▶ 00:00 Titus op Kreta en de Kretensische Mentaliteit ↑ hoofdstukken

Goed, beste vrienden. Ik wil u graag eens meenemen naar dat gedeelte waarvan Ger zojuist zei dat het wel het laatste is waar hij aan gedacht zou hebben om dat uit te zoeken. Nou, ik ook, want ik kan me niet herinneren dat ik er ooit over heb gesproken. Dus dit is inderdaad het gedeelte, en dan moet ik erbij zeggen dat je, zoals het zojuist is voorgelezen, toch weleens je wenkbrauwen fronst bij wat Paulus heeft opgetekend.

Juist daarom wil ik graag ook eens de vinger leggen bij een aantal zaken die zo in dit schriftgedeelte in Titus 2 onder de aandacht worden gebracht. Dat is eigenlijk wel een mooie gedachte, zo in deze vakantieperiode, terwijl velen de zon hebben opgezocht en wellicht ook naar Griekenland of Kreta zijn gegaan.

Wij gaan ook naar Kreta toe, want wat was namelijk het geval? Paulus was op Kreta geweest en heeft daar het geweldige goede bericht van God gepredikt. Inmiddels ging hij weer verder, maar hij had zijn jonge medewerker Titus achtergelaten om nog het een en ander daar in orde te maken.

Het eiland Kreta, dat ziet u hier zo omcirkeld. Hij moest daar namelijk nog een aantal zaken doen. Bijvoorbeeld — en daarvan lezen we in het eerste hoofdstuk — hij zou daar in de diverse geloofsgemeenschappen, de gemeenten op dat eiland, opzieners aanstellen. Mensen die verantwoordelijk zouden zijn voor de prediking, voor het woord en voor het doorgang vinden van dat goede bericht.

Wat hem vooral ook op het hart gebonden wordt, is dat Titus zou uitkomen voor de gezonde leer. Nou, en dan zijn we meteen waar we wezen moeten, want in hoofdstuk 2 lees je dus dat Paulus schrijft: "Maar jij, Titus, kom uit voor hetgeen met de gezonde leer strookt."

Dat "maar jij" geeft een tegenstelling aan, want juist in die laatste verzen van dat eerste hoofdstuk had Paulus naar voren gebracht hoe de mentaliteit daar op Kreta in het algemeen is. Ik heb begrepen dat het vandaag de dag nog steeds niet zo heel veel anders is, maar het zou nu meer een beschrijving zijn van de toeristen die er naartoe gaan.

Paulus haalt daar een Kretenzer aan, dat wil zeggen een inwoner van Kreta. En dan zegt hij dat iemand uit hun eigen midden van die Kretenzers heeft gezegd: "Luie mensen, vatsige buiken zijn die Kretenzers, altijd leugenaars." En dan zegt Paulus er nog zo met een knipoog achteraan: "Dit getuigenis is waar." Ja, want als het altijd leugenaars zouden zijn, dan was deze uitspraak van die Kretenzer dus ook niet waar. Maar hij zegt: dit getuigenis is waar inderdaad.

Dan zegt hij: "Maar jij, Titus, kom uit voor hetgeen met de gezonde leer strookt." Die frase "de gezonde leer", die uitdrukking wordt nogal eens een keer gebezigd. Niet alleen in deze brief aan Titus, maar ook aan zijn andere medewerker Timotheüs. De gezonde leer.

▶ 03:22 De Gezonde Leer: God Is de Redder van Alle Mensen ↑ hoofdstukken

Wat is dat nou, de gezonde leer? Mensen zeggen dan vaak: dat is de rechte leer, dat is orthodoxie. Orthodoxie betekent inderdaad zoiets als de rechte leer. Nou, daar moet ik u meteen op teleurstellen, want dat is niet zo. Dat zou het wellicht moeten zijn, maar de gezonde leer is iets anders, en ik kan het u ook gemakkelijk aantonen.

