▶ 00:00 Schriftlezing en de Gerechtigheid van God ↑ hoofdstukken

We gaan naar de schriftlezing en die komt vandaag uit Romeinen 9, vanaf vers 30 tot hoofdstuk 10, vers 4. Daar staat: "Wat zullen wij dan zeggen? Dit: heidenen die geen gerechtigheid najaagden hebben gerechtigheid verkregen, namelijk gerechtigheid die uit geloof is. Toch Israël, hoewel het een wet van gerechtigheid najaagde, is aan de wet niet toegekomen. Waarom niet? Omdat het hierbij niet uitging van geloof, maar van vermeende werken. Zij hebben zich gestoten aan de steen des aanstoots, gelijk geschreven staat: Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een rots der ergernis. En wie op Hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen. Broeders, de begeerten mijns harten en mijn gebed over hun behoud gaan tot God uit. Want ik betuig van hen dat zij ijver voor God bezitten, maar zonder verstand. Want onbekend met Gods gerechtigheid en trachtende hun eigen gerechtigheid te doen gelden, hebben zij zich aan de gerechtigheid Gods niet onderworpen. Want Christus is het einde der wet tot gerechtigheid voor eenieder die gelooft."

Goedemorgen dames en heren, beste vrienden. Ik wil vanmorgen u graag meenemen naar het gedeelte dat zojuist is voorgelezen door André — André de eerste zou je ook kunnen zeggen. Maar voordat ik dat doe, wil ik u wat vertellen over wat voorafgaat aan al die negen hoofdstukken in de Romeinenbrief. Dat kan ik alleen maar doen in een samenvatting, uiteraard, maar in de Romeinenbrief geeft Paulus een hele fundamentele uiteenzetting over wat hij in deze brief het evangelie van God noemt. Het goede bericht, de blijde boodschap van God. Het gaat over God die van deze wereld houdt, over God die recht doet aan Zijn woord. Dat wil zeggen: die recht doet aan Zijn belofte en vervult wat Hij aankondigt.

Dat woordje gerechtigheid, recht doen... dat speelt een hele grote rol in deze brief. Dat zie je bijvoorbeeld ook in Romeinen 4, waarin de geschiedenis behandeld wordt die we in het boek Genesis terugvinden van Abraham. Toen nog Abram trouwens, Genesis 15. Paulus behandelt dus dat wat we lezen in Genesis. Dan lees je die bekende geschiedenis — want het wordt in het Nieuwe Testament heel vaak weer herhaald en toegelicht — dat Abram naar buiten geroepen wordt. Abram was inmiddels al een oude man, kinderloos. Zijn vrouw was onvruchtbaar en op een nacht wordt Abram naar buiten geroepen.

Dan moet hij omhoog kijken en dan ziet hij meer dan wij de laatste dagen zien als we 's nachts omhoog kijken, want wij zien dan alleen maar wolken en duisternis. Ik heb ooit die ervaring zelf opgedaan — en er zijn ongetwijfeld velen hier die dat ook kennen — maar als je in de woestijn bent zoals Abraham was en je kijkt 's nachts omhoog, dan zie je die enorme sterrenhemel. Dat is duizelingwekkend. Dat was het voor Abraham ook. God stelt Abraham dan de vraag: "Kun je dat tellen?" Nou, dat kon Abraham uiteraard niet. En dan zegt God: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Een onvoorwaardelijke belofte. Er wordt helemaal niet gezegd wat hij zou moeten doen of wat hij zou moeten laten; niets van dat al. Het wordt hem puur om niet beloofd.

Dan staat er iets bij dat nogal regelmatig in het Nieuwe Testament wordt aangehaald en toegelicht; het speelt een hele grote rol. Er staat in Genesis 15 vers 6: "En Abraham geloofde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend." Dat wil zeggen: Abraham geloofde, hij beaamde God. Dat is eigenlijk ook het woord wat er in het Hebreeuws gebruikt wordt: hij zei "amen" op wat God beloofde. En het werd hem tot gerechtigheid gerekend. Dat wil zeggen dat Abraham een rechtvaardige was voor God. Waarom? Omdat hij geloofde.

En dat is in wezen wat ook gerechtigheid is. Wat is gerechtigheid of wat is een rechtvaardige? Dat is iemand die gelooft. Dat woord is in de theologie, ook in de kerkgeschiedenis, een heel eigen leven gaan leiden. Maar een rechtvaardige, dat is iemand die gelooft. Dat wil zeggen: iemand die vertrouwen heeft in het Woord. In wezen gaat het zelfs voor God op. God is de Rechtvaardige, maar wat betekent dat dan? Men heeft het vaak in verband gebracht met Romeins recht, met Vrouwe Justitia. U kent dat wel, die balans van schuld en straf. Maar dat is het niet. Je moet niet gaan filosoferen als je wilt weten wat een woord betekent. Je moet gewoon de Schrift opslaan. De Bijbel legt het gewoon zo uit: God rekent geloof tot gerechtigheid. Een rechtvaardige is iemand die gelooft.

Gods gerechtigheid wil zeggen — of dat God een Rechtvaardige is, wil zeggen — dat Hij gelooft. Er is niemand die meer gelooft in God, of in Zijn woord, dan God Zelf. Afijn, het gaat in de Romeinenbrief over de openbaring van de gerechtigheid van God. Dat betekent dus dat geopenbaard wordt, dat openbaar, zichtbaar en manifest wordt dat God rechtvaardig is. Hij doet wat Hij beloofde. Belofte maakt schuld; wel, Hij vervult wat Hij aankondigde.

