▶ 00:00 Introductie: Onbevangen Lezen van Filippenzen 2 ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen echt graag eens bepalen bij het thema wat u hier ziet, afgebeeld op de dia hierachter: De gezindheid van Christus. Deze uitdrukking is ontleend aan Filippenzen 2. Het gedeelte zelf is daarmee bekend, mag ik wel zeggen. Hoewel, en dat geldt zo vaak voor bekende gedeelten, ze lijden ook weleens onder hun bekendheid. Waarom? Omdat je dan al een bepaalde vooropgezette gedachte hebt op het moment dat je het hoort en denkt: "O, maar dat ken ik al, dat weet ik al." Dus daar hoef je dan niet meer over na te denken.

Maar het gevaar is dan maar al te groot, en ik ben er al zo vaak bij bepaald, want op het moment dat je het weer eens een keertje onbevangen gaat lezen, dan blijkt het anders te zijn dan je altijd verteld is en waardoor je het ook altijd anders dacht. Dat is ook het geval met dit verhaal. Tenminste, zo is het mij vergaan en ik geef dat nu ook vanmorgen aan u door. We zijn hier in alle openheid bij elkaar. U bent hier gekomen zonder dat u lid bent van een bepaalde organisatie; we zijn geen kerk. We komen samen rondom het Woord. Ik mag doorgeven wat ik ontdekt heb en waarvan ik de bonnetjes ook graag wil overleggen. En het is aan u om te bepalen of dat inderdaad acceptabel is. U zegt: "Klopt dat of niet?"

U bent een Bereeër, daar ga ik helemaal van uit. Iemand die nagaat in de Schriften of deze dingen alzo zijn. En u bent geen verantwoording aan uw buurman of buurvrouw schuldig, evenmin aan mij. Het is de Schrift die het bepaalt. Ik ben ontzettend blij, zelf als spreker, met die vrijheid om dat op die manier ook door te geven en ik ben ook heel erg blij dat u als toehoorder die vrijheid net zo geniet. Juist in die vrijheid komen we bij elkaar.

De gezindheid van Christus... ik zei al dat dit is ontleend aan Filippenzen 2. Het is vooral het gedeelte vers 6 tot 9 waar ik u vanmorgen bij wil bepalen. Maar het is natuurlijk altijd een goede zaak om even de context, de samenhang, in gedachten te hebben. Waar gaat het eigenlijk over? Dan wil ik inspringen bij een paar verzen eerder en dan wil ik ook de navolgende verzen er even bij betrekken. Voordat ik dus ga inzoomen op deze bewuste verzen, wil ik eerst de samenhang even met u lezen. Ik lees voor uit de NBG-vertaling; straks zullen we wat meer de loep leggen, ook aan de hand van de grondtekst.

Daar staat in Filippenzen 2 vers 2 — en Paulus schrijft daar, en ik val eigenlijk nu ook midden in de zin in: "Maak dan mijn blijdschap volkomen door eensgezind te zijn: één in liefdebetoon, één van ziel, één in streven. Zonder zelfzucht of ijdel eerbejag; doch in ootmoedigheid achte de een de ander uitnemender dan zichzelf; en ieder lette niet slechts op zijn eigen belang, maar ieder lette ook op dat van anderen. Laat die gezindheid bij u zijn, welke ook in Christus Jezus was, die, in de gestalte Gods zijnde, het Gode gelijk zijn niet als een roof heeft geacht, maar Zichzelf ontledigd heeft, en de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen, en aan de mensen gelijk geworden is. En in zijn uiterlijk als een mens bevonden, heeft Hij Zich vernederd en is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood des kruises. Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam boven alle naam geschonken, opdat in de naam van Jezus zich alle knie zou buigen van hen, die in de hemel en die op de aarde en die onder de aarde zijn, en alle tong zou belijden: Jezus Christus is Here, tot eer van God, de Vader!"

Het vers wat we zojuist nog gezongen hebben, is hier ook aan ontleend: het feit dat elke tong dat eenmaal zal belijden. Maar dit is toch niet hetgeen waar ik vanmorgen vooral uw aandacht voor wil vragen; dat zijn die verzen die we eerder lazen, namelijk vers 5, 6, 7 en 8.

Goed, laten we de koe bij de horens vatten en kijken waar Paulus het nou precies over heeft. U had al gezien — en dat heb ik eigenlijk ook door het voorlezen van deze passage willen laten zien — dat Paulus het heeft over de gezindheid. Hij spreekt die Filippiërs aan en zegt: "Maak mijn blijdschap volkomen door eensgezind te zijn, de ander uitnemender achtend." En als hij dan in vers 5 zegt: "Laat die gezindheid bij u zijn", dan pakt hij niet zomaar een heel nieuw onderwerp aan. Hij sluit aan op het voorgaande. Nou, dat hebt u gezien. Moet ik daar even één opmerking bij maken in verband met de tekst zoals die er precies staat.

▶ 05:41 De Gezindheid van Christus Jezus ↑ hoofdstukken

Hij zegt: "Laat die gezindheid, die gerichtheid, bij u zijn, welke ook in Christus Jezus was." Dat woordje 'was' is wat misleidend, omdat het namelijk ontbreekt in de grondtekst. U ziet dat ook in de interlineair die ik hier heb. Je zou dat in het Nederlands wellicht zo kunnen weergeven – hoewel het een beetje moeilijk is om dat te doen: "Laat de gezindheid van Christus Jezus in u zijn." Het gaat niet om de gezindheid die in Christus Jezus was; dat suggereert alsof die gezindheid nu niet meer in Hem zou zijn of alsof er alleen maar naar het verleden gewezen wordt. Nee, het gaat over de gezindheid van Christus Jezus, en waarin die tot uitdrukking komt, laat Paulus in de volgende verzen dan ook zien.

