▶ 00:00 Gods Kalender en de Hoogtijden van Yahweh ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag allemaal. Dankjewel Eric-Jan voor de mooie dingen die je zojuist met ons hebt gedeeld. De prachtige liederen die we gezongen hebben en met name het laatste lied sluit wel heel erg mooi aan, als u het mij vraagt, bij het thema waar ik jullie graag bij wil bepalen. En dat zien jullie achter mij geprojecteerd: Gekruisigd naar Gods raad en naar Gods voorkennis.

Het is u natuurlijk wel opgevallen dat wij vanmiddag hier een bijeenkomst hebben op een prachtige voorjaarszondagmiddag. Het voorjaar is volgens astronomische normen gisteren begonnen en afgelopen donderdag begon trouwens in Israël de lentemaand. Die maand heet ook zo, de maand heet Aviv en Aviv betekent lente; Abib heet dat dan. Vandaag is het dus inmiddels de vierde van die maand, de vierde van de eerste maand van het Bijbelse jaar of het jaar ook van Israël.

Waarom zeg ik dat? Nou, omdat dat ons bepaalt bij gebeurtenissen die juist ook op de kalender van God staan. Want God heeft een kalender; je leest in Leviticus 23 over de hoogtijden van de Here of de hoogtijden van Yahweh. Dat wil zeggen: het zijn de afgesproken data die God zelf heeft neergelegd en vastgesteld. En in die eerste maand is er nogal wat aan de hand. De eerste maand is bij uitstek de maand van het Pascha, of zo u wilt, van Pesach. Eigenlijk is het zo dat je eerst Pascha hebt, dat is op de 14e dan, en dan vervolgens daarna vanaf de 15e het feest van Pesach. Dat valt min of meer niet helemaal, en daar is een heleboel over te melden, maar daar gaan we het vanmiddag maar niet over hebben: over de christelijke kalender en de Hebreeuwse kalender, want dat valt nooit helemaal samen. Dat is ook ooit een decreet geweest dat ze dat zo hebben afgesproken dat het nooit samen mag vallen. Dat is heel discutabel.

Maar het is in ieder geval wel zo dat zoals Pesach nu aanstaande is, zo is het ook in de kerkelijke kalender; over twee weken is het Pasen. Bij die gebeurtenissen wil ik jullie vanmiddag ook eens bepalen. Het is in de lijdenstijd altijd goed natuurlijk om te denken aan Hem die Zijn leven gaf tot een losprijs voor allen en aan Hem die is opgewekt uit de dood. Ik bedoel, het is de basis van dat wat we mogen weten als het evangelie, de blijde tijding van God. Maar als er één tijd is waarin dat bij uitstek op zijn plaats is, dan is dat juist wel de maand die nu ook is aangebroken.

En dat vind ik heel boeiend, want God heeft dat allemaal tevoren zo beschikt. Hij is God en Hij alleen. Zo hebben we zojuist al met elkaar afgesproken of in ieder geval uitgesproken, of nog beter: uitgezongen zelfs. En dat vind ik zo boeiend. Ik ben daar de laatste tijd heel vaak mee bezig, het hele seizoen al, omdat ik in Capelle een hele serie studies mag geven over het onderwerp van de hoogtijden van Yahweh. Dat is een heel hoofdstuk dat daaraan gespendeerd is in het boek Leviticus 23.

Dan lees je dus dat in die maand Aviv, beter bekend als Nisan – maar goed, Aviv vind ik mooier want dat betekent lente – het deze maand is waarin God specifiek had bepaald dat tijdens die dagen van Pascha en Pesach het lam geslacht zou worden op de 14e. Dat staat hier heel uitgebreid op allerlei plekken in de Bijbel: de veertiende van die maand. Ongeacht op welke weekdag dat dan zou vallen, op de veertiende zou het lam geslacht worden.

En dan vervolgens wordt daarvoor weer geen datum gegeven, maar wel een weekdag vermeld: "daags na de Sabbat". Dus de dag na de zaterdag, dan zou de eerstelingschoof – dat wil zeggen de eerstelingen van de gerstenoogst – bij de priester gebracht worden en de priester zou die dan heel demonstratief bewegen voor het aangezicht van God.

Dit is zo fascinerend, want dat is historie. Ik bedoel, God heeft dit al bij monde van Mozes tegen Zijn volk Israël gezegd, al vijftienhonderd jaren voor onze jaartelling, dat dit allemaal al zo bepaald was in Gods kalender. Op de veertiende zou een lam geslacht worden en dat is ook trouwens de reden dat Israël dat ook gewoon historisch viert, omdat bij die gelegenheid het volk ook bevrijd is uit Egypteland en vervolgens op reis ging naar het beloofde land. Dat wijst dus terug naar een lam dat geslacht was, en een hele geschiedenis staat daarover beschreven.

▶ 06:02 Christus als het Ware Pascha en de Eersteling ↑ hoofdstukken

Ja, maar het geweldige daarvan is dat het niet alleen terugziet op het verleden, maar bovenal ook vooruitwijst naar Hem die zou komen: het Lam dat geslacht zou worden, de Messias zelf. Hij is ook inderdaad op die dag van het Pascha, vlak voorafgaand aan het feest – want er was haast bij geboden – daadwerkelijk geslacht. Het is zelfs zo dat het niet alleen op de dag nauwkeurig was, maar zelfs op het moment nauwkeurig. Er staat in de Bijbel vermeld dat het halverwege de middag zou zijn, en we weten dat de Heer Jezus toen ook daadwerkelijk de laatste adem uitblies. Vervolgens lees je er nog heel speciaal bij vermeld dat geen been van Hem werd verbroken, terwijl dat bij de andere gekruisigden wel het geval was. Dat alles wijst op het feit dat Hij het ware Pascha is. Hij is geslacht, geen been van Hem werd gebroken, en het gebeurde op die dag en op dat moment. Terwijl de Heer stierf even buiten de poorten van Jeruzalem, werden even verderop op het tempelplein al die lammeren exact op datzelfde moment geslacht. Hoe bijzonder is het dat God dat zo al heeft vastgelegd.

