▶ 00:00 De Aioon Na de Zondvloed ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag allemaal. Hartelijk dank voor de intro, Lub, en ik mag jullie de hartelijke groeten overbrengen. Ik was vanmorgen helemaal in Nieuw-Buinen; er kwam een hele reisdag op te zitten en heel wat mensen zeiden dat ze wisten dat ik vandaag of vanmiddag in Urk zou spreken. Zij zeiden: "Doe ze daar de hartelijke groeten," dus dat doe ik even in het algemeen. Ik ga geen namen noemen, want die ga ik toch weer vergeten. Dat vergeten sowieso. Nu kreeg ik trouwens ook de hartelijke groeten – die naam noem ik wel even – van mijn broer Dirk. Die is vandaag jarig. Ja, vorig jaar ook, ja. Dankjewel, ik zal het doorgeven.

Wij gaan vanmiddag inderdaad, en Lub gaf al eventjes een paar aanzetten in die richting, het hebben over deze geschiedenis: de torenbouw van Babel, zoals dat bekendstaat. Zo staat het in mijn Bijbeltje er ook boven. Dat is een geschiedenis waarbij we een heel eind teruggaan in de tijd, naar het begin van deze aeon. Want in die sfeer ligt dat dan toch. In Efeze 2 noemt Paulus dat de aeon waarin wij nu leven, de "aeon van deze wereld". De Bijbel spreekt ook over de toenmalige wereld, dat is de wereld die ten onder ging in de dagen van Noach. Vanaf toen, dus na de zondvloed, ging een nieuwe aeon aan, een nieuwe wereld, een nieuwe kosmos, een nieuwe ordening, en dat heet dan ook de "aeon van deze wereld".

Als we ervan uitgaan dat we nu zo ongeveer tegen het einde van de huidige aeon lopen, betekent dit dat we een hele stap in de tijd terug doen wanneer we ons met deze geschiedenis gaan bezighouden. En ja, dat is in het boek Genesis. We zitten nog betrekkelijk in het begin, hoofdstuk 11, al moet ik er meteen bij zeggen dat er inmiddels al zo'n zeventien eeuwen aan voorafgegaan zijn: de tijd van Adam tot aan deze geschiedenis. Het boek Genesis – ik heb het in de aantekeningen ook even bijvermeld – is het boek van de oorsprongen, van de genesis, wording of verwekking. Je herkent dat nog in allerlei woorden zoals we die kennen: genetica of de genen waarin het DNA besloten ligt, of genereren, verwekken. Daar zit allemaal dat woordje "gen" in. Dat heeft te maken met het Griekse woord voor wording. Dat is waar Genesis over spreekt: de wording van deze wereld, de wording van deze schepping, de wording van deze aeon, de wording van Israël. Eigenlijk is het van alles het begin; daarvoor moet je in het eerste Bijbelboek wezen.

Eigenlijk is de geschiedenis van de torenbouw van Babel zo algemeen bekend – althans, dat stel ik me zo voor. De Bijbelkennis over het algemeen is enorm tanende, maar in deze kring, mag ik aannemen, valt dat reuze mee. Ik neem dus gemakshalve aan dat de torenbouw van Babel toch nog redelijk bekend is, al was het maar van de zondagsschool. Maar dat heb je vaak met zulke geschiedenissen die zo algemeen bekend zijn: dan worden dat van die platgetreden paden. Ze worden als bekend verondersteld, zodat je eigenlijk vergeet waar het nu werkelijk over gaat. We gaan ons bezighouden met Genesis 11, maar dan pak ik voor het gemak en voor de context ook nog eventjes het laatste vers van het voorgaande hoofdstuk erbij. Wat betreft de hoofdstukindeling: daar moet u zich niet al te veel van aantrekken, dat is alleen maar voor het gemak. Daar lees je dit – en ik lees uit de NBG-vertaling, u weet inmiddels dat ik gebruikelijk inderdaad die vertaling als standaard neem, maar vaak moeten er wel wat aantekeningen bij vermeld worden.

▶ 04:33 Toledots: de Ooggetuigenverslagen van Genesis ↑ hoofdstukken

En dan staat er dit: "Dit zijn de geslachten of de generaties van de zonen van Noach naar hun afstammingen in hun volken." In hun volkeren, moet ik er meteen bij zeggen. Wij zouden zeggen dat het tamelijk overdreven is om in dit stadium al van volkeren te spreken, omdat het in feite nog gewoon uit de kluit gewassen families zijn. Het waren — nog eventjes voordat ik daar meer over zeg — de registraties naar hun afstammingen. Dat hangt er ook een klein beetje vanaf hoe je het vertaalt. In de concordante versie en de interlineair staat "hun genealogische", wat een heel duur woord is, maar in feite gaat het om hun geslachtsregister of hun registraties.

Het woord wat daar staat in het Hebreeuws is buitengewoon boeiend. Ik zal het er aankomende donderdag nog niet over hebben, maar dit seizoen hoop ik het in Nunspeet zeker daar nog over te gaan hebben. Het algemene onderwerp van dit hele seizoen, waar we aankomende donderdag met de serie beginnen, heet "Er staat geschreven". We zullen het hebben over de oorsprong van de Schriften, hoe die ontstaan zijn en hoe ze tot ons gekomen zijn. Dan zullen we het zeker ook weer hebben over de totstandkoming van het boek Genesis, want in feite is Genesis een verzameling van documenten. Het zijn registraties van de aartsvaders zelf.

Ik loop nu een beetje op die serie vooruit, maar ik trek alvast mijn conclusie als een soort teaser: de aartsvaders zelf, te beginnen bij Adam, hebben hun geschiedenissen opgetekend. Dat lees je van de diverse aartsvaders, maar ook van Noach en van de zonen van Noach. In feite is dat hier ook aan de hand. Dat wat we in het voorgaande hoofdstuk, Genesis 10, zagen, zijn registraties van Sem, Ham en Jafeth geweest. Zij hebben dat opgetekend, dus vers van de pers, heet van de naald. Het is belangrijk om je te realiseren dat het niet zo is dat pas veel later iemand de dingen heeft opgetekend van al die 2500 jaren die voorafgegaan waren. Nee, de documenten en de chronieken zijn door de generaties heen verzameld. Noach heeft ze verzameld, bijgewerkt, gerevigeerd en soms van aantekeningen voorzien, maar het zijn de registraties van de zonen van Noach, hún chronieken.

