▶ 00:00 Inleiding: 'het Verhaal van Jezus' en het Eo-onderzoek ↑ hoofdstukken

Hartelijk dank voor deze mooie opzet. En ik ga vanmorgen jullie meenemen naar dit thema: 'het verhaal van Jezus' — tussen aanhalingstekens — en dan met de vraag daarbij: hoezo? Ik ben eigenlijk, evenals mijn broer Dirk, ook getriggerd door dingen die hij las in de, laat ik het maar zo noemen, de christelijke pers. En ik eigenlijk ook. Deze morgen is, je zou kunnen zeggen zoals dat met een mooi woord heet, erg antithetisch. Dat wil zeggen: we onderstrepen het contrast. Dus dit is wat er gezegd wordt. Dirk had het over de twijfels die men dan heeft over 'stil maar, wacht maar' en dat dat maar een fatalistische gedachte is en dat wij in actie moeten komen en wij moeten het allemaal doen.

Nou, ik moet u zeggen: ik ben ook erg getriggerd, met name door die uitdrukking 'het verhaal van Jezus'. En ik heb daar zo mijn moeite mee. Ik zal straks ook gaan onderstrepen of gaan toelichten waarom dat dan zo is. Het was namelijk zo dat er in het Nederlands Dagblad een artikel stond. Het is alweer een paar weken geleden, als ik me niet vergis. Ik weet eigenlijk niet eens meer precies wanneer het erin stond, maar in ieder geval deze maand. Dat was naar aanleiding van een onderzoek dat uitgevoerd was. Het was een representatief onderzoek, dus daar zullen we onze twijfels niet over uiten. Eerlijk gezegd verbaasde het mij helemaal niet. Maar goed, laat ik eerst even lezen wat daar stond: 'Acht op de tien Nederlanders kan prima leven zonder Jezus.' Met als commentaar dat dit iets met onze veerkracht gaat doen, en dat zal ik straks nog wel toelichten. Want ik wil graag even dat artikel doorlopen; dat wil zeggen een paar highlights, want het artikel was een beetje te lang om dat in zijn geheel te bespreken. Daar gaat het ook niet om, maar wel om even context te geven aan dit onderzoek van de Evangelische Omroep.

Dit stond er dan als eerste toelichting bij: 'Het verhaal van Jezus' — u ziet ook hier weer die aanhalingstekens — 'gaat in hoog tempo verloren in Nederland, blijkt uit een onderzoek van de EO. Jezus wordt niet meer relevant gevonden en Gods Zoon is Hij al helemaal niet meer. Een levensbeschouwelijke ramp.' Ik zei al dat ik graag eventjes een aantal van die passages in het artikel wil doorlopen. En dan wordt er gevraagd — en dit is allemaal citaat: 'Hoe belangrijk wordt Jezus nog gevonden in het ontkerkelijkte Nederland?' Nou, niet erg meer, zo laat een vandaag gepresenteerd onderzoek van de EO zien. Minder dan een vijfde van de jongeren vindt het christendom nog belangrijk, terwijl dat onder ouderen voor bijna een derde geldt. Je zou kunnen denken dat mensen de kerk en het geloof dan misschien niet meer zo waarderen, maar nog wel de persoon van Jezus. Maar ook dat valt tegen. Slechts één op de vijf Nederlanders vindt Jezus nog relevant in hun persoonlijk leven.

EO-directeur Arjan Lock schrikt van de cijfers. Hier buiten ook trouwens... geknal, ja. Vuurwerk, zo. Nou, daar zullen we vanmorgen waarschijnlijk nog wel meer over horen. EO-directeur Arjan Lock schrikt van de cijfers: 'Het valt me tegen hoe weinig mensen zich nog laten inspireren door Jezus, juist in een tijd waarin veel mensen zoeken naar zingeving.' De verdwijnende relevantie van Jezus in het persoonlijk leven vindt theoloog en EO-eindredacteur Tom Mikkers een 'levensbeschouwelijke ramp'. Nou wil ik er even bij zeggen, en met excuus als het wat negatief overkomt naar de EO, maar ik kan het ook niet helpen: deze Tom Mikkers was voorganger van een vrijzinnige gemeente en hij verdedigt heel expliciet — hij denkt dat niet zomaar zachtjes, nee, hij verdedigt heel expliciet — dat de opstanding van Jezus Christus een verhaal is, en geen geschiedenis. Hij is dus EO-eindredacteur. Dan weet ik eigenlijk al genoeg.

Ik bedoel, het feit der feiten: de opstanding van Jezus Christus. Als dat niet echt gebeurd is... ik ben geneigd om dat gewoon direct dan te citeren, niet uit het EO-onderzoek maar uit wat Paulus ooit schreef: 'Als dat niet echt gebeurd is, nou dan is onze prediking', zegt Paulus, 'ijdel en ijdel is ook uw geloof.' Dat betekent dus: ijdel, leeg. Het heeft helemaal geen enkele betekenis. En als iemand, een voorman die nou commentaar mag gaan leveren op dit onderzoek van de EO, zelf uit hun gelederen komt — en niet de eerste de beste — en die dan dit zegt, ja, dan is het een levensbeschouwelijke ramp. Dan denk je: oh, hij ziet het kennelijk nog wel.