De gezindheid van Christus Jezus... waarbij ik nog iets moet zeggen over die uitdrukking, want die is typisch Paulus. Ik geloof dat je de uitdrukking 'Christus Jezus' bijna honderd keer tegenkomt – om precies te zijn zesennegentig keer. En het is altijd van Paulus; bij anderen vind je het zo niet. Zij zeggen altijd 'Jezus Christus', maar Paulus noemt Hem bij voorkeur 'Christus Jezus'. Dat heeft ook een reden, want hij kende Christus als dé Christus. Dat wil zeggen: als Degene die is opgestaan, als Degene die gezalfd is met Gods Geest. En wie is die Christus dan? Wel, dat is de Jezus die hier ooit op aarde was. Maar hij kende Hem dus ook in deze volgorde.

Dit zegt iets over de wijze waarop Paulus Hem, namelijk Christus Jezus, kende. Hij kende Hem eerst als de Gezalfde, de Verrezene, de Verheerlijkte, die ooit Jezus van Nazareth hier op aarde was. Vandaar ook dat de apostelen, de andere twaalf, Hem bij voorkeur 'Jezus Christus' noemden. Zij kenden Hem immers als Jezus, de Man die hier op aarde rondwandelde en die vervolgens door God tot Christus is gemaakt. Dat is een andere ingang, een andere volgorde. Maar Paulus kende Hem zó; zo heeft hij Hem ontmoet op de weg naar Damascus.

Hij zegt in 1 Timotheüs 2 nog iets meer over die term 'Christus Jezus'. Het is onlangs hier nog gememoreerd, dit vers, en niet voor niets, want Paulus drukt in deze verzen van 1 Timotheüs 2 toch heel belangrijke en elementaire dingen uit. Het voorgaande vers zegt dat God wil dat alle mensen gered worden en komen tot kennis van de waarheid, en dat motiveert hij dan in vers 5. Hij zegt: "Want er is één God en ook één Middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus."

Kijk, met al die zinsdelen zou je natuurlijk een accent kunnen leggen, maar ik heb het nu even over de gezindheid die in Christus Jezus is. De gezindheid van Christus Jezus – zo moet ik het eigenlijk tijdloos zeggen. De gezindheid van Christus Jezus. En wie is die Christus Jezus? Wel, dat is de mens Christus Jezus. Dat zeg ik er even bij; dat zal vanzelf straks nog wel duidelijker worden. Maar laat ik eerst even verder lezen in vers 6.

▶ 09:19 De Gestalte Gods en Gode Gelijkend ↑ hoofdstukken

Daar staat bij die Christus Jezus dus: de gezindheid van Christus Jezus, die in de gestalte Gods zijnde. We lezen het echt zinsdeel voor zinsdeel. Laten we even goed aandacht geven aan hoe Paulus het uitdrukt. Dat woord gestalte is het Griekse morphé, waar trouwens nogal wat Nederlandse woorden van afgeleid zijn. Morfologie bijvoorbeeld: de leer van de vorm. In de Engelse vertalingen wordt het trouwens vrijwel altijd weergegeven met vorm, inderdaad. Hier in de interlineair ook. En dit specifieke Griekse woord wordt in de NBG-vertaling elders weergegeven met belichaming of zelfs met een schijn, namelijk een uiterlijke vorm. Hij zegt in 2 Timotheüs 3 over een schijn van godsvrucht; dat wil zeggen: een vorm van godsvrucht, maar de kracht, de inhoud ervan, ontbreekt. Het gaat dus echt om de vorm, of het woord gedaante; zo wordt het ook weergegeven. Dat komt allemaal heel erg dicht in de buurt van dat woord vorm: de vorm van God. Een goddelijke gestalte.

Ik verwijs even naar een tekst in Marcus, maar u kunt hem ook vinden in Matteüs, in Lucas en in Johannes. Als de bediening van Jezus aanvangt, toen Hij dertig jaar was – en je vindt het in alle evangeliën vermeld, inclusief dat van Johannes, wat op zich ook opmerkelijk is – dan wordt dat ingeleid met de doop van Jezus in de Jordaan. Dat is een heel veelzeggend gebeuren. Want Hij gaat daar in de Jordaan. Waarom nou de Jordaan? Wel, omdat het een beeld is van de dood. Maar waarom word je daarin gedoopt? Om in de dood onder te gaan en om vervolgens daaruit op te staan. Dat heeft ook al hele oude papieren, mag ik wel zeggen. Want hoe was het met het volk van Israël toen ze het beloofde land introkken? Dat deden ze via de Jordaan. Ze gingen de ark achterna, op een afstand van tweeduizend el, maar dan gingen ze door de Jordaan en ze kwamen vervolgens aan de andere kant in het beloofde land terecht.

Er zijn heel wat geschiedenissen waarin je datzelfde principe ziet uitgebeeld. Als u die geloven wilt, zou u bijvoorbeeld de geschiedenis van Naäman eens moeten lezen. Die ook heel specifiek niet in zijn eigen rivieren, maar in de Jordaan kopje-onder ging, zeven keer zelfs. Je kunt eigenlijk wel op voorhand voorspellen, zelfs als je de geschiedenis niet zou kennen, wat er dan met zo iemand gebeurt. En zowaar, bij Naäman ook.