Dat bepaalt ons bij het gegeven dat het boek Genesis is geschreven door ooggetuigen. Door de generaties heen, door al die eeuwen en duizenden jaren, is dat tot stand gekomen. Het hele boek Genesis, van Adam tot Abraham, beslaat al tweeduizend jaar. Dat is een lang tijdperk, maar de geschiedenissen zijn vermeld, vastgelegd en geboekstaafd door de aartsvaders zelf, te beginnen bij Adam. Dat is een heel boeiend gegeven. Dat zijn de Toledoth, de kronieken die ik hier vermeld. In Genesis 10 wordt het register opgetekend van de zonen van Noach: Sem, Ham en Jafeth, en hoe zij vervolgens weer kinderen hebben gekregen. De zonen worden vermeld en zij zijn in feite de stamvaders van de volkeren.

Zo kort na de vloed, in de dagen van Noach, waren dat nog gewoon families. Over hoeveel mensen het toen betrof, kun je slechts raden, maar je moet in ieder geval denken aan betrekkelijk kleine aantallen; in termen van duizenden, zeker nog geen miljoenen. Miljoenen mensen in de dagen van de torenbouw van Babel, dat kan nog niet. Ik kom daar zo nog even op terug, maar eerst nog vers 32. Daar staat: "En van dezen verdeelden zich de volkeren." Een volk is van origine — en het is goed om je dat te realiseren — een familie met een stamvader. Dat zie je in Genesis 10 ook.

Dat geldt ook voor het volk dat bij uitstek de hoofdrol speelt in de Bijbelse geschiedenis: Israël. Dat is gewoon de familie van Jakob. De stammen zijn de zonen van Jakob; zij zijn de stamvaders van de stammen van Israël. Het waren dus families die zich verdeelden op de aarde na de zondvloed, in de dagen van Noach. Hoe ze zich verdeelden? In feite wordt hier aan het einde van vers 32 al vooruitgegrepen op de geschiedenis die pas in hoofdstuk 11 verteld wordt, namelijk dat de volkeren zich daadwerkelijk verdeelden. Want weliswaar had God gezegd dat ze dat zouden doen, maar de mens had andere plannen, waar Genesis 11 melding van maakt. Maar hier lees je dus al bij voorbaat dat de volkeren zich hebben verdeeld, en we weten ook wanneer dat is geweest.

▶ 11:04 De Dagen van Peleg en de Verdeling van de Aarde ↑ hoofdstukken

En dat staat namelijk in een paar verzen eerder, in hoofdstuk 10. In hetzelfde hoofdstuk van Genesis 10 dus, vers 25. Dat was namelijk in de dagen van Peleg. En dan lees je in dat 25e vers: "En aan Heber" — daar komt ons woord "Hebreeën" vandaan, de Hebreeën stammen dus af van Heber. Ik kom daar trouwens straks ook nog even op terug. Maar aan Heber werden twee zonen geboren. De naam van de ene was Peleg, want, staat er dan, in zijn dagen werd de aarde verdeeld.

Dit is natuurlijk een vermelding die veronderstelt dat je de taal kent. Hij heette Peleg, want in zijn dagen werd de aarde verdeeld. Dan weet je, zelfs zonder dat je Hebreeuws weet: "O, dan heeft de naam Peleg dus kennelijk iets te maken met de verdeling van de aarde." En dat klopt ook, want Peleg betekent verdeling of indeling. Verdelen. En waarom heette hij zo? Wel, omdat in zijn dagen de aarde werd verdeeld.

Ik weet dat er in andere creationistische kringen andere ideeën zijn, dat de aarde zich toen in haar continenten verspreidde of verdeelde. Ik vind het een aardige theorie en ik heb hem ooit zelf ook wel eens een keertje gepropageerd. Maar in het verband van Genesis 10 en 11 is dat helemaal niet de gedachte. Het gaat niet over continenten die zich dan verdelen, en hoe Afrika van Zuid-Amerika loskomt enzo, dat daar die oceaan tussen ligt. Daar gaat het niet over. Het gaat over de verdeling van volkeren.

En dat was in het jaar — als je de Bijbelse tijdlijn neemt — in het jaar 1752 AH, Anno Hominis. En nu ga ik meteen even reclame maken voor de werkzaamheden die Frank heeft verricht. Hij heeft het van de week online gezet, want hij heeft een prachtige video gemaakt die je op zijn YouTube-kanaal kunt zien. Ik heb er van de week op mijn website ook al aandacht voor gevraagd. Frank heeft een YouTube-kanaal dat "Soeter dan Honing" heet en daar geeft hij allerlei Bijbelstudies over allerlei onderwerpen. Maar nu heeft hij in 3D een Bijbelse tijdlijn gemaakt van 7000 jaar. Je gaat zo door de geschiedenis en dan zie je al die mijlpalen. Hij laat ook zien dat in het jaar 1752 van de jaartelling — gerekend vanaf de Anno Hominis, dat betekent vanaf de eerste mens, gerekend vanaf Adam — Peleg werd geboren. Overigens was dat precies 100 jaar na de zondvloed, op het jaar nauwkeurig.

Peleg heeft nog honderden jaren geleefd, want zo was dat met die leeftijden. Hoewel het na de zondvloed wel vrij hard achteruit gaat met hoe oud de mensen nog werden. Niettemin werd Peleg ook nog honderden jaren oud; hoe oud precies weet ik eigenlijk niet meer. Maar hij kreeg in 1781, als je de Bijbelse lijn dan volgt, een zoon: Reü moet ik eigenlijk zeggen. Dat is trouwens heel interessant, want als in de dagen van Peleg de aarde zich verdeelde, dan zou je kunnen zeggen dat het een speling van honderden jaren is geweest, want hij heeft eeuwen geleefd. Maar dat klopt niet. Want als die verdeling van de aarde, namelijk bij de torenbouw van Babel, in 1781 of 1782 had plaatsgevonden, dan zou het in de dagen van Reü zijn geweest. Dus er is eigenlijk maar een speling van 30 jaar mogelijk: van 1752 tot 1781. In die 30 jaren pakweg, 29 jaar, heeft de verdeling van de aarde plaatsgevonden. Dat is dus nog maar hooguit 130 jaar na de zondvloed.