Vervolgens werd Hij op de dag na de sabbat door God opgewekt uit de doden. Dat was niet zomaar een willekeurige dag; dat was de dag waar ik het zojuist over had, de dag van de eerstelingschoof. De eersteling van de oogst werd dan aangeboden aan God. Dat is precies de dag dat God Hem – die kort daarvoor was gestorven, gekruisigd en gedood door Zijn volk, geslacht dus – liet verrijzen uit het graf als Eersteling. Dat wil zeggen: de Eerste die eens voor altijd de dood achter Zich liet. Daarmee was en werd Hij de garantie voor de oogst die zou volgen. En die oogst is heel groot, namelijk allesomvattend.

Paulus zegt later in 1 Korinthe 5: "Ook ons Pascha is voor ons geslacht." Maar tien hoofdstukken later, in hoofdstuk 15, zegt hij dat Christus als Eersteling is verrezen. Ieder in zijn eigen rangorde: allen die in Adam sterven, zullen ook levend gemaakt worden. Hij – daar gaat het nu even om – Hij is de Eersteling, en God had dat al tevoren zo bepaald en beschikt. Dat is in feite ook meteen een kleine toelichting op wat ik in de eerste dia liet zien.

▶ 08:53 De Toespraak van Petrus: Jezus van Gods Wege Aangewezen ↑ hoofdstukken

Die frase die ik daarin liet zien, gekruisigd naar Gods raad en voorkennis, is een term die ontleend is aan Handelingen 2. Ik stel voor dat we daar een paar verzen uit gaan lezen. U moet daarbij dit weten — en ik denk dat dit voor velen niet onbekend is: Handelingen 2 is het hoofdstuk waar het boek Handelingen zo goed als mee begint. Vlak na de hemelvaart, tien dagen later om precies te zijn, wordt de Pinksterdag gevierd. U moet weten dat de Pinksterdag ook een Joods feest was; dat wil zeggen, ook zo’n hoogtijd van Yahweh. Het was de vijftigste dag, het Wekenfeest.

Hoezo de vijftigste dag? Dat was vanaf de dag dat de eersteling — deze moet u even onthouden — vanaf de dag dat de eerstelingsgolf, waar ik het zojuist over had, daags na de sabbat werd aangeboden aan God. De priester bewoog die schoof als een bewijs dat het een levende eersteling is. Welnu, vanaf die dag moest men gaan tellen. Dat noemt men de omertelling, de dag dat men start met het tellen van dagen en van weken. Men moest zeven weken tellen, 49 dagen, en als die telling gecompleteerd was, dan brak de vijftigste dag aan. Dus die vijftigste dag, die Pinksterdag, is gebaseerd op de dag van de eerstelingsgolf. Pinksteren heeft per definitie alles te maken met Pasen.

Het is op die dag dat de Joden ook hun hoogtijden hadden. Je leest in Handelingen 2 dat het volk was vergaderd; vele pelgrims uit het buitenland waren in Jeruzalem verzameld. Op die vijftigste dag waren er drommen pelgrims in Jeruzalem. Ook de discipelen waren daar met 120 man vergaderd en dan vinden die wonderlijke gebeurtenissen plaats: een geluid als van een geweldige windvlaag, tongen als van vuur en het talenwonder dat plaatsvindt. Dan is het Petrus die opstaat en toelichting gaat geven op dat wat iedereen daar had kunnen waarnemen. Er waren ook spotters die zeiden dat het niks voorstelde, dat het gekheid was of dat die mensen gewoon een beetje te veel zoete wijn op hadden. Dat soort spottende taal of sarcastische uitdrukkingen hoorde je daar, maar Petrus gaat toelichting geven op wat er werkelijk aan de hand is.

Dan gaat hij de Bijbel openen. U moet dus weten: het was een Joodse feestdag, een hoogtijdag, maar het was ook de vijftigste dag nadat de Here Jezus was opgestaan uit de doden. Petrus komt uitgebreid aan het woord en geeft hele lange citaten uit de Bijbel, uit de profeten. Ik begin nu aan te haken bij vers 22. Dat is de tweede keer dat hij zijn volksgenoten attendeert. Hij zegt eigenlijk: attentie! Mannen van Israël. Het is niet zomaar in het algemeen aan heel de mensheid gericht; hij richt zich specifiek tot zijn volksgenoten en zij zouden horen. Al eerder had hij dat ook al gezegd in vers 14: "Gij Joodse mannen, neem mijn woorden ter ore." In feite zegt hij daar ook al: attentie!

Nu doet hij dat opnieuw omdat hij echt tot zijn punt gaat komen. Hij begint meteen te spreken over de naam die de afgelopen maanden in Jeruzalem enorm gegonsd had. Iedereen wist waarover hij het nu ging hebben. Hij zegt: Jezus — dat is de Griekse vorm, hij heeft wellicht in het Aramees gesproken. Maar hij adresseert het ook meteen: niet alleen wie zijn toehoorders zijn, maar over wie hij gaat spreken: Jezus de Nazarener. Hij noemt de naam heel concreet en historisch. Bovendien zit in die aanduiding 'de Nazarener' wel degelijk een profetische lading. Je leest in Mattheüs 2 dat als Jozef en Maria zich met hun zoon Jezus opnieuw in Nazareth vestigen, er staat dat vervuld zou worden hetgeen de profeten gesproken hebben.