Het is trouwens heel grappig; we hebben het net niet meer gelezen, maar als Gerb het hele hoofdstuk had uitgelezen – wat we nu niet meer gaan behandelen – dan hadden we dit onder andere ook gelezen in vers 10 en 11 van Titus 2. Die verzen zijn veel bekender dan wat we zojuist hebben gelezen. Daar schrijft Paulus, in ditzelfde hoofdstuk, over de leer – dat wil zeggen het onderricht, het onderwijs – van God. De Plaatser, degene die alles in Zijn hand heeft, want dat is wat God is. Er staat dat de leer van God, onze Redder, in alles tot een sieraad moet strekken. Ik kom daar straks nog even op terug.

Maar het gaat nu even om die gezonde leer. Wat is dat? Welnu, dat is de leer van God, onze Redder. Paulus zegt er in vers 11 direct achteraan: "Want..." Hoezo, de leer van God onze Redder? Wel, zegt hij, de genade van God is verschenen, reddend aan alle mensen. Dat is de gezonde leer. Gezond betekent hier niet alleen uitgebalanceerd, maar ook krachtig en vitaal. En precies zoals het in de inleiding ook al zo mooi onder woorden is gebracht: mensen, we hebben geen idee hoe rijk we daarmee zijn. Het besef dat er een God is – wat zeg ik? – dat er één God is die alles plaatst, bij wie nooit iets misgaat en die een Redder is, niet van een select clubje, nee: de genade van God is verschenen, reddend aan al die miljarden mensen. Is dat orthodox? Nee. Maar is het de gezonde leer? Dan zeg ik: yes, dat is de gezonde leer. En Paulus zegt: kom daarvoor uit!

Als u het niet geloven wilt, kan ik nog wel een vers voorlezen. Ik zie dat ik het in de PowerPoint verkeerd heb vermeld als Titus 2, maar het is 1 Timotheüs 4. Daar schrijft Paulus over dat betrouwbare woord dat alle aanneming waardig is, en waarvan hij ook zegt: "Hiertoe arbeiden wij en worden wij gesmaad." Want ja, niet iedereen vindt het de rechte leer. Maar dan voegt hij eraan toe: "Omdat wij onze hoop hebben gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen" – niet voor alle mensen, nee, een Redder is van alle mensen – "inzonderheid", dat wil zeggen in het bijzonder of speciaal, "van de gelovigen." En dan zegt hij erachteraan: "Beveel en leer dit." Dat moet je vertellen! Wijk daar niet vanaf. Laat je niet intimideren door de tegenstanders die zeggen dat dit maar makkelijk is of dat het te groot is, of dat je vooral een andere boodschap zou moeten vertellen die de godsdienst in het algemeen de mensen voorhoudt.

De godsdienst zegt vaak: je moet dit doen en je moet dat doen, en het hangt van de mens af of je de eindbestemming behaalt. Maar de boodschap van de Bijbel is: God is gegarandeerd. Het hangt namelijk niet van de mens af, maar van Hem. Zijn belofte realiseert Hij; Hij is een Redder van heel het mensdom. En het bewijs daarvan is het kruis van Golgotha en die weggerolde steen voor het graf toen Hij opstond als Eersteling van het ganse mensdom. Nou, dat is die gezonde leer.

▶ 07:43 Het Leven als Sieraad van de Boodschap ↑ hoofdstukken

Maar nu staat er in dit vers nog iets anders. Hij zegt niet: "Kom uit voor de gezonde leer." Dat had hij in het eerste hoofdstuk al naar voren gebracht. Hij zegt hier iets anders, hij zegt: "Maar gij, kom uit voor hetgeen met de gezonde leer strookt." Dat wil zeggen: wat overeenkomt met de gezonde leer. Zodat mensen niet alleen maar weten wat dat geweldige onderricht is van die God en wie Hij is, maar ook dat de levens van degenen die daarnaar horen en die daar gehoor aan hebben gegeven, daarmee in overeenstemming zijn. Bij een geweldig evangelie, een blijde boodschap, hoort een blij leven. Een leven waar de vonken vanaf spatten, waaraan je kunt zien wat een machtige boodschap dat is. En daar spreekt hij over.