Ik zei zojuist al: je moet in hooguit duizenden... nou, sommige mensen zijn daar vrij radicaal en extreem in de berekeningen, het zouden tienduizenden kunnen zijn geweest, maar goed, daar blijf ik vanaf. Maar in elk geval heeft maximaal 130 jaar na de zondvloed de torenbouw van Babel plaatsgevonden: de verdeling van de aarde. En dat betekent dus dat, aangezien de tijd na de zondvloed begon met acht zielen, je echt nog niet kunt denken in termen van honderdduizenden, laat staan miljoenen mensen. Het is allemaal nog heel kleinschalig geweest. Dat was het ook nog in de dagen van Noach — pardon, van Abraham. Je bent als mens van deze tijd geneigd om bij naties en volkeren meteen aan enorme aantallen te denken. Ik bedoel, inmiddels zijn er 8 miljard mensen geloof ik op deze aardbol. Aardbol? Of platte aarde? Daar hebben we het nu niet over. Maar ja, weet je: toen niet. Het waren toen grote families, meer niet.

Ik vind dat er ook in het boek Genesis zelf al van die hele interessante aanwijzingen staan dat het inderdaad allemaal buitengewoon kleinschalig is geweest. In onze ogen dan, dat moet ik er meteen bij zeggen. In onze perceptie is dat allemaal nog heel klein geweest, en logischerwijs ook, ja. In Genesis 11 wordt dit trouwens ook nog met precisie vermeld, hoe dat zat met Peleg en zijn zonen, et cetera. Het was in ieder geval dus in de dagen van Peleg dat de volkeren van de aarde zich verdeelden na de zondvloed. En dan begin ik nu te lezen in vers 1 van Genesis 11.

▶ 17:37 Eén Taal: het Oer-hebreeuws van de Overkant ↑ hoofdstukken

Dan staat er dit: "De aarde nu..." – of eventueel zou je kunnen zeggen de gehele aarde of het gele land, want in feite betekent Erets de aarde, het droge, of meer specifiek een stuk land. Maar in ieder geval: de hele aarde nu was één van taal en één van spraak. In dit geval is dit een ellipsis; het gaat hier natuurlijk over de volkeren van de aarde, niet over de droge grond zelf, maar over de volkeren die zich daar bevonden. Die waren één van taal en één van spraak.

Dat roept de vraag op: wat spraken ze toen? Lub had het zojuist al eventjes over die ene taal die wij spreken; dat is dan weer de overdrachtelijke of geestelijke betekenis daarvan. Maar ik ga ervan uit dat dit toch de taal is geweest waarin we de documenten overgeleverd hebben gekregen: Hebreeuws, of het oer-Hebreeuws zal ik maar zeggen. Want één ding weet ik zeker: de eerste mensen en de namen die zij hebben — Adam, Eva en Noach, noem maar op — al die namen die we daarvan vinden, dat zijn Hebreeuwse namen. Ik vind het trouwens ook vrij logisch dat als er één taal in aanmerking komt voor de taal die oorspronkelijk is geweest vanaf Adam, dat dit het Hebreeuws moet zijn geweest. Dat blijkt eigenlijk al meteen uit de namen die hij en zijn vrouw dragen, en hun nakomelingen evenzo.

Ik ga er dan ook vanuit dat de Hebreeën de oorspronkelijke taal hebben bewaakt. Bij hen is het te vinden, bij Heber dus eigenlijk. Trouwens, op Heber kom ik straks nog even terug. Hij is een 'doortrekker', maar het draagt ook de gedachte in zich van 'vanaf de overkant'. Dat is heel erg boeiend, want bij Hebreeuws is het idee dat het de taal is die niet van hier is, maar die van de andere kant komt. En dan moet ik het eigenlijk niet horizontaal zien, aan de andere kant van de oceaan ofzo, nee, maar verticaal: vanuit de hemel. Dat is ook een heel interessante aanwijzing — niet echt een bewijs, maar toch — dat wanneer iemand uit de hemel een stem verneemt, dat dit in het Hebreeuws is. Toen Paulus geroepen werd, hoorde hij een stem vanuit de hemel in de Hebreeuwse taal tot hem spreken: "Shaul, Shaul..." Nou ja, ik zal het verder maar niet zeggen, want dat ontgaat mij dan weer. Maar die taal dus.

De hele aarde nu was één van taal en één van spraak. Dat zijn verschillende begrippen hier. Het Hebreeuwse woord voor taal, safah, is eigenlijk afgeleid van het woord voor lip. En het woord voor spraak is hier eigenlijk een meervoud van 'woord', namelijk debarim. De hele gedachte is natuurlijk dat de hele aarde één taal spreekt; de oorspronkelijke taal dus. Allemaal dezelfde woorden. Dat is "vrekkenhandig", kan ik u zeggen, want wat een gedoe is het tegenwoordig allemaal met al die verschillende talen. Ik zeg niet alleen gedoe omdat het zoveel moeite kost om een andere taal te leren, maar ook: voor hoeveel verwarring zorgt het niet? Daarover hebben we het straks nog even. Maar laten we van vers 1 naar vers 2 gaan.

▶ 21:54 De Vlakte van Sinear en Menselijke Bakstenen ↑ hoofdstukken

En dan staat er: 'toen zij oostwaarts trokken'. In onze vertaling staat hier 'oostwaarts', maar eigenlijk staat er 'vanaf het oosten'. Dat is heel wat anders. Het wil niet per se betekenen dat ze zich nog oostelijker bevonden, maar dat ze zich reeds in het oosten bevonden en dat ze daar een vlakte vonden in het land Sinear, waar zij zich vestigden.

