▶ 00:00 Inleiding: het Midwinterfeest en de Goddelijke Kalender ↑ hoofdstukken

Ook van mijn kant een hele goede morgen, vrienden. Goed jullie op deze dag hier te treffen. En wij gaan het hebben over het onderwerp dat ik hier achter mij geprojecteerd heb: de timing van Jezus' geboorte. Niet zozeer de gebeurtenis, de geschiedenis als zodanig, als wel het tijdstip of de periode waarin dit plaatsvond is daarbij het onderwerp. Kijk eens aan, wat moet je dan toch een lieve vrouw hebben die dat voor je doet?

Kijk, mijn broer Dirk gaf het zojuist al eventjes aan dat wat wij kerst noemen, eigenlijk gekerstend is. Dat is een aardig woord in dit verband: gekristianiseerd. Wat een feest dat van origine dus het midwinterfeest was. Maar ja, het is gekerstend. Dat wil zeggen, het klinkt misschien wat onaardig, misschien is het ook wel zo bedoeld, dat laat ik dan maar even in het midden. Maar er is eigenlijk, en dat gebiedt de eerlijkheid te zeggen, een christelijk sausje over dat oorspronkelijke midwinterfeest gegoten.

Kijk, het hele idee van dat midwinterfeest was geweldig. Dat het licht overwint en dat niet de dood maar het leven triomfeert. Geweldig! Maar met de geboortedag, de verjaardag van Jezus, heeft het oorspronkelijk ook helemaal niks te maken. Het is een vermenging van twee. Aan de ene kant de geschiedenis van de geboorte van Jezus, en aan de andere kant het midwinterfeest. En die twee zijn ten onrechte gecombineerd. Zodat wij nu allerlei liederen horen die ons ten gehore worden gebracht. Zoals wat we zongen, van Boney M ook alweer: 'Jesus Christ is born on Christmas day' en 'Midden in de winternacht'. Er zijn heel wat liederen die allemaal eigenlijk dezelfde boodschap uitdragen van: dit was dan de tijd dat Jezus is geboren.

Nou, ik ga niets van de romantiek of van de nostalgie of van de sfeer van kerst van u afpakken. Ik zou niet durven. Maar we moeten wel even de dingen goed op de i zetten. Want de vraag is, en ik vind dat ik ook verplicht ben om daarop antwoord te geven: wat zegt de Schrift, wat zegt de Bijbel over de tijd dat Jezus werd geboren?

Nou ja, ik gaf het al aan: met 'midden in de winternacht' of met 25 december heeft het niets van doen. Maar de vraag is dan, heeft de Bijbel er überhaupt iets over te zeggen? Of is het misschien zo dat weliswaar vermeld wordt dat Jezus werd geboren, maar dat we eigenlijk geen enkel aanknopingspunt hebben? Zo wordt het heel vaak verteld. Dat we geen aanknopingspunt zouden hebben in de Bijbel op welke tijd van het jaar dat zou hebben plaatsgevonden. Ik ben het daar niet mee eens. En ik ga u ook uitleggen waarom ik het daar niet mee eens ben.

Kijk, sowieso zou het al heel opmerkelijk zijn dat een belangwekkende gebeurtenis niet gerelateerd is, gecorreleerd is aan de Bijbelse, de goddelijke kalender. God had ooit een kalender aan Israël gegeven met een drietal feesten of hoogtijden in het voorjaar en een drietal hoogtijden in het najaar. Het waren eigenlijk allemaal oogstfeesten. En dan één feest nog daartussenin, we hebben het daar bij andere gelegenheden wel uitgebreid over gehad. En wat blijkt iedere keer weer? Dat de grote heilsfeiten die de Bijbel beschrijft, allemaal te maken hebben met een van die hoogtijden die God al duizend jaren eerder had vastgelegd. Had gefixeerd van: dan gebeurt dat. Dus zou de geboorte van Jezus daarop een uitzondering maken? Dat is, als je het gewoon logisch bekijkt, niet voor de hand liggend. Maar ik geef toe, dat is alleen nog maar een vermoeden.

▶ 04:46 De Volheid van de Tijd: Gods Profetische Planning en de Zeventig Jaarweken van Daniël ↑ hoofdstukken

Laat ik eerst, om te beginnen, een tekst noemen waarin heel uitdrukkelijk ook sprake is van het tijdstip dat Jezus werd geboren. Dat is Galaten 4 vers 4, en het verband laat ik even voor wat het is, want daar gaat het verder niet over. Maar de frase zelf is heel veelzeggend. Er staat in Galaten 4 vers 4 dit: 'Maar toen de volheid van de tijd kwam, zond God Zijn Zoon, geworden uit een vrouw, geworden onder de wet.' De vertaling hier is nogal letterlijk, dat weet u. Vandaar ook die interlineair hieronder.

Maar wat hier staat, is dat toen God Zijn Zoon zond en die geboren werd uit een vrouw... het is op zich natuurlijk ook al bijzonder geformuleerd in die zin: het was de Zoon van God, maar geboren uit een vrouw. Wat natuurlijk naar menselijke maatstaven, en als je biologen daarover raadpleegt... dat kan helemaal niet, een maagdelijke geboorte. Trouwens, heel gek, biologen hebben daar wel een term voor. Maagdelijke geboorte: parthenogenese. Nou ja, mijn broer Dirk heeft daarover gesproken. Maar parthenogenese betekent eigenlijk, dat is maagdelijke geboorte. Dus in de natuur bestaat het wel degelijk. Maar goed, de Bijbel zegt ook inderdaad dat het door de macht van de Allerhoogste was dat Maria zwanger werd. Wat naar wetenschappelijke maatstaven natuurlijk niet kan, maar wel gebeurde. Daar gaat het maar om.