Nou, laat ik u dan dit zeggen. 'Als mensen Jezus wel een belangrijk figuur vinden, wat spreekt hen dan in Hem aan?' En dan zegt hij, en die vond ik wel aardig want daar geef ik hem volledig gelijk: 'De waarden die wij zelf belangrijk vinden, projecteren we op Jezus', legt Mikkers uit. 'Eerlijkheid vinden mensen heel belangrijk in deze tijd.' 'Ja, duh', denk ik dan. Hoezo in deze tijd? Als je elkaar niet meer vertrouwen kan... dat werd vijftig jaar geleden al gezongen. Waar blijf je dan? Zo is het toch, meneer? 'Eerlijkheid vinden mensen heel belangrijk in deze tijd. Kijk bijvoorbeeld naar het toeslagenschandaal en loze politieke beloften.' Dat is trouwens ook niet echt van vandaag of gisteren. Maar goed, dus de waarden die wij zelf belangrijk vinden — bijvoorbeeld eerlijkheid of tegenwoordig een modern ideaal als inclusiviteit, of nou ja, ik kan er wel meer waarden noemen die tegenwoordig erg hoog op de agenda liggen — die projecteren we dan allemaal op Jezus en dan zeggen we: 'Kijk, want daar stond Jezus toch ook voor.' Elkaar lief vinden, aardig en goed zijn voor je buurman en wat doen voor de planeet zodat hij kan voortbestaan. Dat is toch waar Jezus ook voor staat.

Op het moment dat je zulke waarden daaraan koppelt, is Jezus ineens relevant geworden. Ik vind het bizar, zo'n conclusie. Want je hebt gewoon inderdaad precies gedaan wat Mikkers hier zegt. Heeft hij goed gemikt? Want hij zegt: die waarden zijn ónze waarden en we projecteren ze op Jezus. Dan zijn we toch nog een beetje traditioneel. Het verhaal van vroeger zetten we dan toch nog een beetje voort, maar het is natuurlijk loos; het stelt niets voor. Wat verliest Nederland — ik ga nu even verder met het artikel — wat verliest Nederland als het Jezus niet meer kent? Ik ga straks nog eventjes daar verder op door. Het christendom is volgens Mikkers een 'volksgodsdienst'. Oké. Dus de kern van het geloof... en dat is op zich wel een punt om eventjes nog wat nader te bezien.

▶ 08:24 De Kern van het Geloof: Religieuze Plicht of Goddelijke Belofte? ↑ hoofdstukken

Hij zegt dat de kern van het geloof heel eenvoudig is: heb God lief boven alles en je naaste als jezelf. U zegt: "Hè, maar was dat ook niet de samenvatting van de Wet en de Profeten, van de hele Tenach?" Waar gaat het dan om? Maar hier wil ik er al even op wijzen dat de kern van het geloof in deze visie iets is wat wij mensen zouden moeten werken of doen. Want als je zegt dat de kern van het geloof is: "Heb God lief boven alles", dan heb je het zwaartepunt weer op de mens gelegd. Bovendien lijkt het een Bijbels citaat, maar dat is het niet. Want het is in de Schrift geen opdracht, het is een belofte.

Er wordt geciteerd uit de Evangeliën: "Gij zult de Heere, uw God, liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel en uw naaste als uzelf." Gij zult. We hebben het al zo vaak in deze samenkomsten gememoreerd en iedere keer onderstreept: "Gij zult" is ten diepste geen opdracht, maar een belofte die God doet en waarvoor Hij dus ook verantwoordelijk is. God neemt dat voor Zijn rekening en Hij vervult dat ook. Als er specifiek tegen Israël wordt gezegd – maar het is veel breder natuurlijk – "jullie zullen de Heere, jullie God, liefhebben en jullie zullen je naaste liefhebben", dan is dat een belofte. En dan zeg ik: "Dank U wel." Niet: "Heb God lief", want dat is inderdaad de gebiedende wijs; dan worden wij aan het werk gezet.

Het hele punt is dat dit in feite samenvalt met wat mijn broer Dirk zojuist zei, hoewel dat helemaal niet zo gepland was. Wij komen samen rondom een goed bericht. Dat is goed, dat wil zeggen: het is hoopvol, het geeft vrede, het geeft liefde en het vervult je met vreugde. Maar waarom is dat bericht zo goed? Omdat het een mededeling is en niet een opdracht. Niet dat je aan het werk gezet wordt of dat wij ons met z’n allen moeten gaan beijveren om zus of zo te doen.

Dat kan allerlei varianten hebben. Juist afgelopen week werd ik daar weer bij bepaald in gesprekken. Ik kom zelf uit de reformatorische wereld en daar was het zo dat je op zondag niet mocht fietsen. Maar van de week hoorde ik een variant waarbij iemand zei: "Je mag op zondag eigenlijk niet met de auto naar de kerk, want dan vervuil je het milieu enzovoort; dat is helemaal niet goed voor de planeet." Dus je mocht wel fietsen. Maar ik zal u vertellen: het is in feite exact hetzelfde. Het is weer dat wettische van wat je moet doen en wat je niet mag doen en wat er allemaal vanaf hangt. Want ja, als we dat wel doen, dan gaat het echt niet goed met onze planeet – ik zeg het weer tussen aanhalingstekens, want het is helemaal geen planeet, maar een wereldbol, Dirk. Maar goed, dat is weer een verhaal apart, laten we daar nu niet op doorgaan.