Ik wil nog een keertje wijzen op dat vers wat ik zojuist ook al voorlas, maar nu met een andere onderstreping: Titus 2, ditzelfde hoofdstuk. Daar formuleert Paulus het zo magnifiek in mijn ogen. Hij spreekt daar specifiek de slaven aan en vertelt wat ze zouden doen en hoe ze zich zouden opstellen, en dan voegt hij er dit aan toe: "Om de leer van God, onze Redder, in alles tot een sieraad te strekken." Letterlijk staat er gewoon: "te versieren", het mooi te maken. Of nee, dat is niet helemaal zoals ik het moet zeggen, want het is namelijk juist zo machtig: het gaat erom dat in de wijze waarop die slaven zich opstellen, zichtbaar wordt hoe machtig die leer van God onze Redder is. Dat die gezonde leer in het leven wordt gedemonstreerd. Als je een prachtig huis hebt, dan is het geen sieraad wanneer daar een bouwvallige tuin omheen is aangelegd. Nee, dan is een schitterende tuin een sieraad van dat huis. Zo spreekt Paulus ook over het leven van de gelovigen, degenen die gehoor hebben gegeven aan dat machtige bericht: dat hun leven daarmee in overeenstemming is. Dat het een sieraad is van de leer van God onze Redder.

Paulus zegt: "Kom uit voor hetgeen met die gezonde leer strookt." En dan gaat hij spreken over de diverse groepen mensen die er nu eenmaal zijn. Waar je precies bij behoort, dat is natuurlijk weer een verhaal apart. Want de oude mannen, wie zijn dat? Ben ik dat? Ja, volgens mijn kinderen wel, maar volgens mijn vader en volgens mijn schoonvader weer niet. Oud of jong, dat is heel relatief ten opzichte van wie je bent. Dat mag u dus lekker zelf inkleuren, maar we begrijpen ongeveer wel waar we het over hebben: over oudere mannen, over oudere vrouwen, over jongere vrouwen en jongere mannen. Daarover spreekt Paulus in dit hoofdstuk.

▶ 10:54 Oude Mannen en Vrouwen: Verstandig Leven in Vrijheid ↑ hoofdstukken

Maar ik wil op nog iets wijzen: hij spreekt hier gewoon over de senioren, in dit geval eerst de mannen. De oude mannen moeten nuchter zijn. Ik wijs er even op dat dit al meteen aangeeft dat de vertalers het in mijn beleving niet echt goed begrepen hebben. Want dit is weer zo’n wanklank: "Oude mannen moeten nuchter zijn." Dat woordje 'moeten' staat niet in de grondtekst. Het is wel een aanvoegende wijs, maar het woord zelf ontbreekt. Daarom is de Statenvertaling, die de reputatie heeft ouderwets en streng te zijn, hier veel beter. Die geeft het weer zoals het in het origineel staat: er staat dat de oudere mannen of de oude mannen nuchter zijn. Niet moeten. Het is geen last; het gaat juist over dat sieraad. Je mag in je leven uitstralen dat je een blijde boodschap kent, en daar hoort dat woord 'moeten' niet bij. Dat is meteen dissonant; dat klinkt niet. Daarmee verraden de vertalers ook dat ze niet hebben begrepen waar het werkelijk om gaat. Bij een gelukkige boodschap, bij een evangelie van de gelukkige God, hoort een gelukkig leven. Dat wil zeggen: een leven dat zijn bronnen vindt in Hem en dat eigenlijk maar één doel heeft, en dat is dat alles in jouw bestaan één grote ode is aan Hem.