En in ieder geval: God zond Zijn Zoon. Het was dus met recht de Zoon van God. Hoe lees je het? Dat de Geest van de Allerhoogste Maria overschaduwde en zo zou zij zwanger worden. En dan lees je ook, dat had de engel al tegen haar gezegd: daarom, omdat dat zo zou gaan, zou het heilige dat uit u voortkomt Zoon van God genoemd worden. Met recht dus. God verwekte in Maria inderdaad de Zoon. God zond Zijn Zoon.

Maar waar het me nu om gaat, zijn die vetgedrukte woorden: het was in de volheid van de tijd. En dat betekent gewoon dat de tijd, de chronos, was vervuld. De periode werd beëindigd, de aangekondigde tijd was nu verlopen. En toen de tijd daarvoor niet alleen rijp was, maar vervuld was, toen zond God Zijn Zoon, geworden uit een vrouw, geworden ook onder de wet. Dat wil zeggen, geboren in de Joodse setting onder de wet.

Kijk, wat hier staat is dat God Zijn Zoon zond. Daar worden allerlei details over gegeven. Dat Hij zou komen, dat wist men eigenlijk al vanaf Adam. Het zaad van de vrouw dat zou komen en de kop van de slang zou vermorzelen. En steeds wordt het specifieker gemaakt wie dat zaad van de vrouw zou zijn. Dat wil zeggen, wie de Messias zou zijn die ooit alles zou herstellen. Dat was eigenlijk de grote belofte. En dan lees je later, dat is inmiddels duizend jaren later, dat Jakob zegt: ja, uit Juda, uit de stam van Juda zal een scepter voortkomen. En dat wordt steeds duidelijker in welke geslachtslijn het ook zou zijn. Uit het huis van David, dat is nog weer later. Maar in ieder geval kwamen er steeds meer details. Over dát Hij geboren zou worden, maar ook wáár Hij geboren zou worden. Ik kom er straks op terug, in Bethlehem namelijk. En ook hóé Hij de Zoon van God zou zijn. Dus dan heb je weer die maagdelijke geboorte. Kortom, allerlei bijzonderheden, maar dus óók wannéér dat zou zijn.

Vandaar ook dat als Jezus Zijn bediening aanvangt – dat is dan inmiddels natuurlijk dertig jaar later, want Hij was zo oud toen Hij met Zijn publieke bediening begon – dan begon Hij te prediken in het Joodse land: 'De tijd is vervuld, het Koninkrijk is nabijgekomen.' En dat moet je heel letterlijk nemen. De tijd is vervuld. Dat wil zeggen: dat wat aangekondigd is, van Hem die zou komen en Die nú zou komen... wel, Hij is er! En dat Koninkrijk is nu nabijgekomen. Waar dat naar verwijst is in het algemeen heel onbekend, maar dat is de profetie van de zeventig jaarweken. En ik aarzelde een beetje om het ter sprake te brengen, ik doe het nu, maar daar zit een heel verhaal aan vast. Maar je leest al dat in het boek Daniël wordt aangegeven, niet alleen dát de Messias zou komen, maar ook wannéér Hij zou komen. Moet u nagaan: eeuwen, vijf eeuwen voor de geboorte van Jezus, werd er al gesproken over dat de Messias zou komen, maar ook wanneer.

Ik zal er even een paar dingen over zeggen. Over timing gesproken: het Joodse volk is in ballingschap gegaan. Er was al van tevoren gezegd dat dat zeventig jaar zou duren. Dat was trouwens ook niet voor niets dat het zeventig jaar zou duren, want zeventig keer hadden ze het sabbatsjaar niet gevierd. Toen zei God: jullie vieren het sabbatsjaar niet, elk zevende jaar dat het land braak moet liggen, dan eis Ik Mijn sabbatsjaren alsnog op. En zeventig sabbatsjaren achter elkaar werden toen opgeëist. Zo heeft het land rust gehad en werd het volk gewoon uit het land gezet. Maar God had gezegd: zeventig jaar, en daarna komen jullie weer terug. En dan in dat zeventigste jaar is Daniël daar aan het hof. Een hoge positie heeft hij daar in het Babylonisch-Perzische Rijk.

In dat zeventigste jaar pleit hij op Gods belofte en zegt hij: ja, Jeremia heeft gezegd zeventig jaar, dit moet dus het jaar zijn. En dan lees je dat in dat jaar het koning Kores is, de Pers, die... nou, dat moet ik toch even zeggen. Koning Kores, die was het hoofd van het Perzische Rijk. Daniël was zelf minister. En Kores had van Daniël – ik vertel dat even heel kort – gehoord: weet u dat uw naam al in de Bijbelse profeten, door de profeet Jesaja een paar eeuwen eerder, al is genoemd? En dat u degene bent die het volk van Israël weer terug gaat brengen naar Jeruzalem? Jesaja had al gezegd dat ene Kores dat ooit zou doen.

En die Kores is natuurlijk van zijn stoel gevallen. Moet je nagaan, dat hij leest in die rollen van die Hebreeuwse boeken dat ene Kores het volk zou terugbrengen. Dus hij wist meteen wat hem te doen stond. En dus in dat jaar heeft hij inderdaad, dat lees je ook... hij zegt: 'De God van Israël heeft mij bevolen.' Hij wist gewoon: ik ben dat en niemand anders. En hij heeft toen bevolen dat het volk weer terug zou keren naar het land. En dat was aan het einde van die zeventig jaar.

Maar in datzelfde Daniël 9 lees je dat Daniël dan ook een visioen krijgt, of een engel maakt hem bekend, die zegt van: ja, dit is het einde van de zeventig jaar. Maar nu gaat er een periode van zeventig jaarweken volgen. Dat is een Bijbels fenomeen. Dat wil zeggen: zeventig periodes van sabbatsjaren. Even kort gezegd: je had dus de gewone sabbat, elke zevende dag is een sabbat. Oké. Maar je hebt ook jaarweken. Dat wil zeggen: elk zevende jaar is een sabbatsjaar.

