een lamp in een troebele plaats
22-12-2024 - Geplaatst door Andre Piet22 december 2024, Den Haag
Petrus vergelijkt in zijn laatste brief het profetisch woord (dat zeer vast is!), met een lamp die schijnt in een troebele plaats. Wat maakt deze wereld zo donker en troebel? Maar ook: welk licht laat het profetisch woord daarin schijnen? En wat maakt dit licht zo volstrekt uniek?
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: de Overwinning van Licht en Leven
- De Tweede Petrusbrief: een Geestelijk Testament
- De Betrouwbare Nalatenschap Versus Menselijke Verhalen
- Een Preview van de Parousia op de Heilige Berg
- Het Profetische Woord als een Lamp in een Troebele Plaats
- De Voltooiing van Zes Dagen en de Naderende Sabbat
- De Bijbelse Eenheid: Geen Profetie Heeft een Eigen Uitlegging
- Gods Woord: Voorzegd en Door Heilige Geest Gedragen
Inleiding: de Overwinning van Licht en Leven ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen allemaal, vrienden hier in Den Haag. Op de valreep van 2024-2025 mag ik hier dan toch nog even in uw midden zijn. Het is inmiddels alweer een paar maanden geleden en we gaan het hebben over een onderwerp dat eigenlijk alles te maken heeft met de tijd van het jaar: met licht. Het gaat weer licht worden.
Want dat is het goede nieuws vanmorgen. In feite is dat de essentie van het hele evangelie. In dit geval ligt ook de donkerste dag inmiddels achter ons. Ik heb het nog even nagekeken, want soms varieert dat een beetje, maar het is inderdaad zo: gisteren, 21 december, was het de kortste dag. Ik weet niet of u deze week het nieuws een beetje gevolgd heeft, maar ik las op NU.nl dat we twaalf dagen achter elkaar helemaal geen zon hadden gezien. Dat was geloof ik een record sinds 35 jaar. We zijn natuurlijk gewend om te spreken over de donkere dagen voor kerst, en dat klopt natuurlijk wel, maar in dit geval was dat heel duidelijk zo. Er stond trouwens in het artikel nog bij dat er wel opklaringen waren, maar dat was dan 's nachts. Tja, dan pleeg je de zon meestal niet te zien.
Overigens hoop ik niet dat ik daarmee uw feestgevoelens aantast, of de gevoelens die speciaal bij deze tijd van het jaar horen, maar als je het historisch bekijkt, heeft het feit dat we de komende dagen feestelijk benoemen alles te maken met juist dit gegeven. Het is niet zozeer gekoppeld aan de geboorte van Jezus, waaraan het veel later verbonden is. Als je het historisch in het grote plaatje plaatst, dan zijn de dagen van 25 en 26 december de zonnewende die gevierd wordt. Het gaat om het feit dat het licht sterker is dan de duisternis. Dat daar later een Bijbelse geschiedenis aan gekoppeld is, heeft in feite geen Bijbelse oorsprong. Maar daar hebben we het verder niet zozeer over.
Het gaat om het punt, en dat is wel degelijk een geweldig Bijbels gegeven waar ik altijd blij van word. Hoeveel mensen zijn er niet die heel veel moeite hebben met deze tijd van het jaar? Ik heb er deze week zelfs nog twee gesproken die dat zo beleefden. Het feit dat er van die donkere dagen zijn, letterlijk dus ook, heeft zijn weerslag op je hele psychische welbevinden. Mensen hebben er echt moeite mee dat het allemaal zo donker en duister is. En als dan ook nog eens het nieuws en het hele wereldgebeuren in dat donkere hangt — of zal ik zeggen: in dat troebele, die sfeer die eromheen hangt — dan versterkt dat het alleen maar.
Wel, ik kan u melden: niet alleen ligt de kortste dag achter ons, maar het licht gaat inderdaad overwinnen. Want dat is natuurlijk de typologie, de symboliek die God in Zijn schepping heeft gelegd. We hebben jaargetijden beleefd waarbij het licht minder wordt en in de herfst het sterven in de natuur zich inzet. Vervolgens krijg je de winter waarin de dood heerst, maar we weten het allemaal: ondanks alles ontwaakt er uit die doodse natuur weer nieuw leven. Dat blijkt sterker te zijn dan al de doodsheid die daaraan voorafging. In feite is dat de hele boodschap van wat de Bijbel ons leert: het licht overwint, en daarmee ook het leven. Want licht en leven zijn in de Bijbel feitelijk synonieme begrippen.
De Tweede Petrusbrief: een Geestelijk Testament ↑ hoofdstukken
Ik neem jullie mee naar een plaats in de Bijbel, naar een passage in de Schrift waar we deze frase vinden. In de meeste vertalingen zult u het zo niet aantreffen, maar ik ga dat straks wel toelichten, en dat is in 2 Petrus 1: een lamp in een troebele plaats.
