▶ 00:00 Inleiding en Gods Perfecte Timing Rondom Pascha ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag allemaal, ook van mijn kant. Wat een genoegen is het om vanmiddag weer in uw midden te mogen zijn. Ik vind het fijn dat u me heeft uitgenodigd, juist bij deze gelegenheid waarbij we alle registers openzetten vanwege het geweldige feit dat tweeduizend jaar geleden, eens voor altijd, het graf leeg achtergelaten werd. Jezus Christus is opgewekt naar de voorzeggingen die al eeuwen – wat zeg ik, duizenden jaren eerder – over Hem waren gedaan. Dat dit vervuld is, vormt de garantie dat de rest gaat volgen.

Eigenlijk – en dat moet ik erbij zeggen – hebben we in zowel het lied als in wat we zojuist van Erwin hebben gehoord de essentie al bezongen. Het kan niet missen, daar gaat het allemaal om. In die zin zijn het allemaal foto’s die ik vervolgens nog mag plaatsen in deze Bijbelstudie. Wat vindt u trouwens van de titel die ik aan deze studie heb gegeven? “De overheden en machten te kijk gezet.” Ik vond het plaatje erbij ook erg mooi; het is AI-gegenereerd, moet ik erbij zeggen, maar ik vond het heel treffend omdat het precies uitbeeldt waar het over gaat: de overheden en machten te kijk gezet.

Laten we eerst eens teruggaan in de geschiedenis als we het hebben over die overheden en machten. Ik bedoel dan dat we teruggaan naar de geschiedenis zoals die vermeld staat in het evangelie naar Matteüs. Eigenlijk is dat het enige evangelie waarin heel expliciet wordt besproken wat er gebeurde met het graf van de Heer Jezus. Ik begin te lezen in hoofdstuk 27, vers 62, zo’n beetje aan het slot van dat hoofdstuk. Je moet je realiseren dat op de voorgaande dag de Heer Jezus was gekruisigd en tegen de avond was begraven.

In vers 62 staat dit: “De volgende dag, dat is na de Voorbereiding…” De Voorbereiding is de technische benaming die in het jodendom gegeven wordt aan de dag van het Pascha. Dat is de dag die voorafgaat aan het eigenlijke Feest van het Ongezuurde. Er was op dat moment al geen sprake meer van zuurdesem in de huizen, maar het echte Feest van het Ongezuurde begon op de vijftiende van de maand. De Voorbereiding is de veertiende Aviv – of Nisan, zoals die maand later is gaan heten. Aviv is de lentemaand; het woord betekent ook letterlijk “lente”. Denk maar aan Tel Aviv, dat betekent de “heuvel van de lente”. Het is dus per definitie de voorjaarsmaand.

Die veertiende Nisan was de dag waarop het Lam geslacht werd. Dat was al vijftienhonderd jaar de inzetting voor Israël, zoals vermeld in Leviticus 23, Exodus 12 en allerlei andere hoofdstukken. De dag was al gefixeerd en vastgelegd: op die dag zou het lam geslacht worden. Dat was allemaal ter gelegenheid van de uittocht uit Egypte. Het is namelijk zo dat wij nu onze paasdagen hebben, maar in het jodendom zijn de dagen van Pesach juist vandaag voorbij. Gisteren was de laatste dag van Pesach en vandaag is het de 22e van Aviv op de kalender. Het Feest van het Ongezuurde duurt in totaal zeven dagen, dus vanaf de 15e tot en met de 21e. De dag die daaraan voorafging, was de dag van het Pascha.

Alleen dat gegeven vind ik al geweldig: dat God dit al van tevoren had bepaald. Zoals Paulus het zo mooi zegt in de Korintiërsbrief: Hij is gestorven “naar de Schriften”. Dat wil zeggen: in overeenstemming met de boeken van de Tenach, wat wij het Oude Testament noemen. Precies zoals het was voorzien. Op talloze manieren was het voorzegd, maar kijk alleen al naar de hoogtijddag op de Joodse kalender; daarin was al vastgelegd dat Hij zou sterven. Dat heeft ook alles te maken met de overwinning die Hij behaalt op het bederf.

Ik ga ervan uit dat Hij inderdaad op de dag van Pascha is geslacht. De dag daarna begon het feest. Dat was in de praktijk ook altijd een sabbatdag, een jaarlijkse sabbat waarop geen slaafse arbeid mocht geschieden. Vlak voordat dat feest kon gaan beginnen, vond de executie van Jezus plaats op een vrijdag, en de dag daarna was het weer een sabbat. Maar laten we dat even scherp krijgen voor we verdergaan.