En wat tegen Daniël gezegd wordt: er gaat nu een periode komen van zeventig jaarweken. Zeventig keer zeven dus, dat is vierhonderdnegentig jaar. Moet je ook nog tien jubeljaren bijrekenen, in totaal 500 jaar. En aan het einde van die zeventig jaarweken, althans, aan het einde van de negenenzestigste jaarweek, zal de Messias komen. Staat er letterlijk in Daniël 9!

Men wist dus niet alleen dát de Messias zou komen, want dat wisten ze al lang, maar ook daar werd gezegd: dat gaat nog vijf eeuwen duren. Vandaar dat men in de tijd van het begin van onze jaartelling in het Jodendom zwanger was van die Messiaanse verwachting. Want ze wisten: het gaat in deze tijd gebeuren. Er was misschien ook wat discussie over het precieze tijdstip, maar men wist: het gaat gebeuren.

Nou, dan begrijp je ook dat als Jezus inderdaad Zijn bediening aanvangt en zegt: 'De tijd is vervuld.' Hoezo, de tijd is vervuld? Nou, dat was namelijk omdat de termijn nu verstreken was en het nu ging gebeuren. Het Koninkrijk gaat aanbreken. De Messias gaat komen.

Dus dan krijg je het einde van die 70 jaren van Kores en dan aan het einde daarvan... en er wordt ook nog bijgezegd: en de Messias zal worden uitgeroeid zonder dat er iets tegen Hem is. Er is veel meer over te vertellen, maar het gaat even om de timing. En zo is het exact gegaan.

Kijk, de Bijbel is natuurlijk niet een verhaal à la Moeder de Gans of zo. Dit Gods woord bewijst zichzelf, het verklaart zichzelf. We praten over historie, over voorzegging. Geen mens kan vertellen hoe het volgend jaar zal gaan, wat er volgend jaar gaat gebeuren. En zelfs vandaag niet. Ik bedoel, ze weten niet eens wat er vandaag gaat gebeuren.

Je kunt zo je prognoses hebben en je vermoedens hebben, en je kan daar gewoon een of andere futuroloog aan het woord laten, maar het is allemaal koffiedik kijken. We weten het niet. Er is slechts één die het heden kent en de toekomst overziet. En dat is God.

En vandaar ook dat profetie, voorzegging, het goddelijke keurmerk is. God zegt iets aan en iets toe, en Hij belooft en Hij voorzegt, en het gebeurt gewoon. Waarom? Wel, Zijn woord is vast en solide. Over dat woord hebben we het.

▶ 15:59 De Eerste Aanwijzing: de Registratie Onder Keizer Augustus en de Stad van David ↑ hoofdstukken

Nou gaan we even terug naar specifiek de geboorte van Jezus. Ik ga u vertellen dat in het Lukas-evangelie, en wel in het hoofdstuk waarin tamelijk uitgebreid geschreven wordt over de geboorte van Jezus, daar een drietal aanwijzingen zijn voor de tijd waarin Jezus is geboren. En het wordt steeds specifieker. We gaan eigenlijk wat door dat lange hoofdstuk heen bladeren, want Lukas 2 is een lang hoofdstuk. En we beginnen dan bij Lukas 2 vers 1. Deze woorden worden natuurlijk vandaag allerwege gelezen, maar houd u vast. Fasten your seatbelt, zeggen ze dan.

Oké, 'het geschiedde nu', staat er dan, 'in die dagen'. Dat verwijst naar de dagen dat Maria, maar niet alleen Maria, ook haar tante Elisabeth zwanger was. Oké, het geschiedde nu in die dagen dat een officieel besluit uitging bij keizer Augustus. Keizer Augustus is een keizer geweest die trouwens lange tijd keizer is geweest. Wij hebben nog een maandnaam aan hem te danken. Nee, niet juli, dat was Augustus, ja. Maar die keizer, die had in 2 voor Christus – en dat is een jaartal, ik ga dat nu verder niet toelichten want dat zou te ver voeren – maar in 2 voor Christus zou hij zijn zilveren ambtsjubileum vieren. Dan was hij 25 jaar keizer. Als u mij vraagt is Jezus twee jaar daarvoor geboren. Dat moet ik ook even toelichten, want het klinkt natuurlijk bizar om te zeggen dat Jezus in 4 voor Christus is geboren. Want wij zeggen toch dat onze hele jaartelling gebaseerd is op de geboorte van Jezus, en dan ga ik u vertellen dat Hij niet geboren is in het jaar 0. Sterker nog, het jaar 0 heeft nooit bestaan. Men is namelijk begonnen – achteraf trouwens pas hoor, onze hele jaarrekening is pas in de derde of vierde eeuw door een Dionysius Exiguus bedacht. Hij is serieus aan het werk geweest, maar met terugwerkende kracht heeft hij gezegd: nou, toen moet Jezus geboren zijn, in het jaar 1. En wat blijkt nu? Dat het in werkelijkheid een paar jaar eerder is geweest. Vandaar dat je dus de nogal merkwaardige gedachte krijgt dat Jezus is geboren een paar jaar vóór Christus. Dat is echt zo, ja.

Maar goed, in 2 voor Christus had hij dus zijn zilveren ambtsjubileum en toen kreeg hij ook de titel 'Vader des Vaderlands'. Dat was een hele officiële eretitel; slechts een paar keizers hebben die ook gehad: 'pater patriae'. En dat was een bijzondere gebeurtenis. In die tijd, vlak daaraan voorafgaand, is er ook een officieel besluit uitgegaan. Dogma, staat er letterlijk, bij keizer Augustus. En wat dan wel? Nou, dat heel de bewoonde wereld geregistreerd moest worden. Vaak zegt men dat het een volkstelling was, maar eigenlijk staat er letterlijk gewoon een registratie. Het gaat er niet om dat het volk geteld werd, maar er vond een registratie plaats. Dat was feitelijk ook een daad van erkenning van de keizer, en eigenlijk ook een aanloop naar zijn zilveren ambtsjubileum. Maakt verder niet uit, men moest geregistreerd worden.