En Abraham, zo’n verstorven man... hij was niet in staat om nageslacht voort te brengen — impotent, zeggen we dan — en hij had een onvruchtbare vrouw. Maar hem wordt gezegd: "Zo zal jouw nageslacht zijn", en Abraham geloofde God. En hij was een rechtvaardige voor God. In die Romeinenbrief speelt dat evangelie van die God die recht doet zo’n grote rol, en dat is werkelijk een evangelie. Een God die niets laat afhangen van de mens, maar alles laat afhangen — maar dan ook werkelijk alles — van Hemzelf en van Zijn woord, van Zijn belofte.

Dan lees je in de Romeinenbrief dat alle mensen tot zondaren gesteld zijn. Dat is geen keuze van u of van mij; nee, het geldt voor alle nakomelingen van Adam. De hele familie van al die miljarden mensen; ze zijn allemaal stervelingen. Ze zijn zondaren, omdat God ze daartoe ook gesteld heeft. Wel, de Bijbel stelt net zo duidelijk in Romeinen 5 — wat door Paulus zo fundamenteel uiteengezet wordt, en het is zo zeldzaam om het te horen — dat er ook een andere kant is. Ik heb gisteravond juist nog een uitzending beluisterd van een omroep die de blijde boodschap hoog in het vaandel heeft — ik zal de naam niet noemen — en daar ging het over de vraag: hoe ver gaat dat reddingswerk van God? Ja, dat was een heel problematisch thema. Dan denk ik: dit is niet te geloven. Het is zo duidelijk zoals God dat in Zijn woord heeft neergelegd. Men doet alles, men stelt alles in het werk om dat maar te bedekken en om die boodschap onder de tafel te schuiven.

Zoals ik al zei: in Romeinen 5 legt Paulus dat uit. Hij zet Adam en Christus tegenover elkaar. In Adam zijn alle mensen zondaren en stervelingen; dat heeft niets te maken met onze keuze. Wel, er staat net zo: zo zal ook door één mens heel de mensheid gerechtvaardigd worden ten leven. Alsjeblieft! Het staat er heel duidelijk hoor, en niet alleen daar, maar op vele andere plaatsen. God is God. Hij laat het niet afhangen van de mens, maar van Zijn belofte. En weet u wat? Als u rechtvaardig wilt wezen, nou, geloof God dan gewoon op Zijn woord. Hij belooft dat, Hij doet dat. En dat is juist het evangelie.

En ik zeg altijd — en ik zeg het nu ook maar graag nog een keertje — het evangelie is daarom ook evangelie, omdat er niets van de mens bij is, maar alles van Hem. En daarom ook voor Hem alle eer.

▶ 09:28 Heidenen en Israël: Gevonden Door Wie Niet Zochten ↑ hoofdstukken

We gaan naar Romeinen 9, naar het gedeelte dat zojuist is gelezen. In Romeinen 9 vers 30 gaat Paulus in die hoofdstukken 9, 10 en 11 in op de vraag hoe het komt dat Israël zo massief en massaal de boodschap van de Messias heeft afgewezen, de Messias die juist aan hen was beloofd. Aan de andere kant had Paulus, als apostel van de natiën, daar natuurlijk ook veel ervaring mee. Juist hij had zoveel 'succes' onder de natiën; er waren velen onder de natiën die de boodschap van de Messias aanvaardden.

In dat verband zegt hij in vers 30: "Wat zullen wij dan zeggen? Dit: heidenen" – dat wil zeggen: niet-Joden – "die geen gerechtigheid najaagden, hebben gerechtigheid verkregen, namelijk gerechtigheid die uit geloof is." Hier staat met zoveel woorden dat de heidenen, die zich er nooit druk om hebben gemaakt of zich erom hebben bekommerd om rechtvaardig voor God te zijn en daar ook hun best niet voor deden, niettemin gerechtigheid hebben verkregen. Dat wil zeggen: ze zijn toch gerechtvaardigd. Ze geloofden gewoon. Ze deden niets, maar ze hebben simpelweg aanvaard wat God beloofd had en inmiddels ook had vervuld, namelijk in de komst van Zijn Zoon, Jezus de Messias, Jezus Christus.

Paulus zinspeelt hier ook op wat we elders in de Bijbel vinden, in het boek Jesaja. In Jesaja 65 vers 1 staat – en dat staat dus al in het Oude Testament: "Ik ben gevonden van hen die naar Mij niet vraagden; Ik ben gevonden van degenen die Mij niet zochten. Tot het volk dat naar Mijn Naam niet genoemd was, heb Ik gezegd: Zie, hier ben Ik, zie, hier ben Ik."

In wezen is dit dezelfde waarheid als die Paulus uiteenzette in Romeinen 9. Hij zegt: heidenen die zich helemaal nooit hebben bekommerd om God of om rechtvaardig voor God te zijn, die God niet zochten, die hebben Mij toch gevonden. Dat was dus geen kwestie van prestatie; God zoeken deden ze niet. Nee, God heeft gezegd tot het volk dat Mijn Naam helemaal niet kende en Mij niet zocht: "Alsjeblieft, hier ben Ik."