Voordat we naar die passage zelf toegaan, wil ik jullie even bepalen bij de brief aan zich. Dat is de 2e Petrus-brief en voor de goede orde: die brief is geschreven door Petrus. Petrus wordt door Paulus in Galaten 2 de apostel van de besnijdenis genoemd. Dat wil zeggen dat hij de afgevaardigde is die zich speciaal ook richt tot de besnijdenis, wat gewoon een technische term is voor het Joodse volk. Hij schrijft in dit geval in deze brief — en trouwens ook in de eerste brief — aan Messias-belijdende lezers. Als ik het zo zeg, refereer ik eigenlijk helemaal niet zozeer aan de locatie waar ik nu ben, want daar is de term 'Messias-belijdend' erg bekend, maar met Messias-belijdend bedoel ik dus Joden die geloven dat Jezus de beloofde Messias is. De eerste brief was ook al aan zulke gemeenschappen gericht in de diaspora. Zo zegt Petrus dat dan ook: hij richt zich tot gelovigen in de diaspora. Dan weet je eigenlijk meteen al door die term dat het gaat over Joodse geloofsgemeenschappen.
Deze brief is geschreven door Petrus aan het einde van zijn leven. We zullen dat straks, als ik de passage lees, ook vanzelf zien. Hij zegt dan ook dat hij het afleggen van mijn tent nadert. Dat is een wat poëtische manier van beschrijven waarmee hij aangeeft dat hij niet lang meer te leven heeft en dat hij nog het een en ander in orde te maken had. Deze brief is geschreven ergens halverwege de jaren zestig van de eerste eeuw. In feite is deze brief daarmee Petrus' geestelijk testament. Dat is in die zin vergelijkbaar met wat we van Paulus hebben: de 2e Timotheüs-brief. Die is ook geschreven vlak voordat hij geëxecuteerd werd en dat is ook zijn geestelijk testament. Het bijzondere van zo'n geschrift is dat daarin altijd hele urgente dingen doorklinken. Als je nog maar kort te leven hebt en je laat iets na, een boodschap zwart op wit, dan heb je het alleen over die dingen die er werkelijk nog toe doen. Dat is nogal logisch.
Petrus waarschuwt in deze brief heel sterk. Hij bemoedigt zeker, maar hij waarschuwt ook met het oog op een naderende, wat wij dan tegenwoordig noemen, de Joodse opstand. Eigenlijk staat het hele tweede hoofdstuk in het teken van die Joodse opstand. Ik weet niet of u enigszins bekend bent met die geschiedenis, maar vlak voordat Jeruzalem in het jaar 70 van de eerste eeuw verwoest werd, was er een speciale aanleiding waardoor de tempel en de hele stad door de Romeinen in vlammen zijn opgegaan. Er is niets van overgebleven; ook van de hele tempel is niets overgebleven. Jezus had trouwens al eerder gezegd dat er geen steen op de andere zou blijven staan. Voorafgaand aan die verwoesting in het jaar 70 was de tijd in Palestina — in het Joodse land, zo u wilt — buitengewoon turbulent. De Joden verzetten zich tegen de Romeinse overheersers en dat is uiteindelijk gigantisch neergeslagen. Maar dat werd ook erg ingegeven door bepaalde profeten, en Petrus is volstrekt helder in zijn benaming: hij zegt dat het valse profeten zijn. Hij zegt in het tweede hoofdstuk dat er valse profeten gaan komen die het volk daadwerkelijk zullen misleiden met hun schoonklinkende voorwendselen en claims, zoals die er altijd geweest zijn. Het erge is dat hij zegt dat ze zelfs hun Meester, die hen gekocht heeft, zullen verloochenen.
In feite zegt Petrus dat er een enorme opstand gaat komen. Dat geldt niet alleen in het Jodendom in het algemeen, maar ook onder de Messias-belijdende Joden zal dat het geval zijn. Dat is wel heel apart. Je moet je daarbij ook realiseren — dat is voor de context helder en goed om te weten — dat er tienduizenden Messias-belijdende Joden waren, misschien zelfs nog wel meer; in het boek Handelingen lezen we over myriaden van Messias-belijdende Joden in die tijd, met name in het Joodse land. Dat waren mensen die geloofden dat Jezus de Messias is, maar die zich ook nog strikt hielden aan alle Joodse gebruiken. Ook in die gemeenschap is er in de jaren zestig enorm veel gebeurd; er vindt daar een enorme afval plaats. Mensen namen afstand, mede vanwege het feit dat al die gedachten dat de Messias gauw zou komen niet doorgingen. Je leest daarover ook in de Hebreeënbrief, en Petrus sluit daar helemaal bij aan.
Wat ik zeggen wil is dit: de jaren zestig waren buitengewoon turbulent. Als ik dat zo zeg, denkt u misschien aan de turbulente jaren zestig van de vorige eeuw waarbij die twee begrippen direct bij elkaar horen, maar ik heb het nu over de jaren zestig in de eerste eeuw. Petrus voorzegt dat het zeer slecht zou aflopen met die opstand en met de valse profeten die daar onder het volk zouden optreden. Hij zegt dat net zoals steden als Sodom en Gomorra ooit zijn omgekeerd, dat ook weer gaat gebeuren. Dat is ook daadwerkelijk zo gegaan. Laten we zeggen dat dit in het jaar 65 is geschreven; het is slechts vijf of zes jaar later dat de hele stad is omgekeerd. Het was vergelijkbaar qua impact met de dagen van Sodom en Gomorra. Om een indruk te hebben: Flavius Josephus, de Joodse geschiedschrijver, vertelt dat er in die dagen in het jaar 70 meer dan een miljoen Joden zijn omgekomen bij die slachting, de verbranding en de verwoesting van de stad Jeruzalem. Dat is dus gigantisch geweest.
