▶ 00:00 Introductie op Richteren 13 en Israëls Roep Om Verlossing ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen, dames en heren, beste vrienden en ieder die hier deze samenkomst opluistert met uw aanwezigheid. Voor de zoveelste keer, en sommigen voor de eerste keer. Ik wil in het bijzonder ook Esther de Bruin hartelijk welkom heten, die hier weer eens kan zijn. Dat is niet de eerste keer voor haar, maar in elk geval is het een hele tijd geleden en het gaf toch wat voeten in de aarde om hier te komen. Maar prachtig dat je hier bent en in het vervolg hoopt ze hier ook vaker te komen. Hartelijk welkom, Esther.

Ik wil vanmorgen graag met u een nogal lang hoofdstuk lezen en eens wat nader onder de loep nemen. U vindt dat in het Oude Testament in Richteren, hoofdstuk 13. Een prachtverhaal begint daar, want dat gaat nog een aantal hoofdstukken door tot en met Richteren 16. In Richteren vindt u sowieso schitterende geschiedenissen die zich uitstekend lenen voor een spannende vertelling op de zondagsschool, maar daar horen de geschiedenissen van Simson in elk geval bij. Zij behoren van jongs af aan tot mijn favorieten. Simson is een krachtig figuur en dat geldt eigenlijk voor al de verhalen die we van hem aantreffen.

Denk bijvoorbeeld aan het verhaal in hoofdstuk 14; daar hebben we hier trouwens ooit eens een tweetal studies over gehouden. Over het verscheuren van die leeuw, het raadsel op de bruiloft, de ezelskaak en de poort bij Gaza. En later, aan zijn levenseinde, dat hij tussen de pilaren staat en ze opzij drukt. Het zijn geweldige geschiedenissen. Het allermooiste daarvan is altijd weer hoezeer al die geschiedenissen onder de oppervlakte op een geweldige wijze heenwijzen naar onze Heer en Redder, Jezus Christus.

Vanmorgen wil ik met u dus Richteren 13 bespreken, waarin de geboorte van Simson wordt beschreven. Ik zei al dat het een vrij lang hoofdstuk is en ik heb 32 dia's gemaakt, dus we zullen flink door moeten gaan als we het niet al te lang willen maken. Ik denk dat dat ook wel mogelijk moet zijn. Laten we bij het begin beginnen. Het systeem is heel simpel: we beginnen bij vers 1 en we komen vanzelf bij vers 28 uit.

In vers 1 staat: "De Israëlieten deden opnieuw wat kwaad is in de ogen des HEREN." Dat is een refrein in het boek Richteren. Ze deden het opnieuw. Als je dat hier leest, is dat in hoofdstuk 13 al de vijfde keer dat dit in Richteren wordt vermeld. De Israëlieten deden wat kwaad is in de ogen des HEREN. Dan krijg je ook altijd een bepaald patroon. Wat deden ze? Ze gingen de afgoden van naburige volkeren volgen en dienen. Dat was een afschuwelijke afgodendienst van de Astarten en de Baäl, heel verdorven, ook in morele zin.

Omdat ze deden wat kwaad is in de ogen des HEREN, gaf de HEER hen over in de macht van de Filistijnen, de Moabieten of de Ammonieten; naburige volkeren of volkeren die daar overgebleven waren en niet uitgeroeid waren gedurende de eeuwen die daaraan voorafgingen. Dan lees je heel dikwijls dat Israël in de verdrukking weer roept om een verlosser, die de HEER dan elke keer weer geeft. In dit geval is dat de richter, wat gewoon 'rechter' betekent. Die rechter is Simson, maar hij moet nog geboren worden. Laten we het dus in de juiste volgorde vermelden: Israël bevindt zich veertig jaar lang onder de macht van de Filistijnen; zij waren aan de Filistijnen overgeleverd.

▶ 04:39 Manoach en de Bijbelse Typologie van Onvruchtbaarheid ↑ hoofdstukken

Nu was er een man uit Sora. Dat ligt hier ergens in het midden van Israël, niet al te ver van het latere Jeruzalem. Hij kwam uit het geslacht van de Danieten. 'Dan' betekent trouwens ook rechter, dus wat dat betreft was hij met recht... Simson was ook uit het geslacht van de richters, van de rechters.

Deze vader, deze man, heette Manoach. Het is niet moeilijk om daarin de naam Noach nog te herkennen. Het heeft ook dezelfde betekenis, namelijk rust, ook wel als afgeleide betekenis vertroosting. En zijn vrouw, daarvan lezen we dat zij onvruchtbaar was en niet baarde. Dat lijkt nogal voor de hand liggend, maar dat is trouwens opmerkelijk. Want ik weet niet in hoeverre u op de hoogte bent van de Bijbelse geschiedenis, maar het is toch niet moeilijk om een heel rijtje samen te stellen van bekende Bijbelse moeders die in aanvang onvruchtbaar waren.