Het is interessant om hier twee bekende archeologische feiten te noemen. In de eerste plaats is het een algemeen bekend en onomstreden gegeven dat de menselijke beschaving vier- à vijfduizend jaar geleden begon in Mesopotamië. We gaan het nu niet hebben over het hele idee van evolutie en de oorsprong van de mens, want wij gaan uit van de Bijbel en ik ben ontzettend blij dat het is zoals de Bijbel dat beschrijft, maar daar gaat het nu even niet om. Mesopotamië betekent overigens 'tussen de rivieren'. Welke rivieren dat zijn, is overduidelijk: aan de ene kant de Eufraat en aan de andere kant de Tigris. Het land tussen die twee rivieren is waar de menselijke beschaving begon, en eigenlijk ook explosief. Alles wat daar gevonden is, de oudste dingen die bewaard zijn gebleven, vinden we daar. In het bijzonder geldt dat voor de registraties, de boekstaving. Boeken waren toen nog kleitabletten waarin men schreef, maar de schrijfkunst was reeds bekend. Ik gaf zojuist al aan dat Adam al begon met schrijven; de eerste hoofdstukken van de Bijbel zijn gewoon opgetekend door Adam zelf. De schrijfkunst bestond in deze dagen dus al duizenden jaren en er zijn nog talloze kleitabletten en bewijzen van de schrijfkunst uit die tijd gevonden.

In deze vlakte — laat ik even een landkaart voor de geest halen — heb je natuurlijk het land Israël waar tegenwoordig zoveel om te doen is, en hier heb je het huidige Irak. Hier zie je Babylon, of Babel in het Hebreeuws. Je ziet aan de ene kant de Eufraat en aan de rechterkant de Tigris. Dit is een buitengewoon vruchtbare vallei. Dit specifieke deel is de vlakte van Sinear met Babel als de bekendste stad, maar Genesis maakt ook al melding van diverse andere steden. Heel bekend is natuurlijk Ur. Daar kwam u ook vandaan, zegt u? Nee, dat is Urk. Ik heb het over Ur. Daar kwam Abraham vandaan. Dat is overigens Genesis 12, een paar eeuwen later, wanneer Abraham wordt geroepen uit Ur om naar een land te gaan dat de Heer hem zou wijzen.

Deze vlakte gaat in de eindtijd ook weer een grote rol spelen. De naam Babel heeft altijd zo'n prominente rol gespeeld. Je leest in het boek Zacharia 5 het visioen van de vrouw en de efa, waarin die vrouw verplaatst wordt. Dat is een beeld van het goddeloze Israël dat verplaatst wordt naar de vlakte van Sinear, precies deze streek weer. Die goddeloze vrouw komen we in het boek Openbaring opnieuw tegen en daar krijgt ze de naam Babylon. De grote stad die jij gezien hebt, is Babel. Daar moeten we het later nog maar eens over hebben.

Ze vestigden zich dus in deze streek, in Sinear, en ze zeiden tot elkaar: 'Welaan, laten wij tichelen maken en die goed bakken'. Het woord tichel — denk aan ons woord tegel — is gewoon een baksteen. Dat staat hier eigenlijk al vermeld: 'laten we die goed bakken'. Het gaat over bakstenen die later, weer een paar eeuwen verder, een grote rol gaan spelen in de geschiedenis van Israël in de slavernij van Egypte. Daar moesten ze ook tichels maken, waarbij ze op een gegeven moment zelfs zelf voor het stro moesten zorgen. U kent de geschiedenis van hoe de Farao de slavernij en de belasting telkens zwaarder maakte.

Dan weet je eigenlijk ook waar dat typologisch voor staat. Bakstenen hebben geen beste reputatie in de Bijbel. Ik bedoel dat typologisch, niet moralistisch. U begrijpt wat ik bedoel: als de Bijbel daarover spreekt, dan is het met recht een type van wat de mens ervan 'bakt'. Je leest bijvoorbeeld in Exodus 20 en 21 over het maken van een altaar. Er wordt vermeld dat een altaar van natuursteen moest zijn, niet van bakstenen. Dat is natuurlijk niet voor niets. Het idee is dat als je opgaat tot God, daar niets van de mens bij is. De mens moet niet zelf een steen bakken; hij moet gebruikmaken van de stenen die God in Zijn eigen schepping gelegd heeft. Vandaar: geen eigen baksels, want dat zijn eigenlijk altijd misbaksels. Het loutere feit dat ze zeggen 'laten we tegels en bakstenen maken', is voor de goede verstaander al een teken: dit lijkt op typisch mensenwerk.

In vers 3 staat: 'en de tichel, de bakstenen, die dienden hen tot steen'. Dat is interessant, want hier wordt aan de ene kant gesproken over de tichel en aan de andere kant over steen, het Hebreeuwse woord 'Eben'. Denk aan Eben-Haëzer, de steen der hulp. Er zijn veel namen in de Bijbel die te maken hebben met Eben. Het is boeiend dat in dat woord zowel het woord voor vader, 'Ab', als het woord voor zoon, 'Ben', zit. Eigenlijk verwijst de Eben naar de Zoon van de Vader die Hij gegeven heeft.

Als je vanaf Genesis 11 een heel aantal hoofdstukken verder gaat, kom je bij de geschiedenis van Jakob uit. Hij ziet ook iets dat lijkt op een toren die reikt tot in de hemel. Het was geen toren, ik denk dat het een steenhoop was, maar waar het mij om gaat is wat Jakob deed: hij legde zijn hoofd op een steen. Dat was een Eben, geen baksteen. Hij was op de vlucht voor zijn broer en je zou verwachten dat hij een nachtmerrie krijgt, maar dat gebeurt niet. Hij krijgt een droom van Godswege. Het ideaal van de mensheid dat hier in Babel wordt geuit — de hemel bestormen — ziet Jakob gerealiseerd, maar dan niet als product van menselijk streven of van wat een mens 'bakt'. Hij ziet het als iets wat God Zelf doet. Vanuit de hemel wordt daar een weg gemaakt; dat is het idee bij de droom van de ladder. Hij ziet een verbinding tussen hemel en aarde en hij krijgt prachtige beloften, allemaal omdat hij zijn hoofd rust op die steen. Dat spreekt inderdaad van God de Vader en de Zoon die Hij heeft gegeven. Dat zit allemaal verborgen in dat woord Eben.