Dat is heel interessant, want Nazareth had de klank van een profetische figuur: van de Netzer. Nazareth en Netzer; daar zit een Hebreeuws woord in en dat betekent 'de spruit'. Dat is een term die nogal eens gebezigd wordt door de profeten als aanduiding van Hem die komen zou, de Messias. In het hele Oude Testament vind je de naam Nazareth helemaal niet, dus het is waarschijnlijk een jonge nederzetting geweest. Men heeft wel verondersteld dat het een plaatsje is geweest waar juist nakomelingen van David zich hebben gevestigd. Er zat dus een profetische lading in door te zeggen "de Nazarener". Petrus zegt: "Jezus de Nazarener", dat wil zeggen: die ene. Die ene die ze allemaal wel kenden als ze het hadden over een Nazarener. Als er één bekend was, dan was het wel deze Jezus.

Dan voegt Petrus er nog iets aan toe: "een man u van Gods wege aangewezen". Zij kenden die naam allemaal, dat was een van de bekendste namen in die dagen in Jeruzalem en omstreken, en trouwens ook in het noorden in Galilea. Maar Hij was van Gods wege aangewezen. Jezus was niet alleen een bekende prediker, maar God heeft Hem gepresenteerd. Jezus heeft zichzelf niet aangediend; nee, God zelf had Hem aangewezen. En hoe dan wel? Door krachten, wonderen en tekenen. Dat wil zeggen doordat Hij dingen heeft gedaan die onmogelijk aan een mens of aan Hemzelf zouden kunnen worden toegeschreven.

God heeft Hem aangewezen door krachten, wonderen en tekenen. Dat hoeven niet per se drie verschillende dingen te zijn, want een kracht kan ook een wonder zijn en ook een teken, maar het zijn wel drie verschillende categorieën. Krachten zijn daden van goddelijke kracht; kracht die je onmogelijk aan een mens kunt toeschrijven. En wonderen? Een wonder is dat wat je niet kunt verklaren, wat je doet verwonderen en waar geen verklaring voor bestaat. Wat Jezus gedaan had, was overduidelijk. Zijn boodschap was bijzonder, maar God had Hem ook heel evident aangewezen. Iedereen kon dat weten door de krachten, wonderen en tekenen. Tekenen kunnen krachten of wonderen zijn, maar het zijn vooral dingen die een duidelijke betekenis hebben. Dat is wat een teken betekent: daden met een betekenis.

God heeft die man uit Nazareth aangewezen en bevestigd: Hij is het. Hij is degene die komen zou. Er staat: "van Gods wege aangewezen door krachten, wonderen en tekenen, die God door Hem in uw midden verricht heeft." Daarmee wordt onderstreept dat het inderdaad God zelf is geweest. Jezus deed dit niet uit zichzelf, maar het was God die daarin handelde via Jezus. Jezus was om zo te zeggen het medium, het middel waardoor God bewees: Hij is het. In feite vertelt Petrus hier niks nieuws; hij herinnert zijn volksgenoten en zijn toehoorders aan dat wat ze allemaal al wisten.

▶ 19:25 Gekruisigd Naar de Bepaalde Raad en Voorkennis van Dé God ↑ hoofdstukken

Eerder had plaatsgevonden in Jeruzalem. En nu komen we bij die tekst waar ik al in de eerste dia op wees en die tekst die ik eigenlijk ook citeerde: deze Jezus, die God heeft aangewezen, naar de bepaalde raad en voorkennis van God uitgeleverd. Laten we die zin eens eventjes, zoals we dat trouwens met vers 22 ook al deden, heel nauwkeurig bekijken. Een heel precies zinsdeel voor zinsdeel. Deze Jezus is naar de bepaalde raad en de voorkennis van God uitgeleverd. Want deze hele formulering bepaalt ons heel sterk bij het laatste lied wat we zojuist hebben gezongen: namelijk bij iemand die werkelijk God is en de dingen beschikt. Dat blijkt hier heel sterk.

Laten we dat nader bezien. De bepaalde raad: dat wil zeggen "bepaald", het is vastgesteld. Heel duidelijk ook begrensd en aangewezen. En "de raad" is een woord dat in de Bijbel nogal eens een keer gebruikt wordt. Letterlijk heeft het iets te maken met de bedoeling. Een verborgen bedoeling. Het is niet helemaal hetzelfde als het woordje "wil". Gods wil is niet altijd Zijn raad. Sterker nog, er kunnen dingen gebeuren die tegen Gods wil ingaan. Maar tegen Zijn raad gaat het nooit in.

Dat is een heel mooi voorbeeld, ik wil er toch even op wijzen. Ik heb hier even een verwijzing naar Romeinen 9 gemaakt, maar daar wordt het woordje "raad" ook gebruikt. Helaas komt dat in de vertalingen niet uit de verf en die hebben dat dan verward met het woordje "wil". Dan gaat het over Farao. Je leest over Farao die te horen had gekregen van God middels Mozes: "Laat mijn volk gaan." Nou, dat was Gods wil. Wat Gods wil was voor Farao, dat was volkomen duidelijk. Hij kreeg het te horen van Mozes: "Laat mijn volk gaan." Dat was Gods wil. Maar er wordt tevens gezegd dat Farao niet ging luisteren — dat wist Mozes trouwens van tevoren al. En op het moment dat hij bezwijkt onder de druk en de plagen, dan gaat God zijn hart versterken en verharden, zodat hij "nee" blijft zeggen.