Maar goed, even terugkomend op dit plaatje. Waarom vermeld ik dit? Van de Heer Jezus lees je inderdaad dat Hij Zich laat dopen. Dat was op zich al heel opmerkelijk. Johannes was ook zeer terughoudend, om niet te zeggen afwijzend, om dat te doen. Maar goed, Jezus stond erop dat het gedaan zou worden. Hij wordt gedoopt en dan lees je: Hij stond op uit het water. Lees dat even heel dubbelzinnig: Hij stond op uit het water, de doodswateren. En dan lees je dat de hemelen zich openden. Nogmaals, dit wordt in alle vier de evangeliën vermeld. Dit is de officiële aanvang; eigenlijk werd Hij toen al, in ieder geval in beeld, gezalfd met Gods geest.

Want wat gebeurde er? Christus dus, de Gezalfde. Hij stond op uit het water, de hemelen openden zich en er kwam een duif uit de hemel neerdalen op Zijn schouder. Hij zette Zich op Hem, staat er. En toen klonk een stem: "Deze is Mijn geliefde Zoon." Eigenlijk een citaat waarbij God Zelf Zijn eigen woord citeert uit Psalm 2: "Gij zijt Mijn Zoon." Dat klonk uit de hemel: "Gij zijt Mijn Zoon, Ik heb U heden verwekt." Dat was een enorm indrukwekkende gebeurtenis. Vandaar ook die vermelding; hier wordt de persoon om wie het in de evangeliën gaat, geïntroduceerd. Dit is de Zoon van God. Wat zeg ik? Hij is de eniggeboren Zoon van God. Niet bij wijze van spreken, maar letterlijk, namelijk verwekt. Hij is inderdaad de mens Christus Jezus, maar Hij is niet zomaar een mens. Hij is van al die miljarden mensen die er sinds Adam geleefd hebben tot nu toe, de enige die geboren is uit God. De eniggeboren Zoon van God, dat wil zeggen: die letterlijk de Zoon van God is, die zonder tussenkomst van een man inderdaad God als Vader heeft. Dus nogmaals, niet bij wijze van spreken, maar letterlijk. Jozef was alleen Zijn wettige vader, maar niet Zijn echte vader.

De geest van God... Zo wordt het ook gezegd tegen Maria – ik kom er straks trouwens nog even op terug – de geest van God overschaduwde Maria. En dan lees je: zij werd zwanger. Oké. Hij was dus de Zoon van God en dat klonk officieel vanuit de hemel. De omstanders hebben dat ook gehoord, deze woorden: "Gij zijt Mijn Zoon." Een goddelijke gestalte. In de gestalte van God, dat wil zeggen: het verwijst naar het feit dat Hij de Zoon Gods is.

Ik kan er nog iets over zeggen, want dat wordt namelijk onderstreept in de volgende regel: die in de gestalte Gods zijnde – niemand minder dan de Zoon van God voor wie de hemelen opengingen – die in de gestalte Gods zijnde het Gode gelijk zijn. Gode gelijkend. Dat woordje isa is een Grieks woord en dat betekent gelijkend, overeenstemmend, overeenkomend. Het wordt allemaal op die manier weergegeven. Dat betekent dus niet op het gelijke niveau. Was het niet Jezus Zelf die ook zei: "De Vader is meer dan Ik"? Nee, maar Hij was wel God gelijk. Gelijkend, namelijk.

Ditzelfde woord wat hier gebruikt wordt in het Grieks, komen we nog een keer tegen in ditzelfde verband, en dat is in het Johannesevangelie. Ik wil u daarin even meenemen. Er staat in Johannes 5 dat het op een Sabbat was en er ontstond een conflict om wat Jezus had gedaan met de man die 38 jaar daar bij het badwater van Bethesda had gelegen en verlamd was. In elk geval lees je dat hij genezen is en dan staat er in vers 18: "Hierom dan trachtten de Joden des te meer Hem te doden." Dat was al vanaf het begin zo. Als Jezus in Jeruzalem kwam, dan kwam Hij in het hol van de leeuw. Daar hadden de overpriesters en de hele tempelgarde het voor het zeggen; ze trachtten Hem te doden. Waarom? Hier lees je de motivatie: omdat Hij niet alleen de Sabbat schond, in hun ogen, maar ook God Zijn eigen Vader noemde en Zich dus met God gelijkstelde. Hij noemde God Zijn Vader en maakte Zich daarmee gelijkmakend aan God. Dat is heel letterlijk en formeel weergegeven.

Hier staat dat woord, hetzelfde grondwoord als wat we ook in Filippenzen 2 tegenkomen. Maar we zien hier dus ook onderstreept waar ik zojuist al even op wees: de goddelijke gestalte, de Godsgestalte was Hij. En waarin bleek dat? Wel, dat Hij Godgelijkend was. Zo Vader, zo Zoon. Hij noemde God Zijn eigen Vader, niet alleen maar "onze Vader". In die zin kan elk schepsel namelijk zeggen: "Hij is onze Vader, onze Vader die in de hemelen zijt." Dat is waar, maar Hij kan zeggen: "Hij is Mijn Vader." In de hele exclusieve zin zoals ik het zojuist ook bedoelde met de eniggeboren Zoon van God.