In ieder geval gaat het om dit: het is een bericht en daar word ik nou zo blij van. Het hangt niet van ons af. Altijd weer zie je in het christendom – en daarin heeft die theoloog dus helemaal gelijk: het christendom als religie is een volksgodsdienst waarin je elke zondag in de kerk verteld wordt wat je moet doen en wat je niet mag doen en waar jouw eeuwige bestemming helemaal afhangt van jouw keuze. Dat grapje over "Christendom" gaat trouwens alleen in het Nederlands op, maar het is wel werken. In die zin verschilt het totaal niet van alle andere religies, want alle religie komt erop neer dat je zus en zo moet doen en dat het allemaal van jou afhangt.

Het Evangelie staat daar nou zo compleet haaks op, gewoon omdat het een Evangelie is: een blijde boodschap. Wij vertellen: God houdt van jou, God houdt van deze wereld, Hij heeft de schepping in Zijn hand en Hij brengt alles tot een goed einde. En dan vragen mensen: "Ja, maar je moet de mensen toch wel wat zeggen?" Dat is een van de regels in de homiletiek, de predikkunde: je hebt drie punten en uiteindelijk moet je een toepassing hebben. Je moet weten wat de mensen moeten gaan doen als ze aan het einde van je betoog de zaal uitgaan of de kerk verlaten, zodat ze aan het werk gezet worden en concreet weten wat hen te doen staat.

Sorry, dat heb ik niet. Drie punten valt meestal ook al niet mee. Ik heb wel een conclusie, dat wel, maar niet een toepassing of een opdracht waarmee mensen aan de slag moeten. Nee! Het is gewoon een mededeling. Maar wat ik wel geloof, is dat het Evangelie een kracht is. Er staat in Romeinen 1 vers 16 dat het Evangelie, de blijde tijding, het goede bericht, een kracht Gods is voor een ieder die het gelooft. Want het doet wat met je. Het gaat er niet om wat jij doet met het Woord – dat is religie – nee, het gaat erom wat het Woord doet met jou. Het verandert je denken, het verandert je van binnenuit en dat geeft je vreugde. Het geeft je vrede, het geeft je richting; het is een kompas en het transformeert een mens. Dat is de kracht van God, van Zijn Woord en van Zijn belofte. Dat is de geweldige power. Mensen geloven daar niet in en dus worden ze aan het werk gezet. Dat klinkt dan wel heel christelijk, want de kern van het geloof zou eenvoudig zijn: heb God lief boven alles en je naaste als jezelf. En toch is het, juist omdat het er zo op lijkt, fataal fout. Kijk, als het er niet op leek, dan was het niet zo gevaarlijk, maar juist omdat het lijkt op een verwijzing naar de Schriften – terwijl het dat juist niet is – is het fataal. Dit is werken, maar het gaat juist om geloof.

▶ 15:41 Het Misleidende Project 'jezus 2033' en de Mythe van 'het Verhaal' ↑ hoofdstukken

Daar wil de EO dus iets aan gaan doen. Aan het feit dat het verhaal van Jezus steeds minder relevant wordt. Mikkers leidt daarvoor het project Jezus 2033. Nou, ik zeg: wauw. De omroep wil daarmee de komende tien jaar het verhaal van Jezus opnieuw relevant maken voor alle Nederlanders. Juist. Als dergelijke zoekbegrippen gebruikt worden – heel vaag ook – dan gaan al je gevoelsantennes omhoog. Wacht even, hier worden we... 'het verhaal van Jezus'. Laat ik eerst nog even doorlezen. Meerdere christelijke organisaties leven al toe naar 2033, het jaar waarin het 2000 jaar geleden zou kunnen zijn dat Jezus opstond uit de dood.

Laten we het even zo goed mogelijk opvatten. We zijn er niet helemaal zeker van of het 2033 was, want het was natuurlijk 2030. Maar goed, daar vallen we nu verder niet over, want dat maakt voor het verhaal eigenlijk ook niet zoveel uit. Maar goed, het loutere feit dat bij het project 2033 verwezen wordt naar het verleden... over pakweg tien jaar is het 2000 jaar geleden dat Jezus opgestaan zou zijn uit de dood. De link is heel duidelijk, maar wat wordt daaruit geconcludeerd? Kijk, over die hele uitdrukking wil ik nog even wat zeggen. 'Het verhaal van Jezus' is een opzettelijk vage term. Want als ik zeg 'het verhaal van Jezus', dan kun je daarmee bedoelen wat Jezus heeft gesproken; het verhaal dat Hij vertelde. Dat zou het kunnen betekenen. Het verhaal van Jezus kan ook betekenen wat er óver Jezus wordt verteld. Ook dat zou ermee aangeduid kunnen worden. Dat blijft allemaal vaag. De vraagstelling is vaag en de antwoorden die erop gegeven worden zijn ook al vaag.