Dan gaat Petrus of Paulus in Romeinen 9 met zichzelf min of meer in discussie. Hij gaat vragen stellen: hoe zit het dan? Nu zul je tegen mij zeggen: wat heeft God dan nog aan te merken? Als God tegen Farao zegt: "Laat mijn volk gaan," maar Farao kon helemaal niks omdat zijn hart werd verhard. Ja, zegt Paulus dan: wie denk jij dat je bent? Maar men zou kunnen zeggen: wie heeft Gods bedoeling dan weerstaan? Het antwoord is: niemand. Farao weerstond Gods wil, dat is duidelijk, maar hij beantwoordde aan Gods bedoeling. Want God had gezegd: "Ik ga door Farao Mijn kracht en heerlijkheid aan de hele aarde betonen." En daarvoor had God een onwillige, rebellerende, machtige tegenstander nodig. Het was de machtigste man in die dagen op aarde. En God heeft zijn hart verhard omdat God juist daardoor Zijn kracht zou betonen.

Kijk, over God gesproken: God verdedigt dat niet. God wordt niet ter verantwoording geroepen. God is niet verantwoordelijk alsof Hij ter verantwoording zou kunnen worden geroepen door ons. Nee. God is God. Hij gaat Zijn weg. En wij zijn — dat is trouwens ook Romeinen 9 — Hij is de grote Pottenbakker en Hij maakt vaten, de één voor dit doel en de ander voor dat doel. En Farao werd in dit geval gebruikt als een vat van oneer en die kreeg de ondankbare taak om dit te doen. Maar het geweldige is: God is de Pottenbakker van elk vat. Hij is degene die... ja, wij zijn allemaal klei in de hand van de Pottenbakker. We zijn uit de aarde genomen en Hij zet ons ergens neer op een bepaald punt in de tijd, op een bepaalde plek op aarde, en Hij beschikt dat. Hij gaat Zijn weg met deze hele wereld en met de hele schepping. En we begrijpen er geen bal van, daar hadden we het net nog eventjes over, wat jij zo naar voren bracht. Dat gaat zo mijlenver boven ons denkvermogen hoe de dingen gaan, maar God is God en Hij beschikt. Ik vind dat zo geweldig om daaraan te denken.

Om weer even terug te komen bij Handelingen 2 vers 23: nu spreekt Petrus zijn volksgenoten aan en hij heeft het over wat het volk heeft gedaan met deze Jezus. Ze hebben Hem uitgeleverd om te worden gekruisigd. Ja, nu zegt Petrus er iets bij. Hij zegt: maar dat is gebeurd. Jullie hebben dat gedaan. Hij kon inderdaad gewoon aanwijzen: jullie als volk. Het was net wat ik zei: het was nog maar een week of zes, zeven daarvoor dat dat alles daar in Jeruzalem plaats had gevonden. Maar het was gebeurd naar de bepaalde raad van God. Het moest zo gebeuren. En ja, dit is wel heel bijzonder. Dat blijkt niet alleen uit deze uitdrukking "naar de bepaalde raad", maar ook naar de voorkennis van God. Voorkennis, dat woord hoef ik eigenlijk niet uit te leggen; dat wil gewoon zeggen dat je de dingen van tevoren kent.

En God heeft een bedoeling, Hij heeft een plan, Hij heeft een voornemen. En dat kan Hij ook doen, en dat kan Hij ook omdat Hij van tevoren de dingen weet. Eigenlijk hoef je dit niet eens... lijkt mij, als je weet dat God de Almachtige is, de Alwetende waarbij nooit iets misgaat, dan weet je op voorhand natuurlijk al dat Hij alwetend is en dus ook de dingen van tevoren weet. Hij wist gisteren wat er vandaag zou gaan gebeuren. Dat stond dus al vast. Ja, daar kun je heel erg over gaan filosoferen, maar dat betekent dus dat Hij — dat lees je ergens in de berijmde psalm — daar wordt gezongen over Zijn gemaakt bestek. God heeft een plan en Hij beschikt daarin en dat kan aangezien Hij...

Het is wel aardig om daar nu even op te wijzen: ik heb zo'n sterretje voor het woordje "God" aangegeven en daarmee bedoel ik dat daar in het Grieks een bepaald lidwoord staat. Zo zeggen we dat in het Nederlands niet, maar het is fraai omdat daarmee aangegeven is dat het niet zomaar een god is, maar dat het dé God is. De bepaalde raad en voorkennis van dé God. Welke God? Nou, de enige die aanspraak kan maken op de titel God. Want eigenlijk is het een titel; het betekent eigenlijk degene die alles een plaats geeft, die alles een plek geeft daar in de tijd, daar in de ruimte. Hij geeft het een plaats en er vindt niks plaats zonder dat Hij het een plaats geeft. Sterker, laat ik het omkeren: het vindt plaats omdat Hij het een plaats geeft. En reken maar dat God daar altijd Zijn bepaalde bedoeling mee heeft die wij dan wellicht niet kennen. Ik bedoel, van Gods bedoeling zijn wij alleen maar op de hoogte omdat Hij dat kenbaar maakt door openbaring, anders weten we er niks van.

Kijk, het is wel zo: als je eenmaal weet dat Hij God is, dan wordt het ook logisch. Theologisch dan wordt het logisch dat Hij het is die dat allemaal beschikt en bestuurt en plant. Ja, God kent en weet de dingen van tevoren, Hij is alwetend. Maar het is trouwens in dit geval niet alleen maar dat Hij de dingen van tevoren kende, maar je kunt zelfs bewijzen dat Hij het tevoren wist dat bijvoorbeeld het volk hun eigen Messias zou uitleveren aan de Romeinen om te worden gekruisigd. Waarom? Wel, God wist het van tevoren, maar Hij had het ook van tevoren laten optekenen. En daarom begon ik mijn verhaal vanmiddag ook met die kalender van God. Met Pascha, al 1500 jaren stond daar gewoon vast dat het Pascha geslacht zou worden op de veertiende tussen twee avonden. Dat specifieke tijdstip, dat wist God van tevoren en daarom heeft Hij het ook opgeschreven. Het staat met recht in het script, en daarmee bedoel ik uiteraard in de Schriften. Ja, daarom is het zo geweldig om die bibliotheek te mogen kennen, want daarin maken we

Kennis met de God die de dingen tevoren weet. Hij voorspelt de dingen niet – dat doen astrologen – maar Hij voorzegt de dingen. Zo zal het gaan. En ik wijs nu op het Pascha, want dacht je wat? Er zijn zo enorm veel voorbeelden: passages, teksten, gegevens en rituelen. Bijbelse geschiedenissen waarin allemaal wordt geïllustreerd, gedemonstreerd of expliciet voorzegd dat de Messias inderdaad zou worden geslacht en zou sterven. En wanneer Hij zou sterven, en zelfs in welk jaar Hij zou sterven.

