in feite is de Heer Jezus Christus de Zoon van God om twee redenen. Hij is door God verwekt, ooit uit Maria, maar ook drieëndertig jaar later, toen Hij drie dagen in het graf lag en God Hem verwekte uit de doden. En toen werd Hij opnieuw, met reden en met kracht, de Zoon Gods. Dus om een dubbele reden is Hij de Zoon van God.

En dat is trouwens ook wat hier precies staat, want laat ik eventjes lezen: God heeft Zijn belofte aan hun kinderen vervuld door Jezus te doen opstaan, gelijk in de tweede psalm geschreven staat: "Mijn zoon zijt Gij; Ik heb U heden verwekt." Met andere woorden: wanneer is dat 'heden' van Psalm 2 vervuld? Nou, op de dag dat God Hem uit de doden deed opstaan. Dat is wat er staat, en daarom is Hij de Zoon van God.

▶ 32:56 Romeinen 1: Zoon van God Door Opstanding uit de Doden ↑ hoofdstukken

Laten we meteen doorgaan naar Romeinen 1, want dan krijg je nog een andere lijn. Ik had het net over Paulus die daar in de synagoge in Antiochië deze dingen bekendmaakt, evangeliseert en als een goed bericht boodschapt. Maar nu gaan we naar Romeinen 1, de eerste brief van de apostel Paulus, de apostel van de natiën die we in de Bijbel aantreffen. Paulus kondigt het aan en valt eigenlijk meteen met de deur in huis. Hij stelt zich voor, want dat is het eerste wat je wilt weten als je een brief krijgt: wie is de schrijver? Paulus stelt zich voor als een slaaf van Christus Jezus. Hij is geroepen; dat maakt Paulus heel expliciet en concreet. Hij werd geroepen op de weg naar Damaskus.

Hij is een apostel, wat trouwens net als 'evangelie' een Grieks woord is met een heel gewone betekenis. Er is veel voor te zeggen om het in het Nederlands weer te geven als 'afgevaardigde'. Een apostel is iemand die afgevaardigd is, niet speciaal voor een bepaalde taak, maar iemand die namens een persoon of een instantie spreekt. De NBG-vertaling leest 'een geroepen apostel', wat dezelfde gedachte weergeeft. Paulus is geroepen en vervolgens afgevaardigd. Hij is bij die roeping ook afgezonderd en geselecteerd, eigenlijk al vanaf de schoot van zijn moeder, zoals hij in de Galatenbrief zegt. Hij is apart gezet voor het evangelie van God, tot het goede bericht dat God te melden heeft.

In vers 2 legt Paulus uit wat dat evangelie van God is: dat Hij het tevoren door Zijn profeten beloofd had in de heilige Schriften. Hier heb je nu niet de apostel die het verbaal in de synagoge vertelt en Lukas die dat op schrift heeft gesteld, maar hier zegt Paulus het zelf heel concreet in zijn brief. Dit is het evangelie van God. God heeft namelijk tevoren in de heilige Schriften – die documenten die God heeft toevertrouwd aan Zijn volk en op schrift zijn gesteld – door Zijn profeten deze belofte gedaan. En waarom is het een evangelie? Wel, God heeft het inmiddels vervuld.

Over wie gaat dat dan? Waar gaat de belofte van God over? Dat is niet zo moeilijk: het gaat over iemand die zou komen. In de eerste plaats gaat het over Zijn Zoon, Gods Zoon. God Zelf heeft Hem verwekt. Dat is uniek. Hij heet daarom ook in de Bijbel de 'eniggeboren Zoon van God'. Er is geen mens die op die manier een geboren zoon van God is; Hij is de uniek verwekte Zoon van God om de redenen die ik zojuist noemde. Het hele evangelie gaat niet over wat ik moet doen, of wat u moet doen, of welke opdracht wij als bewoners van deze planeet hebben. Er worden vaak mooie draaien aan gegeven, maar uiteindelijk komt het altijd neer op iets wat de mens moet doen. Daarmee heb je precies de kern van religie te pakken: wat wij moeten doen. Of je dat nu religieus invult of meer algemeen politiek of via een sociologische boodschap, het maakt niet uit; het gaat altijd om iets wat de mens moet doen. Daar gaat het evangelie juist niet over.