Het lijstje wordt niet compleet, maar ik zal er een paar noemen. Daar was Sara. Daar was haar schoondochter Rebekka; van haar lezen we dat ze onvruchtbaar was, of in elk geval twintig jaar niet baarde. Rachel was ook onvruchtbaar. Later lees je van Hanna, de latere moeder van Samuël, precies. En om maar één voorbeeld uit het Nieuwe Testament te geven: Elizabeth was inmiddels op hoge leeftijd gekomen toen de Heer aan haar onvruchtbaarheid een einde maakte en zij de moeder werd van Johannes de Doper.

Ik noem zo vijf namen, maar ik weet zeker dat het met gemak nog wel uit te breiden is. Allemaal vrouwen die onvruchtbaar waren, of laat ik het eens zo zeggen: vrouwen waarvan het lichaam – om Bijbelse taal te gebruiken – verstorven was. Doods, dat wil zeggen: niet in staat om leven voort te brengen. Maar daar gebeurde als door een godswonder, altijd ook door het Woord van God, een verandering. God spreekt en Gods Woord is ook altijd daad. Als Hij spreekt, dan gebeurt er ook werkelijk wat. Bij vrouwen die verstorven waren, verwekt God nieuw leven uit de dood.

Dat zie je dus in het leven van deze vrouwen en dat zullen we ook zien bij de vrouw van Manoach, waarvan we trouwens de naam niet weten. Dat is heel eigenaardig; haar naam is verborgen. Dat heeft ook nog wel een betekenis, want zelfs het niet vermelden van de naam kan betekenis hebben. Maar goed, in het leven van deze vrouwen verwekt God dus nieuw leven en daarin schijnt het licht van Pesach, van Pasen. Van de overwinning op de dood. God is sterker dan de dood en roept uit de dood levend tevoorschijn.

▶ 08:17 De Verschijning en Belofte van de Engel Des Heeren ↑ hoofdstukken

Goed. En dan vers 3: en de Engel des HEEREN, de boodschapper van de HEERE, van Yahweh. Dat is niet de eerste keer dat Hij in de Bijbel verschijnt, want in het boek Genesis lezen we dat al; dat de HEERE een boodschapper zendt, en soms is die boodschapper Hijzelf. En dan is het de Engel des HEEREN. Dat wil zeggen: namens de HEERE wordt een boodschap gezonden, en als de HEERE die boodschap Zelf doorgeeft, dan is het de Engel, namelijk de HEERE Zelf. Dat is nu nog een beetje te vroeg geconcludeerd, dat weet ik, maar als u nu even met mij het verhaal verder luistert, dan zult u vanzelf zien dat het klopt wat ik nu zeg.

Dus, de Engel des HEEREN verscheen aan de vrouw. Bij welke gelegenheid wordt niet vermeld, maar er staat: "...en zei..." En Hij zei tot haar: "Zie, gij zijt onvruchtbaar en baart niet, maar gij zult zwanger worden en een zoon baren." Dat herken je ook, want exact hetzelfde zou later Maria ook horen in Lukas 1. Kijk maar, in Lukas 1 vers 31 lees je dat ook. Weliswaar was het niet de Engel des HEEREN, maar Gabriël die tot haar gezonden werd. En dan lees je exact dezelfde woorden die hij tot Maria spreekt: "Gij zult zwanger worden en een zoon baren", en in dit geval dan: "...en gij zult Hem de naam Jezus geven."

Wat ik u eigenlijk wil vertellen, is dat deze vrouw van Manoach een type is van Maria. Als ik het zo zeg, dan kan dat eigenlijk ook niet missen. Ik weet wel, in het geval van de vrouw van Manoach betrof het geen maagdelijke geboorte, maar in elk geval een naar de mens gesproken onmogelijke geboorte. Als door een godswonder wordt iemand die niet geacht wordt geboren te kunnen worden omdat de vrouw onvruchtbaar was, vindt er niettemin het verwekken van nieuw leven plaats. Een godswonder!

En wat ik u ga vertellen — en dat zal vanzelf ook blijken — is dat deze Simson inderdaad een beeld is van Jezus. Als ik het zo zeg, dan zeg ik het nog preciezer dan u misschien nu denkt. Maar dat komt later nog. Houd hem even vast; de draadjes houden we eventjes vast. U hebt twee handen en tien vingers, nietwaar? Straks leggen we ze bij elkaar en dan zal het kloppen.

Goed, vers 4. Nu staat er dat deze Engel, de Engel van Yahweh, vervolgt te spreken: "Dus neem u in acht, drink geen wijn." U zegt: werden die adviezen toen ook al gegeven aan zwangere vrouwen, om geen alcoholische drank meer te consumeren? Ja, nou, of dat hier de gedachte is, dat denk ik niet, maar dat zal ook nog wel blijken. Want het punt is dat wat zij zou voortbrengen, een nazireeër zou zijn. Dat was een 'alcoholvrije man', zeg maar. Jij wou zeggen: een bob-man? Nee, dat is weer wat anders.

"Neem u in acht en drink geen wijn of bedwelmende drank, en eet ook niets onreins." Want dat wat geboren zou worden, zou speciaal aan God gewijd wezen. "Want zie, gij zult zwanger worden." Gij zult zwanger worden. Niet: jij móet. Nee, het is een belofte, een aankondiging: je zult zwanger worden. "En een zoon baren; geen scheermes zal ooit op zijn hoofd komen, want van de moederschoot af zal de jongen een nazireeër Gods zijn."