Ja, al die dingen zijn voorzegd. Het was dus niet alleen maar voorkennis van God in de zin van: 'Hij zal het wel weten, Hij heeft ervan gehoord.' Nee, God heeft het in dit geval ook daadwerkelijk vastgesteld. En weet je wat zo apart is? Dat zijn wij, denk ik, in het algemeen een beetje vergeten. Als het Evangelie in het Nieuwe Testament – kijk het maar eens na – als het Evangelie verteld wordt vanaf het ABC... Je ziet dat hier in het boek Handelingen, maar men vindt het ook bij Paulus. Dan begint hij altijd te vertellen wat er over de Messias is gezegd en dat Hij zou sterven.

Je leest in 1 Korinthe 15, om nog een voorbeeld te geven, hoe Paulus het ABC van het Evangelie uitlegt. Dan zegt hij: 'Het eerste is dit, dat Christus is gestorven voor onze zonden naar...', en dan staat erbij: 'naar de Schriften'. Dat wil zeggen: in overeenstemming met dat wat er van tevoren gezegd en geschreven stond. En vervolgens dat Hij begraven is en opgewekt op de derde dag, naar de Schriften.

Met andere woorden: als ze ergens kwamen, vertelden ze niet alleen wie de Messias was, maar ook dat Hij de vervulling is van wat God heeft beloofd. Daarom is het ook een Evangelie: God heeft inmiddels vervuld wat Hij heeft beloofd. Hij is gekomen, Hij heeft de prijs betaald en Hij is opgewekt als Eersteling uit de doden. Dus ja, het heeft allemaal plaatsgevonden naar de bepaalde raad en de voorkennis van God.

Daar zou je met gemak een hele serie over kunnen geven. Ik wijs nu op bepaalde rituelen, bijvoorbeeld van het Pascha, of op data van de kalender. Maar wat dacht je van de geschiedenissen in de Bijbel? We hadden het net in de quiz over allerlei richters die naar voren kwamen. Denk aan een richter die eerst verworpen werd, bijvoorbeeld een Gideon. Maar er zijn er meer hoor. Neem Jefta, die eerst verworpen werd, maar uiteindelijk komen ze toch weer bij hem terug. Zo werd alsnog vervuld wat beloofd was.

Ik bedoel maar: in allerlei personages en allerlei geschiedenissen zie je dit terug. Een David; een Mozes die eerst verworpen wordt door zijn volk, veertig jaar in de woestijn verblijft en alsnog weer terugkomt. Een Isaak die geofferd wordt en waarbij op de derde dag alsnog het offer wordt gebracht. Ik zit zomaar voor de vuist weg wat dingen te noemen, maar daag me niet uit: er zijn honderden, echt talloze voorbeelden te geven in de Schrift waarin dit allemaal is voorzegd.

▶ 33:41 Het Gemaakte Bestek: de Oplossing Was Er Eerder Dan het Probleem ↑ hoofdstukken

Ik verwijs hier op deze dia ook nog even naar Openbaring 13. Daar lees je al van een heel eigenaardige uitdrukking: het Lam dat geslacht is. En er staat achter: vóór de nederwerping der wereld. Voordat deze wereld als het ware geboren werd, was het Lam al geslacht. Het stond in het script; het stond voor God al vast. Die gedachte is nog mooier, zo zou je hem eigenlijk moeten onthouden, want dat is zo wonderschoon: voordat het probleem er was, voordat de zonde er was, voordat de dood er was, was de oplossing er al. De oplossing was er eerder dan het probleem. Ja, alleen dat besef al bepaalt je bij: Hij is werkelijk God. En het stond allemaal dus vast naar de bepaalde raad en voorkennis van God, dé God.

Dat Israël Hem heeft uitgeleverd later – want we hebben het nu over Handelingen 2. Als je in dit hoofdstuk gewoon doorbladert en in Handelingen 3 uitkomt, dan lees je dat Petrus opnieuw een toespraak houdt. En dat is dan naar aanleiding van een man die zijn hele leven vanaf zijn geboorte verlamd was en die dan ineens huppelend en springend de tempel binnengaat. Dan moet Petrus dus eigenlijk ook zich gaan verantwoorden en moet hij gaan vertellen wat er gebeurd is. Dat doet hij dan ook in Handelingen 3; een schitterende toespraak die hij daar houdt, met kracht vertelt hij de dingen.

Daar wil ik even iets uit citeren, want dat onderstreept precies waar we het nu over hebben. Daar lees je dat Petrus dit zegt: "De God van Abraham, van Isaak, van Jakob, de aardsvaders. De God van onze vaderen dus. Die heeft Zijn jongen, Zijn knecht Jezus verheerlijkt." Dat wil zeggen: degene die jullie allemaal kennen, Jezus de Nazarener, Hij is inmiddels in heerlijkheid gepromoveerd, om zo te zeggen. "Die jullie hebben overgeleverd en verloochend ten overstaan van Pilatus, ofschoon deze oordeelde dat men Hem moest loslaten."