In die setting schrijft Petrus zijn brief. Hij heeft niet lang meer te leven en dit is allemaal wat er op bijzonder korte termijn zou gaan gebeuren. Hij laat zijn lezers weten dat zij in verband met de wederkomst — het onderwerp van het derde hoofdstuk van deze brief — niet moeten denken in termen van decennia. Petrus zelf was daar een voorbeeld van; hij dacht in zijn leven ook dat hij de parousia nog in zijn dagen zou meemaken. Dat was weliswaar een foute conclusie, maar hij heeft dat wel gedacht en velen in zijn dagen onder de Messias-belijdende Joden geloofden heel sterk dat het in die generatie zou gebeuren. Petrus laat aan het einde van zijn leven echter weten dat we niet moeten denken in termen van decennia, maar van millennia. Hij spreekt over: "Vergis je niet, voor de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag." Dat het spoedig gaat gebeuren, dat klopt; de Heer talmt niet met de belofte, Hij vertoeft niet en vertraagt het niet, maar Hij denkt in andere termen. In het derde hoofdstuk laat hij dat dan ook zien.
De Betrouwbare Nalatenschap Versus Menselijke Verhalen ↑ hoofdstukken
Ik ga nu lezen vanaf vers 13. Het gaat mij om de laatste verzen van dit hoofdstuk, 2 Petrus 1. Om even helder voor de geest te krijgen waar het over gaat, lees ik vanaf vers 13, met ook een paar opmerkingen over de verzen die eraan voorafgaan. Petrus zegt het volgende — en ik lees uit de NBG-vertaling, soms met een kleine cursieve correctie: "Ik acht het mijn plicht, zolang ik in deze tent ben." Daarmee bedoelt hij: in dit lichaam. Omdat dit lichaam slechts een tijdelijk verblijf is, wordt het een tent genoemd. "Ik acht het mijn plicht, zolang ik in deze tent ben, u door herinnering wakker te houden. Want," zo zegt hij, "ik weet dat het afleggen van mijn tent spoedig komt, zoals ook onze Heer Jezus Christus mij heeft doen weten."
Het is interessant dat Petrus dit zo aangeeft, want hij refereert hier aan iets wat hem tientallen jaren eerder al was gezegd. Dat lees je in Johannes 21, waar de Heer Jezus hem al te kennen geeft: "Wanneer je oud geworden bent, zul je gebracht worden naar een plaats waar jij niet heen wilt." De Heer sprak daar over de wijze waarop Petrus zou sterven; hij zou de marteldood sterven. Petrus wist dus dat hij ooit zou komen te overlijden, en niet zomaar, maar dat hij op gewelddadige wijze aan zijn einde zou komen. Het was overigens bij diezelfde gelegenheid dat er tegen Johannes werd gezegd: "Indien Ik wil dat hij blijft totdat Ik kom, wat gaat het u aan?" In datzelfde verband lees je dat het gerucht onder de broeders rondging dat Johannes de terugkeer van de Heer nog tijdens zijn leven zou meemaken. Dat had de Heer niet zo gezegd, maar dat was de algemene gedachte en de conclusie die zij hadden getrokken.
Hoe dan ook, Petrus zegt dat het niet lang meer duurt voordat hij komt te sterven, iets wat hem door de Heer Jezus Christus zelf is verzekerd. In vers 15 zegt hij dan: "Maar ik zal mij beijveren dat jullie ook na mijn heengaan telkens weer aan deze dingen kunnen denken." Hoe doe je zoiets? Dat doe je door iets zwart op wit vast te leggen. Als je wilt dat er ook na je heengaan nog steeds gedacht wordt aan de dingen die jij te melden hebt, dan moet je het boekstaven. Tegenwoordig kan dat ook op video, maar vanouds is schrijven de meest normale manier om zaken vast te leggen. Petrus schrijft deze brief dan ook met dat doel voor ogen.
Hij zegt overigens ook: "ik zal mij beijveren." Hij doelt daarbij vermoedelijk ook op wat hij nog na deze brief gaat doen. Ik denk — zonder daar nu te diep op in te gaan — dat hij doelt op het samenbrengen van de geschriften van het Nieuwe Testament. De brieven van Paulus waren al in een collectie ondergebracht, maar er moest nog meer gebeuren. Petrus zou zich gaan beijveren zodat men, wanneer de apostelen er niet meer zouden zijn, nog steeds zou kunnen blijven bij de boodschap die zij hebben uitgedragen. Het is immers niet alleen van belang dat je brieven noteert, maar ook dat je een betrouwbare collectie nalaat. Dat je kunt zeggen: "Deze brieven laat ik jullie na; deze horen erbij en die niet." Dat noemen wij de canon van het Nieuwe Testament. Daar heeft Petrus zich aan het einde van zijn leven, evenals Paulus eerder, mee beziggehouden.
Dan zegt hij in vers 16: "Want wij zijn geen vernuftig gevonden mythen nagevolgd." Ik leg hier even de nadruk op, want je zou het ook anders kunnen lezen, maar het accent ligt op het feit dat er velen zijn die dat wél doen: verhalen vertellen. Petrus zegt: "Wij zijn geen vernuftig gevonden" — laten we zeggen: knap bedachte — "mythen of fabels nagevolgd." De NBG-vertaling spreekt over "verdichtsels", maar in het Grieks staat hier het woord mythos. Daar komt ons woord mythe vandaan: een verhaal.