"Alsjeblieft" is trouwens een mooi woord. Als je belieft. Daar zit het Engelse woord "belief" nog in: als je het gelooft. Hier, hier ben Ik. Voor wie het gelooft. Gratis, om niets.

We lezen verder in Romeinen 9. Daar gaat Paulus verder, want hij gaat nu die tegenstelling maken: de natiën, de niet-Joden die wel geloofden in de boodschap terwijl ze nooit naar God vroegen of Hem gezocht hebben en niet hun best hebben gedaan om rechtvaardig voor Hem te zijn, tegenover Israël. Want Israël, zegt hij in vers 31: "Doch Israël, hoewel het een wet van gerechtigheid najaagde, is aan de wet niet toegekomen." En dan komt de vraag: waarom niet?

Aan de ene kant heb je de heidenen die hun best niet deden en niet naar God vroegen, maar Hem wel hebben gevonden. Aan de andere kant heb je Israël, dat zo haar best deed om wel rechtvaardig voor God te zijn en probeerde om de 613 geboden heel stipt te vervullen. Ze hebben de wet niet begrepen; ze zijn aan de wet niet toegekomen. Ze hebben het niet verstaan. Ze probeerden wel heel veel, maar u weet het: in het woordje "proberen" zit het falen al opgesloten. Als je zegt: "Ik probeerde mijn deur open te doen", dan is het je niet gelukt. Proberen... we lazen het zojuist nog: "ze trachten hun eigen gerechtigheid te doen gelden". Ja, trachten, dus proberen.

Je leest in de Bijbel nooit dat God iets probeert. Daar ben ik erg blij mee. God doet gewoon. Hij kondigt aan, Hij weet van tevoren de afloop al, Hij doet. Maar Hij probeert nooit. Degene die uit geloof leeft, probeert trouwens ook niet, maar daar kom ik straks nog op terug. De vraag is: waarom niet? Waarom heeft Israël de wet niet begrepen en is ze er niet aan toegekomen? Ik wil u twee antwoorden geven. Ten eerste het antwoord dat we in dit schriftgedeelte zelf vinden, waar Paulus zijn eigen vraag beantwoordt. Maar hij beantwoordt die vraag ook al elders op meerdere plaatsen; ik noem er nu nog één extra.

▶ 15:19 Antwoord 1: de Bedekking over het Oude Verbond ↑ hoofdstukken

In 2 Korinthe 3 gaat Paulus heel fundamenteel ook op deze vraag in. In 2 Korinthe 3 vers 14 schrijft hij... Want tot heden toe... Ja, het is een beetje jammer, maar ik val dan midden in dat gedeelte. Hij schrijft: "Want tot heden toe blijft dezelfde bedekking over de voorlezing van het oude verbond." Ik moet dat even toelichten, want anders begrijp je er helemaal niets van.

Kijk, Paulus heeft het hier over die geschiedenis die je ook in het Oude Testament vindt, dat Mozes van de berg komt. Nee, "Van den Berg" was niet zijn achternaam, maar hij kwam van de berg. En dan lees je dat hij die stenen tafelen in zijn hand had. Niet in zijn arm trouwens – dat is heel leuk – maar ze waren veel kleiner dan wij vaak denken. Het was niet dit, maar hij had ze gewoon in zijn hand, gewoon een pocketformaat. Hij kwam van de berg met die stenen tafelen en dan lees je dat het volk Israël zag dat zijn aangezicht straalde. Hij kwam direct zo vanuit de nabijheid van God. Zijn aangezicht straalde en dan lees je dat hij een bedekking, een doek voor zijn gelaat deed, zodat de kinderen Israëls niet hun blik vestigden – zoals dat in dit gedeelte ook wordt uiteengezet – op zijn heerlijkheid.

En dan zegt Paulus: tot heden toe blijft diezelfde bedekking, die dus ooit over Mozes’ gelaat lag, over de voorlezing van het oude verbond liggen. De Tenach, het Oude Testament, of meer specifiek de Torah, die wordt trouwens ook wel gewoon "Mozes" genoemd. Dus Mozes heeft nog steeds een bedekking, want als dat oude verbond wordt voorgelezen, ligt daar iets op zodat ze niet in staat zijn om er doorheen te dringen. Ze kijken in wezen naar die bedekking, naar de oppervlakte. Ze lezen dus oppervlakkig; dat is het idee.

"Tot heden toe blijft dezelfde bedekking over de voorlezing van het oude verbond...", en dan zegt Paulus verder: "...zonder weggenomen te worden omdat zij slechts in Christus verdwijnt." Kijk, die bedekking is vooral dat wat men zelf gemaakt heeft aan eigen bedenksels en overleveringen. Hoe vaak lezen we het niet in de Bijbel, ook in het Oude Testament maar net zo goed in het Nieuwe Testament, dat het volk van Israël het woord van God krachteloos heeft gemaakt door zijn eigen overleveringen? En als u denkt dat dat alleen maar een probleem is bij Israël, dan hebt u het mis, want zo gaat het altijd. Het woord van God maak je krachteloos juist door je eigen bedenksels. Dan doe je water bij de wijn of je legt er een bedekking op; dan kijk je door een ander beeld of door een gekleurde bril. Dan zie je niet meer echt wat er staat.