Het Hebraeus, dat is met recht een taal van de overkant. Daar zitten zoveel geheimen in besloten qua getalswaarde, structuren, de hele opbouw. Ja, dat is een goddelijke taal.

Even terug naar de baksteen, de tegel, die hen tot steen diende en het asfalt dat hen tot leem diende. Met andere woorden, dat werd gebruikt als bindmiddel, als een soort van cement. En het is heel interessant, maar juist daar wordt ook heel veel asfalt gevonden. We weten trouwens dat asfalt verwant is aan aardolie en dat zou dan natuurlijk niet verbazen, want dat wordt daar meer dan genoeg gevonden, nietwaar? Dat asfalt gebruikten ze dan om die stenen aan elkaar te lijmen.

▶ 33:07 Stedenbouw, de Zodiac en het Maken van een Eigen Naam ↑ hoofdstukken

En ook zeiden zij: "Welaan..." Dat is een tweede streven. "Laten wij ons een stad bouwen." Ook dat heeft weer niet zulke mooie Bijbelse associaties. Als je het boek Genesis vanaf het begin leest, dan zijn er al een paar keer steden voorbijgekomen, maar dat is altijd vanuit het idee van een menselijk streven om de krachten te verenigen. Het zijn vooral geen plaatsen waar God gediend wordt. De eerste keer dat je over een stad leest, is dat Kaïn die bouwt, en veel later hoor je over Nimrod. De stad Babel is ook gebouwd – dat wordt hier niet vermeld, maar in Genesis 10 vers 8, 9 en 10 wel. Babel werd ook gebouwd en één van de grote initiatiefnemers was Nimrod. Zij zijn stedenbouwers; zij zijn mensen die... ja, dat is wat een stad vooral uitbeeldt: een menselijk bouwwerk. De mens die samenklontert, en dat zie je hier ook. Eigenlijk staat het in tegenstelling tot de Hebreeën. De Hebreeën zijn namelijk tentbewoners. Dat heeft ook te maken met dat woord waar ik het zojuist over had: 'van de overzijde'. Omdat ze van de overzijde komen, zijn het doortrekkers. Het zijn pelgrims. Dat zijn mensen die geen machtige bolwerken bouwen, maar gewoon hun tenten opstellen en heel gemakkelijk weer te verkassen zijn. Dat zijn geboren pelgrims. De aartsvaders waren dat; ze waren steenrijk, maar het waren toch doortrekkers. Het waren mensen die hun tentpinnen niet al te diep in de aarde hadden gestoken.

Zij hier zijn van plan om een stad te bouwen en daar staat nog iets bij. Daarom is deze geschiedenis natuurlijk vooral ook zo bekend geworden; de naam van de geschiedenis is eigenlijk aan dit streven ontleend, namelijk dat die stad ook een toren zou hebben "waarvan de top tot de hemel reikt". Het is trouwens de eerste keer dat de Bijbel spreekt over een toren. Ik moet altijd een beetje uitkijken op plaatsen met al die kerktorens en vuurtorens; er zijn ook torens die een heel andere gedachte hebben. Maar hier is het natuurlijk vooral het streven – letterlijk en figuurlijk een streven van hoogmoed – om de hoogte in te gaan en jezelf te verheffen. Een toren waarvan de top tot de hemel reikt. Eigenlijk staat er: een top "in de hemelen". Het idee is niet, wat heel vaak gedacht wordt, alsof men het primitieve idee had van: "Jongens, we gaan zo hoog bouwen dat we dan ergens bij God uitkomen." Nee, natuurlijk niet. Deze mensen wisten heel goed hoe dat zat met de hemel. De top zou een uitbeelding zijn, een platform van het hemelruim, van de dierenriem, de zodiac, met zijn twaalf hoofdsterrenbeelden en de zesendertig decanen; in totaal 48 sterrenbeelden. Die hele sterrenhemel is zo boeiend.

Je ziet op de afbeelding – hij is niet al te scherp, maar het is er eentje uit Dendera. Dat kun je nu nog steeds bezoeken in Egypte, het is al duizenden jaren oud. Daar heeft men de sterrenhemel, de zodiac met al zijn verschillende namen en uitbeeldingen, al vastgelegd. Zoiets zal de toren van Babel ook hebben gehad. De toren was een reflectie van het hemelruim. Die kennis is zo algemeen en wereldwijd. Al die sterrenbeelden komen van origine hier vandaan. Ze hebben een verhaal, en wellicht dat ik het daar aankomende donderdag in Nunspeet ook nog even over ga hebben als we Genesis 19 opslaan. De hemelen vertellen Gods eer. Uiteindelijk gaat er van de hele sterrenhemel een geweldige spraak uit. God heeft dat gemaakt en al die sterren en sterrenbeelden zijn bedacht en de namen ervan zijn gegeven door God Zelf. Ze hebben een heel oude oorsprong. In ieder geval is die kennis bewaard gebleven, al is ze zeker geperverteerd of verworden. Het is gedegenereerd en vermengd met allerlei heidendom. Niettemin is de wetenschap van die dierenriem, van al die namen en het verhaal dat daaraan verbonden is – van de Maagd tot aan de Leeuw – bewaard. Ik vind dat erg mooi om het op die manier te zeggen, want dan weet je meteen Bijbels gezien waar het over gaat: van Virgo tot Leo, van de Maagd tot de Leeuw. Het spreekt allemaal van Hem die zou komen. Al die 48 sterrenbeelden vertellen dat verhaal: Gods verhaal. De hemelen vertellen Zijn eer, dat vind ik geweldig.

Maar hier is dat ongetwijfeld al verworden tot astrologie, alsof de sterrenbeelden ons verhaal zouden vertellen. Dat is natuurlijk de leugen van de astrologie: dat die sterrenbeelden niet vertellen wie God is, wat Zijn plannen zijn en hoe Hij Zijn plannen en voornemen uitbeeldde, maar dat het vooral gaat om de mens. Zoals de mens dat nu nog steeds doet: hij kijkt naar de hemel en houdt zich bezig met die sterrenbeelden, maar denkt daarbij dat het iets zou vertellen over jouw en mijn toekomst. Maar daar gaat het niet om. Hoe het ook zij, die toren die men daar gaat bouwen, heeft met het hemelruim te maken; het is een uitbeelding daarvan. Dat dit streven inderdaad zo anti-goddelijk is, blijkt met name hieruit: "en laten wij ons een naam maken".