Met andere woorden: de Romeinen hebben Hem inderdaad gekruisigd, maar dat deden ze eigenlijk onwillig. Het is eigenlijk onder pressie van jullie dat dat allemaal heeft plaatsgevonden. Nota bene het volk dat wacht op haar Messias; nou komt Hij, en ze hebben Hem overgeleverd en verloochend. En dan sla ik even een paar verzen over, dan kom ik in vers 17. Petrus stuurt – dat is zo apart – dus jullie hebben Hem verloochend en jullie hebben Hem overgeleverd en dan zegt Petrus dit.

▶ 36:40 Onkunde, Metanoia en de Goddelijke Troost uit de Geschiedenis van Jozef ↑ hoofdstukken

En nu broeders, ik weet dat jullie uit onkunde hebben gehandeld, zoals ook jullie oversten. Met andere woorden: jullie wisten niet beter. Jullie hebben dit gedaan – dat is waar – maar onkundig. Het was donker voor jullie en jullie hadden geen besef waar je mee bezig was. En nu motiveert Petrus dat: maar zo heeft God in vervulling doen gaan wat Hij bij monde van alle profeten tevoren geboodschapt had, namelijk dat zijn Christus moest lijden.

Dit is een prachtige illustratie, maar eigenlijk ook een bevestiging, of om niet te zeggen een bewijs opnieuw dat God de dingen van tevoren wist. Maar niet alleen maar wist dat het mis zou gaan; nee, het moest ook zo gebeuren. Want alle profeten, zegt Petrus, bij monde van alle profeten heeft Hij dit zo in vervulling doen gaan. Zo moest het. Is dat 'moeten' onwetend zijn? Je hebt dus twee lijnen. Israël deed dit: ze hebben Hem niet gekend, ze hebben Hem, hun eigen Messias, verworpen, verloochend en overgeleverd. En tegelijkertijd: dat móést zo gebeuren. De grootste misdaad die eigenlijk ooit is begaan door het voorgeslacht van Israël, of door de mensheid zo u wilt: ze hebben Hem die God heeft gegeven, gekruisigd en verworpen. En het moest zo gaan. Beide is namelijk waar.

Zij hebben het gedaan, maar Petrus zegt ook: er moest zo gebeuren. En dat is ook eigenlijk een geweldige troost. Eigenlijk doet het mij denken – ik had het net over voorbeelden in de Bijbel, geschiedenissen ook waarin verwezen wordt of geïllustreerd wordt dat de Messias inderdaad aanvankelijk verworpen zou worden door zijn volksgenoten, maar uiteindelijk erkend – nou, het meest fraaie voorbeeld, als u het mij vraagt, is die lange geschiedenis in het boek Genesis van Jozef. Jozef, die ook verworpen wordt door zijn broers.

Jozef wist wat er allemaal zou gaan gebeuren; God had hem dromen laten zien. En zijn broers, die moesten het hele huis van Jakob – ik zeg het expres een beetje dubbelzinnig – het hele huis van Jakob moest daar natuurlijk niets van hebben. Ze vonden dat hoogmoedig wat hij claimde gedroomd te hebben: "Denk je nou werkelijk dat wij ons voor jou gaan neerbuigen?" Want ze hadden de boodschap wel door. Maar Jozef heeft zijn leven geweten, ook al die jaren dat hij miskend werd. Jullie kennen allemaal de geschiedenis: dat hij verkocht werd, in de put geworpen was en uiteindelijk naar Egypte is vertrokken. Nou ja, uiteindelijk is hij via via op de troon gekomen en dan ontmoet hij uiteindelijk zijn broers weer. Wisten zij veel dat dat Jozef was?

En dan krijg je dat aangrijpende hoofdstuk, Genesis 45, waarin hij zich uiteindelijk na allerlei oefeningen bekendmaakt aan zijn broers. Dan kan hij zich ook niet langer inhouden. Hij stuurt al zijn dienaren weg uit het hof en dan is hij gewoon helemaal één op één met zijn broers. Hij maakt zich bekend en zegt: "Ik ben Jozef, die jullie hebben verkocht naar Egypte." Ze schrikken terug en dan zegt hij – ik weet niet precies hoe het er exact staat, maar kijk er maar naar in Genesis 45 – hij troost hen. Hij zegt: "Wees nou niet bevreesd." Hij zegt: "Jullie hebben mij niet hierheen verkocht." Dat is wel zo, maar dat is niet het primaire. Hij zegt: "God heeft mij voor jullie uitgezonden om jullie in het leven te houden." Dit moest zo gaan. Geen spoor van verwijt; hij troost zijn broers zelfs door te zeggen dat ze er geen spijt van hoeven te hebben. Jozef bemoedigt zijn eigen broers die hem zoveel leed hadden aangedaan. Maar Jozef heeft dit geweten. Jozef kende de God en hij zegt: "Om jullie in leven te houden heeft God mij voor jullie uitgezonden. Jullie hebben kwaad gedacht, maar God heeft het ten goede gekeerd. Zo moest het gaan."

Nou, dat is eigenlijk wat hier ook door Petrus gezegd wordt tegen zijn eigen volksgenoten. Jullie hebben Hem, de Messias, Jezus de Nazarener, die God had aangewezen, uitgeleverd. Maar het moest zo gaan. Want God heeft op deze wijze in vervulling doen gaan wat Hij bij monde van alle profeten tevoren geboodschapt had. En op een gegeven moment staat er dan: "Kom dan tot berouw." Maar dat staat er niet. Er staat eigenlijk het woord metanoia. Dat betekent eigenlijk: bezinnen, kom tot besef, ga omdenken. Het hele idee is niet dat je er spijt van moet hebben. Dat is wat Jozef ook tegen zijn broers zegt: "Het gaat er niet om dat jullie berouw of spijt hebben." Nee, ga je nu realiseren, besef nu, kom tot bezinning hoe het werkelijk zit. God heeft door jullie onrecht gedaan wat Hij tevoren had beschikt en voorzegd. Hij wist het, Hij heeft het voorzegd. Je moet dat eerst weten en dus te horen krijgen. Dat is wat Petrus hen vertelt. Hij zegt: "Ik vertel jullie dit, kom tot bezinning en keer je dan om." Je moet je eerst bezinnen, je moet eerst weten hoe de vork aan de steel zit, en dan gaat – als God je ogen daarvoor opent – het kwartje vallen en dan zal de zaak keren.