En dat hebben zij geweten. In Johannes vind je nog verschillende keren een toespeling daarop, namelijk dat de Zoon verwijst naar Zijn afkomst; hoe God Hem verwekt heeft. En dan zeggen zij – dat lees je later in Johannes 8 –: "Jij bent uit hoererij geboren." Dat was de reputatie van Maria kennelijk. Want het was wel duidelijk dat Jozef niet Zijn vader was en dus zei men: "Je bent uit hoererij geboren." Hij was de Zoon Gods, dat was Hij. En daarmee vergeleek Hij Zich of was Hij God gelijkend. Ja, maar goed, laten we het nog even verder lezen.

▶ 19:40 Zichzelf Ontledigd tot de Gestalte van een Slaaf ↑ hoofdstukken

Het gaat hier dus over die gezindheid van Christus, die in de goddelijke gestalte zijnde en Gode gelijkend, dat niet als een roof heeft geacht. Dat wil zeggen: Hij heeft het niet gepakt. Dat hoefde ook helemaal niet, want Hij was het namelijk al. Hij was het vanaf de aanvang: de Zoon van God. Dus Hij heeft niet geroofd en bovendien heeft Hij het ook niet als een roof geacht om er krampachtig aan vast te houden. Integendeel, en dat is waar het vervolg op wijst: Hij heeft Zichzelf ontledigd.

Dat woord 'ontledigen' is een vrij letterlijke weergave van wat er in het Grieks staat. In een concordante weergave zie je dat dit woord alles te maken heeft met leegmaken, zonder inhoud maken, vereidelen of uithollen. Het gaat om het maken van een holle klank; in ieder geval is het 'uitgehold'. Hij was de Zoon van God en Hij heeft daar geheel afstand van gedaan, oftewel Zichzelf ontledigd. Dat blijkt vervolgens ook uit wat in de volgende regel staat: Hij heeft de gestalte van een dienstknecht aangenomen.

Nu is 'dienstknecht' nog een hele nette weergave, maar ik vind het eigenlijk een eufemisme. Het gaat hier namelijk om het woord 'slaaf'. Een slaaf is veel minder dan een dienstknecht. Een dienstknecht is iemand die in dienstverband staat, maar een slaaf is een lijfeigenaar. Zo zou je het eigenlijk moeten weergeven: het is 'slaaf'. Hij was in de gestalte Gods en Hij nam de gestalte van een slaaf aan. Zo staat het er letterlijk. De gestalte van God maakte plaats voor de gestalte van een slaaf. Hij die Zijn dienst ooit begon als de Zoon van God, en vanuit de hemel ook zo werd aangeroepen, ontledigde Zichzelf en nam de gestalte van een slaaf aan.

Zo is Hij aan de mensen gelijk geworden. Dat wil zeggen: aan de andere mensen. Hij was natuurlijk een mens, dat lazen we zojuist ook al, maar Hij was niet zomaar een mens. Hij was de eniggeboren Zoon van God. Doordat Hij een heel andere gestalte aannam, is die goddelijke gestalte die Hij had totaal verdwenen. Zo is Hij aan de mensen gelijk geworden. Dus 'Gode gelijkend' werd 'mensen gelijkend'. Ziet u hier die dubbele tegenstelling? De gestalte Gods maakt plaats voor de gestalte van een slaaf en Gode gelijkend maakt plaats voor mensen gelijkend.

Ik wil u meenemen naar een andere schriftplaats in Hebreeën 5. We zijn immers bij elkaar gekomen om de Bijbel te openen en ik wil u aan de hand van andere schriftplaatsen bepalen bij wat hier staat. In Hebreeën 5 vers 7 lees je over Jezus Christus: "Tijdens zijn dagen in het vlees" – dus gewoon hier op aarde – "heeft Hij gebeden en smekingen onder sterk geroep en tranen geofferd." Het eerste waar je dan aan denkt, is wat we ook in de evangeliën verhaald vinden: de geschiedenis dat Hij vlak voorafgaand aan Zijn lijden en Zijn gevangenneming in Gethsemane was. Hij heeft gebeden en smekingen onder sterk geroep en tranen geofferd aan Hem, God, die Hem uit de dood kon redden. Er staat bij: "En Hij is verhoord uit zijn angst." Ik weet niet of u er ooit zo naar heeft gekeken, naar dat gebed in Gethsemane, maar Hij is dus daadwerkelijk verhoord uit Zijn angst. Namelijk drie dagen later, toen Hij door God Zelf gewekt werd en zo gered werd uit de dood.

Waarom lees ik dit nu voor? Dat zien we in het vervolg, in vers 8: "En zo heeft Hij, hoewel Hij de Zoon was, de gehoorzaamheid geleerd uit hetgeen Hij heeft geleden." Let er eens goed op wat hier staat. Hoewel Hij de Zoon was – die hoge status had – heeft Hij gehoorzaamheid geleerd. Je zou de neiging kunnen hebben om dit mis te verstaan, zo van: was Hij dan ongehoorzaam? Nee, daar gaat het niet om. De tegenstelling is niet dat Hij eerst ongehoorzaam was en daarom gehoorzaamheid moest leren. Nee, Hij werd gehoorzaam. Omdat Hij de Zoon was, de Erfgenaam, had Hij onder al die mensen die unieke, verheven plaats. Als de Zoon was Hij een autoriteit boven alle mensen. Als Zoon zou Hij niet zelf gehoorzamen, maar Hij zou gehoorzaam worden. Snapt u de tegenstelling? De tegenstelling is dus niet 'ongehoorzaam' versus 'gehoorzaamheid leren', maar Hij moest gehoorzaamheid leren omdat Hij dat als Zoon helemaal niet kende.