Ik krijg weleens het verwijt: "Je hebt het zo weinig over wat wij moeten doen." Ik vind dat een geweldig compliment. Realiseer je wat de betekenis ervan is: het evangelie gaat over Gods Zoon. Hoezo Gods Zoon? Nou, Hij was al duizenden jaren, vanaf het eerste mensenpaar, door Zijn profeten aangekondigd. Een profeet is iemand die 'voorzegt', dat is wat het Griekse woord letterlijk betekent. Het was beloofd en inmiddels is Hij gekomen. Hij is de Zoon van God, zoals was aangekondigd. En zeker, Hij is naar het vlees – als je het puur materieel, fysiek of biologisch benadert – voortgekomen uit het zaad van David. Er staat 'spermatos' in het Grieks; ik noem het maar even zodat we het meteen herkennen. Hij is uit het nageslacht van David voortgekomen via de lijn van Maria. Dat is overigens nog een verhaal apart, hoe dat precies zit met de rol van Jozef, die trouwens ook uit het huis van David kwam. Ze kwamen beiden uit dezelfde dynastie. Het is boeiend dat we twee geslachtslijnen vinden in Mattheüs en Lukas, maar waar het nu om gaat is dat Hij is aangekondigd door de profeten. Dat is zo helder als glas.

Een Jood die niet gelooft dat Jezus de Messias is – en dat gelooft het merendeel op dit moment niet – weet één ding wel heel duidelijk: de Messias moet iemand zijn uit het huis, uit de dynastie en uit het zaad van David. Daar kun je niet omheen, want de Bijbel is daar volstrekt helder in. Al die profeten in de heilige Schriften hebben dat aangekondigd. Welnu, daar voldoet Jezus aan. Vandaar dat die bewijsstukken in de Bijbel meteen worden aangeleverd: kijk maar, zo is het verlopen. Hij is gesproten uit het zaad van David naar het vlees. Dat is de menselijke kant. Maar er staat bij: naar de geest van heiligheid. Aan de ene kant naar het vlees en aan de andere kant naar de geest van heiligheid.

Van Godswege is Hij door de opstanding van de doden verklaard Gods Zoon te zijn in kracht: Jezus Christus, onze Heer. Wat Paulus hier in een paar pennenstreken neerzet, is dat het evangelie de vervulling is van wat God door de profeten in de heilige Schriften heeft beloofd. Het gaat over één iemand: Zijn Zoon. Naar het vlees uit de lijn van David, maar naar de geest van heiligheid door God Zelf bevestigd door de opstanding van de doden. Jezus deed doden opstaan, dat is de eerste gedachte, maar vervolgens is Hij Zelf ook opgestaan uit de doden. Door de dood te overwinnen, is Hij verklaard Gods Zoon te zijn in kracht. Daarom is Hij Jezus, de Christus (de Messias) en onze Heer. God heeft Hem uit hoofde daarvan tot Heer en tot Christus gemaakt. Dit zijn concrete gebeurtenissen: aangekondigd en vervuld. Zo heeft God gehandeld. Dat is een feit, een geweldig feit, want het betekent dat God via Hem alles gaat vervullen.

God heeft Hem al aangewezen. U vraagt zich misschien af: waar is die Zoon van David nu dan? Ik kan het u verklappen: Hij is in het heiligdom verborgen. Dat is eigenlijk voor de fijnproevers, want in de typologie van de Bijbel zie je dat dikwijls terug. De Zoon van God zou sterven en opstaan uit de doden, maar vervolgens verborgen worden. Dat is Zijn huidige positie; Hij is verborgen. Maar dat is precies onderdeel van het hele plan. En als die termijn ook vervuld is en we aan het einde daarvan zitten...

Ja, dan gaat hij zich openbaren en weten we wat er dan gaat gebeuren? Dan gaat de zoon van David zich presenteren, ook daar in het Midden-Oosten. En dan zal hij inderdaad de troon van zijn vader David gaan innemen. Hoe was het ook weer? Een kind... dat is wat van de week ook vaak is voorgelezen: een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven en de heerschappij rust op zijn schouder. En groot zal de heerschappij zijn en eindeloos op de troon van David in Jeruzalem, doordat hij het sticht met recht en gerechtigheid. Ik citeer het niet helemaal correct, maar kijk het maar na in Jesaja 9. Er staat nog bij: de God des heils zal dit bewerken. Dat wil zeggen dat God dat voor zijn rekening neemt. Hij vraagt niet of wij daarmee instemmen. Hij zegt ook niet: "op voorwaarde dat ga ik dat realiseren". Nee, hij zal dat realiseren.