Een nazireeër betekent letterlijk in het Hebreeuws — dat moet je erbij zeggen, want in het Nederlands ontgaat dat — een 'afgezonderde', iemand die speciaal is toegewijd of afgezonderd. "En hij zal", staat er dan vervolgens, "een begin maken met de verlossing van Israël uit de macht van de Filistijnen."

Nou, als het zo gezegd wordt, dan is daarmee nog iets vastgesteld. Dit is een beschrijving van de jongen die geboren zou worden, ja, maar het is een beschrijving van de Verlosser, de Rechter, de Leider, het Hoofd van Israël, die ooit zou komen, ook op een onmogelijke manier. Naar de mens gesproken kon Hij niet geboren worden. Zei Maria ook niet: "Hoe is dat dan mogelijk? Ik heb geen omgang met een man."? Nee, het gebeurt. Daar gaat het maar om. God heeft gesproken en dat moet meer dan voldoende wezen.

Hij zal een begin maken met de verlossing van Israël. Wie zou dat dan afmaken? Ja, dat is niet zo moeilijk; in het hele Bijbelse perspectief is dat nogal duidelijk. Alles verwijst naar Hem die zou komen, die de verlossing van Israël zou aanbrengen. Definitief.

▶ 14:04 De Nazireeër als Profetisch Beeld van Jezus in Zijn Vernedering ↑ hoofdstukken

Wat ik eigenlijk wil zeggen, is dit: Simson is een uitbeelding van het begin van Israëls verlossing. Dat wil zeggen dat hij ook spreekt van Hem die zou komen, maar dan specifiek van Zijn beginfase. Laat ik het anders formuleren: hij is een uitbeelding van de eerste komst van de Messias. Hij is een uitbeelding van de Messias die geboren zou worden, Hij die de verlossing van Israël zou aanbrengen, maar niet als geheel.

Simson als persoon en zijn hele levensverhaal zijn geen volledige uitbeelding van de Messias in zowel Zijn vernedering, Zijn verhoging als Zijn wederkomst. Nee, het is specifiek een uitbeelding van de Messias die een begin zou maken met Israëls verlossing. Daarmee is hij een beeld van Jezus in vernedering. Zal ik het u nog wat duidelijker vertellen? Want ik kan me voorstellen dat u zegt: "Sorry, maar dit ontgaat mij een beetje." Ik zal u meenemen naar een vers dat daar zo mooi op past en precies laat zien waar we het nu over hebben. Dat is Hebreeën 12, waar de Hebreeën worden opgeroepen om het oog alleen gericht te hebben op Jezus.

Mijn broers verwezen er ook al even naar, en ik ben er in de loop der jaren achter gekomen dat dit lang niet bij iedereen bekend is. Dat kwartje is bij veel mensen nog niet gevallen, maar daarom vermelden we het gewoon nog maar eens: Jezus is de naam van Hem die hier op aarde geboren werd. "Zie, gij zult zwanger worden," werd er tegen Maria gezegd, "en gij zult Hem de naam Jezus geven."

Christus is geen eigennaam, maar een titel. Die titel is Hem verleend krachtens Zijn opstanding uit de doden. Toen Hij gezalfd werd, toen Hij overgoten werd met heilige geest—dat wil zeggen: toen Hij levend werd. Want dat is wat het ontvangen van de geest is: de geest geven is sterven, de geest ontvangen is leven, opstaan. Dat is wat ik wil zeggen: Hij werd Jezus genoemd toen Hij geboren werd. Toen Hij opstond uit de doden, werd Hij—Handelingen 2 vers 36 zegt Petrus dat ook tegen de Israëlieten in Jeruzalem—door God tot Heer en tot Christus gemaakt. Christus is de titel van Hem die opstond uit de doden.

Jezus Christus zegt dus: Hij die geboren werd, Hij die leed hier op aarde, die uiteindelijk stierf en die vervolgens de geest ontving, gezalfd werd met geest uit de hoge en opstond uit de doden. Uit dien hoofde is Hij de Christus, de Mashiach. De naam Jezus slaat dus speciaal op Hem die hier op aarde wandelde in vernedering. Laat ons oog alleen gericht zijn op Jezus, en dan staat erachter: "die om de vreugde welke voor Hem lag." Hier op aarde leefde Hij in lijden en in vernedering, en de vreugde die Hem was voorgesteld, die lag nog voor Hem. De vreugde lag voor Hem gedurende Zijn verblijf hier op aarde.

Gedurende die tijd heeft Hij Zich in geestelijke zin onthouden van de vrucht van de wijnstok. Dat is wat een nazireeër is. Een nazireeër wordt gekenmerkt door hoofdzakelijk twee dingen. In de eerste plaats zou hij niets nemen van de vrucht van de wijnstok. Dat ging heel ver, want hij mocht zelfs geen druiven of krenten eten; hij moest zich compleet onthouden van de vrucht van de wijnstok. De wijnstok is echter een beeld van nieuw leven. Wijn is sowieso geestrijk vocht dat verblijdt. Ik zeg het wel vaker, maar ik vind het zo’n mooie gedachte: wijn komt uit de kelder, het komt eigenlijk uit een graf. Onder de grond komt het vandaan. Druivensap was erin gebracht en als door een wonder wordt dat druivensap geestrijk vocht: levend en krachtig. Het is een beeld van nieuw leven dat verheugt.