En daardoor, omdat ze zo hun eigen ideeën profileerden en door die ideeën naar de Schrift keken, zagen ze niet meer wat er stond geschreven. Daardoor herkenden zij ook de Christus niet toen Hij kwam, want Hij beantwoordde niet aan hun eigen gemaakte profielschets, zal ik maar zeggen. Ze hadden gedacht: "Nou, zo en zo moet Hij zijn." En ja, daaraan beantwoordde Hij niet. Hij beantwoordde volledig aan wat de Schrift had gezegd en had aangekondigd, maar Hij beantwoordde niet aan hun verwachtingen. Daardoor herkenden ze Hem niet en struikelden ze over de steen des aanstots, zoals we dat lezen.

Afijn, die bedekking wordt weggenomen op het moment dat iemand tot geloof komt in die Messias. Ik lees even verder in 2 Korinthe 3: "Ja, tot heden toe ligt telkens wanneer Mozes voorgelezen wordt een bedekking over hun hart. Maar wanneer het zich tot de Here bekeert, dan wordt de bedekking weggenomen." Dus op het moment dat Israël... want dit is ook profetisch. Het gaat niet alleen maar om het moment dat een Jood vandaag tot geloof komt in de Messias en dat hij dan ineens ziet wat er allemaal staat geschreven in de Tenach en ziet dat het in Christus allemaal tot vervulling is gekomen. Dat is individueel zo, maar straks, als Israël tot geloof zal komen, dan zal de bedekking worden weggenomen en dan zullen ze zien wat er werkelijk staat in de Schriften, in hun eigen boeken die ze altijd gelezen hebben en waar ze zo’n ijver voor hadden. Ja, die bedekking wordt weggenomen op het moment dat je tot erkenning komt van Hem om wie het in de hele Bijbel gaat, namelijk de Christus.

▶ 20:32 Antwoord 2: Israël Meende de Wet te Moeten Wérken ↑ hoofdstukken

We gaan nu weer terug naar Romeinen 9, waar we ons startpunt ook hadden gekozen. Ik herhaal de vraag: Waarom niet? Waarom is Israël nou niet tot de wet gekomen? Waarom hebben ze het niet begrepen? Hier krijgen we het antwoord dat Paulus in Romeinen 9 geeft: omdat het hierbij niet uitging van geloof, maar van werken. In de NBG-vertaling staat dan ‘vermeende werken’, maar in de grondtekst staat er letterlijk dat het niet uitging van geloof, maar van werken. Daarom.

Wat natuurlijk opnieuw een vraag oproept. Want lees goed wat hier staat: Israël heeft de wet niet begrepen. Het heeft een hele tijd geduurd voordat het tot mij doordrong wat hier werkelijk stond, en daarom vertel ik het graag vanmorgen ook hier in deze zaal en wil ik u er graag op attenderen. Paulus zegt hier dat Israël de wet niet begrijpt en aan de wet niet is toegekomen, omdat ze niet uitgaat van geloof, maar van werken. Ze denkt dat de wet zegt dat we moeten werken. Israël denkt dat ze de wet moet wérken, in plaats van gewoon te geloven.

Maar hoe zit dat dan? Die wet zegt toch: "Gij zult niet stelen"? Is dat geen opdracht om te werken? De wet zegt – ik geef maar zo een paar voorbeelden: "Gij zult niet echtbreken." Daar komt weer een opdracht bij. Of: "Gij zult niet begeren uws naasten vrouw." Daar komt weer een opdracht bij. "Gij zult uw naaste liefhebben" – alsjeblieft, doe het maar. "Gij zult de HERE uw God liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel, met al uw kracht, met heel uw verstand." Weer een opdracht. Ik ga zo nog even door hoor: "Gij zult heilig zijn", enzovoort, enzovoort, enzovoort. Er komt maar aan last bij, zou je zeggen.

En nu nog een keer die vraag: Hoe kan Paulus dan zeggen dat Israël de wet niet begrepen heeft omdat ze meende dat ze moest werken? Hoe kon hij dat nou schrijven? Is de wet dan niet één grote collectie van allemaal opdrachten om te werken? "Nee," zegt Paulus, "dat is juist het grote probleem bij Israël." Dat is juist de bedekking die op hun hart ligt over de voorlezing. Ze denkt dat ze de wet moet werken, maar dat komt omdat er een bedekking overheen ligt. Kijk, ze kijken naar zo’n boekrol, maar daar ligt een bedekking op. Ze lezen bevelen. Maar moeten ze eens kijken wat er gebeurt als die bedekking weggenomen wordt?

▶ 23:51 De Kern: Bevelen Veranderen in Beloften (gij Zult!) ↑ hoofdstukken

Kijk, dan gebeurt er dit: dan veranderen de bevelen in beloften. Anders gezegd: mensen lezen ‘je moet’, maar wanneer de bedekking wordt weggenomen, zien ze wat er echt staat: ‘je zult’. Er staat niet in de Bijbel dat gij uw naaste lief moet hebben; er staat: ‘gij zult uw naaste liefhebben’. Dat is een belofte, dat is een profetie.

Ik zal daar eens een aantal voorbeelden van geven waarbij je gewoon ziet dat het inderdaad een belofte is. ‘Gij zult — dat beloof ik, zegt God — de vader van een menigte volkeren zijn.’ Ik had het zojuist over Abraham; tegen hem wordt dat gezegd. Was dit een opdracht aan Abraham? Moest hij hiermee aan het werk? Nee, Abraham was daartoe zelf niet eens in staat. Maar dat zegt God ook helemaal niet. Abraham moest helemaal niks; hij krijgt een belofte. Hij ontvangt het zomaar gratis voor niks, alsjeblieft. En Abraham geloofde het. Het beste wat je kunt doen als God iets belooft, is het geloven, want Hij doet het toch wel.