Vanaf Zijn geboorte heeft Hij met recht gehoorzaamheid geleerd, en daar heeft dit gedeelte in Filippenzen 2 alles mee te maken. Hij nam de gestalte van een slaaf aan, en een slaaf heeft maar één ding te doen: luisteren naar wat er gezegd wordt. En dat deed Hij. Vergis u niet, zo wordt Jezus ook gepresenterd in de evangeliën. We weten bijna niets van Zijn jeugd. Over Zijn geboorte en de gebeurtenissen vlak daarna wordt het een en ander verhaald, en vervolgens is er slechts één geschiedenis uit Zijn leven als twaalfjarige jongen. Maar dat is het dan ook. Het enige wat we van Hem weten uit die voorbereidingsjaren waarin Hij geprepareerd werd, is dat Hij bezig was met de Schriften.

Denk maar aan die geschiedenis dat Hij als twaalfjarige jongen na drie dagen gevonden wordt in de tempel. Je leest dat Jozef en Maria Hem dat kwalijk nemen, maar dan zegt Hij: "Wisten jullie niet dat ik bezig moest zijn in de dingen van mijn Vader?" Hij was bezig met de Schriften. Hij heeft Zichzelf herkend. Hij was een mens en Hij wist wie Hij was; Hij wist dat God Zijn Vader was. Hij wist – zo lees je dat ook in de Psalmen en het wordt in Hebreeën aangehaald – dat er in de boekrol over Hem geschreven stond. Daarom zei Hij: "Zie Heer, hier ben ik om Uw wil te doen." Zo heeft Hij in het leven gestaan. Hij is altijd bezig geweest met de Schriften en wist: "Het Woord van God gaat over Mij, dit staat Mij te doen." Hij heeft Zich van Zijn goddelijke gestalte ontdaan, daar afstand van gedaan, en de gestalte van een slaaf aangenomen. Hij heeft gehoorzaamheid geleerd.

In Filippenzen 2 vers 8 staat vervolgens: "En in zijn uiterlijk als een mens bevonden." Dat wil zeggen: als het gaat om de buitenkant, was Hij niet anders dan alle andere mensen. Ik wil u wijzen op een tekst in Jesaja die daar erg op lijkt. In de eerste verzen van Jesaja 53, vers 2, lees je een profetie die honderden jaren voor Jezus' geboorte is uitgesproken en genoteerd: "Hij had gestalte noch luister, dat wij hem zouden hebben aangezien, noch gedaante, dat wij hem zouden hebben begeerd." Die gebeurtenis heeft plaatsgevonden bij Zijn dood, dat was uniek; daar werd getoond wie Hij was, de Zoon van God, in Gods gestalte. Maar Hij heeft daar afstand van gedaan. Dat vind je in de evangeliën bevestigd. Als je Hem zou zien – en zo staat het ook in Jesaja – dan zou je Hem in Zijn gestalte niet hebben aangezien of herkend. Hij had gestalte noch luister, noch gedaante dat wij Hem zouden hebben begeerd. Er was niets bijzonders aan Zijn uiterlijk. Mensen weten dat vaak niet, want in plaatjes wordt Jezus vaak afgebeeld als een hele knappe man, met lang haar en een baard, maar daar zullen we het maar niet over hebben.

Maar als ik dit lees in Jesaja 53, dan geloof ik daar niets van. Hij had gestalte noch luister, dat wij Hem zouden hebben aangezien, noch gedaante dat wij Hem zouden hebben begeerd. Hij was veracht en van mensen verlaten, een man van smarten. Nou ja, het gaat nog veel verder natuurlijk in Jesaja 53, maar u begrijpt waarom ik dit aanhaal.

In Zijn uiterlijk als een mens bevonden, zo staat er dan in vers 8, heeft Hij Zich vernederd en is Hij gehoorzaam geworden tot de dood. Maar daar hadden we het al over. Dus aan de ene kant wordt er gesproken over Zijn ontlediging. Hij was in de gestalte Gods en Hij nam de gestalte van een slaaf aan; Gode gelijkend en mensengelijkend. Hij heeft Zich vervolgens ook vernederd en is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis.

Dat is dus echt die vernedering. Hij heeft de gestalte van een slaaf aangenomen. Laat ik het eens wat grafischer uitbeelden. Je krijgt dus deze gedachte: Hij was in de gestalte Gods, dat verwijst naar het feit dat Hij de Zoon van God was en ook zo aangesproken is. Wel, dat maakte plaats voor ontlediging en vernietiging; het maakte plaats voor de gestalte van een slaaf. Dat wil zeggen: Hij werd gehoorzaam.

Vervolgens heeft Hij Zich vernederd. Hij is niet alleen maar gehoorzaam geworden, Hij werd gehoorzaam tot de dood aan toe. Ja, tot de dood van het kruis. De uiterste vernedering. Hij die in de gestalte Gods was, nam deze gestalte aan en vervolgens vernederde Hij Zich tot de uiterste treden. De laagste. De dood, ja, de dood van het kruis. En zo wordt dat in Filippenzen 2 beschreven.