De oude mannen moeten, zoals er staat, nuchter zijn. Wat betekent nuchter? Letterlijk betekent het dat je niet gedronken hebt en niet onder invloed bent. Dat is in dit geval ongetwijfeld letterlijk zo, maar het is vooral ook figuurlijk het geval. Namelijk: je niet gek laten maken. Dat is wat nuchterheid is. Juist jonge mensen zijn daar misschien wat gevoeliger voor, maar voor oudere mannen zou het toch eigenlijk niet tot eer strekken als je je altijd maar laat leiden door de waan van de dag en allerlei hypes. Nee, nuchter zijn is gewoon weten waar het om gaat. Er staat ook 'waardig' bij, wat respectafdwingend betekent. Al die eigenschappen die hier genoemd worden zijn geen lasten; het is zonneklaar dat dit logisch is. Je voelt op je klompen aan dat dit inderdaad een versiering is van de gezonde leer als oude mannen zo zouden zijn: nuchter, respectabel en bezadigd.

Bij dat woord 'bezadigd' wil ik ook even een aantekening maken, want ik heb het niet zo op dat woord. Ik denk bij bezadigd meteen aan saai, een beetje suf of muf; zo futloos. Maar weet u wat er eigenlijk staat? Verstandig. Dat is wat het woord betekent. Het komt in dit gedeelte van Titus 2 alleen al zo’n vijf of zes keer voor: verstandig. Dat staat wel haaks op wat ons altijd wordt voorgehouden. De maatschappij zegt dat de hoogste wijsheid is dat je moet doen wat je voelt. Nou, ik zal u zeggen: dat is heel dom. Je moet niet doen wat je voelt; je moet je bezinnen en je verstand gebruiken. Je hebt verstand van God gekregen. Verstandig zijn wil trouwens niet zeggen dat je per se veel verstand hebt, maar het betekent dat je het verstand dat je hebt, veel gebruikt. Dat is net even wat anders. Wees bezonnen en weet wat je doet. Bezin eer gij begint. Van oude mannen is dat een eigenschap die de leer van God, onze Redder, versiert.

Verstandig en bezonnen, en er staat nog bij: gezond in het geloof, de liefde en de volharding. Het is eigenlijk wel opmerkelijk: we zeggen vaak dat ouderdom komt met gebreken, maar in geestelijk opzicht is het juist omgekeerd. Daar is het zo dat de ervaring je wijzer en ook gezonder maakt. Hoe zegt Paulus het elders in de Korinthebrief? Hij zegt daar dat, hoewel de uiterlijke mens vervalt — en dat is natuurlijk zo als je ouder wordt — de innerlijke mens nochtans van dag tot dag wordt vernieuwd. Van die oude mannen wordt hier gezegd dat ze gezond zouden zijn in het geloof. Dat wil zeggen: in het vertrouwen en in dat wat ze weten en wat geloofd wordt. Gezond in de liefde en de volharding, oftewel: volhouden. Dat doen we vanwege de hoop die ons is voorgehouden en de vitaliteit die daarbij hoort. Gezond betekent namelijk ook levenskrachtig en vitaal. Dat zorgt ervoor dat je blijft staan en je niet laat afbrengen.

Er staat nog iets bij: ook de oudere vrouwen worden eveneens aangesproken. Zij moeten 'priesterlijk' zijn in hun optreden. In de Statenvertaling staat: "gelijk de heiligen betaamt". En daar staat nog iets bij: niet kwaadsprekend. Nu kun je natuurlijk gemakkelijk zeggen dat niet kwaadspreken een eigenschap is die elke gelovige en elk mens zou sieren, maar een gelovige in het bijzonder. Dat is waar, maar het is niet voor niets dat dit specifiek over vrouwen gezegd wordt. Ik heb een uitspraak gelezen van Calvijn — ik geef hem door voor wat hij waard is, want ik ben over het algemeen niet zo Calvijn-citerend. Hij schreef eeuwen geleden dat laster en kwaadsprekerij een kwaal van vrouwen is die toeneemt naarmate zij ouder worden. Calvijn had daar misschien ervaring mee, maar het rondgaan in de huizen is wat kwaadsprekerij natuurlijk is: mensen in een kwalijk daglicht stellen. Een bekende uitdrukking is ook 'oudevrouwenpraat'. Nu kunnen mannen zich daar ook heel goed schuldig aan maken, maar het praten over anderen siert een mens in ieder geval niet. Een mens die een goed bericht heeft door te geven, een evangelie en een blijde boodschap, wordt niet gesierd wanneer hij kwaadspreekt van mensen en hen graag in een kwalijk daglicht plaatst.