Ik sla daar tegenwoordig nogal op aan. Petra moet al lachen als ik het zeg, maar ik zat van de week in ons plaatselijke krantje te kijken naar een interview met een predikantenechtpaar. Een van hen vertelde dat het een voorrecht is om "het verhaal van God" te vertellen. Iedere keer kwam in dat interview dat woord "verhaal" weer terug. Weten we waarom ik daarop aansla? Omdat ik er inmiddels achter ben gekomen dat men daar daadwerkelijk mee bedoelt dat het Nieuwe Testament of de boodschap die we uitdragen "mooie verhalen" zijn. Verhalen waar je veel aan hebt als het buiten donker en koud is en er veel slecht nieuws op je afkomt. Dan is het heerlijk om een verhaal over God te horen. Dat klinkt heel zoetgevoelig, maar men bedoelt daarmee vaak ook te zeggen — en dat blijkt ook steeds weer — dat het niet per se echt gebeurd hoeft te zijn. Daar gaat het niet om, zolang het maar een mooi verhaal is. Het woord verhaal past daar natuurlijk uitstekend bij, want een verhaal hoeft niet historisch waar te zijn om mooi te zijn.
Dat zijn in feite mythen, en die zijn vaak ook nog knap bedacht. Ik heb daar zelf echter niets mee; ik vind het pas mooi als het echt gebeurd is. Als je er echt op kunt staan, dán heb je er wat aan. Dan brengt het niet alleen een goed gevoel of een mooie moraal, maar dan is het waarheid. Kijk wat Petrus zegt: "Wij zijn geen vernuftig gevonden mythen nagevolgd, toen wij u de kracht en de parousia van onze Heer Jezus Christus hebben verkondigd." In sommige vertalingen staat hier "komst", en daar is niets mis mee, maar er staat letterlijk het woord parousia. Waarom benadruk ik dat? Omdat parousia specifiek de wederkomst is. Als je dat nazoekt in een concordantie, zie je dat die term altijd wordt gebruikt voor de toekomstige terugkeer van de Messias, onze Heer Jezus Christus. Petrus zegt: "Als wij vertellen over de terugkeer van de Messias en het aanbreken van het beloofde koninkrijk, zoals dat in de profeten beschreven staat, dan zijn dat geen knap bedachte verhalen." Dat is wat hij bedoelde toen hij de kracht en de parousia van onze Heer Jezus Christus verkondigde.
Een Preview van de Parousia op de Heilige Berg ↑ hoofdstukken
"Maar wij zijn ooggetuigen geweest van zijn majesteit." Wat Petrus hier feitelijk zegt, is: "Ik heb het zelf met eigen ogen gezien." En niet alleen ik, maar ook een aantal anderen, maar daarover straks meer. Dit is heel apart, want als je het hebt over de toekomstige terugkeer van de Heer – en daar slaat parousia op – hoe kan Petrus daar dan al een ooggetuige van zijn geweest?
Nou, dat is heel mooi; laten we even doorlezen. In vers 17 gaat hij zich nader verklaren. Want Hij – en daar gaat het over de Here Jezus Christus – heeft van God de Vader eer en heerlijkheid ontvangen, toen zulk een stem van de hoogwaardige heerlijkheid tot Hem kwam: "Deze is mijn Zoon, mijn Geliefde, in wie Ik mijn welbehagen heb." Dat zou trouwens op meerdere gelegenheden betrekking kunnen hebben. Want ooit heeft dit uit de hemel geklonken bij de doop van Jezus in de Jordaan, maar later klonk het nog een keertje op de berg.
Dat het op dat laatste slaat, blijkt uit het navolgende. Want dan staat er in vers 18: "En deze stem hebben ook wij uit de hemel horen komen toen wij met Hem op de heilige berg waren." Aha, het gaat dus hier over die ene gebeurtenis die we meestal de verheerlijking op de berg noemen. De Here Jezus had dat toen gezegd toen ze in het noorden van Israël waren – echt helemaal in het uiterste noorden waar tegenwoordig ook zoveel gedoe om is. Ik denk trouwens dat die heilige berg de Hermon is geweest, maar goed, dat laten we even terzijde.
Het gaat erom dat de Heer Jezus tegen zijn discipelen in het algemeen had gezegd dat sommigen van hen niet zouden sterven voordat zij de Zoon des Mensen, de Ben Adam, zouden hebben zien komen in eer en heerlijkheid. Kijk het maar na aan het einde van Matthäus 16. En dan lees je vervolgens in hoofdstuk 17 vers 1 dat Hij na zes dagen Petrus, Johannes en Jakobus – drie van zijn discipelen – met Zich meenam de berg op.
Bij die gelegenheid zie je dan ook inderdaad dat zij in één keer de Here Jezus in totale heerlijkheid zien, in een lichtglans; Hij wordt voor hun eigen ogen verheerlijkt. Ze zien Hem in lichtglans en dan zien ze ook Mozes en Elia verschijnen als een visioen. Waar het in feite op neerkomt, is dat Johannes, Petrus en Jakobus meegenomen zijn in wat je een tijdreis zou kunnen noemen. Ze zijn meegenomen naar de Dag van de Heer en hebben toen al gezien wat straks zal gebeuren. In feite hebben zij dus al de openbaring gezien van het Koninkrijk en van de Koning, en daarmee ook Hemzelf in heerlijkheid.
En dan zegt hij, juist omdat dat zo gebeurd is: "We hebben het met eigen ogen gezien." Met andere woorden: Petrus en die twee anderen hebben al een preview gehad van de toekomstige verschijning van onze Here Jezus Christus. Dat is heel apart.