Ik lees nog even verder: de omroep wil daarvoor andere programma's en podcasts gebruiken. Voor Mikkers is het project al geslaagd als we de negatieve associatie die mensen hebben met het geloof kunnen wegnemen. Ja, dat schreef directeur Lock, en die voegde daar nog aan toe: 'Het zou mooi zijn als mensen over 2033 zeggen: hé, Jezus was altijd mijn stopwoord, maar Hij kan veel relevanter zijn in mijn leven.' Dan hang je de lat wel heel erg laag, als je het mij vraagt. De negatieve associatie is weg... en dan? Ik denk: hoezo? Moet je die wegnemen dan? Spreekt Paulus daar juist niet over? Dit bedoel ik dus met het antithetische. Dit is niet het verhaal wat in de NRC, het Parool of de Telegraaf verteld wordt – daar mag je een onchristelijk verhaal verwachten – maar ik citeer nu uit het Nederlands Dagblad, vanuit de EO. Uit de christelijke gelederen waarin deze dingen naar voren gebracht worden.

Juist daar zit hem echt het venijn. Want het gaat er helemaal niet om dat wij de negatieve associaties die mensen hebben met Jezus wegnemen. Ik denk trouwens – dat is dan mijn insteek – dat die negatieve associaties vooral komen door de nietzeggendheid van de clubs, groepen, kerken, genootschappen en omroepen die menen of claimen Jezus te representeren. Mensen zeggen: 'Is dat het?' Het loutere feit dat mensen zeggen dat ze daar niks te zoeken hebben en er niks mee hebben... dan zeg ik: ja, waarom is dat? Omdat men het verhaal compleet heeft uitgehold. Het is leeg. Dat is precies waar ik het zojuist over had in verband met dat citaat uit 1 Korinthe 15. Paulus zegt: als Hij niet de Levende is, de Christus... Ja, werkelijk, letterlijk opgestaan uit de doden. Daar is gewoon het jaar van aan te duiden, de plaats is aan te duiden. Daar, even buiten de poorten van Jeruzalem, werd een steen weggerold op die dag van de eerstelingsschoof. Het was specifiek aangekondigd en voorzegd: waar het zou zijn, hoe het zou gaan en wanneer het zou gebeuren. Het klopte allemaal perfect en het is gebeurd. Het is historisch. En als dat niet het verhaal is, dan is het dus leeg. Als dat niet duidelijk verteld wordt, dan haken mensen af. Dus ja, de negatieve associaties wegnemen? Nou, ga dan eerst eens een keertje wat zinnigs vertellen, denk ik dan. De boodschap! Dit is buitengewoon belangrijk: dat je inderdaad staat op het fundament.

De EO wil dit trouwens niet alleen gaan doen; de omroep is in gesprek met kerken en christelijke organisaties. Allemaal clubs die geacht worden Jezus te representeren. Dat moet dan ook, als dat de hoop is die al ons leed moet verzachten. Iedereen die zich voor dit project aangesproken voelt, kan meedoen. 'We gebruiken het jaartal 2033 en 2000 jaar christendom om het verhaal verder te brengen.' En dat is dus ook nog zoiets. Dan hebben ze het over 2033, want ja, dan is het 2000 jaar geleden. Maar dan zou je zeggen: daar is ook nog zoiets als de belofte van Zijn terugkeer! Als er al betwijfeld wordt of Hij überhaupt ooit is opgestaan uit de doden, hoe kan Hij dan straks terugkeren van de plaats waar Hij zich nu bevindt? Er is niet eens een verwijzing naar het feit dat Hij gaat terugkeren, terwijl die 2000 jaar in de Schrift – nou, in dit gezelschap is dat helemaal geen vreemde gedachte, jullie zijn ermee bekend – een markant punt zijn. Als je leeft met het profetisch woord, dan weet je hoe belangrijk de tijd is waarin wij nu leven. Juist bij 2033, bij het feit dat er 2000 jaren voorbij zijn gegaan, zou je bepaald moeten worden bij het feit dat Hij terugkeert. Niënte, helemaal niks. Geen enkele verwijzing daarnaar. Hoe arm kun je zijn, terwijl je geacht wordt juist de boodschap te vertellen? Want iedereen denkt het toch: als je je afvraagt wie er vertelt wie Jezus is, dan moet je toch in een kerk wezen, of bij een christelijke organisatie, een christelijke omroep of bij de EO? Ziet u hoe venijnig het is, maar ook hoe misleidend dit hele verhaal met recht is.

Dan tenslotte nog die 2000 jaar; dat voegt Mikkers er nog aan toe: '2000 jaar christendom is ook als je niet gelooft iets om bij stil te staan. Jezus heeft onze westerse cultuur gevormd.' Is dat dan niet waar? Ja, natuurlijk wel. De hele westerse wereld is geënt op het christendom, absoluut. Maar is dat de relevantie van Jezus? Nou ja, ik heb nu lang genoeg daarbij stilgestaan. We hebben er al wat Bijbelse noties doorheen geworpen, maar laat ik de Schrift nog eens even heel expliciet laten spreken. Om te beginnen gaan we naar Handelingen 2. Dit vind ik een heel belangrijk punt: als mensen praten over 'het verhaal van Jezus', dan kun je eigenlijk op voorhand al weten dat er een addertje onder het gras zit. Dat heeft te maken met het begrip 'verhaal', omdat bij het woord verhaal in feite in het midden wordt gelaten of het echt gebeurd is. Ik kan een verhaal vertellen dat echt gebeurd is, maar dat hoeft niet per se. Een verhaal kan ook heel interessant, boeiend, leuk en waardevol zijn als het niet echt gebeurd is. Bij een verhaal kan dat. Maar bij geschiedenis, als je het hebt over een geschiedkundig ding, dan is het waar of niet waar. En als het niet waar is, is het gewoon een leugen, even zwart-wit gezegd. Men gaat misschien niet zo ver dat ze ontkennen dat Jezus uit de dood is opgestaan, maar het doet er niet ter zake, want 'dit is het verhaal'. En dan geloof je niet dat het echt gebeurd is... Nou, kom verder, kom binnen met je knecht en we vieren gewoon het feest. Maar dan nog iets. Het zit hem niet alleen in dat woordje 'verhaal', maar ook in de manier waarop men het zo over Jezus heeft.