▶ 07:36 De Overheden, Machten en de Verzegeling van het Graf ↑ hoofdstukken

Waar het nu over gaat. De volgende dag, dat is na de Voorbereiding, kwamen de overpriesters en de Farizeeën gezamenlijk tot Pilatus. Jezus was inmiddels begraven. Dat was gebeurd door een zeer respectabel lid van de raad, van het Sanhedrin: Jozef van Arimathea. Een rijk man, die een graf had dat nog niet eerder gebruikt was. In de haast – want het moest allemaal gebeuren voordat de zon onderging – hebben ze Jezus in het graf gelegd.

Maar de volgende dag zien we twee partijen die normaal gesproken heel verschillend van elkaar zijn, maar in dit geval een gemeenschappelijke vijand hadden. Hoe was het ook alweer? De vijand van mijn vijand is mijn vriend. Ze hadden een gemeenschappelijke aversie – zowel de overpriesters als de Farizeeën, en trouwens Pilatus zeker ook – tegen die Jezus van Nazareth.

De overpriesters kwamen naar Pilatus. Het is wel grappig – ik weet niet of u zich dat al eens gerealiseerd hebt – maar in de christelijke wandel worden ‘overpriesters’ vaak vertaald als hogepriesters. Dat is ergens vreemd, want je zou zeggen dat er nog maar één hogepriester is. Voorheen was dat inderdaad het geval, maar de Romeinen hebben in de dagen van de Heer Jezus besloten dat anders aan te pakken. Ergens in het jaar 18 hebben de Romeinen bepaald dat Kajafas de vaste hogepriester moest zijn; zij hebben hem aangewezen. Maar het Jodendom had ook zijn eigen hogepriester voor het leven, en dat was Annas, de schoonvader van Kajafas. In ieder geval had je dus diverse hogepriesters: één volgens de Romeinse overheid en één die erkend werd in het Jodendom.

Hoe dan ook, die overpriesters vormden eigenlijk het hoogste gezag binnen het Jodendom. Zij stonden tegenover de Farizeeën. U weet vast wel wat het grote verschil tussen die twee richtingen was. De Sadduceeën – de partij waartoe de overpriesters hoorden – waren heel strikt in het onderhouden van de wet, maar zij geloofden niet in de opstanding. Dit in tegenstelling tot de Farizeeën, die daar juist uitdrukkelijk wel in geloofden.

Maar één ding hadden deze beide partijen gemeenschappelijk: ze moesten niets hebben van de prediking van die Jezus van Nazareth. Het volk, waar ik zojuist nog op wees, had een paar dagen tevoren nog luidkeels geroepen: “Hosanna! Gezegend Hij die komt in de naam van de Here!” Men dacht aanvankelijk dat Hij de koning zou zijn en dat Hij als koning Jeruzalem zou binnentreden, maar dat bleek niet het geval. De teleurstelling was dan ook heel erg groot.

Ze kwamen bij Pilatus. De overpriesters en de Farizeeën hadden een paar dagen tevoren in het Sanhedrin gezamenlijk besloten dat Jezus moest worden overgeleverd. Ze konden zelf de doodstraf niet uitspreken of uitvoeren; daar hadden ze de Romeinen voor nodig. Vandaar dat zij zich wendden tot Pilatus en Herodes. Pilatus was de stadhouder en hij was eindverantwoordelijk voor de kruisiging van Jezus. Het was ditzelfde gezelschap dat het initiatief had genomen om Jezus te laten kruisigen. Zoals we allemaal weten, was Pilatus daar eigenlijk helemaal niet zo mee bezig en was hij er ook geen voorstander van; hij is onder druk gezet om Jezus over te leveren. Hij waste zijn handen in onschuld. Ik weet niet of u de afgelopen week nog het een of ander heeft meegekregen – er zijn zoveel uitvoeringen van de Matthäus-Passion en ‘The Passion’ geweest om dat verhaal te vertellen, al dan niet correct. Maar dit was de gang van zaken: het initiatief lag duidelijk binnen de Joodse wereld, bij de overpriesters, de Farizeeën en de geestelijke elite, de religieuze autoriteiten, en de uiteindelijke uitvoerder was Pilatus. Hij heeft Hem overgeleverd om te worden gekruisigd.