Wat kun je daarmee? Nou, eigenlijk niks. Ja, geloven. Dat is precies wat het is. Gewoon geloven wil zeggen: beamen en dan ook gaan ondervinden wat de geweldige power daarvan is, en wat een enorme hoop, verwachting en vrede dat met zich meebrengt. Dat is de kracht van het evangelie, trouwens ook Romeinen 1. Dit is vers 4, maar kijk ook naar vers 16: "want het evangelie, het goede bericht, dat is een kracht van God." Het is niet een opdracht waarbij wij ons best moeten doen of ons beste beentje moeten voorzetten. Nee, het is de kracht van God die hij vervult. Voilà.

Ja, dat is wat geloven is. Is geloven een prestatie? Nee, helemaal niet. Je ogen moeten er wel voor open gaan en er is er maar één die dat kan. Ik kan het vertellen, ik kan aandringen, ik kan oproepen: bezin je erop. Maar daar blijft het ook echt bij hoor. We zouden het misschien heel graag door de strot van een ander heen duwen, maar zo werkt het niet. Ik stel zelfs dat het tegendraads werkt. Nee, vertel het. Het evangelie kun je alleen maar vertellen. Vertel het, en God opent ogen op zijn tijd.

En trouwens, het geweldige is: hij gaat de ogen van iedereen openen op zijn tijd. Je vertelt het, je gelooft het en dat is het effect daarvan. Waar het hart vol van is, daar vertel je vervolgens over. En hij is degene die op zijn tijd en wijze ogen, oren en harten daarvoor opent. Dat is dus ook helemaal zijn werk. Dat geeft rust, hè? Dat is een relax. Oké, ik heb er nog één.

▶ 46:51 Korinthe 15: Exact Getimed Naar de Schriften ↑ hoofdstukken

De vierde: 1 Korinthe 15. Paulus maakt ons dit bekend. Hij is inmiddels bij het vijftiende hoofdstuk van die brief aangekomen, en hoofdstuk 15 is veruit het belangrijkste hoofdstuk. Het is de climax; eigenlijk zijn al die voorgaande veertien hoofdstukken een aanloop naar dit vijftiende hoofdstuk, ze zijn voorbereidend. En nu gaat Paulus het punt maken. Hij zegt: "Ik maak u bekend, broeders, het evangelie." Dat goede bericht dat ik aan u vertel, dat ik aan u evangeliseer. Dat u ook ontvangen hebt en waarin u ook staat. Oh ja, hij zegt dat ze staan. Niet bepaald standvastig hoor, daarom schrijft hij juist dit hoofdstuk: om hen nog vaster te doen staan. Word standvastig en onwankelbaar, dat is trouwens ook het einde van dit hoofdstuk.

Dan zegt hij in vers 3: "Want voor alle dingen, in de allereerste plaats, heb ik u overgegeven wat ik zelf ontvangen heb." Ik moet erbij zeggen — hier zegt hij dat niet zo expliciet, maar elders wel — dat hij het hoogstpersoonlijk van de Heer Zelf ontvangen heeft. Hij heeft het niet van Petrus of andere apostelen vernomen. Hij is geroepen en onderwezen door de Zoon van God Hemzelf vanuit de hemel. Hij is ook naar Arabië gegaan om daar onderwijs te krijgen. Hij heeft het van de Heer Zelf ontvangen en hij zegt: "Dat heb ik aan u ook overgeleverd." Het ABC daarvan deelt hij overigens wel met zijn collega-apostelen. Hij zegt in vers 11 van dit hoofdstuk: "Of ik het nu ben of zij, al die collega-apostelen, zó prediken wij, zó herauten wij, en zó bent u gelovig geworden." Als het gaat om het ABC, is er dus geen verschil.