‘Gij zult — dat beloof ik, zegt God — in het land wonen en het bezitten,’ zegt Hij tegen Israël. Is dat een opdracht? Nee, het is een belofte. ‘Gij zult — dat beloof ik, zegt God — u nederleggen en uw slaap zal zoet zijn.’ Dat is een belofte. ‘Gij zult — dat beloof ik, zegt God — u verheugen voor het aangezicht van de Heer uw God.’ Is dat iets wat ze moesten doen? Moet je je verheugen? Ik zal u vertellen: dat kan niet eens. Je kunt niet blij zijn op commando; dat gaat helemaal niet. Ja, je kunt wel lachen op commando, maar dan krijg je echt zo’n heel geforceerd tandpasta-lachje, weet je wel. Dat zie je trouwens toch al, en als je het niet aan de mond ziet, dan zie je het wel aan de ogen. Want de ogen stralen daar niet.

Het kenmerk van verheugen, van blijdschap, is juist dat je straalt. Je ziet iets wat je voor ogen wordt gesteld en dat is heerlijkheid; daar ga je van stralen. En zo werkt dat ook. Alleen al als je dat opvat als een gebod — in de zin van iets wat je moet doen — dan maakt dat je gedeprimeerd, weet u dat? Zo werkt dat. Als je blij moet zijn, kun je misschien geforceerd lachen, maar je wordt er in werkelijkheid niet blij van; het frustreert alleen maar meer. Daarentegen, als je de belofte krijgt: ‘je zult je verheugen’, dan maakt dat op zich al blij. ‘Self-fulfilling prophecy’, zeggen ze dan. Nou, dat maakt me niet uit; het is ‘fulfilling prophecy’. God doet wat Hij zegt. En God zegt tegen Israël: ‘Gij zult u verheugen voor het aangezicht van de Heer uw God.’ Dat is een belofte.

‘Gij zult — dat beloof ik — uw naaste liefhebben als uzelf.’ In wezen kan dat ook niet op commando. Want weet je wat je dan krijgt? Paulus noemt dat in Romeinen 12 of 13: geveinsde liefde. Als je liefhebt op commando, krijg je geveinsde liefde. Maar God zegt dat ook niet. God zegt: ‘Gij zult uw naaste liefhebben. Dat beloof ik je.’ Of: ‘Gij zult — dat beloof ik — de Heer uw God liefhebben met heel je hart, met heel je verstand, met al je kracht.’ Dat is niet iets wat God van de mens vraagt of iets wat Hij van Israël vroeg. Hij zegt: ‘Ik zorg ervoor dat het zal gebeuren, want Ik beloof het; het zal gebeuren. Gij zult de Heer uw God liefhebben.’

Wanneer dan? Dat is natuurlijk de vraag. Het is een onvoorwaardelijke belofte, maar wanneer dan wel? Wel, het antwoord is heel eenvoudig en eenduidig in de hele Bijbel: op het moment dat je gelooft wat Hij belooft. En weet u wat het grootste obstakel is? Ja, ongeloof. En wat betekent ongeloof? Dat je zelf gaat werken. Dan doe je je best, dan ga je het proberen... maar dat is het meest effectieve obstakel voor de vervulling van deze belofte: als je zelf aan de gang gaat. God zegt: ‘Ik zal dat doen en Ik beloof het.’ ‘Gij zult heilig zijn.’ Dat zijn allemaal beloften.

Ik zal nog een voorbeeld geven uit Handelingen 1. Vlak voordat de Heer Jezus zich onttrekt aan de ogen van Zijn discipelen op de Olijfberg, geeft Hij hen nog een paar beloften. Dan zegt Hij in vers 8 van Handelingen 1: ‘Gij zult kracht ontvangen.’ Is dat een gebod? Is dat een opdracht? Nee, dat is een belofte, een profetie. Het is trouwens — tussen twee haakjes — wel aardig: je leest in de Bijbel dat profetieën vervuld worden, maar je leest net zo goed dat de wet vervuld wordt. Je zou haast denken dat de wet ook gewoon profetie is. En het is ook gewoon zo: de wet wordt ook vervuld omdat de wet, net als de profetie, aankondigt en toezegt hoe het zal gaan gebeuren. ‘Gij zult de Heer uw God liefhebben. Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf.’

En hier in Handelingen 1: ‘Gij zult kracht ontvangen wanneer de Heilige Geest over u komt, en gij zult Mijn getuigen zijn.’ Hoe vaak is deze tekst — ik weet dat uit eigen ervaring — niet gebruikt als een stok achter de deur? In vele kerken en gemeenten wordt het zo gebruikt: ‘Gij zult Mijn getuige zijn’, dus dat betekent dat je de straat op moet en zendingswerk of evangelisatiewerk moet gaan doen, want de Bijbel heeft het ons toch geboden? Nu kun je zeggen dat deze belofte wordt vervuld door Israël, dat weet ik, maar daar gaat het me nu even niet eens om. Hier wordt niet iets gevraagd aan de discipelen; er wordt hier iets beloofd. ‘Gij zult kracht ontvangen’ is een belofte. ‘En gij zult Mijn getuigen zijn.’ Het is trouwens ook vervuld. Degenen die de Heer Jezus hier toesprak, wérden Zijn getuigen. En hoe! Te Jeruzalem en in geheel Judea en Samaria tot aan het uiterste der aarde. Inderdaad, dat was een belofte en die belofte is ook vervuld.