Toen Jezus hier op aarde wandelde, heeft Hij Zich onthouden van de vreugde. De vreugde lag voor Hem en spreekt van de opstanding en alle heerlijkheid daarna. Maar de tekst richt ons oog op Jezus, Hij die hier op aarde wandelde, die om de vreugde welke voor Hem lag het kruis op Zich genomen heeft. Dat wil zeggen dat Hij de weg van de uiterste vernedering is gegaan en de schande niet heeft geacht. En dat is dit: de schande. Dat ontgaat ons misschien een beetje vanwege onze cultuur en gebruiken, maar in Bijbelse gedachten is het anders. U kunt dat in 1 Korinthe 11 nalezen, waar Paulus zegt: "Leert de natuur u niet dat indien een man lang haar draagt, dit een schande voor hem is?" Voor een vrouw is het juist een eer en een heerlijkheid, want het is haar tot een sluier gegeven. Dat is een onderwerp apart, maar het gaat erom dat lang haar voor een man een schande is. Dat is het idee. Het is geen ethisch oordeel, maar gewoon een vaststelling vanuit de Bijbelse gedachte.

Welnu, de Heer Jezus heeft hier de weg van de nazireeër bewandeld. Die nazireeër werd, zoals ik al zei, gekenmerkt door twee dingen: hij onthield zich van de vrucht van de wijnstok—geen vreugde was voor hem weggelegd—en hij droeg de schande door lang haar te dragen. Geen scheermes kwam ooit op zijn hoofd. Dat is de gedachte. Dat is inderdaad een beschrijving van Jezus: Hij die geboren werd uit een onmogelijke situatie en bestemd was om Israëls Verlosser te zijn. De nazireeër is een uitbeelding van Jezus die de schande droeg, het lange haar, en nog geen deel had aan de vreugde die voor Hem lag. Daarmee zie je dat het nazireeërschap juist spreekt van Jezus, en niet zozeer van de Christus.

Maar we moeten verder gaan, want we zijn pas bij vers 5 of 6. De vrouw heeft natuurlijk nogal wat gehoord. Er staat dat de vrouw kwam en het aan haar man vertelde: "Een man Gods kwam bij mij die eruitzag als een engel Gods." Ze had het heel goed begrepen. Manoach begreep het niet zo goed; die begreep wel meer dingen niet. De vrouw was een stuk scherper, als je dit huwelijk goed leest. U zegt: "Nee, laat maar." De helft van de dames in dit gezelschap denkt nu waarschijnlijk: "Dat is toch altijd zo?" En de andere helft denkt: "O, hier dus wel." Goed, we laten elkaar gewoon in die waan.

"Een man Gods kwam bij mij die eruitzag als een engel Gods, zeer vreselijk." Dat wil zeggen: zeer te vrezen, ontzagwekkend. Het betekent niet 'eng', maar simpelweg onzagwekkend. "Ik heb hem niet gevraagd vanwaar hij was en hij heeft zijn naam niet bekendgemaakt." Later wordt er wel naar gevraagd, maar dan wordt de naam nog niet bekendgemaakt... en toch ook weer wel. Dat is wat cryptisch, maar daar komen we nog op.

In vers 7 lezen we over de boodschapper die eruitzag als een engel Gods: "Hij zeide tot mij: Zie, gij zult zwanger worden en een zoon baren; dus drink geen wijn of bedwelmende drank en eet niets onreins, want van de moederschoot af tot de dag van zijn dood zal de jongen een nazireeër Gods zijn." Dat is eigenlijk eigenaardig als je dit zo leest. Tegen de vrouw wordt gezegd dat zij geen wijn of bedwelmende drank mag drinken. Strikt genomen wordt dat niet eens direct van de nazireeër zelf gezegd in deze passage. Maar het antwoord ligt hier: "Want van de moederschoot af tot de dag van zijn dood zal de jongen een nazireeër Gods zijn." Waarom mocht de vrouw van Manoach geen wijn of bedwelmende drank drinken? Dat zij zwanger was, is één ding, maar de diepere reden was dat zij een nazireeër in de moederschoot had. Hij was vanaf de moederschoot, dus al vóór zijn geboorte, een nazireeër. En daarom mocht zij geen wijn drinken.

Waarbij je trouwens ook nog iets anders ziet, en ik bevestig daarmee alleen maar wat ik al verteld heb. Namelijk: een nazireeër spreekt van hem die geboren wordt tot de dag van zijn dood aan toe. Zo staat het.