Ik maak nog steeds mijn punt dat het evangelie de boodschap is dat God vervuld heeft wat Hij beloofd heeft in de Heilige Schriften. Paulus gaat nu aangeven waar het allemaal om draait: "Christus stierf voor onze zonden, naar de Schriften." Dat wil zeggen: in overeenstemming met wat er staat geschreven. Bijvoorbeeld in Jesaja 53, waar je al leest over hoe het volk zou reageren: "Om onze overtredingen werd hij doorboord. De straf die ons de vrede aanbrengt, was op hem." Ik moet er meteen bij zeggen hoe fout dit helaas vaak geïnterpreteerd of zelfs verdraaid is. Men heeft er namelijk van gemaakt dat het Gods straf was die op Hem was. Nee, het waren onze overtredingen. Hier specifiek trouwens ook die van Israël, maar ook in het algemeen. Het volk Israël heeft Hem overgeleverd aan de Romeinen, aan Pilatus, enzovoort, zodat de hele wereld daar schuldig aan is.

Het zijn onze overtredingen die Hem doorboorden. Wij hebben ten onrechte de doodstraf over Hem uitgesproken en ten onrechte hebben wij Hem laten kruisigen; wij hebben Hem dit grote onrecht aangedaan. Hij stierf door onze zonde, maar het geweldige wonder is dat de straf die wij hebben uitgesproken, ons de vrede aanbrengt. Dat wil zeggen dat God het helemaal omkeert. Het zijn onze overtredingen die Hem aan het kruis brachten, maar bij nader inzien was het God Zelf die dit juist heeft bewerkt. Ze hebben Hem gedood, maar juist door de dood heen, door dat grootste onrecht dat een mens kon doen, heeft God het precies omgekeerd. Hij zegt: "Jullie doodden Hem, en Ik ga Hem levend maken." Doordat Hij levend wordt, ga Ik aan de hele wereld om niet het leven geven. Kijk, dat is verzoening. Al vermoorden jullie Mijn Zoon, Ik ga aan jullie allemaal om niet, gegarandeerd op Mijn tijd en Mijn wijze, het leven geven.

Dit doet mij direct denken aan die geweldige geschiedenis van Jozef, wat eigenlijk ook 'naar de Schriften' is. Wanneer Jozef zich bekendmaakt aan zijn broers, schrikken zij zich een hoedje. Maar Jozef zegt niet: "Jullie hebben dit gedaan." Hij zegt: "God heeft mij voor jullie uitgezonden. Jullie denken dat jullie mij verkocht hebben naar Egypte, maar God heeft mij al vooruitgezonden om jullie in het leven te houden, zodat jullie nu inderdaad graan kunnen krijgen in overvloed en in leven kunnen blijven." God keert de hele boel dus om. Hij stierf door onze zonde, maar Hij stierf voor onze zonde, en dat is allemaal naar de Schriften, in overeenstemming met wat is aangekondigd.

Er staat ook bij: "En Hij is begraven en ten derde dage opgewekt, naar de Schriften." Dat wil zeggen: in overeenstemming met wat was aangekondigd. Dat is toch geweldig? Waarom ik dit nu naar voren breng, is omdat Paulus, wanneer hij het evangelie uitlegt — het ABC — dat doet door te vertellen dat het evangelie naar de Schriften is. Hij vertelde er dus altijd bij wat was beloofd en wat heel concreet was voorzegd. Daarmee leverde hij ook het bewijs dat wat hij vertelde gewoon de waarheid is. Hij is niet alleen ooggetuige, maar hij zegt: "Het is ook allemaal gebeurd zoals het moest gebeuren, kijk het maar na." Dan is het geen verhaal meer, maar een mededeling. Een bericht zoals het in de krant zou moeten staan. In de krant staan meestal gemiddeld niet zulke ware dingen, maar goed, zoals het zou moeten zijn, zal ik maar zeggen.

Paulus vertelde niet alleen wat feitelijk waar is, maar ook dat het de vervulling is van wat tevoren was geschreven. Wat mij nog heel vers in het geheugen ligt — en dat is het laatste wat ik erover wil vertellen — zijn zulke spectaculaire dingen. Ik kan me voorstellen dat je het misschien moeilijk op een rijtje kunt zetten als je er nog maar net bekend mee bent, maar ik zal u dit vertellen: de Heer Jezus Christus, de Messias die aangekondigd is, Hij móést sterven. Dat was al voorzegd, maar het gebeurde ook precies getimed. En dan niet alleen waar ik het eerder over had, over die zeventig jaarweken, maar zelfs de datum klopte.