Het Profetische Woord als een Lamp in een Troebele Plaats ↑ hoofdstukken
Petrus zegt dan ook, en nu kom ik bij die verzen waar ik echt op wil wijzen: "En wij hebben het profetische woord daarom des te vaster." Je moet even goed opletten dat hier gesproken wordt over 'wij', maar ook over 'jullie'. Wie zijn die 'wij'? Dat zijn de ooggetuigen die met Hem op de heilige berg waren, na zes dagen. Ik zeg het expres even zo: na zes dagen. Dat tijdstip was ook heel belangrijk. Zij hebben de Heer Jezus dus gezien in grote heerlijkheid en ze hebben ook Mozes en Elia gezien, omdat ze in feite een visioen hebben gezien — zo wordt het later trouwens ook genoemd. Ze hebben een visioen gezien van dat wat straks inderdaad gaat gebeuren.
Petrus heeft dus het woord van de profeten die spreken over de Messias en over het rijk dat Hij zal aanbrengen. Zij hebben dat woord van de profeten dus bevestigd; zij hebben inmiddels als ooggetuigen gezien dat het waar is. Hij zegt: dat woord van de profeten is daarom des te vaster. Ik ben hier zelf een ooggetuige van. Het is heel bijzonder dat hij dat zo kan zeggen. Het gaat hier dus over de profetie aangaande de parousia: de terugkeer van de Heer Jezus Christus en de vestiging van dat koninkrijk. Petrus zegt: wij hebben dat woord nu dus, het woord van de profeten dat wij doorgeven, maar wij hebben het als ooggetuigen nu bevestigd en daarom is het des te vaster. Het stond sowieso al vast, want als God iets aangeeft en van tevoren aankondigt, dan gebeurt dat sowieso. God kent het heden en Hij overziet de toekomst; van den beginne verkondigt Hij de afloop. Daar is Hij God voor. Maar Petrus zegt: het is nu nog des te vaster, want ik ben er zelf een ooggetuige van. Ik heb het al gezien. Ik heb het al gezien!
En wij achten het profetische woord daarom des te vaster, en jullie doen er wel aan om daar acht op te geven als op een lamp die schijnt in een troebele plaats. Kijk, daar heb je hem. Ik wees al even op die persoonlijke voornaamwoorden. 'Wij', dat zijn de ooggetuigen, en 'jullie', dat zijn de lezers uiteraard. Hij zegt: wij hebben dat profetische woord en wij hebben het bevestigd, en jullie als lezers doen er heel goed aan om daar acht op te geven. Hoezo? Wel, het is als een lamp die schijnt in een troebele plaats.
De meeste vertalingen zeggen dan 'een duistere plaats', en ik bedoel dat helemaal niet als felle kritiek, maar het is niet het gewone woord voor donker. De betekenis van het woord is eigenlijk 'onzuiver'. Als je geen zuiver zicht op de dingen hebt, bijvoorbeeld wanneer de dingen heel mistig zijn of op een groezelige, stoffige plaats, dan heb je geen goed zicht. Het is allemaal erg ondoorzichtig, het is niet transparant. Het is een vuile plaats; andere vertalingen geven dat dan ook zo weer.
In feite hadden we het over de toestand in de wereld, fysiek gezien. Het is vandaag 22 december. De kortste dag ligt achter ons, maar we leven nog steeds in een hele donkere tijd. Voordat je gaat merken dat de dagen gaan lengen, moet je echt nog zeker een maand wachten. Maar het is een donkere tijd, fysiek natuurlijk, maar ik bedoel meer dit wereldtijdperk, deze aion. Het loopt op zijn eind, het duurt niet lang meer. De zes dagen zijn bijna voorbij, als u begrijpt wat ik bedoel. Laat ik het dan maar gewoon meteen expliciet zeggen.
De Voltooiing van Zes Dagen en de Naderende Sabbat ↑ hoofdstukken
Als je rekent vanaf Adam, dan zijn er inmiddels bijna zes millennia voorbij. Ik ga het nu niet tot op de minuut precies doen, maar als je ervan uitgaat dat er van Adam tot Abraham 2000 jaar zijn, en van Abraham tot Christus ook 2000 jaar, dan zijn we inmiddels weer 2000 jaar verder. Ik bedoel dan gerekend vanaf het moment dat de Heer Jezus het toneel hier verliet. Drie keer 2000 jaar; ik zeg nu ongeveer, en dat vind ik voor nu even precies genoeg, maar ik geloof zelfs dat het tamelijk letterlijk is. Hoe dan ook, waar het om gaat is dat die zesduizend jaren bijna voorbij zijn. En dat betekent dat ook die zes dagen voorbij zijn. God rekent namelijk zo: er zijn bijna zes dagen voorbij, en dat betekent dat de zevende dag, de grote shabbat, de dag waarin Hij zal rusten en waarin ook de mens zijn arbeid en al zijn gedoe zal staken, nabij is.
Dat maakt de tijd waarin wij nu leven zo enorm markant. Het loutere feit dat iedereen op een of andere manier, via welke route dan ook, aanvoelt en zich realiseert dat het allemaal naar een culminatie gaat. Het gaat naar een punt toe waarop het niet verder kan; we gaan een hele omslag meemaken. Nou, dat is ook zo. Profetisch gezien zijn die zes dagen bijna voorbij, gerekend vanaf Adam. En als je het wat dichter bij huis wilt nemen en je rekent vanaf het moment dat de Heer Jezus hier ooit Jeruzalem verliet bij zijn hemelvaart — stel dat dat gebeurd is in het jaar 30 — dan zijn er anno 2024 dus bijna 2000 jaren voorbij.