▶ 26:38 Handelingen 2: God Heeft Jezus tot Heer en Christus Gemaakt ↑ hoofdstukken

Laten we Handelingen 2 er eens bij pakken. Petrus is daar aan het woord op de pinksterdag, precies vijftig dagen na de opstanding, ook weer op een hoogtijdag in Israël, een hoogtijdag van Yahweh. U weet van die wonderlijke gebeurtenissen die daar in Jeruzalem plaatsvonden, veertig dagen nadat de Heer Jezus letterlijk en historisch vanaf de Olijfberg aan het zicht was onttrokken. En nu mag Petrus gaan toelichten wat er allemaal gebeurde in Jeruzalem. Hij steekt van wal en hij vertelt geen 'verhaal', nee, hij herinnert hen aan de dingen die juist recentelijk nog daar in die omgeving hadden plaatsgevonden. Hij zet de dingen op een rijtje en vertelt: "Dit is wat voorzegd is, dit staat geschreven." Hij citeert naar hartenlust uit de Schriften, uit de Psalmen en uit allerlei Bijbelboeken van de Tanakh, en hij bewijst uit de Schriften dat Jezus daadwerkelijk Israëls Messias is.

Dan trekt hij zijn conclusie, en dat blijkt al uit het feit dat hij begint met het woordje 'dus': "Dus moet ook het ganse huis van Israël zeker weten – geen twijfel – dat God Hem én tot Heer én tot Christus gemaakt heeft, deze Jezus, die gij gekruisigd hebt." Hij wijst hen op wat drieënvijftig dagen daarvoor was gebeurd, namelijk dat men Jezus aan het kruis had genageld. Israël had Hem overgeleverd aan de Romeinen om Hem te kruisigen. Maar let op hoe het hier staat: "Jullie hebben Jezus gekruisigd." Yeshua. Sommigen denken eraan om het op z'n Hebreeuws te zeggen, maar het staat in het Grieks genoteerd, dus ik heb daar geen enkele moeite mee. Yeshua: Hij die de naam Jezus kreeg bij Zijn geboorte. Zo kende men Hem ook. Terwijl Hij hier op aarde wandelde in de evangeliën, is dit altijd de naam die Hij krijgt: "En Jezus ging uit", "En Jezus deed dit". Maar nu zegt Petrus: "Jullie moeten weten dat de Jezus die jullie kruisigden, door God inmiddels..." en dan refereert hij heel duidelijk naar het feit dat Hij is opgestaan uit de doden. De apostelen geven een unaniem getuigenis; zij zijn ooggetuigen in de juridische zin van het woord. Ze hebben Hem zelf vele malen gezien nadat Hij was opgewekt uit de doden.

Daaruit blijkt dus dat God deze Jezus, die jullie kruisigden, tot Heer en tot Christus gemaakt heeft. Tot kurios: de Heer, de Beheerser, maar ook de Eigenaar. En tot Christus – als je dat op z'n Hebreeuws zegt, krijg je Mashiach of Messias: de Gezalfde, de beloofde Gezalfde. God heeft Jezus door Zijn opstanding uit de doden officieel tot Heer en tot Christus gemaakt. Dat is het gegeven dat actueel is en officieel de waarheid sinds Zijn opstanding. Daarvoor was het Jezus, maar sinds Zijn opstanding uit de doden is Hij niet meer louter Jezus. God heeft Hem gemaakt tot Heer aan wie alle macht is gegeven. Dat oefent Hij nu nog niet uit, maar aan Hem is alle macht in hemel en op aarde verleend. En Hij is Israëls beloofde Messias.

Nu kom ik weer terug bij die uitdrukking 'het verhaal van Jezus'. Over het woord 'verhaal' heb ik het al gehad, maar het loutere feit dat ook zovele christenen het altijd maar hebben over 'Jezus'... dan denk ik: ben je al geüpdatet? Weet je dan niet dat Hij sinds Zijn opstanding uit de doden door God tot Heer is gemaakt en tot Christus? Hoezo 'Jezus'? Dat is Degene die in vernedering hier leefde en wandelde. Begrijp me goed, ik bedoel dit helemaal niet dogmatisch, want je kunt er altijd op wijzen dat er ook in de brieven van Paulus af en toe gesproken wordt over 'Jezus'. Maar dat verwijst dan heel dikwijls heel duidelijk naar het leven van Hem die hier op aarde wandelde. Het is heel functioneel om zo te spreken. Maar als we de normale aanspreektitel veronachtzamen en het alleen over 'Jezus' hebben, dan spreken we over Hem zoals Hij was vóórdat Hij door God tot Heer werd gemaakt.