Dit had allemaal een dag tevoren plaatsgevonden. Jezus was begraven. Je zou zeggen: dat is dan allemaal voltooid, het is gebeurd en nu kan het feest beginnen. Maar die overpriesters en Farizeeën waren toch niet tevreden; ze zagen de bui al hangen. Laten we dat maar eens lezen. Zij zeiden: “Heer, wij worden eraan herinnerd dat die verleider bij zijn leven gezegd heeft: ‘Na drie dagen word Ik opgewekt’.” En dat klopt; dat hebben ze inderdaad terecht opgemerkt. Het is eigenlijk wel frappant dat zij zich dit nog herinneren en er nu werk van maken. Je leest inderdaad in het Matteüs-evangelie, in hoofdstuk 12, dat Jezus juist tegen de schriftgeleerden en de Farizeeën zegt dat dit ongelovige geslacht geen teken zal krijgen dan alleen het teken van Jona, de profeet. Zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van het zeemonster was, zo zal de Zoon des mensen – de Ben Adam – drie dagen en drie nachten in het hart van de aarde zijn, in het hart van het land, namelijk begraven in Jeruzalem. Dat teken hebben ze dus inderdaad gehad. Ze hebben Jezus begraven en de grote steen was voor het graf gewenteld. Maar nu vrezen ze voor de afloop.

Laten we hen even aan het woord laten. De Farizeeën, de schriftgeleerden en de overpriesters zeggen tegen Pilatus: “Geef daarom bevel het graf te verzekeren tot de derde dag. Anders zullen Zijn discipelen Hem komen stelen.” Ze zijn dus helemaal niet bang dat Jezus werkelijk uit de doden zal worden opgewekt, maar ze zijn er wel bang voor dat de discipelen dat zouden forceren en dan het verhaal zouden gaan vertellen. Laten we doorlezen: “…anders zouden Zijn discipelen Hem komen stelen en tot het volk zeggen: Hij is opgewekt uit de doden. En die laatste dwaling zou erger zijn dan de eerste.” Wat ze met die ‘eerste dwaling’ precies bedoelen is niet helemaal duidelijk, maar ik denk dat het gaat over wat Hij tijdens Zijn leven heeft gezegd, Zijn pretenties waar Hij voor stond. In hun ogen was dat een dwaling, want zij stonden haaks op wat de Heer Jezus zei. Hij sprak vanuit de Schriften, maar Hij klaagde hen ook aan: “Jullie zeggen wel in de Schriften te geloven, maar door jullie overleveringen en tradities doen jullie het woord van God teniet.”

Hoe dan ook, zij willen in ieder geval dit voor zijn: dat de discipelen in staat zouden zijn het graf alsnog leeg te halen en dat tegen het volk te zeggen. Uit de reactie van Pilatus maken we duidelijk op dat hij daar eigenlijk helemaal niet zoveel zin in had. Maar om van het gedoe af te zijn en er nu echt daadwerkelijk een punt achter te zetten, zegt Pilatus: “Hier hebt gij een wacht, gaat heen en verzekert het naar uw beste weten.” Wat trouwens interessant is – ik vind zulke woordafleidingen altijd leuk – is dat er in het Grieks voor ‘wacht’ het woord koestodia staat. Dat is in allerlei talen terug te herleiden, zoals in het Spaans en Italiaans, maar ook in het Engelse custody, wat bewaking of voogdij betekent. Het is hetzelfde woord dat hier in het Grieks wordt gebruikt voor een wachtpost. Ze vragen dus om een wachtpost en Pilatus zegt: “Alsjeblieft, hier heb je een wachtpost.”

Een koppel van vier, sommigen zeggen acht man geweest, die beschikbaar gesteld worden door Romeinse soldaten en die dan inderdaad gedurende die drie dagen, tot die termijn gevuld zou zijn, wacht houden bij het graf. Het verzekeren; doe dat maar naar je beste weten. En er staat nog bij: en ze gingen heen en ze verzekerden het graf met die wacht. Alsjeblieft.

Nu was het toch volstrekt onmogelijk voor de discipelen, als ze het al van zin zouden zijn, om dat graf inderdaad te plunderen en Jezus te stelen. Ze gingen heen en ze verzekerden het graf met de wacht, na de steen ook verzegeld te hebben. Daar moeten we dan nog eventjes wat meer bij stil staan, want dat is ook boeiend. Want dat zegel heeft namelijk de kracht van de Romeinse keizer. Juridisch gezien: als iets verzegeld was, dan stond de Romeinse keizer daar zelf feitelijk garant voor. Althans, het verbreken van het zegel betekende dat wie zich daaraan schuldig maakte, een doodzonde beging en onherroepelijk zou worden geëxecuteerd. Dat was wat we daarover weten. En vandaar dus het verzegelen van dat graf.