En dat ging trouwens in etappes. Want deze eerste registratie geschiedde onder bewind van Quirinius van Syrië. Die eerste registratie was er maar niet een van iedereen, maar het betrof de notabelen en de royals, de mensen van koninklijke bloede. Want wat moet je doen als jij je macht wilt vestigen? Weet je wat je dan moet doen? Dan moet je controle uitoefenen. Dat is niet nieuw, hoor. En de meest slimme manier om dat te doen, dat is de mens te registreren. Dat kunnen we vandaag nog veel makkelijker en beter en geniepiger dan toen, maar in feite was die registratie ook bedoeld om de mensen in het vizier te houden. Ik kom er straks nog even op terug. Die registratie vond plaats onder het bewind van Quirinius van Syrië. En eigenlijk wordt die Quirinius genoemd omdat hij in feite de procureur was, de zaakwaarnemer van die registratie. Later werd ook hij, Quirinius, gouverneur van Syrië. Maar goed, onder leiding van hem gebeurde die registratie. 'En zij gingen allen om geregistreerd te worden, ieder tot in zijn eigen stad.'

Ja, logisch, degenen die dus opgeroepen werden, waar moesten ze zich registreren? Nou wel, gewoon in de stad die bij hen hoorde. En dan lees je – ik ga over bepaalde dingen wat snel heen – maar dan staat er: 'Ook Jozef nu ging op vanaf Galilea, vanuit de stad Nazareth tot in Judea.' Nou, ik heb daar even een plaatje bij gemaakt, een kaartje. Hier ligt, ongeveer ter hoogte van het meer van Kinneret, Gennesaret, ligt dan Nazareth. Ter hoogte van Haifa. In ieder geval, die reis naar Bethlehem – dat ligt een kilometer of wat onder Jeruzalem – hebben zij ondernomen. En dat is een kilometer of 140. En dan staat er: Jozef ging van Galilea, vanuit de stad Nazareth tot in Judea. Waarom zo'n eindje? Konden ze dat niet gewoon in Nazareth doen? Nee, er staat bij: 'tot in de stad van David'.

Want, kijk, en dat vind ik nou ook weer – over timing gesproken: de Messias moest geboren worden in Bethlehem. Ik zeg 'moest', hoezo? Nou, dat was ook gewoon voorzegd. En waarom Bethlehem? Wel, Bethlehem, dat was de stad van David. En we kennen de stad trouwens al veel eerder. Bethlehem werd eigenlijk bekend met de geschiedenis van Naomi en van Boaz, ja. En die trouwens weer de overgrootvader was van Isaï, en van David dus eigenlijk ook. In ieder geval, de profeten hadden gezegd, in Micha 5 lees je het: 'En gij, Bethlehem Efratha, al zijt gij klein onder de geslachten van Juda, uit u zal Mij voortkomen...' zo wordt er dan gezegd. Dat wil zeggen: in Bethlehem zou Hij, de Messias, geboren worden. Ik zei al, de details die stapelen zich op. Je zou gewoon een hele profielschets kunnen maken van wie die Messias was, wanneer Hij zou komen, hoe Hij zou komen, waar Hij geboren zou worden. Alles was vast voorzegd.

En nu een echtpaar, of nou ja, ze waren in ondertrouw, maar dan lees je: Jozef ging naar de stad van David. En ja, waarom? Nou, omdat de Messias daar geboren zou worden! En die keizer Augustus heeft daar natuurlijk helemaal geen idee van gehad. Sterker nog, ik denk zelfs: als hij dat geweten had, had hij die hele registratie niet laten plaatsvinden. Want het was bedoeld om controle uit te oefenen. Als je nou gewoon maar vastgelegd hebt... Niet alleen dat mensen geregistreerd waren, het was namelijk ook een daad van erkenning van de keizer. Men werd vastgelegd. De eed van trouw werd het genoemd. Op het moment dat jij je liet registreren, dan beloofde je ook onderschikking aan de keizer. En gaf je hem dus de honneurs, de eer als de Caesar. Dus daar zat ook iets in om de concurrentie zeg maar vóór te zijn, of eventuele rivalen. Vandaar ook dat eerst de gegoeden, of in ieder geval de royals en de notabelen werden opgeroepen om zich te laten registreren.

In ieder geval, Jozef ging naar Judea, deze landstreek waar ook Jeruzalem dus ligt, naar Bethlehem, 'huis van het brood'. En ja, waarom? Wel, ik schrijf hier op de dia: 'right time, right place'. Ja, met recht, right place! Het moest namelijk in Bethlehem zijn, en de timing was ook perfect. Want als een paar tientallen jaren later, een paar decennia later, de Messias omgebracht zou worden, ja, dan moest Hij dus eerst een aantal jaren daarvoor geboren worden. Dus het móest allemaal in die tijd gebeuren. En Augustus is in feite niks anders dan... Hij is daar geplaatst. Wist hij veel dat hij met die hele registratie en die volkstellingen – hoe je het ook maar noemen wil – dat dat uiteindelijk niks anders dan de entourage was waarin God opereerde. Nee, maar achter de schermen heeft Hij alles in handen. En ze hebben er soms een hekel aan om te zeggen dat we eigenlijk marionetten zijn – ik eigenlijk ook – maar ik vind wel een heel...

Een geruststellende gedachte dat God de touwtjes in handen heeft. Dat is trouwens dezelfde gedachte, toch? Als Hij de touwtjes in handen heeft, dan zijn we toch marionetten. Oké, u zegt: dat is geen Bijbelse vergelijking. Oké, dan zeggen we het nog anders: we zijn klei in de hand van de pottenbakker. Hij kneedt, Hij plaatst, Hij timet. En alles onder de hemel, dat wist Prediker al, heeft zijn tijd en inderdaad zijn tijdstip. Elk ding onder de hemel.