Wij zeggen daarom: Heer Jezus. Hij is ons Hoofd. Aan Hem is alle autoriteit gegeven. Hij is Israëls Messias, Hij is de Heiland, de Redder der wereld. Als je in Hem gelooft, dan noem je Hem niet louter 'Jezus'. Zo noemen ongelovigen Hem, want die weten alleen maar van een man die hier op aarde rondwandelde – als je geluk hebt dat ze dat al geloven. "Hij zal hier echt wel geleefd hebben, Hij had een mooie boodschap van lief zijn voor elkaar," alsof het een of andere hippie was die een inclusief verhaal vertelde. Onze eigen idealen worden dan op Hem geprojecteerd. Maar ja, 'Jezus', dat is dan voor hen Degene die hier op aarde wandelde en ooit stierf. Het unieke en bijzondere van de gelovige is juist dat wij weten dat God Hem gemaakt heeft tot Heer en tot Christus. En hoe belijd je dat? Nou, door het te belijden! Door er voor uit te komen en door Hem niet alleen zo aan te spreken, maar ook over Hem te spreken als de Heer, als de Christus, zoals Hij door God is gemaakt.

Jezus is de naam van Hem die werd gekruisigd. Heer en Christus zijn titels; het is geen naam. Zowel Heer als Christus zijn titels die aan Hem zijn toegekend van Godswege, en wel in, vanaf en op grond van Zijn opstanding uit de doden. Dat is het grote verschil. Zie je hoe misleidend de term 'het verhaal van Jezus' eigenlijk is? En dat hele project Jezus2033 waar Tom Mikkers op mikt. In 2033 moeten we 'het verhaal van Jezus' relevant hebben gemaakt en moeten de negatieve associaties weg zijn. Houd toch op, man. Je moet eerst weten dat God deze Jezus gemaakt heeft tot Heer en tot Christus. En dat is geen verhaal, het is geschiedenis. Daarom hoop ik u in die zin een 'allergie' mee te geven, dat u zulke termen niet meer kunt aanhoren. En dan bedoel ik niet dogmatisch of wettisch, maar dat u begrijpt hoe misleidend die hele uitdrukking is: 'het verhaal van Jezus'. Ik neem u nog mee naar een ander Schriftgedeelte om dat te onderstrepen.

▶ 34:58 Romeinen 10: God Is de Eigenaar en Redder van Alle Mensen ↑ hoofdstukken

Romeinen 10, daar zegt Paulus — en ik lees uit de NBG-vertaling: "Want indien gij met uw mond belijdt dat Jezus Heer is..." Wie doet dat? Nou, dat is het kenmerk van iemand die gelooft. Die weet namelijk dat God Hem tot Heer gemaakt heeft. Dat is ook het meest karakteristieke voor een gelovige: je erkent Hem niet alleen als meerdere, maar als degene aan wie alle autoriteit is gegeven. Hij is het Hoofd van alle dingen. Ook in ons geval; er wordt vandaag al tweeduizend jaar een gemeente, een ekklesia, uitgeroepen. Een gezelschap dat het lichaam is van Hem die het Hoofd is: de Kurios. Wij erkennen Hem in die positie en wij zijn één met Hem. In dat gezelschap is Hij, hoe was het ook alweer, de primus inter pares: de eerste onder Zijn gelijken. In die zin behoren wij inderdaad tot Hem, maar in dat gezelschap, dat 'uitroepsel', is Hij de Eerste. Hij is de Eerstgeborene onder vele broeders. Wij zijn het lichaam, Hij is het Hoofd. Zo erkennen we Hem ook, logischerwijs. Hoe zou je anders over Hem spreken dan vanuit het weten wie Hij daadwerkelijk is?

Het belangrijkste om van Hem te weten, is wat God van Hem gemaakt heeft. Mensen hebben Hem aan de kant geschoven, mensen hebben Hem miskend en aan een kruis genageld. Maar wij weten dat God Hem juist daardoor tot Heer en Christus heeft gemaakt. "Indien gij met uw mond belijdt dat Jezus Heer is en met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt..." Ja, met je hart; van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt. Dat betekent dat Hij drie dagen lang een dode was en dat God Hem moest opwekken uit de doden. Als je natuurlijk vasthoudt aan de Drie-eenheidsleer en gelooft dat Hij 'God de Zoon' is — een uitdrukking die de Bijbel overigens niet kent — dan kun je nooit van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt.

Maar als u met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult gij — zullen jullie... nee, is dat een enkelvoud? Ja, zul jij behouden worden. Dat is altijd lastig met het woordje 'gij', dat kan meervoud en enkelvoud zijn, maar hier staat: "dan zul je gered worden." En weet u wat ik nou zo geweldig vind? Dit is precies waar de hele geschiedenis op zal uitlopen. Ook dit is geen ideaal, dit is niet iets waar we naartoe moeten werken. Het is sowieso geen 'Project 2033', want dat gaat echt nog wel wat langer duren. Maar er gaat een moment komen dat, zoals Dirk al citeerde, alle knieën zullen buigen en alle tongen Jezus zullen belijden. In feite zijn het nu nog maar enkelingen; mensen die verzameld worden en die nu al weten en Hem erkennen met de mond, en van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt en Hem als Heer erkennen. Dan ben je gered.