▶ 31:07 Zelfheiliging Is Schijnheiliging ↑ hoofdstukken

Ik zal u nog een voorbeeld geven. Ja, dat is een beetje een lastig voorbeeld, maar daarin zie je – want daarom geef ik het voorbeeld – dat men in het christendom in wezen hetzelfde gedaan heeft met het woord van God als wat het jodendom gedaan heeft, namelijk het gemaakt tot een hele verzameling van opdrachten. Men heeft beloften veranderd in bevelen. 'Moeten' of 'zullen' werd 'moeten', en dat is fataal.

In 1 Petrus 1 zie je daar een voorbeeld van. Het is echt ijver zonder verstand, maar het is wel ijver. Paulus zegt dat ook van zijn volksgenoten; hij was er zelf ooit echt een voorbeeld van. Hij zegt: "Ik getuig van hen dat ze ijver voor God hebben, maar zonder verstand." Vandaar ook het jodendom natuurlijk en het christendom. Nou, ik weet niet of het helemaal correct is wat ik nou zeg, maar ik vind het wel handig om het zo te onthouden. Ik ga even naar dat voorbeeld van 1 Petrus. Hij zegt: "Gelijk Hij die u geroepen heeft..." Petrus spreekt hier tot de besnijdenis. En dan zegt hij: "Gelijk Hij die u geroepen heeft heilig is, wordt zo ook gijzelf heilig in al uw wandel." Daar komt het: "Er staat immers geschreven: Wees heilig, want Ik ben heilig."

Deze tekst is zo vaak gebruikt. Het wordt tot op de dag van vandaag altijd gebruikt om mensen aan te zetten tot heiliging, zodat ze hun best zouden doen om zich te heiligen. Want dat staat hier toch? Er staat immers geschreven: "Wees heilig, want Ik ben heilig." Dat betekent dus feitelijk dat heiliging dan iets wordt, een activiteit van de mens zelf. Dat wordt dus zelfheiliging. Maar ik zeg u: daarmee is het dus ook schijnheiliging. Want zelfheiliging is hetzelfde als schijnheiliging, want als je namelijk jezelf dat moet gaan aandoen – ja, ik zeg met recht 'aandoen', want je zou het jezelf niet moeten aandoen om jezelf te heiligen – dan gaat het nooit verder dan alleen de buitenkant. Echt niet. Je kunt bepaalde gewoonten veranderen, bepaalde gebruiken; de buitenkant kun je een beetje bijvijlen. Je kunt bij wijze van spreken met mes en vork gaan eten, maar daarmee word je natuurlijk niet heilig. Hooguit voor het oog van de ander, maar o wee als die ander helemaal niet meer kijkt.

Nee, echte heiliging zit natuurlijk van binnen. Dat gaat erom wat je denkt, wat je motieven zijn, wat je perspectieven zijn. Gewoon wat er innerlijk in je omgaat, dat ben je. Niet hoe je je kopje thee vasthoudt; daar gaat het niet om, dat is de buitenkant. Maar even terug naar dit vers 16. Er staat: "Er staat immers geschreven," zegt Petrus, "Wees heilig, want Ik ben heilig." Nou moet u, als u thuiskomt – nou, u moet natuurlijk niks, dat wil ik u juist vertellen – maar nu zou u als u thuiskomt eens eventjes dit moeten doen: dat woordje 'weest', daar pakt u een rode stift voor en dan streept u het even heel vet door. Want dat 'weest' staat niet in de grondtekst. En het feit dat de vertalers vrijwel unaniem dit toch gedaan hebben, geeft alleen maar aan – sorry dat ik het zeg – dat er een bedekking op het aangezicht en op het hart ligt en over de Schrift heen gelegd wordt.

Weet u waarom? Er staat niet 'weest', er staat: "Gij zult heilig zijn." Zowel de NBG-vertaling als de Statenvertaling zeggen "weest" of "zijt heilig", maar dat staat er niet. Er staat: "Gij zult heilig zijn." En proeft u het enorme verschil? Het is een wereld van verschil of er tegen je gezegd wordt: "Wees heilig" – kijk, dan word je aan het werk gezet – of dat er staat: "Gij zult heilig zijn." Als je gewoon de klemtoon goed legt, dan begrijp je het ineens. Dan gaat er ineens een wereld voor je open. Dan zeg je: in het ene geval ga je onder een last gebukt, dat frustreert; in het andere geval zeg je: "Wauw! Gij zult heilig zijn!" Nou alstublieft, ga uw gang. Dat is een belofte: gij zult heilig zijn. God belooft dat om niet.