▶ 32:00 Ontlediging Is Geen Vleeswording ↑ hoofdstukken

En nou moet ik er iets bij zeggen. Want wat ik nu verteld heb, dat wijkt af van wat u wellicht veelal gehoord hebt over dit gedeelte. Namelijk, het wordt dan zo uitgelegd – en ik heb het zelf ook altijd zo gedacht – dat die ontlediging waar Filippenzen 2 vers 5, 6 en 7 over spreken, zou duiden op zijn vleeswording. Hij was een hemelwezen en hij werd mens. Dat wordt dan zijn incarnatie genoemd; dat betekent zijn vleeswording, zijn menswording. Maar ik heb u nu laten zien dat er in de tekst zelf geen enkele aanleiding is om daaraan te denken.

Maar ik heb nog een punt, en dat is dit: die ontlediging in Filippenzen 2 is een daad van de Zoon. Hij was in de gestalte Gods en híj is het die daar afstand van gedaan heeft en de gestalte van een slaaf aannam. Het was zijn daad; dat was zijn gezindheid. Terwijl die vleeswording waar men die ontlediging dan op betrekt, helemaal geen daad van Christus geweest is. Ik weet het, zo wordt het vaak wel voorgesteld, maar laat ik u dit zeggen: was zijn vleeswording, het feit dat hij mens werd, een daad van hemzelf? Nee, dat was een daad van God. Daarin was hij, de Zoon, volledig leidend voorwerp. God verwekte de Zoon. Sterker nog, het was dus niet de Zoon die mens werd; nee, God overschaduwde door de kracht van de Allerhoogste Maria en daarom werd zij zwanger.

En dan lees je ook... nou, laat ik het gedeelte maar gewoon voorlezen. Ik heb al twee of drie keer naar Lucas verwezen, nu lees ik het voor. Dan zegt de hemelse boodschapper tegen Maria dit: "De Heilige Geest zal over u komen en de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen." Dat is een parallellisme: de Heilige Geest is de kracht van de Allerhoogste en dat 'over u komen' is dat 'overschaduwen'. En dan staat erbij: "Daarom zal ook het heilige dat verwekt wordt – dat ontstaat als vrucht in jouw moederschap – daarom zal dat wat verwekt wordt, Zoon Gods genoemd worden." Niet de Zoon van God werd mens; nee, God overschaduwde Maria en daarom is dat wat in haar verwekt werd de Zoon Gods.

Was dit een activiteit van de Zoon Gods? Nee, hij was daarin zelf volledig passief. Zoals we trouwens allemaal passief zijn geweest bij onze verwekking; dat onderga je. Welnu, met de Zoon is dat niet anders geweest. Dat was geen ontlediging van hemzelf; dat is een daad van God, volledig voor Zijn rekening. God overschaduwde haar en daarom is dat wat uit haar voortkwam die Zoon Gods. Zodat die ontlediging niet hierop betrekking kan hebben. Die ontlediging heeft te maken met het feit dat hij een goddelijke gestalte was, de Zoon Gods, en hoewel hij de Zoon Gods was, heeft híj de gestalte van een slaaf aangenomen en is gehoorzaam geworden en heeft zich vervolgens ook vernederd tot de dood, ja, tot de dood des kruises.

▶ 36:09 Gehoorzaam aan het Woord: de Verzoeking in de Woestijn ↑ hoofdstukken

Nu nog een andere passage. Nadat de Heer Jezus is gedoopt in de Jordaan – dat was natuurlijk zo'n enorme, verheven gebeurtenis wat daar plaatsvond en wat daar geklonken heeft – dan lees je dat Hij vervolgens in de woestijn geleid werd door de diabolos. Dit wordt in drie van de vier evangeliën gemeld: Matteüs, Marcus en Lukas. Er staat dat Hij daarna in de woestijn geleid werd en nadat Hij veertig dagen en veertig nachten gevast had – hoewel dat natuurlijk ook naar die veertig jaren omzwerving in de woestijn verwijst – kreeg Hij ten laatste honger. En de verzoeker – elders in dit gedeelte wordt hij de diabolos genoemd, de 'dooreenwerper' – die kwam en zei tot Hem: "Indien Gij Gods Zoon zijt..." Dat had immers zojuist geklonken bij de doop. "Als Jij nou Gods Zoon bent, zeg dan dat deze stenen broden worden. Je hebt honger? Wel, maak van die stenen broden. Dat kun Jij. Waarom? Je bent de Zoon van God."

En dan lees je het eerste antwoord van Jezus. Daar laat de diabolos het niet bij zitten, want vervolgens verzoekt hij Hem nog op een aantal andere punten. Elke keer is het antwoord weer identiek, dat wil zeggen: de bron van het antwoord is hetzelfde. Hij antwoordde en zei: "Er staat geschreven." Kijk, dat is de gestalte van een slaaf: iemand die zijn oren open heeft. Hij luisterde naar de Schrift. Hij wist: in de boekrol staat over Mij geschreven. En dat Woord, dat is het enige wat telt. Het gaat niet om Mijn wil.