Ik weet dat er over dit gezelschap een heel kwalijk gerucht wordt verspreid, namelijk dat wij zouden geloven dat alle mensen gered zijn. Misschien zegt u: "Ja, dat geloof ik inderdaad." Nou, dat geloof ik dus niet. En toevallig mag ik hier op deze plaats wat dingen doorgeven: niet alle mensen zijn gered. Wij verkondigen dat God de Redder is van alle mensen, en dat betekent dat Hij alle mensen redt. Het betekent echter niet dat alle mensen al gered zijn. Want hoe redt God? Door geloof. Het is nooit anders: God redt door geloof en door het aanroepen van Zijn naam. Degene die Hem aanroept, die is gered.

Wij weten, en dat verkondigen we ook, dat dit een mededeling is. Het is niet een reddingsoperatie 'Plan B' waarbij God nu probeert te redden wat er te redden valt omdat het in het verleden fout is gegaan. Dat is zo'n typisch christelijk verhaal: het is ooit fout gegaan en nou moet God maar hopen dat er zoveel mogelijk mensen gered worden. Nee, er is nooit iets fout gegaan. Alles verloopt volgens Gods plan en de uitkomst staat absoluut vast. Er komt een moment dat alle knieën buigen, van wie dan ook. Paulus zegt erbij: "van hen die in de hemel, op de aarde en onder de aarde zijn." Probeert u nog maar eens een categorie te bedenken die daar niet bij hoort; dat gaat u niet lukken. Zeker in 2024 niet meer. Nee, hen die in de hemel, op de aarde en onder de aarde zijn — elke tong zal belijden. Er staat daar een woord dat betekent dat het niet alleen maar gezegd wordt, maar dat het van binnenuit komt. Dat voorzetsel 'ex' in exomologeo wil zeggen dat het uit het binnenste komt, en er staat bij: "tot eer van God de Vader."

Dan denk je: het zijn nu nog maar enkelingen die vandaag zicht mogen hebben op dat plan van God en die weten wie Jezus is en hoe Hij inderdaad redt. Want dat is wat Zijn naam betekent. Hij is een Redder. Jezus betekent: 'Yahweh redt'. Ja, wie? Nou, iedereen. Ik zou beter kunnen vragen: wie niet? Hij redt iedereen. Hoe? Zoals hier staat: door het aanroepen van Zijn naam en door het geloof; door van harte te geloven wat God met Hem heeft gedaan.

Ik lees nog even twee verzen verder: "Want er is geen onderscheid tussen Jood en Griek." In dat opzicht — hoewel God een geweldig plan heeft met Israël — is er geen enkel onderscheid tussen wie dan ook. "Immers, één en dezelfde is Heer van allen." Ik heb expres het woordje 'over' gewijzigd in de NBG-vertaling, want daar staat 'Heer over allen'. Maar dat staat er niet. Hij is 'Heer van allen'. Dat betekent niet alleen dat Hij een Heer boven allen is, nee: van allen is Hij Heer. Dat wil zeggen: Hij is de Eigenaar. Alles behoort Hem toe. Dat was ook wat Ton de vorige keer vertelde: alles behoort Hem toe omdat Hij de Schepper van alle dingen is. Bovendien behoort alles Hem toe omdat Hij alles gekocht heeft. Door Gods Woord is het gemaakt en Hij heeft bovendien de prijs betaald. Ton zou hier het hele verhaal in 2024 nog eens een keer moeten vertellen, maar het gaat erom: als we zeggen dat Hij de Redder van allen is, betekent dit dat Hij allen redt. Niet dat Hij op dit moment allen al gered heeft, maar Hij redt alles.

En als je zegt: "Hij is Heer van allen", dan wil dat zeggen dat Hij de Eigenaar van iedereen is. Wat is uw enige troost in leven en sterven? Ik zei al: ik heb een reformatorische achtergrond en ken de Heidelbergse Catechismus: "Dat ik niet van mijzelf, maar het eigendom ben van mijn getrouwe Zaligmaker." Dat ik het eigendom ben van Hem. Nou, het goede bericht is: u, jij, al die miljarden mensen — ze zijn Zijn eigendom. Hij is Heer van allen, Heer en Redder van iedereen, niemand uitgezonderd.

En Hij is "rijk voor allen". Dat is een verschil. Hij is rijk voor allen die Hem aanroepen. Dat Hij Heer van iedereen is, is een mededeling, een bericht. Maar de rijkdom komt pas tot je als je Hem aanroept, oftewel: een beroep op Hem doet. Dat is het universele Bijbelse principe: God redt door geloof en door het aanroepen van Zijn naam. Er is geen andere weg. Dat is wat we mogen vertellen tegen iedereen. Wij weten deze dingen, en ik weet trouwens ook dat het waar is: op het moment dat je hier gelovig je handen op legt en erkent dat dit de waarheid is, dan komt die rijkdom ook tot je in al zijn heerlijkheid. Dan gaat het precies doen wat in Romeinen 1 staat en waar we het eerder over hadden: het is een kracht Gods voor ieder die gelooft en wie daar een beroep op doet, ongeacht wie: Jood of Griek.