Dus er lag al een steen, wat zeg ik, een grote steen. Er staat in Markus zelfs: een zeer grote steen was er al door Jozef van Arimathea voor dat graf gewenteld. En nu wordt die steen dan ook nog eens een keer verzegeld met een Romeins zegel, een keizerlijk zegel. Ik verwijs hier naar de geschiedenis die we aantreffen in Daniël 6. Daar zie je een heel opmerkelijke overeenkomst. Want we kennen allemaal de geschiedenis van Daniël in de leeuwenkuil. Daniël, de profeet die stond voor het Woord van God. Hij krijgt te maken met de wet van Meden en Perzen, waar je nooit meer onderuit kunt; zelfs de koning kan dat dan niet meer ongedaan maken. Dus hij moest inderdaad naar die hongerige leeuwen toe, die zodanig hongerig waren gemaakt dat ze hem zouden opeten.

Ja, en dan lees je dat er een steen werd gebracht en op de opening van de kuil gelegd. En de koning verzegelde die met zijn zegelring en met de zegelring van zijn machthebbers, opdat er niets zou worden veranderd met betrekking tot Daniël. En hier vinden we dat later terug bij de Heer Jezus. Bij Daniël loopt het zo af dat de koning naar hem toe gaat en ontdekt dat hij nog leeft, omdat hij werkelijk de levende God dient en Daniël die profeet is.

De parallellen met wat we lezen in de evangeliën zijn treffend. De steen wordt verzegeld. Het idee daarbij is dat een koord werd getrokken, werd bevestigd en werd vastgezet met klei. En vervolgens ging dan de zegelring — in dit geval van de koning, maar in het geval van het graf van de Heer Jezus de zegelring met een embleem of een symbool — daarin. En dan werd dat gedrukt. Verzegeld. Inderdaad, de keizerlijke autoriteit, de hoogste autoriteit werd daarin uitgedrukt.

De overheden en de machten — hou me vast — van de Romeinse, maar ook de religieuze autoriteiten, die hebben het allemaal zo voor elkaar gekregen dat er een wacht was. Men dacht: die hele geschiedenis is ten einde. Dit moet je weten: gedurende die dagen dat de Heer Jezus in het graf lag… Wij weten de afloop, maar nu is het even belangrijk om naar die tijd terug te springen. In de tijd dat de Eersteling was gekruisigd en was begraven, hebben die Joodse autoriteiten, de religieuze leiders en Pilatus, het allemaal voor elkaar gekregen dat er een wacht bij het graf kwam en dat die zeer grote steen verzegeld is. Dat was in hun ogen het definitieve einde van die zogenaamde Messias.

▶ 26:55 De Beheersers van Deze Aion en Hun Vermeende Overwinning ↑ hoofdstukken

Laten we eens naar 1 Korinthe 2 gaan, want daar wordt iets soortgelijks gezegd. Je kunt je voorstellen dat zij – en dat geldt vooral voor de Joodse autoriteiten – een triomfantelijk gevoel moeten hebben gehad. Dat kan niet anders. Degene die nu al drieënhalf jaar lang zo duidelijk had gepredikt, met zoveel bewijs had geleverd en verkondigd, en die voor hen een doorn in het oog was… eindelijk was Hij geëxecuteerd. Heel wat keren waren er pogingen ondernomen om Jezus ten val te brengen, maar iedere keer was het nog niet de tijd. Dat vind ik ook heel mooi; je zou het kunnen lezen alsof het voor hen nog niet de geschikte tijd of het juiste moment was, maar in werkelijkheid was het Gods tijd. Want God had namelijk – ik geloof zelfs ook op het jaar en op de maand nauwkeurig, ja, op de datum – de tijd bepaald.

In de brief aan de Korinthiërs zegt Paulus ergens in hoofdstuk 3: “Ik heb jullie melk gegeven.” Gewoon het ABC, dat wat je nodig hebt. Als je groter wordt, dan moet je dat weten. En hij beklaagt zich erover: zitten jullie nu nog steeds aan de melk? Het wordt nu toch wel hoog tijd. Er is niks mis met melk hoor, en met moedermelk, maar ja, er komt een tijd dat je daar toch vanaf moet zijn. Dat je gewoon met de pot mee moet eten, zal ik maar zeggen. En Paulus zegt dan toch – en het was niet zo zwart-wit dat hij het helemaal niet kwijt kon – hij zegt: “Wij spreken wel wijsheid bij hen die volwassen zijn.”