Moet je nagaan: dit is hooguit honderddertig jaar na de zondvloed. Dat de mens zo hardleers en vergeetachtig is, is onvoorstelbaar. Nu al denken ze: "Wij moeten ons een naam gaan maken." Vooral het idee dat wij onszelf een naam moeten maken. In de Bijbel lees je ook wel dat iemand een naam krijgt, maar dan krijg je die naam. Zij gaan hem zelf maken. Net zoals ze zelf stenen maken en bakken, zo gaan ze ook voor zichzelf en met het oog op zichzelf een naam maken. In feite is dat ook wat religie in het algemeen is: de aandacht gaat naar de mens, naar wie wij zijn, wat wij moeten doen en wat wij moeten bakken. Het zijn allemaal eigen baksels, eigen werken met hout, hooi en stro. Maar eigenlijk is het ook slavernij, want je komt er nooit. Dat zie je hier trouwens ook, want je kunt wel dit streven hebben, maar er blijft weinig van over. Maar nu loop ik een beetje vooruit.

"Laten wij ons een naam maken." Het loutere feit dat zij zichzelf een naam maken, staat tegenover het feit dat er een Naam is gegeven. De Naam... je leest dat al in de dagen van Enos: dat men de Naam aanroept. Dat is de gegeven Naam. Hier maakt men zichzelf een naam. In feite is dat dus in plaats van de Naam. Om het nog anders te formuleren: dat is eigenlijk anti-Sem. Sem, Shem, Shim... dat is het Hebreeuwse woord voor naam. 'Anti' betekent eigenlijk niet 'tegen', maar 'in plaats van'. In plaats van de Naam maakt men zichzelf een naam, en dat is anti-Shem. In feite is dat ook de essentie van antisemitisme. Het is namelijk via de lijn van Sem dat God Zijn Naam zou geven en zou openbaren, en via die lijn zou Hij Zijn Naam ook groot doen maken. Het feit dat de mens zich tegen die Naam keert, is wat de eigenlijke oorsprong van antisemitisme is. Het is niet zomaar jaloezie omdat het Joodse volk zo superieur is en zoveel meer kan – dat kun je misschien sociologisch wel eens verklaren – maar de echte essentie is dat God Zijn Naam verbonden heeft aan Sem. En via die lijn... nou, hier maakt men zichzelf een naam. En er staat nog bij: "Laten wij ons een naam maken, opdat wij niet over de gehele aarde verstrooid worden."

Want dat was namelijk wat God gezegd had. Eerst al in de dagen van Adam, maar later ook na de zondvloed, wanneer er gezegd wordt in Genesis 9 vers 1: "En God zegende Noach en zijn zonen en zeide tot hen: Weest vruchtbaar, wordt talrijk en vervult de aarde." Dat wil zeggen: maak de aarde vol. Ga niet samenklonteren, maar verspreid je over de hele wereld.

En wat zegt men nu? Zo’n 130 jaar later hebben we het hier goed in Sinear. We gaan hier een stad bouwen, een eigen bouwwerk. Wij gaan onszelf een naam maken en wij willen juist niet verstrooid worden over de aarde. Dit is dus echt zo: dit gaat in alle opzichten in tegen dat wat God had geopenbaard.

▶ 44:53 De Afdaling van Yahweh en de Centralisatie van Macht ↑ hoofdstukken

Dit is humoristisch. Ik vind het altijd mooi als dat zo vermeld wordt, want dit is pure goddelijke satire of spot. Toen daalde Yahweh neder. Dat noemen ze antropomorfisme – ik heb er heel lang op moeten oefenen, maar het is me gelukt. Dat betekent natuurlijk een mensvormige manier van spreken. Maar neem niet weg: daar gaat wel een hele grote sprake van uit. Namelijk: toen daalde Yahweh neder om de stad en de toren die de zonen van Adam – zo staat er letterlijk, niet zijn kinderen, nee, letterlijk de zonen van Adam – bouwden, te bezien.

Dus God... de mens maakt iets groots en bovendien ook iets hoogs, een toren, maar God moet neerdalen om te zien waar ze nou eigenlijk mee bezig zijn. Dat is toch puur spot natuurlijk? Het hele idee is niet dat God onder de indruk is, integendeel: waar zijn ze in hemelsnaam mee bezig? Dit is die humor die hier aan de dag gelegd wordt. En ik moet er meteen bij zeggen – ik gaf net ook wel even een hint – dat de stad Babel en die streek van Sinear in de eindtijd weer een grote rol gaan spelen als het wereldhandelscentrum. Dat lees je gewoon in de Bijbel. Zo zal dat straks het geval zijn, maar zo is het ooit ook begonnen.

Maar er gaat nog iets gebeuren. Want als hier staat 'toen daalde Yahweh neder', dan is dat wat aan het einde van deze aeon ook weer gaat plaatsvinden. Namelijk dat de Heer Zelf zal nederdalen in Zijn beeld, Christus Jezus de Messias. En dan wordt er ook een definitief einde gemaakt aan het hele Babelse streven om zichzelf een naam te maken. Daar wordt dan eens en voor altijd mee afgerekend. Maar dat zal zijn aan het einde van deze aeon. Ik wil er nu alvast even op wijzen dat wat hier aan de hand is, typisch de mens is die tegen het goddelijke voornemen en de goddelijke wil ingaat om zichzelf een naam te maken, en hoe God daar dan van bovenaf volledig een streep doorheen haalt.

En toen daalde Yahweh neder om de stad en de toren die de zonen van Adam bouwden te zien. En Yahweh zei: "Zie, het is één volk en ze hebben allen één taal. Dit is het begin van hun doen." Letterlijk staat er: "Dit is het begin van hun doen." Eigenlijk is dat wat Babel is: alles centraliseren en ook concentreren. Ook de macht, want het is een bolwerk. Maar dit is de essentie van elke ideologie die erop gericht is om machtiger te worden. Je ziet dat overal in het wereldgebeuren, ook vooral in de politiek. Macht corrumpeert. Daar wist God al van meet af aan van: in deze aeon is het niet de bedoeling dat een mens machtig wordt.