▶ 45:33 Samenvatting: het Evangelie van Jezus Christus en Zijn Naderende Verschijning ↑ hoofdstukken

Ik zei al: het is niet een kwestie van een opdracht waarmee wij hier de zaal verlaten. Nee, maar het is wel goed om de dingen nog even op een rijtje te zetten. Waar gaat het nou eigenlijk om? In de eerste plaats zijn er vier punten. Wij vertellen niet het verhaal van Jezus, maar wij prediken. Het Griekse woord daarvoor is kerusso en dat betekent ‘herauten’. Een heraut is niet iemand die een preek houdt; nee, dat is iemand die vertelt wat er gebeurd is. Wij herauten Jezus namelijk als Heer en als Christus. Dat betekent in de praktijk dat Hij opgewekt is uit de doden, want juist op basis daarvan is Hij Heer en Christus – of de Gezalfde, net hoe je het zeggen wilt. Dus: hoezo ‘verhaal van Jezus’?

Bovendien: Jezus Christus, of Christus Jezus, is Degene die vandaag leeft en verborgen is. Ik heb het daar eigenlijk niet zoveel over gehad, maar als we het hebben over het feit dat Hij hier ooit op aarde leefde en wandelde en we geloven dat Hij binnenkort, na twee millennia, zal terugkeren... (O, daar hoort iemand een telefoon, weet je zeker wat ik geloof? Doe hem rustig uit joh. Gelukt! Nee joh, relax, relax.) Als we zeggen dat Hij straks terugkeert en zal verschijnen, betekent dat dus dat Hij nu verborgen is. Dat is natuurlijk nogal wiedes, want wij zien Hem niet; dat is wat de hele wereld weet en wij ook. Hij is verborgen. Hoe zegt Paulus dat in Kolossenzen 3? Zoek de dingen die boven zijn, waar Christus is, die ons leven is, verborgen bij God. Straks zal Hij openbaar worden en wij ook met Hem, want we zijn met Hem verbonden. En ja, Hij is Jezus Christus, dus niet zomaar ‘Jezus’. Erken Hem in de positie die God aan Hem heeft toegekend.

Of Christus Jezus, dat is nog een ding apart. Dat is typisch Paulus, hè? Dat weet ik. De term ‘Jezus Christus’ komen we heel veel keren tegen in het hele Nieuwe Testament en iedere keer erkent het eigenlijk de historische volgorde: Jezus is gemaakt tot Christus. Maar Paulus kende Hem eerst als de Opgewekte en Verheerlijkte. Zo maakte Hij Zich ook op de weg naar Damascus aan Saulus van Tarsis bekend. Toen Saulus vroeg: ‘Wie bent U?’, zei Hij: ‘Ik ben Jezus die jij vervolgt.’ Hij kende Hem dus als de Christus, die Zich vervolgens nader bekendmaakt: ‘Ik ben Hem, die Jezus die jij vervolgt.’ Vandaar dat Paulus altijd spreekt over Christus Jezus; het is in ieder geval een typische en exclusieve paulinische term. Een stuk of honderd keer gebruikt hij die term in zijn brieven: Christus Jezus. Dat heeft ermee te maken dat Christus vooropstaat; dat is Degene die hier op aarde als Jezus wandelde. En Hij leeft! Hij is verborgen en dat hoort ook zo. Wij doen ook geen pogingen om Hem te openbaren of om deze wereld te verbeteren, want dat komt allemaal wel op Zijn tijd. Stil maar, wacht maar.

Ik heb nog iets over die twee dagen, daar wil ik kort over zijn. Dat zijn natuurlijk, zoals God rekent, twee millennia – of anders gezegd: tweeduizend jaren. Dat zijn voor God gewoon twee dagen. Ik ga het nu niet eens toelichten, maar na twee dagen zal Hij verschijnen voor Zijn volk en op de derde dag zal Hij Israël herstellen. Dus ja, als ik denk aan het komende decennium – en ik bedoel dat meer als mijlpaal – dan is dat hoe dan ook na tweeduizend jaren een buitengewoon belangrijk tijdstip. Het is een mijlpaal, want dan loopt er een periode af en dan gaat Hij verschijnen. Dat is de geweldige actualiteit waarin wij leven. Nu staat er nog op onze kalender 2023, morgen 2024... de tijd gaat echt snel, heel snel. We naderen het moment. Dat komende decennium gaat echt heel erg boeiend worden. Hoe het allemaal zich gaat ontwikkelen, daar hebben we het bij andere gelegenheden nog wel over, maar het profetisch woord gaat een steeds actueler thema worden. Hij gaat komen en verschijnen als Messias en als Koning. Dat moet duidelijk zijn.

Als Hij zal zijn verschenen, dan breken de grote aionen aan, die wereldtijdperken. Uiteindelijk eindigen die dan... ja, dat kan niet missen, als de laatste vijand ook tenietgedaan zal zijn: de dood. Allen zullen leven. Dan vallen allen voor Hem neer en zullen zij erkennen wie Hij is van Godswege: namelijk Heer en Christus. Dat zal allemaal gebeuren als één groot halleluja en lofzang tot eer van God de Vader. Wauw! Wat een uitzicht! Dat is niet het verhaal van Jezus. Dit is de boodschap, het Evangelie, de blijde tijding van Jezus de Christus, die is opgestaan uit de doden en die binnenkort gaat verschijnen in heerlijkheid om Gods plannen te realiseren. Universeel, dat wil zeggen: alomvattend, en het omvat ook werkelijk allen. Absoluut, zeker en vast. En ik zou zeggen: stil maar, wacht maar.