Er wordt ook nog bij gezegd: niet verslaafd aan veel wijn. Je zou daar de conclusie uit kunnen trekken dat Paulus iets tegen wijn zou hebben, maar dat is in de Bijbel in het algemeen helemaal niet zo. Er wordt dikwijls — en dat vinden sommige mensen misschien niet zo leuk — de loftrompet over wijn gestoken. In het boek Richteren staat dat wijn het hart van God en mensen verheugt. Als je eenmaal weet waar wijn het beeld van is — druivensap dat in de kelder is geweest en dan als het ware uit het graf weer tevoorschijn komt als een geestrijk vocht — dan zie je dat het een beeld is van nieuw leven. Dat verheugt. Wijn is dus een schitterend ding, maar het kwalijke zit hem in dat woord 'verslaving'. Voor mensen die vrij zijn, past het niet om verslaafd te zijn. We zongen zojuist in dat lied dat Hij de zondenslaven vrijmaakt. We zijn vrijgemaakt, vrij van de last van de wet. Paulus zegt ook elders dat we ons niet weer een slavenjuk moeten laten opleggen. Ik heb goed nieuws voor mensen die tobben met verslaving, in wat voor variant dan ook. Weet u wat het verschil is tussen slavernij en verslaving? Een slaaf zit echt vast aan iets.

Wij kennen het fenomeen in onze dagen niet meer in dit werelddeel, maar een slaaf was iemand die het niet moest proberen om weg te lopen, want het kon hem zijn leven kosten. Hij zat dus echt vast.

Weet u wat het mooie is van verslaving? Je denkt dat je vastzit, maar het is niet echt zo. Je denkt: "Ik kan daar niet vanaf." En dat is nu juist de reden waarom mensen er inderdaad aan vastzitten: het is de illusie eraan vast te zitten. Ik dacht ooit ook dat ik nooit van het roken af zou komen, totdat ik besefte dat het in mijn hoofd zat. Op het moment dat dat licht doorbreekt, dan laat je het liggen. Is het dan zo simpel? Ja, ik zou zomaar mensen hier naar voren kunnen halen die bevestigen dat het echt zo is.

Verslaving zit tussen de oren, zeggen we dan. Je dénkt ergens aan vast te zitten, maar de waarheid maakt vrij wanneer de illusie wordt doorbroken. Op het moment dat je inziet dat het daar zit — dat je denkt ergens aan vast te zitten — dan ben je vrij.

Paulus spreekt hier over de oude vrouwen: niet kwaadspreken en niet verslaafd zijn aan veel wijn, maar in de vrijheid staan. Daar gaat het over. En er staat: "in het goede onderrichtende". Letterlijk staat daar dat het "goed" wordt, wat hier "voortreffelijk" betekent.

Het is zo mooi. Het gaat erom dat die oudere vrouwen, inmiddels door ervaring wijs geworden, een leven leiden dat respectabel en voortreffelijk is. Dat ze zelf zo'n voortreffelijk voorbeeld zijn en vervolgens voortreffelijk onderwijs geven. Aan wie dan?

▶ 22:48 Jonge Vrouwen en de Symboliek van de Schepping ↑ hoofdstukken

Wel, wat staat er precies? "Zodat zij de jonge vrouwen opwekken." Letterlijk staat er: verstandig maken. Daar heb je dat woord weer. Maar Paulus schrijft dus dat de oudere vrouwen de jonge vrouwen moeten opwekken. Dat is trouwens opmerkelijk, want Paulus had aan Titus geschreven dat hij ook de oudere mannen zou instrueren en dat ook zou voorhouden en daarvoor uit zou komen. Maar Titus krijgt geen hint of aanwijzing dat hij ook de jonge vrouwen zou onderwijzen. Nee, dat zouden de oudere vrouwen doen. Het zou immers alleen maar aanleiding tot praatjes geven wanneer Titus, als jonge kerel, dat zou doen. Nee, weet je wie daar veel beter voor geschikt zijn? Dat zijn juist de oudere vrouwen die door ervaring wijs geworden zijn; zij die zelf ook ooit jong waren.