De tijden die we nu beleven zijn buitengewoon spannend. Toen Petrus deze brief optekende, was het ook een hele turbulente tijd, want er stonden bijzondere dingen te gebeuren. Jeruzalem zou binnenkort verwoest worden, et cetera. Maar nu zijn wij bijna aan het einde van die twee millennia of zes millennia, hoe je het maar zeggen wilt. Nu staan we opnieuw op de drempel van een heel nieuw tijdperk. En wel een heel bijzondere, namelijk die waar alle profeten van hebben gesproken. Het profetisch woord gaat in de hoogste en meest bijzondere zin over het moment dat dé dag gaat aanbreken: de dag van Hem, de dag van de Heer. Dat God dan tegen de mensen zegt: "Nou hebben jullie zes dagen lang gearbeid en nu wordt het een dag van rust." En ook die dag zal dan weer duizend jaar duren. Dus dat klopt ook helemaal weer. Niet als je de theologische commentaren daarop leest, want dat is erg verwarrend, maar gewoon als je de Bijbel sec neemt. De dag die gaat aanbreken, daarvan wordt heel duidelijk gezegd dat het ook weer een dag van duizend jaren zal zijn. Kortom, de zevende dag is nabij.
Ondertussen leven wij dus in een tijd die heel donker is, maar ook heel troebel. Daarom heb ik ook gekozen voor het woord 'troebel'. Ten eerste omdat het heel precies aangeeft wat de grondtekst zegt, maar juist ook omdat het zo perfect aangeeft in wat voor tijd we leven. Alles is zo ondoorzichtig. De dingen worden voortdurend verdraaid; dat is karakteristiek voor deze hele aion, maar tegen de tijd van het einde zou het allemaal nog veel erger worden. Misleiding en bedrog zouden juist op hun allerscherpst zijn in de laatste fase. Zie toe dat niemand je misleidt of op een verkeerd been zet. Misleiding en bedrog zijn het meest karakteristieke van die laatste fase van die zes dagen, als u begrijpt wat ik bedoel.
Dat is een mistige tijd. En als je zegt: "Ik vind het allemaal niet zo erg transparant..." Er wordt natuurlijk heel veel gezegd over dat we transparant moeten zijn, maar hoe meer dat gezegd wordt, hoe meer dat in feite aangeeft dat het dus helemaal niet transparant is. Probeer je vinger er maar eens achter te krijgen wat er allemaal werkelijk gaande is. Weet je wat je dan nodig hebt in zo'n troebele tijd en in zo'n troebele plaats? Dan heb je echt een lamp nodig. Nou, zo'n lamp hebben we. Petrus zegt: "Wij hebben dat profetische woord." Daarmee doelt hij op de boodschap die hem was toevertrouwd en die hij godzijdank ook zwart op wit heeft gezet, zodat wij na zijn heengaan nog aan deze dingen herinnerd kunnen worden. Dat is de geweldige waarde van het Nieuwe Testament. Ze hebben zich beijverd om dat allemaal in een betrouwbare collectie aan ons na te laten. Zie daar: dit. Het is een vertaling, oké, maar dit is wat we hebben. En dat profetisch woord, het woord van de profeten, dat is als een licht; nee, als een lamp in zo'n troebele plaats.
Die heb je echt nodig. Als je wilt weten wat er nu eigenlijk gaande is... Over een heleboel dingen die op ons afkomen en die ons verteld worden, kun je sceptisch zijn. Dan word je in de ogen van de wereld al gauw een complotdenker en zo. Oké, het zij zo. Maar laten we ook wel wezen: je vingers erachter krijgen, dat gaat je niet lukken. Nee, maar wat je moet weten is dat woord, dat profetische woord waarvan Petrus zegt: "Wij hebben het bevestigd." Dat heb je nodig om bij dat licht te wandelen. Dan ben je buitengewoon bevoorrecht. Alleen al het besef dat je in dat woord, de Schriften, iets hebt dat geen verzameling verhalen is, maar realiteit. Het vertelt ons niet alleen maar van die mooie dingetjes.
Als ik nog één ding mag zeggen in verband met wat er de komende dagen gevierd gaat worden: kerst, de geboorte van de Heer Jezus. Zie hoe dat allemaal zo gemistificeerd is, maar ook hoe het allemaal zo klein is gemaakt. Ze hebben het allemaal miniatuur gemaakt. Kijk maar naar hoe dat met kerst gaat: het is het kindje, het kribbetje, het zijn de engeltjes. Ik zeg het nog eens even: het zijn altijd verkleinwoorden. Men heeft het zo gemaakt dat wij er gewoon op kunnen neerkijken. De lichtjes, de lampjes en — niet te vergeten — de etentjes. Maar wat je nodig hebt is gewoon een concreet, duidelijk woord. Een woord waar je werkelijk van op aan kunt. Er staat geschreven.
Het gaat om het besef dat er in dat woord Iemand aan het woord is die ons iets te vertellen heeft. Dat er een God is die deze wereld ooit bedacht heeft, geschapen heeft, die een plan trekt en die omziet naar zijn schepping. Alleen dat is al licht. Vergelijk dat maar eens met het algemene narratief, het verhaal dat er ooit een explosie is geweest, zoveel miljard jaar geleden, en nou zijn we er dan. Behalve dat dat natuurlijk een bizar verhaal is, is het ook zo koud, want het heeft geen enkele zin of betekenis. Het gaat nergens naartoe en het komt ook eigenlijk nergens vandaan. Er was niks en toen explodeerde dat ook nog. U kent dat verhaal. Maar het is zo koud en kil.