Het gaat me nu even niet om het vervolg, maar meer om het punt dat God door miskenning heen, door zonde heen en door het kruis heen Zijn weg gaat. Ik pak weer even de tekst erbij uit Handelingen 2: "Deze, naar de bepaalde raad en voorkennis van God, hebben jullie uitgeleverd, en gij hebt door de handen van wetteloze mensen Hem aan het kruis genageld en gedood." Eigenlijk: jullie, mannen van Israël, hebben dat gedaan. En jullie hebben dat gedaan door de handen van wetteloze mensen – mensen die de wet niet hebben, de Romeinen. Jullie hebben Hem via hen aan het kruis genageld en gedood. Ziet u ook hier die twee lijnen bij elkaar komen? Eerst: het was naar de bepaalde raad en voorkennis van God. En tegelijkertijd: jullie zijn daarvoor gebruikt. Dat is wat hij hen voorhoudt.

Maar daar blijft het niet bij. Want feitelijk gaat het Petrus er niet om te vertellen dat zij Jezus hebben gekruisigd, want dat wisten ze zelf ook wel. Dat was zo duidelijk; hij zegt niet voor niks: "Zoals jullie zelf weten." Hij herinnert hen aan dat wat zij allemaal kenden en wisten. Maar waarom vertelt hij het dan? Nou, hij vertelt het om twee redenen. In de eerste plaats: wat er gebeurd is, is gebeurd omdat het van tevoren bekend was, want God wist dit. En sterker nog: het moest zo gebeuren. Het is naar de bepaalde raad en voorkennis van God geschied. Het kruis is geen mislukking; het moest zo gaan. Dat is wat hij wilde vertellen. Maar hij wilde nog iets vertellen, en dat hoort er onlosmakelijk bij: namelijk, Hij stierf. Dat hebben jullie gedaan. Maar God heeft Hem evenwel opgewekt uit de doden.

Kijk, dat is wat de mens kan: doden. Dat is ook wat ze gedaan hebben. Het volk van Israël heeft Hem overgeleverd om te worden gekruisigd, de Romeinen hebben het daadwerkelijk gedaan – dus allebei, eigenlijk de hele wereld heeft daar zo zijn aandeel in gehad. Maar er is iets daarna gebeurd, en wel ook weer op zo'n hoogtijdag die God al van tevoren had bekendgemaakt: de dag van de eerstelingschoof. God heeft Hem precies vijftig dagen geleden – Petrus had het gewoon kunnen zeggen: het is vandaag de vijftigste dag – vijftig dagen geleden heeft God Hem uit de doden opgewekt. Jullie hebben Hem op de veertiende geslacht – zo moest het ook gaan – en God heeft iets gedaan wat geen mens kan, namelijk de dood overwinnen. God heeft Hem opgewekt uit de doden. In feite is dat het evangelie. Het evangelie is de boodschap dat Hij die door God gezonden is, leven aan het licht gaat brengen.

▶ 47:31 Conclusie: de Grote Regisseur Triomfeert en Verzoent de Wereld ↑ hoofdstukken

Ik denk dat het tijd wordt om wat conclusies te trekken. Laten we die term nog eens noemen: naar de bepaalde raad en voorkennis van God is dit gebeurd. Nogmaals, en dit is heel belangrijk: bij God gaat er nooit iets mis. Dat is een van mijn lievelingsmotto’s; ik vind het zo geweldig om dat te beseffen. Want waarom zou er iets misgaan? Er is maar één God. Er is maar één Die alles gemaakt heeft, Die alles bedacht heeft en Die alles een plek geeft. Wie zou daar ooit uit zichzelf iets tegenin kunnen doen of bedenken? Hij is de Creator, alles is in Zijn hand en Hij beschikt de dingen. Hij is God. Daarom kan een mens, als je dé God werkelijk kent, ook werkelijk vrede hebben.

Ik denk dat het goed is om je te realiseren dat dit niets te maken heeft met gevoel en ook niet met begrijpen. Dit is vertrouwen. Het is weten dat er Eén is uit Wie alles voortkomt. We hebben niets van onszelf. Ik heb mezelf niet gemaakt, jij hebt jezelf niet gemaakt en geen mens of enkel schepsel heeft zichzelf gemaakt. Je bent een creatie van Hem. Je bent een vat door Hem gecreëerd. En met elk vat – of het nu een Farao is, of de oversten van het volk die Jezus hebben gekruisigd, of het volk dat riep: "Kruisig Hem!" – het zijn allemaal vaten in Zijn hand. In dit geval vaten van oneer. Maar weet u wat God, de grote Pottenbakker, doet met vaten van oneer? Ook die hebben een plaats in Zijn plan. Hij maakt daar vervolgens een nieuw vat van. Dat is de les van de pottenbakker in Jeremia 18. Hij maakt van het ene vat gewoon weer een ander vat. Dat heet recreatie; dat is een herschepping, een nieuwe schepping daaruit maken.