Zij moeten de jonge vrouwen opwekken om hun man en kinderen lief te hebben. Ja, dat is mooi. Vandaag de dag worden zulke dingen niet zo sterk meer verteld. Weet je wat je vandaag de dag verteld wordt? Dat je vooral je carrière moet liefhebben en dat je daar primair aan zou moeten denken. Het is funest, trouwens. Als die oudere vrouwen de jongere vrouwen zouden instrueren dat ze inderdaad hun man en hun kinderen genegenheid zouden bewijzen — letterlijk gezegd: liefde zouden betonen — dan is dat de echte levensvulling. Is een carrière dan fout of is werk verkeerd? Daar gaat het niet om. Maar het gaat erom dat jonge vrouwen zich er primair op zouden trainen zich daarop toe te leggen: hun man en hun kinderen lief te hebben en genegenheid te bewijzen.

En dan staat er: bezadigd. Daar heb je dat weer; je kunt het wel doorkruisen. Lees gewoon 'verstandig'. Iedere keer komt dit terug in de aanwijzingen die we in dit gedeelte vinden. Dus: verstandig en kuis. Wat betekent kuis? Ook dat woord heeft een bepaalde bijklank; je denkt dan gemakkelijk aan preuts. Nee, dat is het niet. Ditzelfde Griekse woord wordt elders in het Nieuwe Testament vertaald met zuiver of rein. En in dit verband betekent het ook: niet uitdagend, maar gewoon inderdaad zuiver. Je bent getrouwd, je bent van je man, en je zou in je opstelling, in je optreden en in je kleding niet uitdagend zijn. Dat is het dus: zuiver en rein.

En er staat nog bij... laat de redactie van Opzij het maar niet horen — dat is een feministisch blad — daar staat: huishoudelijk. Dat mag je tegenwoordig natuurlijk bijna niet meer vertellen. Maar ik moet daar even iets over zeggen. "Het huis" in de Bijbel is niet alleen de woning, maar primair zijn dat de bewoners. Zoals je dat ook vindt in Jozua 24 vers 15 — en op zo veel andere plaatsen: "Ik en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen." Dan gaat het niet over een paar muren met een dak erboven, nee, dan gaat het over het gezin. Een jonge vrouw zou haar man en kinderen liefhebben en zich toeleggen op haar taak thuis, zodat ze zich daarvoor inzet. Zo brengt Paulus dat naar voren. En wat de wereld daarvan zegt, ja, dat zal ons worst wezen.

Weet u wat het trouwens ook is? Ik vind het wel mooi dat erbij staat: verstandig. Het is namelijk ook heel verstandig. Want zodra de verhoudingen anders komen te liggen, zoals we dat in onze dagen overal zien, en men zegt dat het primair om je carrière gaat, weet u wat dat betekent? Het is destructief voor relaties en destructief voor gezinnen. Het is dus heel wijs wat Paulus hierover naar voren brengt. Jonge vrouwen zouden zich in de eerste plaats daarop toe leggen. En dan staat er ook nog bij — en dat mag je natuurlijk ook niet meer zeggen: "aan haar man onderdanig te zijn". Dat wil zeggen: zich onderschikken. Niet dat de man de baas is, maar het hoofd.

Dit soort principes ligt tegenwoordig misschien heel gevoelig. Dat kan best, want we staan allemaal onder invloed van de tijdgeest. Maar wij weten nauwelijks meer waar dit soort dingen mee verband houden; waarom de Bijbel dit zegt. Wij weten niet meer waarom de Bijbel zegt dat de man het hoofd is, simpelweg omdat we de reden zijn vergeten. Daarom wil ik het graag onder de aandacht brengen. In de Bijbel is de man het beeld van God, een beeld van de Schepper. De vrouw is een beeld, niet van de Schepper, maar van de schepping of van het schepsel.