Hoe anders is het dat er een God is, Iemand die alles bedacht en gemaakt heeft, die aan het begin staat en die alles in zijn hand heeft en elk schepsel liefheeft. Waarom? Omdat het Zijn schepsel is. Alleen dat besef is al zo geweldig. Dat er Iemand is die om mij en deze hele schepping geeft, waarvan wij soms denken: "Daar geef je toch geen stuiver meer voor," als je ziet wat er allemaal in gebeurt. Er is een God die weet wat Hij doet. Nou, dan hebben we een lamp. Dan leef je inderdaad en geef je acht op een lamp die schijnt in een troebele plaats. Totdat dat niet meer nodig is, want dan is inmiddels de dag aangebroken. Totdat de dag aanbreekt en de lichtbrenger opgaat. Er staat in de grondtekst eigenlijk niet zozeer 'de morgenster', maar: totdat de dag aanbreekt en de lichtbrenger opgaat.
Eerlijk gezegd denk ik gewoon aan de zon. Maar sommige mensen denken aan de morgenster; de meeste vertalingen zeggen dat trouwens ook. In beide gevallen hebben we het over het feit dat de dag aanbreekt.
En over welke dag hebben we het dan? Wel, over de dag van de parousia. Dat Hij zal verschijnen in heerlijkheid. Oftewel, de zevende dag. De dag, dat is de zevende dag.
Het is zo geweldig om daaraan te denken. Anno 2024 zijn de zes dagen bijna voorbij en de dag gaat aanbreken. En reken er maar op dat, terwijl die dag nog niet is aangebroken, het alleen maar in deze wereld — deze plaats waar we ons bevinden — troebeler wordt.
De Bijbelse Eenheid: Geen Profetie Heeft een Eigen Uitlegging ↑ hoofdstukken
En dan vers 20: "In jullie harten dit eerst wetende." Ik moet er even bij zeggen, voordat u me daarop aanspreekt, dat in de meeste vertalingen deze eerste woorden van vers 20 worden opgevat als de laatste woorden van vers 19. Die lezen dan: "...totdat de dag aanbreekt en de morgenster opgaat in uw hart." Ik denk niet dat die lezing correct is. De interpunctie is anders. We moeten weten dat er in het Grieks geen punten, komma's, leestekens en hoofdletters staan bij het begin van een zin. Die interpunctie kent het Grieks niet. De vraag is dan: waar hoort de punt te staan? In dit geval denk ik simpelweg: "...totdat de dag aanbreekt en de lichtbrenger opgaat." Wat Petrus dan zegt, is dat jullie in je hart – want daar gaat het om – in de eerste plaats dit moeten weten: dat geen profetie van de Schrift een eigen uitlegging heeft.
Het hele idee achter die uitspraak is dat profetieën van de Schrift elkaar namelijk uitleggen. Vandaar ook dat plaatje van zo'n puzzel; dat vind ik het geweldige. Men zegt altijd: dit is een boek. Nou, de Bijbel is geen boek, de Bijbel is een bibliotheek. Al die boeken bij elkaar zijn over duizenden jaren geschreven. Wel, die boeken zijn een eenheid en waaruit blijkt dat? Wel, omdat de ene profetie het andere Schriftdeel uitlegt. Je kunt zeggen dat het allemaal losse puzzelstukjes zijn, boeken die hier en daar in de loop der eeuwen – wat zeg ik, in de duizenden jaren – zijn geschreven. Wat is nu de eenheid? Hoe weet je nu dat puzzelstukjes bij elkaar horen? Als je ze bij elkaar brengt en in elkaar past. Dat is trouwens nog een hele klus om zo'n puzzel te leggen. Maar als die stukjes inderdaad bij elkaar gebracht worden, dan blijkt dat al die stukjes inderdaad één plaatje, één beeld, één foto laten zien, één panorama. Dan weet je: die stukjes horen allemaal bij elkaar.
Daarmee bewijst de Bijbel zichzelf ook. Juist in de eenheid van al die geschriften bewijst God zelf in dat Woord, in die Schriften, dat het van Hem is. Het komt uit één Bronwoord. Profetieën leggen elkaar uit. Je moet dus niet zeggen: heb je het verhaal van Micha of het verhaal van David? En dat moet je dan zien in die tijd en zo ging dat. Dan ga je de profetie of een stukje van de Schrift uitleggen in het licht van die tijd. Dat is de theologische benadering. De Bijbelse benadering is dat je gewoon vraagt: waar staat dat nog vaker in de Schrift? En dan laat je de Schrift zichzelf uitleggen. Dat is de Bijbelse wijze, want als de Bijbel is wat ze claimt te zijn, namelijk Gods Woord, dan bewijst dat zich in het gegeven dat al die profetieën der Schrift elkaar uitleggen. Je moet namelijk in de eerste plaats dit weten: dat geen profetie een eigen uitlegging heeft.