O ja, en daar staat er ook: Jozef nu ging op vanaf Galilea, vanuit de stad Nazaret naar Judea, tot in de stad van David. Bethlehem dus, want David is daar groot geworden. David zelf was daar herder en werd daar gezalfd tot koning. Hij werd gezalfd tot koning, maar het zou nog jaren duren voordat hij daadwerkelijk koning werd. Ook alweer een prachtig type van Hem die na hem zou komen. Hij is inderdaad gezalfd: de Messias, de Christus. Dat is allemaal hetzelfde. Maar het duurt nog een hele tijd voordat Hij daadwerkelijk op de troon van Jeruzalem komt te zitten. Dat is zelfs in onze dagen nog steeds toekomst.

Hij ging op van Nazaret naar Judea. Waarom? Nou, omdat hij uit het huis en de afstamming van David was. Hij was dus een royal, zoals wij dat dan zeggen. Van koninklijken bloede. Ik denk dat het toen een arme man is geweest. Maar niettemin, daar gaan we het de volgende keer trouwens over hebben. Over twee weken? Dat is volgend jaar, hè? Dan heb je hier weer een bijeenkomst en dan was ik van plan om het te hebben over de magiërs uit het oosten. Nou, dan zitten we toch aardig in de christelijke kalender, hè? Maar daar kom ik trouwens nog wel eventjes op terug. Maar in ieder geval, nee, zij waren zeker niet rijk. Dat blijkt uit het armetierige offer dat zij later in de tempel brengen.

Maar het betekent dus... Ik zei al: Augustus wilde door middel van registratie controle uitoefenen. En waarom moest Jozef optrekken? Nou, omdat hij van koninklijken bloede was. Dat staat erbij: hij was uit het huis en de afstamming van David. Dus in feite een troonpretendent. Hij was feitelijk iemand waarvan, als er weer uit de Joodse hoek een koning zou voortkomen, dat uit het huis van David moest zijn. Want dat was het koningshuis. Al eeuwen had er geen koning meer op die troon gezeten. Maar hij was in ieder geval wel degelijk van die familie.

Er waren heel wat mensen van die familie. Je moet je voorstellen: David leefde duizend jaar voor Christus. Dus ja, dat is een vrij uitgebreide familie geweest. En een heleboel van die mensen hebben trouwens in Nazaret gewoond. Nee, ik ga het verder niet uitleggen, maar het is wel erg boeiend. Nazaret is een heel bijzondere stad.

Jozef ging dus ook naar Bethlehem omdat hij uit het huis en de afstamming van David was, om zich te registreren. Samen met Maria, die ging ook mee. Hoezo? Nou, die was namelijk ook uit het huis van David. Dat is heel apart, maar allebei konden ze hun stamboom terugbrengen naar David. Ze waren alleen van verschillende takken van de familie. Dat is wel vrij logisch als dat zoveel eeuwen later is. Maar in ieder geval, zowel Jozef als Maria zijn van koninklijken bloede en allebei waren ze van Davidische oorsprong, zeg maar. En we vinden van beiden trouwens ook een geslachtsregister, een register in Mattheüs 1 en Lucas 2.

Om zich te registreren samen met Maria, zijn ondertrouwde vrouw, welke zwanger was. Ja, dat had dan natuurlijk een heleboel gedoe gegeven. Want ja, hoe kon zij zwanger zijn? Zij hadden helemaal geen gemeenschap gehad, maar Jozef is op de hoogte gebracht hoe precies de vork in de steel zat.

Oké, hij ging dus naar Bethlehem. Daar moest hij zijn en juist toen moest hij daar zijn. Dus nu weten we ook iets over het tijdstip, de setting waarin de geboorte van Jezus plaatsvond. Ik bedoel, dan gaan ze inderdaad naar Bethlehem en dat wordt hier dan allemaal in het vervolg vermeld. Dan lees je dat Maria hoogzwanger was. Ook in die zin was de tijd voor haar vervuld. Veertig weken, dat is gewoon de tijd en nu gaat het gebeuren. Misschien weet je het niet op de dag nauwkeurig, maar het gaat geen maanden meer duren, dat weet je dan wel.

En dat wordt dan vervolgens in de geschiedenis zelf vermeld. Dan krijg je even later... Ik ga er gemakshalve vanuit: we kennen allemaal de geboortegeschiedenis van Jezus. Oké, maar het gaat hier over die timing.

▶ 32:01 De Tweede Aanwijzing: Herders in de Veldschaapskooi en de Lammertijd ↑ hoofdstukken

Dan krijgen we de tweede aanwijzing, want dan lees je een paar verzen later... en er waren, dit is ook een bekende natuurlijk... En er waren herders in diezelfde landstreek. Ja, dat was de stad Bethlehem en de streek daaromheen, de velden van Efratha. Dat wordt ook door Micha dus genoemd. Daar zou het plaatsvinden, in die omgeving.

En er waren herders in diezelfde landstreek, in de veldschaapskooi. Niet in alle vertalingen wordt dat erbij gezegd. Sommige vertalingen zeggen gewoon een stal. Het woord wat hier gebruikt wordt, wordt elders in Johannes 10 ook vertaald met stal. En dit is... Er wordt zo vaak overheen gelezen. Maar dit is een hele bijzondere, aparte hint naar het tijdstip dat Jezus geboren werd. Ze zaten daar niet te rillen in de kou of onder sneeuw en ijzel. Hoe was het ook alweer? Nee, nee echt niet. Het was voorjaar namelijk, ik zal je vertellen waarom.

Want deze herders die hielden dan bij toerbeurt, zo staat er letterlijk, in de veldschaapskooi of in de stal, en die waakten de wachten van de nacht over hun kudde. En het idee is dat ze gewoon elke nacht waken. Ze vervingen elkaar dan en ze hielden wacht over de kudde. Maar hoezo? Waarom zou je bij een kudde die op stal staat... Waarom zouden daar een paar herders moeten wachten? Dat doe je normaal gesproken niet. Nou, één tijd van het jaar wel... want er kan nog weleens een keertje wat misgaan bij de geboorte van lammeren.