In Israël zie je dat ook. Dat is een prachtig onderwerp, we hebben het er thuis vaak over, over dit fenomeen. Je leest in de wet die God heeft gegeven aangaande de koning in Israël – je leest daarover in Deuteronomium 18 – dat een koning niet... hij moest heel simpel zijn. Hij mocht niet veel vrouwen hebben, dat was juist heel belangrijk. Hij mocht ook niet veel geld hebben; er mocht niet veel macht in zitten. Ook geen paarden, geen legers en dergelijke. De bedoeling was juist niet dat de macht zich concentreerde. Integendeel, want daar waar macht is, wordt macht misbruikt.

Daarom, wat je nu in de hele wereld ziet, is dat alles fuseert. Alles wat soevereine landen en provincies waren, wordt samengeklonterd. Waarom? Omdat centralisatie efficiëntie is. Het kan veel grootser worden en machtiger. Ja, maar dat is juist wat God niet wil. Want als dat ergens in deze aeon plaatsvindt, dan wordt dat altijd misbruikt. Daarom moet een overheid niet groot zijn, maar klein. Maar wat je ziet is dat het altijd weer uitbreidt, groter wordt, machtiger wordt, rijker wordt, heel veel geld heeft. En hoe krijg je dat? Gewoon door de mensen te belasten. Nu is het in feite slavernij natuurlijk. Maar het is typisch Babel: groots worden. Concentratie, machtsconcentratie en centralisatie.

En als de mens dat doet, ja, dat staat er ook bij, en dat is ook precies de reden waarom hij dat doet. Het is heel efficiënt. "Nu zal niets wat zij beramen te doen," dat is wat God zegt, "voor hen begrensd zijn," zodat het onuitvoerbaar zou zijn. Als de mens de handen ineenslaat, dan is hij tot alles in staat. En in feite wordt dit hele Babelse streven van vlak na de vloed in Noachs dagen vandaag natuurlijk helemaal exponentieel gerealiseerd. Een onbegrensde toename van de technologie. Eigenlijk staat niets wat de mens denkt of als ideaal heeft hem nog in de weg; hij kan het allemaal realiseren. Het vernuft dat de mens heeft, ook ten kwade, is gigantisch.

En wat daarbij ook nog eens interessant is, is dat ook nu in onze dagen de taalbarrières wegvallen. Heel letterlijk zelfs. Niet alleen omdat iedereen zo'n beetje de hele wereld Engels spreekt, maar zelfs als dat niet het geval is, dan nog hebben we technologieën die de taalbarrières doorbreken met alle apps die je nu hebt. Je kunt je altijd verstaanbaar maken. Ik zeg het nu eventjes met enige aarzeling... wat ik op mijn website heb: ik heb een aantal Bijbelstudies waarbij je mij hoort spreken in het Chinees, in het Arabisch... deze nog niet trouwens! Maar een stuk of tien, twaalf talen. Dat is gewoon AI wat daarvoor is ingezet. Een goede vriend van mij heeft dat voor me gedaan. Hij heeft gewoon de Bijbelstudies gepakt en mijn stem gebruikt. Dan hoor je mij... ik weet niet wat ik hoor! Dan hoor je me in het Hindi, in het Bulgaars, Spaans, Portugees, Duits, Engels... je hoort me in al die talen spreken. Nou, ik ben er best wel trots op. Geen Eureka zeker? Nee, geen Eureka. Die taal hebben ze bij AI nog niet, die begrijpen ze niet denk ik.

Nee, maar ook dat: ik maak er nu een grapje van, maar ook wat hier vermeld wordt. Niets wat de mens denkt te kunnen doen en te willen doen, is onmogelijk. Het is onvoorstelbaar waartoe een mens in staat is, wat hij kan. Niet wat hij weet, maar wat hij kan. En dat heeft alles te maken met het feit dat hij de gelederen sluit en dat die communicatie er is. Zeker nu ook met internet over de hele wereld; er is gewoon een netwerk waarmee je altijd online bent en voortdurend geconnect bent met iedereen. Dus ja, dit is Babel 2.0, of hoe moet ik het anders noemen? Dit is echt 'next level' hoor, Babel.

Ik had het al eventjes over AI en ik heb nog niet zo lang geleden een verhaal gehoord van Yuval Harari. Ik heb het hier vaker over hem gehad, dat hij de mogelijke kandidaat is voor het beest uit het land. Nog steeds denk ik dat, maar daar gaat het me nu even niet om. Maar die heeft zich nogal beziggehouden met AI. Hij zegt ook niet dat het 'artificial intelligence' is; hij zegt: het is 'Alien Intelligence'. Dat wil zeggen: het is in feite een hele nieuwe intelligentie die de mens voor zichzelf gemaakt heeft, maar die de mens overtreft. Het is in feite goddelijk. Je kunt ermee communiceren en het kan ook dingen gaan bedenken, dingen gaan uitvoeren en zelfs dingen ontdekken. Ik denk: de mogelijkheden zijn echt onbegrensd. En hij denkt dan ook inderdaad in termen van dat het goddelijk is. Maar daarin zie je dus eigenlijk aan de ene kant het onvoorstelbare vermogen van de mens op technologisch gebied, en tegelijkertijd de mens op zijn dwaasst. Die combinatie.

▶ 55:30 Spraakverwarring en de Ware Betekenis van Babel ↑ hoofdstukken

Welaan dan, staat er in vers 7: 'Laat Ons neerdalen en daar hun taal verwarren.' Dat is wat God dan zegt in de meervoudsvorm. Ik laat dat nu even voor wat het is; waren hier nog meer hemelwezens bij betrokken? In ieder geval: 'Laten We neerdalen en daar hun taal verwarren, zodat zij elkanders taal niet verstaan.' Met andere woorden: zodat ze uit elkaar verdreven worden. Dat wat God had gezegd, 'vervult de aarde', dat zou op deze wijze geforceerd worden op het moment dat ze elkaar niet meer begrijpen.