En nogmaals, wanneer gaat die belofte in vervulling? Het antwoord is: door geloof. Dat wil zeggen op het moment dat we gaan aanvaarden: U zegt het, U belooft het. "Oké, ja, maar dat zal maar makkelijk wezen!" Kent u dat niet? Dat is het verwijt dat ik zo vaak te horen krijg als je iets vertelt over het evangelie en je vertelt dat God God is, dat er nooit iets misgaat bij Hem en dat Hij deze wereld haalt en dat Hij de Redder is van alle mensen. "Ja, dat zal maar makkelijk wezen!" Ja, dat is het ook. Dat is het ook, gek genoeg. Dat wordt in godsdienstige sfeer gebruikt als een bezwaar. In het normale dagelijkse leven zou dat alleen maar een aanbeveling zijn als ze zeggen van: dit is makkelijk. Stel je voor, ik ga naar de winkel en ik koop een televisietoestel. Die verkoper zegt dan: "Alstublieft, hier hebt u hem. Hier hebt u ook nog een gebruiksaanwijzing, maar ook nog de afstandsbedieningen erbij." En ik zeg: "Nee, nee, die afstandsbedieningen hoef ik er niet bij. Dat zal maar makkelijk wezen!" Dat is absurd, nietwaar? Dan zegt die verkoper: "Jazeker, dat is hartstikke makkelijk. Zeker doen, meneer!"

Maar men gebruikt het in godsdienstige sfeer als bezwaar: het zal maar makkelijk wezen. Inderdaad, God belooft! Zo makkelijk blijkt het niet te zijn, want ze geloven het niet. Dat is net zo goed als wanneer ik zeg: als de boodschap van het evangelie nou is dat de Heer Jezus Christus Zijn leven gaf voor de hele wereld en dat Hij iedereen gekocht heeft, iedereen zonder uitzondering, en je zegt: "Hij is de Redder van alle mensen." Dan krijg je zo vaak het verwijt: "Ja, maar je moet het wel geloven." Moet je even over nadenken. Ja, maar je moet het wel geloven... degenen die dat zeggen, die geloven het zelf niet. Nee, als je zegt: "Ja, maar je moet het wel geloven," dan gelóóf je het dus niet. Hij zegt: "Ik ben de Redder van alle mensen." Dan zeg je niet van: Hij is jouw Redder als je gelooft. Nee, Hij ís jouw Redder. Geloof dat nou gewoon! Er is een wereld van verschil. Wel, met die belofte hebben we te maken. God belooft puur om niet. Ik lees nog even verder.

▶ 38:58 Rusten in Zijn Belofte: Neem Uw Matras Op! ↑ hoofdstukken

Maar dan gaan we naar een ander gedeelte: Matteüs 11. Een bekend gedeelte. De Heer Jezus roept daar, terwijl Hij in die tijd ook al – je leest dat in dezelfde context – afgewezen werd. Met name werd Hij afgewezen door de schriftgeleerden, door de farizeeën, door de orthodoxie van Zijn dagen. Dáár vond de echte afwijzing plaats. Niet vanuit de wereld, maar gewoon vanuit het volk zelf, vanuit de religieuze elite, de orthodoxie die hun eigen overleveringen hadden bedacht en die geboden en lasten op de schouders van de mensen legden.

En dan zegt de Heer Jezus: "Komt allen tot Mij." Terwijl er dus een heleboel wegliepen, zegt Hij: "Komt allen tot Mij die vermoeid en belast zijn." En er waren er wat vermoeid en belast in die dagen; dat is vandaag trouwens niet anders. Overal waar godsdienst en religie de rol gaan spelen van bevelen, daar worden mensen belast door het 'je moet'. Je kunt trouwens door van alles en nog wat belast worden. Je kunt ook belast worden door zorgen, omdat je denkt dat je die zelf moet oplossen. Als de Heer nu zegt: "Ik zorg voor je", dan is dat met recht een hele zorg minder, want Hij belooft dat.

Het probleem is altijd dat wij niet geloven dat God dat doet. En omdat we dat niet echt geloven, lopen we zelf met die zorgen rond te zeulen. Dan ben je vermoeid en belast, zoals het plaatje dat u hier ook ziet. Omdat je zo belast bent en daar altijd maar mee rondzeult, word je zo vermoeid. Ook door alles wat je zou moeten doen. En dan zegt Hij: "En Ik zal je rust geven." Allen die vermoeid en belast zijn, door wat dan ook: kom nou gewoon bij Mij en Ik zal je rust geven. Weet je hoe? Wel, omdat God zegt: "Ik neem alles voor Mijn rekening. Ik zorg voor je, jij hoeft ook niks te doen. Ik zal het doen. Gij zult heilig zijn." Jij hoeft je niet te heiligen; Ik zorg daarvoor. Geloof Mij nou op Mijn woord, Ik zal je rust geven. Dat is de rust van Zijn belofte.

"En neem Mijn juk op u." Oei, neem Mijn juk op u? Dan toch weer een last? Ja, maar wat is nu dat juk hier? Kijk, wat gaf de Heer nou? Ik las het toch: "Ik zal u rust geven." Neem Mijn juk op u; dát is Mijn juk. Die rust die Ik jou geef, de belofte waarin je gewoon mag rusten, elke dag.

Weet u waar ik ook aan moet denken? Aan die man die al 38 jaar aan het tobben was daar in Bethesda. Er is ook een liedje van dat we hier in de zaal wel eens zingen. Hij moest en hij probeerde altijd maar bij dat bewegende water te komen, maar het lukte hem niet. En dan lees je dat de Heer Jezus daar komt in Bethesda en zegt: "Sta op, neem je matras op en wandel." Dat is wat je moet dragen. En dan moet u niet denken aan zo'n loodzware Pullman-matras – excuses voor de reclame, die moet er maar uitgeknipt worden – nee, dat is gewoon zo'n dun siestamatje. Zo'n strandmatje waar je zo lekker op kunt relaxen en dat je zo onder je arm meeneemt.