Nazireeërschap verwijst naar Jezus. Dat wil zeggen: van de moederschoot af tot de dag van zijn dood. Daarna wordt het een ander verhaal, maar daar is Simson geen beeld van. Dat is trouwens heel belangrijk, niet alleen voor dit hoofdstuk, maar ook voor de navolgende hoofdstukken. Om te begrijpen dat Simson een uitbeelding is van de Messias in zijn eerste komst, niet in zijn wederkomst. Daarom benadruk ik deze dingen ook.

Vers 8: "Toen bad Manoach tot de HERE en zeide: Och, HERE, moge de man Gods, die Gij gezonden hebt, nog eens tot ons komen en ons leren, wat wij met de jongen moeten doen, die geboren zal worden." Alsof het niet duidelijk was. De instructies waren duidelijk en de grap is – ik kan het alvast wel vertellen – als het gebed verhoord wordt, dan geeft de boodschapper geen toegevoegde informatie. Hij vertelt alleen dat wat hij al eerder vermeld had.

Maar Manoach wil een bevestiging. En dat doet denken aan een geschiedenis een paar hoofdstukken eerder in hetzelfde Bijbelboek, namelijk van Gideon, die ook een teken van de HERE vroeg – weet u wel, van de dorsvloer en die schapenvacht. Ah, dat is ook een mooie geschiedenis. De HERE was duidelijk geweest, maar Gideon vraagt een bevestiging of een dubbelteken. Hij krijgt het trouwens ook.

In dit geval ook: Manoach bidt of die Engel Gods nog een keer mag komen. Nou, hij zou inderdaad komen, dat blijkt uit vers 9: "En God verhoorde de bede van Manoach, zodat de Engel Gods wederom tot de vrouw kwam, toen zij in het veld vertoefde" – letterlijk staat er: toen ze in het veld zat – "en haar man Manoach niet bij haar was." Want 'engel' is wat het woord boodschapper gewoon betekent.

Daarop liep de vrouw haastig – letterlijk: rende de vrouw. Ik ken ook zo'n vrouw, die altijd maar rent. Nou, ik zeg niet dat zij altijd rende, maar letterlijk staat er in de grondtekst: "Daarop rende de vrouw naar haar man." Dat doet mijn vrouw ook altijd; eerst rent ze weg, en dan is ze halverwege en denkt ze: nee, ik ren toch weer terug. Ze rende om het haar man mee te delen en ze zei tot hem: "Zie, de man die onlangs" – letterlijk staat er: op die dag – "tot mij kwam, is mij verschenen."

En Manoach stond op en volgde zijn vrouw. Ja, hier houdt de vergelijking met ons huwelijk op, dat de man de vrouw volgt. Maar dat is natuurlijk een ideale situatie, dat begrijp ik ook wel. Manoach stond op, volgde zijn vrouw en bij die man gekomen, zei hij: "Zijt gij de man, die tot deze vrouw gesproken heeft?"

Nu is het vervolgens Manoach, zoals dat naar goed gebruik ook hoort natuurlijk, die het woord voert. En de Man Gods zeide: "Ja." En toen zeide Manoach: "Wanneer uitkomt, wat gij gezegd hebt..." Ja, ik moet er toch even op wijzen, want iedere keer gaat de NBG hier weer de fout in met dat 'moeten'. Dat staat er niet. Er staat iedere keer gewoon 'zal'.

Let op: "Wat zal de leefwijze" – letterlijk: het gebruik – "en het doen" – want dat is wat er letterlijk staat – "van de jongen zijn?" Alles wat noodzakelijk was, was gezegd. Dus Manoach vraagt alleen een bevestiging. Nu wil hij het zelf wel eens even horen. Ja, die vrouw kan dat wel zeggen, maar nu wil ik het zelf horen. En de Engel des HEREN zeide tot Manoach: "De vrouw neme zich in acht" – nee, zo staat het niet – "de vrouw zal zich wachten." Dat is een echt typisch Hebreeuwse manier van zeggen: de vrouw zal zich wachten voor alles wat ik haar genoemd heb.

▶ 28:51 Gods Vaste Woord Versus het Religieuze 'moeten' ↑ hoofdstukken

In dit vers is het helemaal frappant wat ik net al even aangaf: dat het woordje 'moeten' en 'mogen' wordt gebruikt terwijl het Hebreeuws dat niet zegt. Er staat in onze vertaling – als u de Statenvertaling hebt, dan staat het volkomen correct – maar in de NBG staat: 'zij mag niets eten'. Er staat echter: 'zij zal niets eten dat van de wijnstok afkomstig is'. Wijn of bedwelmende drank zal zij niet drinken en niets onreins eten. 'Zij moet alles in acht nemen'... nee, 'zij zal alles in acht nemen wat ik haar geboden heb'. Hoe anders klinkt dat? Drie keer in één vers hebben de vertalers dat volstrekt onnodig gedaan. Ze hebben ervan gemaakt 'moeten' en 'niet mogen', terwijl het Hebreeuws gewoon zegt: 'het zal'.