En hij zegt: maar dat is niet een wijsheid van deze eeuw of van deze aeon, noch van de beheersers van deze aeon. Straks kom ik daar misschien nog even op terug. Dat is trouwens ook heel karakteristiek in deze hoofdstukken, dat moet u ook weten. Vandaag de dag zijn ze weer heel populair en zijn ze een paar keer in een nieuw jasje gestoken, maar het zijn nog steeds diezelfde filosofieën. Filosofie is trouwens ook gewoon een Grieks woord. De wereld noemt het wijsheid, maar Paulus zegt dat wat ik vertel, in de ogen van de wereld misschien helemaal geen wijsheid is.

En de beheersers van deze aeon, dat wil zeggen degenen die in dit wereldtijdperk de macht hebben… dan moet je wel een brede ruimte zien, want er zijn rangen en standen in deze wereld. Maar Paulus zegt ronduit dat de wijsheid van deze wereld dwaasheid is, en vice versa trouwens ook. Dat wil zeggen: wat voor ons wijsheid is, en wat voor Paulus wijsheid is, dat is dwaasheid in de ogen van de wereld. De beheersers van deze aeon, ja, dat is toch hun heerschappij; hun macht is in deze gebieden. Ik denk dat dat zo belangrijk is om je te realiseren. Wat Paulus wilde vertellen, is wat er ook allemaal nog verborgen ligt in wat wij dan het Oude Testament noemen. In die Tenach, in al die Joodse rollen staat het gezegd.

▶ 41:51 De Opstanding en Christus' Triomf in de Hemelse Gewesten ↑ hoofdstukken

De Heer Jezus stierf op die dag. En dat was ook een gefixeerde dag op Gods kalender, namelijk de dag van de eersteling-schoof. De eersteling-schoof van de gerst, en de Eersteling werd dan bewogen voor het aangezicht van God. God had daar ook zo Zijn instructies over gegeven. Indien zij van haar geweten hadden… Hij werd gekruisigd in zwakheid, jawel, maar Hij werd opgewekt in kracht en in heerlijkheid. En nu is Hij door God gemaakt. Erwin zei het zojuist ook al: God heeft Hem opgewekt uit de doden.

In het voorgaande vers had Paulus nog gesproken over het kruis van Christus, om nu in de hemelse gewesten te zijn. Die wordt zichtbaar gerepresenteerd. Strategie besloten… maar laten we het even op één hoop gooien. Eén van die prachtige thema’s die Paulus in de Kolossenzenbrief ook naar voren brengt: Hij die daar nu is, een Mens aan Gods troon. Dit is wel de hoogste positie die het uitroept. Er wordt vandaag, in deze tijd tussen D-Day en V-Day, voor Hem geroepen. Zoals Erwin zojuist naar voren bracht: als je bij de happy few mag horen die deze dingen nu al mogen weten en mogen erkennen van harte, tot het moment dat iedereen dat zal doen. Dat mag je al weten. Wat heb je dan met jezelf? Niks.

Uit de natiën, vergelijk het dan eens een keertje met dat gezelschap wat David om zich heen had in de tijd tussen D-Day en V-Day. Ja, dat was ook een… kijk maar eens na, stel het je hier maar voor. Nou, zo heeft de Heer vandaag ook een gezelschap. Onedel, en Paulus zegt ook in 1 Korinthe: in de wereld niet in tel, de dwazen, de onedelen, wat niet in aanzien is, dat heeft God uitgekozen juist om dat wat wel iets meent te zijn. Maar wat wij als ekklesia uiterlijk zullen mogen zijn… De Christus, dat wil zeggen: wij delen in Zijn triomf.

Ik wil het afsluiten met woorden die we vinden aan het einde van Efeze 1. Ik lees het voor, met misschien af en toe nog een paar toelichtingen. Er staat dit — ook dan haak ik weer aan midden in het gedeelte, in het betoog van de apostel — er staat in vers 19: “Naar de werking”, dat wil zeggen: in overeenstemming met de werking van de sterkte van Zijn macht. Waarover heeft Hij het? Nou, die Hij heeft ingewerkt in Christus. Hoe dan wel? Wel, door Hem in de hemelse gewesten… op dit moment even… Maar in ieder geval: daar is Hij nu ook als Hoofd gesteld, in de hemel en op aarde. De ekklesia, die Zijn lichaam is, de aanvulling van Hem, die alles… geweldige feiten. Iedere creatuur kan niks voor je hebben. En wat kan er aan stuk gaan of wat kan… Hij beschikt de dingen en Hij heeft daar heel veel redenen voor.