Gods Woord: Voorzegd en Door Heilige Geest Gedragen ↑ hoofdstukken
Want, staat er in het laatste vers van 2 Petrus 1: "Want nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens." Dit begrijp je eigenlijk pas echt goed wanneer je weet wat profetie ook letterlijk is. In het Griekse woord 'profetie' zitten twee elementen: het voorzetsel 'voor' en een deel dat te maken heeft met verklaren of zeggen. Eigenlijk betekent profetie dus letterlijk: voorzeggen.
En als je vraagt: "Kan een mens dat?", dan is het antwoord nee. Een mens kan pogingen wagen om iets over de toekomst te zeggen, maar daar blijkt hij buitengewoon slecht in te zijn. Ik heb het niet alleen over de mensen die zich bezighouden met het weer voor de komende dagen. Dat is ook geen waardeoordeel; de mens kan daar per definitie niets zinnigs over zeggen in de zin dat hij nooit kan zeggen hoe de dingen daadwerkelijk zullen gaan. Een mens kan voorspellen, maar alleen God kan voorzeggen. Hij weet het; Hij spreekt over de toekomende dingen alsof ze al gebeurd zijn. Dat is een vermogen dat per definitie niet des mensen is.
Daarom is profetie nooit voortgekomen uit de wil van een mens. Dat is namelijk gewoon niet voor een mens weggelegd. Maar daarmee bewijst de profetie dat het Gods eigen Woord is. God legitimeert Zichzelf door de dingen te voorzeggen. Er zijn tal van voorbeelden van; eigenlijk zie je dat hele fenomeen door de hele Bijbel heen. Ik heb van de week nog een Bijbelstudie gegeven waarbij het ook over de tijden ging. Tegen Abraham werd gezegd dat het, wanneer zijn zoon geboren is, nog vierhonderd jaar zou duren voordat ze daadwerkelijk naar het beloofde land zouden gaan. En als het dan daadwerkelijk zover is, honderden jaren later, dan lees je in Exodus 12 dat het op de dag nauwkeurig was. Dat staat er expliciet bij: niet alleen op de eeuw of het jaar nauwkeurig – wat al heel wat zou zijn – maar zelfs op de dag nauwkeurig was de termijn precies afgesloten.
Kijk, dat is voorzeggen. De Bijbel wemelt daarvan, en daarmee legitimeert het Woord zichzelf. Nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens; dat kan namelijk niet. God is de enige die dat kan. En daarmee is de Schrift ook zo uniek, zowel in haar eenheid als in het vermogen om te voorzeggen.
"Nooit is profetie voortgekomen uit de wil van de mens... maar door heilige Geest gedreven", zegt de MBG-vertaling. Daar houd ik eigenlijk niet zo van. Er staat eigenlijk: "gedragen". De Geest drijft niet; aan geestdrijverij doet de Bijbel niet zo. Nee, door heilige Geest gedragen hebben mensen van Godswege gesproken. Dan krijg je geen mooi bedachte verhalen. En trouwens, als je het helemaal in die sfeer trekt: is de Bijbel altijd mooi in de menselijke zin van het woord? Of aantrekkelijk? Nee, soms zelfs integendeel. Het is ook helemaal geen menselijk verhaal; het is een goddelijk Woord. Hij geeft de dingen door die Hij te melden heeft, en daarmee hebben we het te doen. Maar het is zo geweldig omdat je er werkelijk van op aan kunt en dat je gewezen wordt op die geweldige, grote God.
Alleen door Zijn Geest gedragen hebben mensen zo kunnen spreken over de dingen die God te melden heeft. En dat is heel apart – dat is het laatste wat ik erover wil zeggen – maar als je even terugbladert in de brieven van Petrus, dan wijst hij er in zijn eerste brief al op dat profeten hebben gesproken over dingen die ze zelf niet eens begrepen. Kijk het maar eens na in hoofdstuk 1 vers 11. Daar staat dat zij hun eigen profetieën hebben doorzocht en nagevorst. Ze hebben zich afgevraagd op welke tijd en wijze de Geest van Christus in hen doelde.
Wat erop neerkomt is dit: ze hebben dingen opgetekend, ze moesten dingen schrijven, maar eigenlijk begrepen ze het zelf niet. En weet u wat ze toen hebben gedaan? Ze hebben het nagevorst. Hoe? Door bij andere profeten te rade te gaan en door bij andere Schriften te kijken wat daar nog meer vermeld stond. Wij hebben inmiddels het grote voordeel dat de puzzel af is. Ik durf wel te zeggen: alle stukjes zijn compleet. In die dagen moesten er allemaal stukjes nog bijkomen, maar inmiddels is het compleet. Het Woord van God is, zoals Paulus zegt, voltooid; het is gecompleteerd. Als je wilt weten wat een woord betekent, dan ga je dat onderzoeken in de Schriften. Dat vind ik geweldig: de Bijbel bewijst zichzelf, maar verklaart zichzelf ook.
Dus ja, hier hebben we gewoon genoeg aan, lieve mensen. Het zijn geen mooie verhalen, maar het is wel de waarheid. En juist dat maakt het zo buitengewoon waardevol. Het bepaalt ons ook bij die geweldige waarheid dat die ene God Zijn plan trekt en ook de dingen timet. Juist op die timing kunnen we in onze dagen niet genoeg wijzen; die is zo buitengewoon bijzonder. De tijd van mensen is echt nabij. De zes dagen zijn bijna voltooid en de zevende dag nadert. Dat is die lamp, en dat is het licht dat die lamp verspreidt op een groezelige, op een troebele plaats. Amen!
UltimateGoodNews