Dit is een aanwijzing, juist voor het tijdstip waarop Jezus werd geboren. Namelijk, het was de tijd dat de herders de wacht moesten houden in de nacht over hun kudde... Om namelijk, ja, aflammeren heet dat geloof ik. Ja, ik ben geen boer. Nou ja, sommige mensen vinden me vooral... Trouwens, ik weet er agrarisch wel wat van af. Wat we wel weten... Maar daar was meer. Maar in ieder geval... Waarom moesten die de wacht houden in een stal? Die kudde was gewoon keurig bewaard.

Ja, nou er is een hele goede reden voor en dat is: het was de lammertijd. Dat is de drukste tijd voor een herder, want er kan weleens wat misgaan en dan moet er geholpen worden. Dan waak je over de kudde in de nacht. Maar wanneer is dat? Dat is niet midden in de winterdag, kan ik u vertellen. Dat is gewoon rond maart, april. Dat is de tijd waarin schapen plegen te lammeren. Ja.

Dan lees je, ik ga even verder. Dit op zich is al heel apart, want nou zijn we ineens... we hebben het over de geboortegeschiedenis van Jezus, maar wat blijkt? Het was in de tijd dat de herders moesten waken over de kudde, terwijl ze 's nachts op stal stonden. Maar juist dus, dit is een hint in welke tijd het was.

Nou, en dan staat er verder. Ik lees even snel er doorheen. En een boodschapper van de Heer stond bij hen. Midden in de nacht. En de heerlijkheid van de Heer omstraalde hen. En ze werden bevreesd met grote vrees. Dat kan ik me voorstellen. Dat is niet alledaags dat je zoiets meemaakt. En de boodschapper, de engel, zo u wilt, zei tot hen: Vrees niet. Want let op. Zo staat het letterlijk. Ik evangeliseer aan jullie. Ik wil zeggen, ik breng jullie een geweldig goed bericht. Aan jullie, van grote vreugde, die voor heel het volk, het Joodse volk, Israël zo u wilt, zijn zal. Dit is de dag.

Want zo staat het er namelijk vervolgens in vers 11. Omdat voor jullie, dit volk... maar de herders worden eerst geattendeerd. Waarom? Waarom? Nou, er is een lammetje geboren. Het Lam Gods. Omdat voor jullie vandaag werd geboren de Redder. Namelijk Christus, de Heer, in de stad van David. Precies in de omgeving waar je ook mocht verwachten dat Hij geboren zou worden. Maar nu, het is vandaag.

En dan staat er: dit is voor jullie het teken. En een teken is altijd iets met een betekenis. Het heeft... het is niet zomaar. Het is niet alleen maar een signalement, maar het is een aanwijzing waar een spraak van uitgaat, wat betekenisvol is. Dit is voor jullie het teken: jullie zullen een baby vinden. Nou, dat lijkt me nog weinig, niet echt een signalement. Daar heb je niet genoeg aan. In doeken gewikkeld en liggend in een voerbak.

Kunnen jullie? Ja. Nou, die doeken laten we even liggen. Dat is een beetje ingewikkeld namelijk. Oké. Ja, ingewikkeld ja. Dus later werden die doeken, toen Jezus opstond, lagen die keurig opgerold. Oké.

Liggend, die moeten we eventjes vasthouden. Hier wordt aan herders een aanwijzing gegeven. Ga maar naar de stad en daar zul je een baby vinden, gewikkeld in doeken – ingewikkeld dus – en liggend in een voerbak. En normaal gesproken, waar is een kribbe voor bestemd? Ja, voor de kudde. Maar dit is nu juist de betekenis. De baby is geboren in de tijd waarin herders wacht moeten houden over de kudde die op stal is. In die tijd, de lammertijd. En dat is het teken. Het Lam Gods is geboren. Een van de messiaanse titels. Het Lam Gods. Nou heb ik er nog één.

▶ 38:59 De Derde Aanwijzing: Jezus' Twaalfde Levensjaar, het Paascha en de Lentemaand Aviv ↑ hoofdstukken

Dat is de derde aanwijzing en die is het meest precies. Ik vind hem prachtig. Allemaal in Lukas 2, hetzelfde Bijbelhoofdstuk. En inmiddels zijn we jaren verder. Inmiddels is Jezus een puber. De magiërs zijn al lang weer naar huis toe, want toen was eerst... Heel vaak wordt gedacht, ik ga het de volgende keer uitleggen, het wordt zo een beetje voorgesteld van de herders waren nog niet weg of de magiërs stonden alweer op het punt om de stal binnen te komen. Nou, over een stal lees je sowieso niet, wel over een voederbak. Maar dat kan helemaal niet, die magiërs zijn pas twee jaar later binnengekomen. Ik ga daar de volgende keer dus uitgebreid op verder.

Maar dan lees je vervolgens eigenlijk... We weten over Jezus' jeugd bijna niks. Over zijn geboortegeschiedenis wordt vrij uitgebreid verhaald. Uit zijn hele jeugd tot aan zijn dertigste jaar is het eigenlijk gewoon blanco. We weten daar niks van, vanuit de Bijbelse beschrijving. Behalve dan één gebeurtenis die we ook in Lukas 2 beschreven vinden. Dat Hij als twaalfjarige jongen naar de tempel ging. En toen was Hij zoek en werd Hij op de derde dag gevonden. Waar zou dat toch op slaan? Maar even deze.