Dat kan specifiek zijn voor Israël, maar wat dacht u van dat woord uit Romeinen 8, waar de schepping in barensnood is? De schepping wordt daar voorgesteld als een zwangere vrouw die hoogzwanger is, in blijde verwachting. Waarom? Omdat de Schepper haar nieuw leven heeft gegeven. Achter de begrippen mannelijk en vrouwelijk gaat zo’n geweldige symboliek schuil. Het spreekt van de Schepper en de schepping en hun liefdebewijs. De Schepper is ook verantwoordelijk voor de schepping. Zo zegt de Bijbel dat ook van de man: dat de man verantwoordelijk is voor zijn vrouw en voor haar zou zorgen en zich voor haar zou inzetten. Als je weet waar het een beeld van is, dan begrijp je het. Dan is het een schitterende uitdaging juist om dat ook in je leven te demonstreren: de symboliek van Schepper en schepping.

Daarom worden deze dingen eigenlijk als een vanzelfsprekendheid door Paulus naar voren gebracht. Vandaag is het niet vanzelfsprekend meer, maar dat neemt niet weg dat hier nog helemaal niets aan veranderd is. Dit is de achtergrond van mannelijk en vrouwelijk. Paulus zegt dan ook inderdaad dat zij zich zouden onderschikken aan hun man, dat wil zeggen: ontzag voor hem zouden hebben. En dan vervolgens: "opdat het woord van God niet gelasterd worde." Daar kom je eigenlijk weer terug op waar we het over hadden, namelijk dat de gezonde leer wordt versierd. Er wordt in het leven gedemonstreerd hoe geweldig dat onderwijs van het Woord van God is. Want het zou natuurlijk zomaar kunnen dat je prachtige dingen naar voren brengt, maar dat het leven en het gedrag daar haaks op staan. Dan krijg je het fenomeen dat mensen zeggen: "Moet je hen horen, ze zeggen dit, maar ze doen dat." Dat is zo'n aanfluiting. Je leven moet juist een ode, een sieraad zijn voor dat wat je naar voren mag brengen.

▶ 30:44 Jonge Mannen en Titus: een Onaanvechtbaar Getuigenis ↑ hoofdstukken

En moedig evenzo aan. Dat 'vermanen' is weer zo'n woord hè? Dat vermanen is weer zo’n aanwijzing waaruit ik concludeer dat de vertalers toch weinig idee hebben van waar het om gaat. Het is geen wet. Kijk, vermanen... letterlijk staat hier het woordje parakaleo. Dat betekent 'ernaast roepen', maar dat betekent niet dat vingertje, dat 'moeten'. Nee, het is aanmoedigen, bemoedigen. Moedig evenzo aan. Wat een totaal andere klank heeft dat dan wanneer je zegt: 'vermaan evenzo'. Juist daar zijn mensen op afgeknapt. Men spreekt over het evangelie, maar in werkelijkheid worden de mensen onder een last gebracht.

Dus: moedig evenzo de jonge mannen aan om bezadigd te zijn. Nee, niet bezadigd: verstandig. Juist jonge mannen en jonge mensen hebben de reputatie onbezonnen te zijn. 'Jong en onbezonnen', zeggen we dan. Maar het gaat erom gewoon eerst hun verstand te gebruiken en verstandig te zijn in alles.

Bezonnen, houd hen in jezelf een voorbeeld voor. Er wordt voor de rest tegen Titus niet gezegd dat hij de jonge mannen ook zou instrueren. Paulus zegt: 'Wees nou gewoon maar zelf een type'. Want dat is het woord wat er eigenlijk gebruikt wordt: een model. Zodat ze zich gewoon aan jouw gedrag spiegelen en in jou zien van: 'Oh, zo werkt dat dus, zo mag ik leven'. Houd hen in jezelf een model voor van goede – letterlijk staat er voortreffelijke – werken. Dat is niet een speciale categorie werken, zoals collecteren of goede dingen doen voor je buurvrouw. Nee, goede werken, voortreffelijke werken, hebben met je hele leven te maken. Zoals dat staat in 1 Korinthe 10: of je nu eet of drinkt of wat je ook doet, doe het alles ter ere van God, zodat daarin de heerlijkheid van God zelf gezien wordt.