In het ene geval wordt er iets gezegd in de trant van: 'dat moet je doen'. In het andere geval wordt iets gewoon aangekondigd. Hoeveel krachtiger is dat niet, zoals het hier vermeld wordt? In het ene geval wordt de last bij de ontvanger gelegd: 'jij moet dat doen' of 'jij mag dat niet'. In het andere geval ligt de last helemaal bij degene die het uitspreekt. Als ik zeg: 'jij zult dat doen', dan ligt de last bij mij. Dat wil zeggen: ik spreek een woord, ik kondig aan, en de ontvanger hoort het en gelooft het, of gelooft het niet. Maar in elk geval ligt daar niet de last; de ontvanger hoeft niets te proberen of te trachten enzovoorts.

Dat is de grote ellende van therapie en van wat er in de wereld allemaal verteld wordt aan wijsheid. God geeft gewoon Zijn woord en Hij zegt niet wat je moet doen, maar Hij zegt wie Hij is. Hij vertelt wat Hij gedaan heeft en Hij vertelt wat er gaat gebeuren. En dat verandert je denken gewoon van binnenuit. Dat is zo belangrijk. Niet dat 'wat je moet doen' en 'wat je niet mag doen'. Hetzelfde geldt voor wat er hier gezegd wordt over die wijn en de betekenissen daarvan. In de Bijbel in het algemeen weten wij vaak niet meer waar het een beeld van is. Dat geldt trouwens voor typologie in het algemeen. Daar hebben de mensen, ook christenen, totaal geen kaas meer van gegeten. Waar heeft het betrekking op? Waar spreekt het van? Waar spreken bepaalde gebruiken van?

Dat geldt ook voor de natuur. Ik heb gisteren nog een stukje op mijn website gezet over een spin en een spinnenweb. Daar gaat zo'n geweldige sprake van uit; dat geldt voor al wat God gemaakt heeft. Het verwijst natuurlijk altijd naar Hem die het zelf bedacht en gemaakt heeft. Wat dacht je wat? Het komt uit Hem voort en het draagt gewoon Zijn DNA. Alle dingen zijn door het Woord geworden. Het is logisch dat alle dingen dus op een of andere wijze ook terugverwijzen naar het Woord; daar hoef je toch geen groot licht voor te zijn om dat te begrijpen? En dat geldt ook voor de dingen die hier staan. Ik ben er trouwens van overtuigd dat mensen als Manoach en zijn vrouw veel meer hebben begrepen van dat soort symboliek dan wij.

Wat ik zojuist zei over dat lange haar geldt ook voor de wijn. Wij weten niet meer waar het van spreekt, en dat is, als u het mij vraagt, het echte drankprobleem. Dat betekent niet dat je te veel drinkt, maar dat je te weinig drinkt in het besef van waar het een beeld van is, namelijk van leven en van wat Hij bij machte is te doen. Drink elke slok gewoon in dat besef. Dat is wat anders dan al die morele prietpraat die daarover uitgekraamd wordt en waarbij de mensen belast worden. Gods Woord bevrijdt.

Goed, dat zie je hier ook. God zegt gewoon: 'zo zal het zijn'. Tot drie keer toe. Richteren 13 vers 14 kun je best in je Bijbeltje bijschrijven. Dat is een prachtig voorbeeld van hoe de vertalers het woord eigenlijk toch verdraaid hebben en aankondigingen maken tot mensenwerk. Oftewel: men heeft geloof veranderd in werken. Als er gezegd wordt 'het zal zo zijn', dan kun je dat alleen maar geloven. Als er gezegd wordt 'je moet het doen', dan moet je gaan werken. Zie daar een heel elementair Bijbels verschil.

▶ 34:00 De Betekenis van het Offer: Geslacht Én Verhoogd voor God ↑ hoofdstukken

Goed, vers 15. En Manoach zei tot de Engel des HEREN: "Wij zouden u graag hier houden en een geitebokje voor u bereiden." Maar de Engel des HEREN zeide tot Manoach: "Al zou je mij hier houden, van uw brood zal ik niet eten." Er staat niet: "van uw spijzen". Ook hier begrijp ik niet waarom de vertalers er "spijzen" van hebben gemaakt, want het gaat er juist om dat het brood is. Hij zou namelijk wel iets anders eten, maar op een heel andere manier, want het is namelijk ook een heel ander wezen. Hij komt van de overkant, zal ik maar zeggen. "Al zou je mij hier ook houden, van uw brood zal ik niet eten."

En dan vervolgens in vers 16: "Maar indien gij het bereidt." Niet: "indien gij het bereiden wilt", maar: "indien gij het bereidt", dat wil zeggen: dat geitebokje. Want kijk, wat had Manoach gezegd? Manoach zei tot de Engel des HEREN: "Wij zouden u hier gaan houden en een geitebokje voor u bereiden." En de Engel des HEREN zegt dan: "Al zou je mij hier houden, van uw brood zal ik niet eten. Maar indien gij het bereidt..." Wat? Nou, dat wat Manoach aangeboden had, namelijk een geitebokje. "Offer het." Niet: "dan gaan we hier aan tafel zitten en dan gaan we zo'n geitebokje opeten." Nee, dan doen we het op die manier. Inderdaad, bereid maar een geitebokje, maar dan offer je het. Offer het als een brandoffer aan de HEER.