Eigenlijk weten we maar één ding van Jezus gedurende zijn jeugd. En dat is: Hij was bezig met de dingen van zijn Vader. Hij was bezig met het onderzoeken van de Schrift. Dat heeft hem die dertig jaren zo beziggehouden. Dat is wat we weten. En reken maar dat Hij zich daarin verdiepte. Want Hij wist: dit is het woord van mijn Vader. En je leest ook dat Hij later zegt, wat trouwens ook profetisch al van hem voorzegd is: "In de boekrol staat voor mij geschreven: zie, hier ben ik Heer om uw wil te doen." Eigenlijk net zoiets als Kores, die trouwens ook een messias wordt genoemd. Hij wist: ik ben beschreven. Dit is mijn taak. Dit is wat mij te doen staat. Geweldig als je daar zo aan denkt.

Maar goed. Je leest dan: inmiddels is Jezus een puber en zijn ouders gingen jaarlijks naar Jeruzalem, naar het feest van het Pascha. Dat deed iedereen daar in het land. En dan gingen ze in ieder geval één keer per jaar richting Jeruzalem. En zij deden dat met het feest van het Pascha. Dan moet ik er even bij zeggen, het feest van het Pascha was dus in het voorjaar. Ons woord Pasen is daar direct van afgeleid. Pasen betekent eigenlijk gewoon... het betekent voorbijgaan. Passeren. In ieder geval, dat is het Pascha.

Wij hebben de zonnekalender, de Joden hebben hun eigen kalender. Eigenlijk een goddelijke kalender ook. En die begint met de lente. En zo heet die eerste maand ook: Aviv. Of in onze vertalingen staat vaak Abib, maar eigenlijk is het Aviv. U herkent dat natuurlijk, want je hebt Tel Aviv. Maar Tel Aviv betekent gewoon lenteheuvel. Aviv is gewoon lente, de lentemaand. En eigenlijk ook heel logisch om de maanden te beginnen met de lente.

Op de veertiende dag van die eerste maand, de maand Aviv dus, was de dag van het Pascha. En wat gebeurde er op de dag van het Pascha? Dan werd er een lam geslacht. Dat heeft allemaal ooit te maken met de uittocht uit Egypte. Toen werd het al ingesteld. Maar op de veertiende werd er een lam geslacht. En dan vervolgens, na de veertiende, volgde het feest van de ongezuurde broden, zeven dagen lang. Vanaf de vijftiende tot en met de eenentwintigste dus. En vandaar ook dat zij jaarlijks naar Jeruzalem gingen, naar het feest van het Pascha. Het Pascha was zelf nog niet het feest, maar daarna begon het feest van de ongezuurde broden.

Nou, wat hier staat: zijn ouders gingen jaarlijks naar het feest van het Pascha. Maar wat heeft dit te maken met het tijdstip van Jezus' geboorte? Nou, dat ga ik u vertellen. Daar staat er: "En Hij werd twaalf jaar toen zij optrokken naar het gebruik van het feest." De meeste vertalingen geven dit helaas weer met "Hij was twaalf toen Hij optrok" of "Hij was het geworden". Er staat letterlijk: "Hij werd twaalf toen zij optrokken naar het gebruik van het feest."

Maar is dit een aanwijzing voor zijn geboortedag of niet? Als ik het letterlijk neem... ik weet het, jaren geleden heb ik dit ontdekt en toen heb ik het weleens verteld. "Ja, je moet de Bijbel niet zo letterlijk nemen." Nou oké, prima, doe jij het niet. Maar ik neem het gewoon zoals het zich aandient. En het bevestigt alles wat je eigenlijk al vanuit de Schrift zou kunnen weten.

En als je dit namelijk letterlijk neemt, dan staat hier dat toen zij optrokken naar het feest, Jezus twaalf jaar werd. Ik hoef hier eigenlijk niks aan uit te leggen. Gewoon tijdens het optrekken naar Jeruzalem. Ze woonden in Nazareth en ze gingen dus naar Jeruzalem. Nou, daar moet je een paar dagen voor uittrekken, want het is een kilometer of 130 of zoiets, naar Jeruzalem. En dan moet je er wel een paar dagen voor uittrekken als je dat te voet wilt doen. Ja, met de auto ben je er eerder, maar die hadden ze nog niet. Oké. Dus in één van die dagen daarvoor, vlak voor het Pascha, werd Jezus dus twaalf. Was zijn geboortedag.

En in feite speelt dat in de Bijbel nooit zo'n rol, het vieren van je verjaardag. Er zijn een paar keren dat je in de Bijbel leest over de verjaardag. Van Herodes lees je over een verjaardag en je leest een keertje van de farao die zijn verjaardag hield. Maar voor de rest speelt dat geen rol. Maar hier wordt wel de geboortedag genoemd! Jezus werd twaalf toen ze optrokken naar het gebruik van het feest. Dus vlak voor het Pascha werd Hij twaalf. Dus op een van die dagen tijdens hun reis, in de maand Aviv, in de lente dus, trokken zij op. Tijdens een van die dagen werd Jezus dus twaalf jaar.

Ik vind dit vrij precies. Als je dus vraagt: wanneer is Jezus geboren? Dan zeg ik van nou, in de lammertijd. In Aviv. In de lente. In de tijd dat het Pascha gevierd werd. Vlak daaraan voorafgaand.

▶ 46:25 De Tiende Aviv: het in Huis Nemen van het Lam Gods, de Besnijdenis en de Opstanding ↑ hoofdstukken

En nu ga ik nog wat vertellen. Want we gaan steeds meer inzoomen. Ik geef toe, dat is de disclaimer die ik er nu even bij leg, of bijgeef. En dat is: strikt genomen staat het er niet. Dat is waar. Dus dat is de slag om de arm die ik meteen geef. Het enige wat we weten is: Hij werd twaalf toen ze optrokken naar het gebruik van het feest. Dus een van die dagen dat zij de reis maakten om de veertiende Aviv in ieder geval daar in Jeruzalem te zijn. Oké.