Als Paulus in de Filippenzenbrief zegt: "Laat die gezindheid bij u zijn, welke ook in Christus Jezus was", dan is dit een schitterende illustratie van wat die gezindheid is. Het ging Hem totaal niet om Zijn eigen belang. Nooit! In het verleden niet, nu niet en in de toekomst trouwens ook niet; dat zal ik straks ook nog laten zien. Nooit ging het Christus Jezus om Zichzelf. Hij heeft daar afstand van gedaan. Het ging Hem om de eer van Zijn God en om het Woord van Zijn God. Hij heeft Zich gevuld met de Schriften en dat is het enige wat telt. Als Paulus zegt: "Laat die gezindheid van Christus in u zijn", dan wijst dat daarop. Er is maar één ding in het leven wat telt, en dit zeg ik niet bij wijze van spreken: dat is wat Hij gesproken heeft. Al het andere is ten opzichte daarvan volstrekte flauwekul. Ik zeg niet dat alles flauwekul is, maar ten opzichte van dat Woord is het relatief. We zeggen dan wel eens: "Dat komt op punt tweeënzeventig." Nou, dat lijkt me dan nog teveel eer. Het enige wat ertoe doet, is wat God, de Schepper van hemel en aarde, gesproken heeft.

En dan nog wat. We lezen inderdaad wel over een voorbestaan van de Zoon. Maar wat was Hij voor Zijn geboorte? De Zoon? Nee, Hij werd juist de Zoon door Zijn verwekking en geboorte. Hij was het Woord. Hij was het Woord dat vanaf het begin klonk. De eerste woorden die we in de Bijbel vinden die God sprak – "Er zij licht" – waar zou dat anders naar verwijzen dan naar Hem die het Licht der wereld is? Alles wat God gesproken heeft waardoor de wereld geworden is, daarvan is de Zoon niet de Schepper, maar Hij is het Woord van de Schepper. Het Woord dat klonk waardoor alle dingen werden, wel, dat is Hij. En dat Woord, dat vanaf het begin klonk en dat zwart-op-wit is geschreven, dat is vlees geworden. God had Hem aangekondigd vanaf het begin, eigenlijk al vanaf de schepping, voordat er ook maar iets opgetekend werd. Dat Woord is vlees geworden. "Gods belofte is vervuld", zingen we in een kerstlied, en volkomen terecht. God heeft gesproken en Hij doet het concreet: Zijn Woord is vlees geworden in de verwekking en in de geboorte van Zijn Zoon.

Welnu, Hij was Gods Zoon, maar je ziet hier de diabolos die tegen Hem wil zeggen: "Laat het nou eens klinken, maak het waar dat Je de Zoon van God bent." Maar Hij wist: daar gaat het niet om. Mij staat een andere weg te doen: afstand doen. Dat vasten was eigenlijk ook heel illustratief voor de periode die nu zou aanbreken: afstand doen van de geneugten en van alle goede dingen van het leven, om datgene te doen waar God Mij voor gezonden heeft. De Zoon des mensen is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen en Zichzelf te geven tot een losprijs voor velen. En daarom antwoordde Hij: "Er staat geschreven: niet alleen van brood zal de mens leven, maar van alle woord dat uit de mond Gods uitgaat." En dat was het enige wat telde. Jezus is die weg gegaan, vanaf alles wat we in de Bijbel over Hem lezen.

En het Woord voorziet ook in al het andere. Dat is wat Jezus daarover zei bij een andere gelegenheid: dat als je naar het Woord luistert, al het andere je gegeven wordt. Mensen maken zich druk over van alles en nog wat, maar er is slechts één ding dat telt. Men praat vaak over prioriteiten. Prioriteit betekent letterlijk iets op de eerste plaats zetten. Wat zet je op de eerste plaats? Zijn Woord. Als dat op de eerste plaats staat, dan zal al het andere zijn plek vinden. Dat is geen enkel probleem. "Eén ding is slechts nodig", zei Jezus tegen Maria, die dacht dat er vele dingen nodig waren. Eén ding, en al het andere krijg je bovendien. Ik haal nu een paar dingen door elkaar, maar het idee is iedere keer: de Schrift, dat alleen.

Juist deze week las ik toevallig nog iets over prioriteiten – even een zijpaadje. Het ging over het feit dat de mens het vandaag de dag zo druk heeft, wat natuurlijk een absurd verschijnsel is. We leven in een tijd, met name de laatste decennia, van een ongekende automatisering. Alles gaat vanzelf. Dingen waar we vroeger heel veel tijd aan moesten besteden, gebeuren nu met een druk op de knop. En toch heeft de mens het drukker dan ooit. Dat is toch absurd? Je zou zeggen dat we met al die automatisering zeeën van tijd zouden hebben, maar je ziet gewoon dat het nep is. We maken ons inderdaad druk over van alles, maar één ding telt, één ding is van belang. Dat zijn van die gedachten die dan bij me bovenkomen. Maar goed, Paulus zegt: "Laat die gezindheid bij u zijn, welke ook in Christus Jezus was." Daar wijst hij op: het Woord van God. Dat is het enige. Hij heeft daar afstand van gedaan om de wil van God te doen. En dan wil ik nog op iets anders wijzen.

▶ 44:38 Het Contrast Tussen de Eerste en de Laatste Adam ↑ hoofdstukken

En dat is het grote contrast tussen enerzijds Adam en anderzijds de laatste Adam. Ik moet even de pauze afwachten, want er moet weleens een nieuw batterijtje in. Niet dat ik op een Duracell loop hoor, dat dacht u misschien.