Manoach wist niet beter, staat er dan achter, want hij wist niet dat het de Engel des HEREN was. Hij wist het helemaal niet. Hoewel, ik slik mijn woorden eigenlijk meteen in, want later blijkt hij inderdaad wel te weten... Als hij eenmaal op de hoogte is dat het de Engel des HEREN is, weet hij ook ineens wie de Engel des HEREN is.

Ja, maar even dit nog, want ook dat is nogal onbekend. Offers, het slachten van een geitebokje, spreekt standaard altijd over de grote slachting die ooit in de wereldgeschiedenis heeft plaatsgevonden, namelijk het kruis van Golgotha. Daar werd Hij, het Lam van God, geslacht. En alle slachtingen in de Bijbel verwijzen daarnaar. Mensen zeggen dan: "O, dat is dus de betekenis van een offer." Ik heb het al zo vaak gehoord, die zeggen van: "Ja, al die offers spreken allemaal van het kruis van Golgotha." En dat is zo'n groot misverstand. Dan ontgaat je, als je het mij vraagt, de clue.

Want het idee bij een offer is juist dat een dier geslacht wordt. Was dat het offer? Nee, dat was noodzakelijk voorafgaand aan het offeren. Een geitebokje werd geslacht, maar dan volgde het overpas. Namelijk, dan werd het verhoogd, kwam het op een altaar terecht. Dat mocht trouwens niet gemaakt zijn van bakstenen of zo, iets van menselijk maaksel. Nee, je mocht dat niet doen op een menselijke constructie. Later heeft men dat wel gedaan, dan lees je dat ze de HEER gingen offeren op tegels, op zelfgebakken stenen, en de HEER gruwde daarvan. Maar Manoach begreep het, want die heeft de HEER niet geofferd op tichel, maar op een rots. We zullen het straks zien. Een steen die de HEER zelf gemaakt heeft, in de schepping gelegd heeft.

Maar weet u? Dan wordt een bokje geslacht en vervolgens wordt het verhoogd, en dan stijgt het op voor God tot een liefdelijke reuk. Het is zo'n eenvoudig, zo'n perfect, maar ook zo'n onbekend plaatje van wie de Messias is. Namelijk Hij die leed en stierf, dat volmaakte Lam dat geslacht werd, en vervolgens na zijn slachting verhoogd werd en verrees tot God. Dat was de liefdelijke reuk voor de HEER. De liefdelijke reuk voor de HEER was niet gelegen in het feit van zijn sterven, maar in zijn opstanding, in het nieuwe leven dat Hij tot stand bracht.

Vers 17, we moeten verder in de geschiedenis. Nee, het is geen sterke drank. Ja, schoon water.

▶ 38:45 De Wonderbare Naam van de Onbenoembare God ↑ hoofdstukken

Daarop zei Manoach tot de Engel des HEREN: "Hoe is uw naam?" Dat wist die vrouw immers niet, en hij wist het op dat moment ook nog steeds niet. "Hoe is uw naam? Want wanneer uitkomt wat gij gezegd hebt, dan willen wij u heerlijkheid geven, dan willen wij u eren." Dat was dezelfde vraag die ooit eerder ook door Jakob was gesteld toen hij bij de Jabbok was, in Genesis 32, waar de omkeer — de bekering van Jakob — plaatsvond. Het was de omkering van Jakob en het vond plaats bij de Jabbok; dat is heel makkelijk te onthouden en natuurlijk ook heel illustratief.

In de geschiedenis van de omkering van Jakob lees je dat hij dat gevecht heeft met die Man Gods. Jakob vroeg aan de man die incognito aan hem verscheen: "Zeg mij toch uw naam." Maar hij antwoordde: "Waarom vraagt gij toch naar mijn naam?" Het enige wat hij deed, was hem daar zegenen. Feitelijk is dat ook een antwoord op de vraag: "Ik ben degene die zegent." Als later, een paar honderd jaar daarna, Mozes ook zo’n vraag stelt, dan geeft de HERE Zijn naam. Maar eigenlijk is de naam van de HERE ook gewoon: "Ik heb geen naam." Wat vraagt gij naar mijn naam? "Ik ben die Ik ben", JHWH, of sommigen zeggen Jehovah, of de vertalers hebben ervan gemaakt: de HERE. Dat betekent gewoon "Ik ben die Ik ben" of "Ik zal zijn die Ik zijn zal". Feitelijk is het ook een ontwijkende naam. Hoe is Zijn naam? Hij heeft geen naam.

Ik zou haast zeggen: GZN, God Zonder Naam. Maar dat is juist Zijn naam, zoals je ook de Band Zonder Naam hebt. Hoe heet die groep? Die heet BZN, Band Zonder Naam. Maar Gods naam is juist dat Hij geen naam heeft. Feitelijk is Hij onbenoembaar. Dat blijkt ook wel in het vervolg, want in vers 18 geeft de Engel een wat afwijkend antwoord. Dat wil zeggen, het is niet op precies dezelfde wijze, maar in de praktijk komt het op hetzelfde neer. De Engel des HEREN zei tot Manoach: "Waarom vraagt gij naar mijn naam? Immers, die is wonderbaar." Ook dat kun je weer op twee manieren opvatten. Je kunt zeggen dat Hij zegt: "Ik heb geen naam, want ik kan jou mijn naam niet vertellen, want mijn naam is wonderbaar." Maar je kunt ook zeggen: "O, zo heet u dus: Wonderbaar." Immers, wat vraagt gij naar mijn naam? Die is wonderbaar.