Maar er is één datum die er dan uitspringt. En ik zal je vertellen hoe dat zit. Er is één dag die zich echt aandient als een heel bijzondere kandidaat. En dat is de tiende, de tiende Aviv. Ik zei al, de veertiende Aviv werd het lammetje geslacht. Maar wat je leest, in Exodus 12 wordt dat al beschreven, dat een aantal dagen voorafgaand aan het slachten van dat lammetje, de Israëlieten een lammetje in huis moesten nemen. En dat was op de tiende. Dus, een lammetje kwam in huis op de tiende Aviv.

Als je nou de vraag stelt... en dan vervolgens vier dagen later werd het lammetje geslacht. Je kunt je voorstellen, men was daar in ieder geval aan gehecht, dus dat was echt wel een happening, een gebeurtenis. En dan werd er bloed aan de post gesmeerd enzo. Het wordt allemaal uitgebreid beschreven, maar het gaat mij nu weer om de timing. Wat zou nou de dag zijn dat het Lam Gods arriveerde in het huis van Israël? Ja, de tiende zou wel heel mooi passen. Dat is een van die dagen, omdat Hij namelijk ook expliciet in verband met het Pascha genoemd wordt.

Maar in dat geval, en die is ook heel opmerkelijk en dat vind ik ook zo'n mooie bevestiging dan. Want dat betekent dus dat, eventjes ervan uitgaande dat Jezus inderdaad op de tiende werd geboren, dan werd Hij dus op de tiende geboren. En dan was de tweede dag dus elf Aviv, de derde twaalf Aviv, en dan krijg je dertien Aviv. De vijfde dag was de veertiende. O ja, dat was dus de dag van het Pascha. En de zesde dag was de vijftiende Aviv, toen begon het feest van de ongezuurde broden. De zevende dag was zestien Aviv. En zeventien Aviv, daar vond er een belangrijke gebeurtenis plaats in verband met de geboorte van Jezus. Want dat was de achtste dag. En wat gebeurt er op de achtste dag? Ook dat lees je in Lucas 2: dat Hij op de achtste dag, zoals elk Joods jongetje, werd besneden.

Dus Jezus werd besneden op de achtste dag, gerekend vanaf Zijn geboorte. En dan werd Hij besneden. Maar dan moeten er allemaal lichtjes gaan branden. Ja, dat is wel een aardige metafoor in dit verband. Dan moeten er echt lichtjes gaan branden, want wat weten we? De Heer Jezus stierf ooit, het wordt heel duidelijk gezegd, op de dag van het Pascha. Hij was het Lam Gods, maar waarom was Hij dat ook? Hij werd geslacht. Ik denk zo letterlijk: Zijn bloed gegeven, dus doodgebloed, op de dag van het Pascha, de veertiende. Vlak voor het feest. Daarom hadden de Joden juist zo'n haast om het allemaal nog voor de vijftiende geregeld te hebben. Want ja, vanaf dan konden ze dat niet meer doen. Maar Jezus is geslacht, stierf op de dag van het Pascha.

Maar reken even met me mee. Als Hij stierf op de veertiende Aviv, de dag van het Pascha, dan was dus de eerste dag in het graf de vijftiende. De tweede dag in het graf de zestiende. De derde dag na Zijn sterven was dus Zijn opstanding. Zodat de dag van Jezus' besnijdenis, ervan uitgaande dat Hij inderdaad op de tiende geboren is, exact overeenkomt met de datum dat Hij pakweg drieëndertig jaar later zou opstaan uit de doden.

En als ik u dan vertel dat de besnijdenis... ja, er wordt altijd een beetje lacherig over gedaan en er wordt meestal gezegd: er wordt een stukje voorhuid weggenomen. Maar in feite kun je ook positief zeggen: er wordt een vrucht openbaar gemaakt. De vrucht, dat zal ik heel netjes zeggen, de vrucht van de eikel, die wordt openbaar gemaakt. En het is daarom een embleem van nieuw leven. Van vruchtbaarheid. Vandaar ook dat ooit het teken van de besnijdenis al werd gegeven aan Abraham, toen hij impotent was en Sara ook geen kinderen kon voortbrengen. Toen werd het teken van de besnijdenis al gegeven als een bevestiging van de belofte van zijn vruchtbaarheid. God preekt leven uit de dood. Dat is wat de besnijdenis uitbeeldt.

Maar welke dag brengt dat mooie, duidelijke, heerlijke en grootse nu meer tot uitdrukking dan juist de dag dat Hij ooit definitief de dood achter Zich liet en opstond als Eersteling om nooit meer te sterven? Nou, dat is inderdaad die zeventiende Aviv geweest dat Hij opstond uit de doden, drie dagen na Zijn slachting. Maar dat was dan exact ook de dag dat Hij ooit besneden werd. Op de verjaardag van Zijn besnijdenis, om zo te zeggen. Alles grijpt in elkaar.

Nou, dat betekent dus eigenlijk dat als wij deze dagen bij elkaar zijn en we denken aan de geboorte van Jezus, we feitelijk gewoon denken aan Zijn opstanding uit de doden. Denken we aan nieuw leven. Erover dat het leven sterker is dan de dood en dat het licht wint van de duisternis. Ziedaar het evangelie! Dus ja, de Heer Jezus werd geboren vlak voor het Pascha. En als u het mij vraagt: precies op die tiende Aviv. Alles wijst dus naar Hem, die Zijn leven gaf als het Lam van God. Geslacht precies op de daarvoor goddelijk gefixeerde datum. En Hij stond op, op die ene grote dag, de derde dag na Zijn sterven, wat tevens de dag, de datum van Zijn besnijdenis is geweest.

Zo zie je maar weer dat als je met de Schriften bezig bent, je zulke dingen ontdekt. Dat je eigenlijk geweldige perspectieven ziet en feitelijk worden we altijd weer bepaald bij het feit dat het licht sterker is dan de duisternis. En dus hadden die lui van het midwinterfeest, en die Kelten waar Dirk het over had, toch eigenlijk wel gelijk. En hij is er nu niet. Nou, met deze onaardige opmerking wil ik afsluiten.