Houd hen in jezelf een voorbeeld voor van voortreffelijke werken en zuiverheid in de leer, zegt Paulus er nog bij. Bij dat woord 'zuiverheid' staat letterlijk 'onvergankelijkheid'. Dat is wel mooi, want dat betekent dat het houdbaar is; het vergaat niet. En dat betekent ook: laat het niet aangepast zijn aan de waan van de dag. Dat is een verleiding die voor elke prediker en elke bijbelleraar op de loer ligt: dat je je boodschap gaat aanpassen aan wat leuk bevonden wordt en wat populair is. Nee, laat het gewoon onvergankelijk zijn. Dat wil zeggen: zuiver. Gewoon in overeenstemming met wat er staat geschreven. Dat verandert niet. Mensen zeggen dan dat het ouderwets is, maar dat is des te beter. Ik hoorde laatst iemand zeggen: 'Wij hebben een hele ouderwetse boodschap die dateert van rond het jaar nul, en het is de allerbeste.' Toch? Zuiverheid in het leren wil zeggen dat het houdbaar is en niet vergaat; ook na tweeduizend jaar staat het gewoon nog als een huis.

En dan staat er nog achteraan: 'waardig'. Dat wil zeggen respectabel, niet laag-bij-de-grond. Juist jonge mannen zouden zich daar zo gemakkelijk aan schuldig kunnen maken, maar dat is niet respectabel. Wees waardig en eerbaar. Zorg voor een gezonde prediking; letterlijk staat er 'een gezond woord'. Dat je een vitaal, levenskrachtig woord mag doorgeven waarop niets valt aan te merken. Letterlijk staat er 'een onontkenbaar woord'. Dat wat je zegt is misschien niet altijd populair, maar er valt niets tegen in te brengen. Het is onaanvechtbaar. Dat is wat Paulus tegen Titus zegt, of wat hij aan hem schrijft: laat het woord dat je uitdraagt een gezond, vitaal woord zijn, maar ook onaanvechtbaar. Spreek dat wat er staat geschreven, zodat ook de mensen er niets op hebben aan te merken.

En dan zeg ik tenslotte nog: opdat de tegenstander tot zijn beschaming niets ongunstigs van ons hebbe te zeggen. Zie je in welk kader dit onderwijs gegeven wordt? Het is de bedoeling dat het onderwijs zelf staat als een huis, zodat het onmiskenbaar is dat het een geweldige boodschap is. Een blij bericht dat wijst op een groot God en de genade die Hij heeft bewezen voor heel het mensdom, en dat Hij Zijn plannen realiseert. Dat alles zou Titus vertellen daar op Kreta. Dat is onaanvechtbaar, zodat daar niemand iets op aan te merken zou hebben.

Maar ook de levens moeten daarmee in overeenstemming zijn. Laat de levens een sieraad zijn van wat er uitgedragen wordt. Zodat de tegenstander elk wapen en elk instrument uit handen geslagen wordt en hij inderdaad moet erkennen: het is inderdaad zoals gezegd wordt; het is een goed bericht, het is een gezonde leer. Opdat de tegenstander tot zijn beschaming niets ongunstigs, niets kwaads van ons hebbe te zeggen. In dat kader zegt Paulus deze dingen. Het gaat om één ding en dat is dat het woord van God klinkt. Dat het doorgang vindt en dat onze levens geen obstakel zijn in die voortgang. Kom er voor uit en laat je leven gewoon daarmee stroken. Dat we in overeenstemming zijn; laat het een sieraad zijn tot eer van Hem. Amen.