En er staat in vers 8: 'Zo verstrooide Yahweh hen vandaar over de gehele aarde.' En ze waren dus ook genoodzaakt de bouw van de stad te stoppen of te staken. Zo werden die families evenzovele volken. Ik weet niet precies hoe dat gegaan is; ik denk dat die verdeling van taal, de verwarring van de taal, ook familiesgewijs is geweest, zodat die volkeren zich op deze wijze verspreidden en zo ook geïsoleerd raakten.

Zo konden trouwens ook de rassen ontstaan. Want als je een volkje hebt dat helemaal geïsoleerd is van andere volkeren, dan kunnen daar allerlei genetische kenmerken zich gaan uitfilteren en zo kan in 'no time' een heel nieuw ras ontstaan.

Zo verspreidde zich trouwens ook wereldwijd – maar daar had ik het al even over – de openbaring die besloten is in de zodiac, in de dierenriem. Dat is de wijze waarop God Zichzelf dus bekendmaakt aan de mensheid, voor iedereen, zelfs buiten de Boeken om.

Er staat dan: 'Zo verstrooide Yahweh hen vandaar.' En daardoor noemt men die stad dus Babel. Waarom? Omdat Yahweh daar de taal van de gehele aarde – de volkeren van de aarde namelijk – verward heeft. En ook hier kun je weer... Zelfs als je niet weet wat Babel betekent of geen notie hebt van het Hebreeuws, dan weet je nog dat Babel iets met verwarring te maken moet hebben. Anders is zo’n zin onbegrijpelijk. En dat klopt ook.

Maar wat dan zo bijzonder is – over contrasten gesproken – is dat in het Chaldeeuws (dat wil zeggen: de taal van Babel), Babel 'poort Gods' betekent. Bab-il. Dat heeft ook met het Hebreeuwse 'El' te maken, en 'Al' en 'Allah'. Maar daar betekent het 'poort Gods'. Maar in het Hebreeuws, zoals hier gezegd wordt, is het verwant aan 'balal'. En dat is dit woord dus. Kijk maar: babbelen. Ja, babbelen, Babylonië... dat is verwarren.

Dus terwijl de mens denkt: 'Het is een poort Gods', zegt God: 'Het is verwarring.' En daarom heet die stad ook gewoon Babel. Dat is de Bijbelse uitleg van dat woord. Omdat Yahweh daar de taal van de gehele aarde verward heeft en Yahweh hen vandaar over de gehele aarde verstrooid heeft. Zo ging het niet goedschiks, dan maar kwaadschiks. En zo kwamen de volkeren overal in de wereld terecht: in Afrika, nou ja, al die continenten dus.

▶ 59:03 Het Millennium: een Reine Lip en Eenparige Schouder ↑ hoofdstukken

En daar wil ik mee afsluiten. Straks in het millennium, dus als er een nieuwe aion aanvangt, gaat God de taal van de volkeren ook weer zuiveren. Hoe ik me dat precies moet voorstellen, weet ik niet, maar Hij gaat die taal zuiveren en ook transformeren. Want wat er toentertijd is gebeurd met het verwarren van de taal... je zou kunnen zeggen: blijft dat dan zo? Nee, maar God gaat wel... Kijk, nu is het de bedoeling dat de mensen verstrooid zijn en juist niet de handen aaneenslaan en een eenheid vormen, want dat leidt alleen maar tot ongein en onheil. In deze aion is het juist niet de bedoeling dat er van die machtsconcentraties zijn. Maar straks, in een nieuwe aion, gaat God inderdaad de volkeren weer tot hun eenheid smeden en dan zal Hij ook weer de lippen, de taal van de mens, gaan zuiveren.

Er staat in Zefanja 3 — en dat is de laatste tekst die ik in dit verhaal wil noemen; het gaat daar ook over het Messiaanse Rijk — het volgende: "Maar dan, in die tijd, straks als God een nieuw begin gaat maken, dan zal Ik de volkeren een andere, een reine lip geven." In het Engelse verhaal staat trouwens niet "reine lippen", maar "een reine taal geven". Want ik zei al: het woord voor taal en lip in het Hebreeuws is gewoon hetzelfde, zoals wij ongeveer ook spreken over een tongval of tongentaal (wat dan eigenlijk dubbelop is). Een lip is in het Hebreeuws dus taal. God gaat de volkeren dan een taaltransformatie geven; Hij gaat de taal van de volkeren transformeren, zodat zij op een zuivere wijze de naam van Yahweh gaan aanroepen.

Ik denk dat het dan ook weer bekend zal worden hoe de uitspraak precies is. Ook als het gaat om de uitspraak van de naam in het Hebreeuws, want dat ligt tot dusver nog altijd enigszins in het duister. Maar in ieder geval zal God de volkeren dan een reine, een zuivere lip of taal geven, opdat zij allen de naam van Yahweh aanroepen en Hem dienen. En zij dienen die naam dan met eenparige schouder. Dat wil zeggen: schouder aan schouder. Dat is de eenheid die God brengt rondom die naam. Dan verstaat men elkaar weer, maar dan geeft Hij op Zijn tijd en op Zijn wijze een nieuwe, zuivere taal en zal Zijn naam worden aangeroepen. Dat is wat ik wilde zeggen.

Oh, en dan heb ik nog één diaatje voor de helderheid. De structuur van dit hele hoofdstuk is ook weer heel fraai opgebouwd. Het begint met eenheid in vers 1. Vers 2 beschrijft de vlakte met Sinear en in vers 3 en 4 zien we de toren als menselijk bouwwerk. Vervolgens komt in vers 5, eigenlijk in het centrum, de inspectie van de toren door God. Daarna eindigt het ook weer met eenheid in vers 6 en 7, en dan krijg je Babel. Je ziet daar duidelijk die kruislingse structuur; een chiasme, zoals dat met een mooi woord heet. Het begin sluit dus aan bij het einde.

Goed, zullen we het daarbij laten voor vanmiddag? Met deze reis zo ver terug in de oude oertijd, 4500 jaar geleden, maar tegelijkertijd zo actueel. Want binnenkort gaan we op herhalingsoefening: dan zal de Heer weer nederdalen.