In Capelle hebben we een heel seizoen gesproken over de hoogtijden van God, over de feestkalender van Israël. Vorige week mocht ik een studie geven over de Eerstelingschoof en eerder al over Pascha. Dit is zo wonderbaarlijk: de Heer, de Messias, stierf op de dag van Pascha. Er zou een lam geslacht worden en dat was de basis van de verlossing. Elke Jood weet dat; elk jaar met Pascha wordt dat herdacht. Maar Jezus de Messias stierf op die dag — nee, op het uur dat het lam van het Pascha geslacht werd. Gewoon halverwege de middag, in het negende uur, 'tussen twee avonden' om het even technisch te zeggen. Wauw! God heeft dat zo getimed.

Vervolgens werd Jezus drie dagen later — daar wordt dan weer geen datum voor genoemd, maar er wordt gezegd: daags na de Sabbat — op een zondag vroeg in de morgen opgewekt als eersteling. Welke dag was dat op Gods kalender? Dat was de dag van de Eerstelingschoof, de eersteling van de gersteoogst. Zeven weken later krijg je dan de pinksteroogst, maar die dag had God al gemarkeerd. Op die dag wordt de eersteling in het heiligdom aan God aangeboden als beweegoffer. Daar zit zo enorm veel symboliek en typologie in. Ik kreeg afgelopen week nog een mail van iemand die de studie die ik in Capelle heb gegeven had doorgestuurd naar Israël, naar iemand die zich bekeerd heeft tot het jodendom en daar nu woont. Ik kreeg daar een reactie op terug waarin diegene zich daar heftig tegen verzette.

Want ja, die gelooft inmiddels dus niet meer dat Jezus de Messias is. Hij kan niet ontkennen dat inderdaad Jezus stierf op de dag van Pascha. En ook dat Hij opgewekt werd op de dag van de eerstelingschoof. Dat kan niet! Dat zijn feiten.

En als je eenmaal weet dat het een feit is, daarom is het ook zo’n goed bericht. Het is een goed bericht gewoon omdat het geen vals bericht is, maar het klopt nogal ook: het is waar. Want anders, ja, als het niet waar is, dan heb je er dus niets aan. En dat is het geweldige.

▶ 57:52 De Uitkomst: Heel de Mensheid Zal Worden Levend Gemaakt ↑ hoofdstukken

Hij werd opgewekt als de eersteling, en het laatste wat ik daarover wil zeggen is dit. Tweeduizend jaar geleden werd buiten de poorten van Jeruzalem een steen weggerold van het graf. Hij werd opgewekt uit de doden en Hij is de allereerste, maar ook de garantie dat heel de mensheid daarin zal volgen. In Adam sterven allen, en zo zullen in Christus ook allen worden levend gemaakt. Dat is wat Paulus zegt in 1 Korinthe 15, in ditzelfde hoofdstuk. En dan staat erbij: ieder in zijn eigen rangorde.

God rekent met afdelingen; alles in zijn eigen orde. Dat zie je ook in de natuur: je krijgt eerst de sneeuwklokjes, later krijg je de tulpen, enzovoort. Alles in de natuur heeft zijn eigen orde, zijn afdeling. Welnu, iedereen in zijn eigen rangorde: Christus als eersteling, vervolgens zij die van Christus zijn in Zijn parousia, en daarna het einde — dat wil zeggen: de laatste afdeling — als Hij de dood tenietdoet.

Kort en goed: heel de mensheid. Dit is een bericht; dit is gewoon een bericht. Heel de mensheid. U, jij, al die miljarden die hier nog nooit van gehoord hebben. Al die vele miljarden, want de wereld is één grote begraafplaats. Al die miljarden die gestorven zijn, zij zullen allen worden levend gemaakt. Niemand uitgezonderd, zoals Christus de Eersteling, in onvergankelijkheid, in heerlijkheid en in kracht.

Ja, en daarmee eindig ik ook. God vervult wat Hij heeft beloofd en ook heeft bewezen. En ik zeg: amen.