"Neem je matras op en wandel." Dan zeggen ze – misschien wordt het straks bij de uitgang ook wel tegen mij gezegd, maar op deze manier ben ik het voor natuurlijk: "Ja, maar de praktijk, de wandel, is toch wel heel belangrijk?" Dan zeg ik: jazeker, de wandel is heel erg belangrijk. Weet je wat er zo belangrijk aan is? Dat je eerst je matras opneemt. Een matras is namelijk een uitbeelding van rust. Dat je rust in Zijn belofte. Elke dag sta je op en je neemt je matras op, als u begrijpt wat ik bedoel. En je gaat in rust de dag door. Rusten waarvan dan? Rusten van je eigen bedoelingen, van je eigen doen en laten. Gewoon rusten in Zijn belofte: "Gij zult."

"Ik zal je rust geven, neem Mijn juk op." Dat wil zeggen: neem Mijn rust op je en leer van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart. En gij zult rust vinden. Heb je het weer? Gij zult! Dat is een belofte. En gij zult rust vinden voor uw zielen, want Mijn juk is zacht en Mijn last is licht. Er moet niets en God belooft alles. Puur, of niet? Amen.

Ik stel voor dat we daar een lied over gaan zingen. Het is een wat ouderwets lied, nummer 96. De muziek is wat ouderwets en de tekst is wat ouderwets, maar het drukt precies uit waar het om gaat, want de waarheid verandert namelijk niet. Ik heb er expres ook een mooi plaatje bij van de zon en het strand, twee palmbomen en een hangmat die ertussenin hangt. Niets te doen, zij het groot of klein. Het is een lied van Johan de Heer. Laten we met elkaar onze hemelse Vader danken.

▶ 48:31 Dankgebed en Zegen ↑ hoofdstukken

Hemelse Vader, wat zijn we ongelooflijk rijk met zo'n machtig woord dat u gegeven hebt. Puur om niet, ook puur belofte. Niets van eigen makelij, niets van eigen bedenksel, niets van wat u van ons vraagt, maar u geeft, u geeft – en dat verandert nooit. U belooft het. Heer, we danken u dat u werkelijk zo'n groot God bent, zoals u zichzelf ook in uw woord presenteert: als de God die hemel en aarde gemaakt heeft en die een plan heeft met heel zijn schepping, waarbij u niemand uitsluit.

En dat wij nu al mogen geloven wat u gesproken hebt. Dat u nu al de bedekking van ons hart hebt gehaald, dat u onze ogen geopend hebt voor die rijkdom. De rijkdom die wij nu al mogen zien, de rijkdom die ooit straks Israël ook met recht zal mogen gaan ontdekken. En de volkerenwereld en uiteindelijk zelfs elk schepsel. U belooft dat, u doet dat. Heer, we danken u dat die waarheid nooit verandert, ook in ons leven niet. Het is niet zo dat wij, als wij eenmaal tot geloof gekomen zijn, vervolgens onszelf zouden gaan heiligen. Maar u zegt: 'Ik doe het.' Maar dan ook helemaal. U behoudt de eer aan uzelf.

Heer, we danken u dat u werkelijk rust geeft. Dat we al onze lasten bij u mogen neerleggen en zeggen: 'Heer, doet u het dan?' En u belooft het, zodat we u op voorhand al kunnen danken voor dat wat u belooft. Heer, wat hebben we een enorme rust en daarmee ook blijdschap en een geweldige verwachting. Kortom, al die dingen waar zo'n enorm gebrek aan is in deze wereld, geeft u ons en belooft u ons in overvloed te geven. We danken u, Heer, dat we zo'n machtig evangelie hebben, dat in staat is om degenen die kromgebogen door het leven gaan weer op te richten. Degenen die bedroefd zijn vreugde te geven en degenen die in onvrede of in paniek zijn, geeft u werkelijk rust en belooft u rust, daar waar wij amen zeggen op wat u belooft.

Heer, wat zijn we enorm rijk met die waarheid. Dat we ons daarin mogen verheugen, dat we zo u ook de eer geven door al het eigen werk te staken, door gewoon ons matras op te nemen om elke dag in onze wandel te leven vanuit die beloofde rust. Heer, we danken u dat u dat geeft in overvloed en dat we ons daarin bij u mogen aanbevelen. We danken u dat we voor uw rekening zijn, voor tijd en eeuwigheid. Amen.

We zingen ten slotte nog een lied: 'Want hij die rustig en stil zich steeds voegt naar zijn wil.' En wat belet u om op te staan? Neem uw matras op, ja. We eindigen deze samenkomst met deze woorden die u hier ziet afgebeeld uit Romeinen 15. We gaan de week in en ik zei al: we zijn opgestaan, we nemen ons matras op en we wandelen zo in de rust. Paulus schrijft in Romeinen 15 vers 13: 'De God nu van de hoop vervulle u met louter vreugde en vrede in het geloof, om overvloedig te zijn in die hoop door de kracht van de Heilige Geest.' Amen. Ik wens u nog een hele goede week en tot ziens bij de deur in ieder geval.