Hoe geweldig is het niet als God je deze dingen laat zien. Wanneer Petrus tegen zijn volk zegt dat ze tot bezinning moeten komen, dan moet je dat eerst horen. Vervolgens moet dat kwartje vallen en moet je het gaan verstaan. Maar er is maar Eén Die jouw oren kan openen, je ogen daarvoor kan openen en je hart daarvoor kan openen. Dat kan geen mens, dat kan alleen Hij. En als je het mag zien en verstaan, en als de vreugde daarvan zich meester maakt van je hart, dan is dat geen verdienste. Dat is niet: "ik heb gekozen voor Jezus". Nee, dan komt dat omdat Hij jou daarvoor de ogen en het hart heeft geopend. Waar is dan de roem gebleven, zoals Paulus vraagt? Heb ik dan helemaal niets van mezelf? Inderdaad, dat is het antwoord: alle roem is uitgesloten. Onverdiende zaligheid is geen vrome frase, het is de Bijbelse waarheid en zelfs de essentie. Alles is Zijn werk. Hij heeft een plan, Hij is de Schepper, Hij staat aan het begin en Hij gaat Zijn weg, ook door dalen heen. Zelfs de grootste zonde ooit begaan – het kruis van Golgotha – moest gebeuren. Hij had het bepaald, omdat Hij via die heerweg gaat bewijzen wie Hij is, namelijk de God. Hij is de Almachtige voor Wie niets onmogelijk is, Die ook de doden levend maakt en Die harten bereikt en oren opent.

Wie geeft je het vermogen om te ademen? Wie geeft je het vermogen om te zien? Zou dat geestelijk anders zijn? Er staat een prachtige tekst in Spreuken: "Het oog dat ziet, het oor dat hoort, beide heeft de HEER gemaakt." Het komt toch niet in je op om te zeggen dat het een prestatie is dat je kunt kijken of horen? Dat zou bizar zijn. Maar denkt u dat het geestelijk anders is? Als je dingen mag zien en verstaan, dan is dat Gods prestatie. En als je dingen mag doen voor Hem, dan is dat Zijn werk. Als je zegt: "maar dit is wel iets van mezelf", dan heb je jezelf daarmee in feite gediskwalificeerd. Dan versta je het nog steeds niet, want dan geef je Hem niet de eer. Hij is de Almachtige. Mensen konden Hem doden, maar God heeft Hem opgewekt uit de doden. Dat is een garantie: heel de mensheid gaat hierin delen, ieder in zijn eigen rangorde.

Dat kun je dus vertellen; het is werkelijk een Blijde Tijding. God houdt van jou. Waarom? Omdat Hij jou gemaakt heeft. Je bent het werk van Zijn handen en dat laat Hij nooit varen. Door welke weg dan ook heen, misschien wel eerst door verwerping, miskenning en vijandschap, zet Hij jou daar neer waar Hij jou hebben wil. Hij is de Almachtige en dat gaat God bewijzen. Daar gebruikt Hij ook een decor voor. Hij is de Grote Regisseur en ook de Scriptschrijver. Ik vind het zo mooi: of het nu om een boek of een film gaat, je hebt altijd een bepaalde setting nodig. Er moeten dingen gebeuren; er moet een drama plaatsvinden. Dat is voor de Goddelijke Regisseur of Schrijver niet anders. Waarom? Om de dingen te laten verlopen naar Zijn plan. Hij gaat bewijzen dat Hij Almachtig en Alwetend is. Hij wist van tevoren dat de dingen zo zouden gaan en daarom heeft Hij het ook voorzegd, juist om te bewijzen dat Hij daadwerkelijk alwetend is. Geen mens kan dat doen. Geen mens weet hoe het weer morgen zal zijn, ook al heb je een donkerbruin vermoeden. We weten domweg niet hoe de oorlog in het Midden-Oosten zal verlopen; er kan zomaar iets gebeuren. Maar er is Eén Die de dingen wel weet, Die het Zijne heeft gezegd over de toekomst en Die bewezen heeft dat Hij vervult wat Hij aangekondigd heeft.

Hij is de Almachtige, Hij is de Alwetende en bovenal – en misschien is dat wel het allermooiste – Hij bewijst door het drama heen dat Hij is wie Hij pretendeert te zijn: namelijk GOD, en Hij is liefde. Heel Zijn wezen en heel Zijn plan is uiteindelijk bedoeld om te bewijzen dat Hij van elk schepsel houdt met Agapè, dat is onvoorwaardelijke liefde. Niet de liefde van vriendschap of een liefde die te maken heeft met aantrekkingskracht, maar onvoorwaardelijke liefde. We zijn Zijn werk en Hij gaat bewijzen dat Hij van elk mens en van elke creatie houdt en het nooit loslaat. Al zijn ze nog zo vijandig: Hij verzoent. Verzoenen betekent dat God van vijanden liefhebbers maakt. Wie kan dat? Nou, Hij gaat al die vervreemde en vijandige schepselen verzoenen door het bloed van het kruis. Ik verwijs hierbij uitdrukkelijk naar Kolossensen 1 en 2 Korinthe 5.

Paulus zegt in 2 Korinthe 5 en in Romeinen 11 dat aan hem de bediening van de verzoening is toevertrouwd. Hij mag wereldwijd gaan bekendmaken dat God de wereld met Zichzelf verzoent. Dat betekent dat die wereld die Zijn Zoon aan het kruis nagelde, door God met Zichzelf verzoend wordt. Dat wil zeggen: Hij maakt die vijandige wereld tot liefhebbers van Hem. Er zijn nu al mensen die dat weten. Ik hoor daarbij, en ik weet dat er hier heel veel mensen zijn die daar ook bij horen. Wat is het geweldig dat God inderdaad liefde is en dat Hij mij nu al, als een van die eerstelingen, dat bekendgemaakt heeft. Maar Gods plan is nog lang niet af. Hij gaat die hele schepping daar brengen waar Hij haar hebben wil. Kan Hij dat? Ja, want Hij is God, Hij is de Almachtige. Doet Hij dat ook? Jazeker!