Er is nog een ander aspect, en dat is een contrast dat zich heel sterk aan je opdringt wanneer je dit gedeelte uit Filippenzen 2 nader beziet. Namelijk het grote contrast tussen enerzijds de laatste Adam, Christus Jezus en Zijn gezindheid, in tegenstelling tot de eerste Adam. Ik zal u dat even schematisch laten zien. Wellicht dat er nog veel meer is aan te wijzen, maar dit zijn de meest opvallende dingen.

Van Adam lees je: hij wilde God gelijk zijn. In ieder geval was de daad, het eten van de verboden vrucht, daar een uitbeelding van. Hij wilde aan God gelijk zijn en hij roofde het; het kwam hem niet toe. Hij deed iets wat verboden was. De laatste Adam daarentegen was Gode gelijkend, maar Hij ontledigde Zichzelf en werd een slaaf. Dat wil zeggen: Hij nam juist afstand daarvan. Hij was de Zoon van God en nam er afstand van, in tegenstelling tot Adam, die juist aan God gelijk wilde zijn en het roofde.

Adam verhief zich en hij werd ongehoorzaam tot de dood. Hij wilde als God zijn en hij verhief zich. Er is een Bijbels spreekwoord in het boek Spreuken dat zegt: hoogmoed gaat vooraf aan de val. Nou, dat was hier met recht aan de orde. Hij verhief zich, hij werd ongehoorzaam en dat leidde tot de dood. Dit in tegenstelling tot Jezus, die Zich juist vernederde. Waar Adam zich verhief, daar vernederde Jezus Zich. Hij werd gehoorzaam tot de dood.

God vernederde Adam uitermate. Van de Zoon, van Christus Jezus, lees je echter dat God Hem uitermate verhoogd heeft. Dat wil zeggen: tot de uiterste maat. Zoals Hij Zich tot de uiterste maat vernederde, zo heeft God Hem ook uitermate verhoogd.

En dan kan ik er nog één noemen die in dit gedeelte naar voren gebracht wordt. Adam nam alle mensen mee in het verderf, terwijl de laatste Adam, Christus Jezus, alle mensen meeneemt. Nou, ik zeg alle mensen – dat had ik hier eigenlijk bij moeten zetten – hen die in de hemel, hen die op de aarde en hen die onder de aarde zijn. Nou mag u nog eens een keertje heel erg goed gaan nadenken wat daarvan is uitgesloten. Want waar je je ook bevindt, je bent of daarboven, of hier op de aarde, of eronder. Meer categorieën bestaan niet. Hij neemt alle hemelsen, aardsen en onderaardsen mee. Zo staat het er letterlijk, zodat het contrast tussen Adam en Christus Jezus zich heel duidelijk aftekent.

▶ 48:18 Elke Knie Zal Buigen tot Eer van God de Vader ↑ hoofdstukken

En daarom wil ik afsluiten met de woorden waar Paulus dat gedeelte in Filippenzen 2 ook mee afsluit. Hij was in de gestalte Gods, maar Hij heeft het niet als een roof geacht. Hij nam de gestalte van een slaaf aan, vernederde Zichzelf en werd gehoorzaam tot de dood, ja, tot de dood des kruises. En dan staat er in vers 9: "Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam boven alle naam geschonken." Yeshua — Yahweh is Redder — dat is Zijn naam. Als Yahweh straks zal verschijnen, dan is dat niemand minder dan deze Man die de naam boven alle namen heeft ontvangen. Opdat in de naam — u ziet het, de Schrift legt zichzelf hier ook uit — opdat in de naam van Yeshua — Yahweh is Redder — elke knie zich zou buigen van hen die in de hemel — letterlijk de 'ophemelsen' — de aardsen en de onderaardsen zijn.

Alle knieën gaan buigen, geen één uitgezonderd, waarbij de uitdrukking 'het buigen van de knie' in de Bijbel altijd een vrijwillige daad is. En dan staat er nog bij: "...en alle tong zou belijden." Ik ken het Griekse woord inmiddels heel goed. Niet omdat ik zo goed Grieks ken, maar er is al zoveel tegen mij gezegd: "Ja, maar dat is gedwongen." Nou, dat blijkt niet; er zijn wel zeven redenen uit dit gedeelte te noemen waaruit zonneklaar blijkt dat het helemaal niet gedwongen is. De vrijwillige uiting blijkt uit het feit dat het de tong is: de binnenkant. Lippendienst is de buitenkant, maar de tong is de binnenkant. Het is niet van buitenaf.

Maar het blijkt nog ergens anders uit. Hier staat een specifiek Grieks woord en ik noemde het zojuist. Het gewone woord voor belijden is 'homologeo' — hetzelfde zeggen, belijden. Maar hier staat een speciaal Grieks woord met een voorzetsel erbij: 'ex'. Dat betekent dat het van binnenuit komt. Van binnenuit zal men belijden: Jezus Christus is Heer. En dan staat erbij: "...tot eer van God de Vader." En nu zie je hier heel veel, want dit is waar het allemaal toe leidt. Waar was het nou allemaal goed voor dat Hij die weg ging tot de dood, ja, tot de dood van het kruis? Wel, om de dood te overwinnen en om leven aan het licht te brengen. Opdat eens universeel — hemels, aards, onderaards — elk creatuur dit zal belijden. En gaat het dan om Hemzelf? Nee, de gezindheid van Christus Jezus was, is en zal zijn: het gaat om één Iemand, namelijk om God de Vader. En dat zal ieder belijden: Jezus Christus is Heer, tot eer van die ene God, de Vader. Elke knie zal daarvoor buigen en alle tongen zullen dat doen.