Het is dus maar hoe je het hebben wilt: heeft God een naam? Ja en nee, je kunt beide zeggen. Die naam is hoe dan ook wonderbaar. We gaan dat straks trouwens ook zingen naar aanleiding van Jesaja 9. Daar lees je een voorzegging van de Messias. De profeet zegt in Jesaja 9 vers 6: "Want een Kind is ons geboren." Een Zoon is ons gegeven, een Kind is ons geboren in Bethlehem. Een Zoon werd ons gegeven op de dag van de opstanding. En de heerschappij rust op Zijn schouder. Dus die hele wereldheerschappij — geweldig hè? — op die ene sterke schouder van Hem rust dat. En dan staat er: "En men noemt Hem Wonderbaar." De NBG-vertaling zegt "Wonderbare Raadsman", dan hebben ze van wonderbaar een bijvoeglijk naamwoord gemaakt; dat zou kunnen. Maar de Engelse vertalingen zeggen het ook meestal op deze wijze: "En men noemt Hem Wonderbaar, Raadsman, Sterke God, Eeuwige Vader (of Vader der eeuwen), Vredevorst."

Zijn naam is Wonderbaar. En dan weet je feitelijk dus ook wie die Engel des HEREN is. Uiteindelijk is het niemand anders dan Hij, dan het Woord dat vlees geworden is. De Engel des HEREN is niets anders dan degene die de boodschap van God Zelf doorgeeft. Maar dat is het Woord, de Logos: God die Zich uitdrukt.

▶ 43:34 De Engel Des Heeren Identificeert Zich met het Offer in de Vlam ↑ hoofdstukken

Daarop nam Manoach (vers 19) een geitenbokje en een spijsoffer en offerde dit op een rots aan de HERE. Hier, zie je? Op een rots. Dus eerst werd er een geitenbokje bereid en geslacht, en vervolgens werd dit geofferd. Dat steeg op als een brandoffer voor de HERE.

En toen deed Hij, die Man Gods, die Engel des HEREN, een wonder. Zijn naam was immers Wonderbaar. En wat doe je als je naam Wonderbaar is? Dan wordt heel jouw wezen, maar ook heel jouw handelen, gekenmerkt door wonder. Jouw hele doen is wonderlijk, en zo spreek je ook. Dat is eigenlijk wat de hele Schrift is. Heel de Schrift is wonderlijk; je begrijpt niet hoe het kan. Het Engelse wonder vind ik altijd wel leuk, dat betekent eigenlijk: je vraagt je af. Nou, dat is precies wat een wonder is. Je begrijpt het niet, het gaat het begrip te boven.

Hij deed een wonder terwijl Manoach en zijn vrouw toezagen wat er gebeurde. Dat lees je in vers 20. Terwijl namelijk de vlam van het altaar omhoogsteeg naar de hemel, voer de Engel des HEREN op in de vlam van het altaar. Die Engel identificeert zich als het ware met dat offer dat opstijgt. Dat is eigenlijk het idee, hè? Dus dat offer stijgt op in die vlam en de Engel des HEREN steeg op in de vlam, zodat die vlam en de Engel des HEREN als het ware één werden.

Maar dat is juist de betekenis, mensen. Het idee is juist: die Engel des HEREN, het Woord Gods, God die Zich uitspreekt, dat is niemand minder dan het Offer dat opgestegen is. Hij die ooit als een geitenbokje geslacht werd, maar vervolgens verrees en opsteeg ten hemel. Dat is hetzelfde. Die identificatie van de Engel des HEREN met die vlam is zinnenbeeldig. Het is zo betekenisvol; het verwijst inderdaad naar de identiteit van de Messias.

Toen Manoach en zijn vrouw dit zagen, wierpen ze zich op hun aangezicht ter aarde. Trouwens, al eerder in ditzelfde Bijbelboek, in de geschiedenis van Gideon, vinden we iets soortgelijks vermeld. Daar lezen we in Richteren 6 ook over de Engel des HEREN die verschijnt aan Gideon. En dan lees je: "Toen strekte de Engel des HEREN de staf die hij in de hand hield uit en raakte met het uiteinde het vlees en de ongezuurde broden aan; en vuur steeg op uit de rots."

Een staf heeft in de Bijbel altijd met opstanding te maken. Altijd. Ik ga er nu even niet op in, maar je leest dat Hij de staf die Hij in de hand hield uitstak. Of dat in het geval van Manoach en zijn vrouw ook zo ging, staat er niet expliciet vermeld, maar ik kan me zo voorstellen dat dat ook onderdeel uitmaakte van de hele wonderlijke gang van zaken: dat de HERE zelf het offer aanstak.

Even ter toelichting: in feite is een altaar niets anders dan de tafel des HEREN. Het altaar wordt in de Bijbel ook heel vaak de tafel des HEREN genoemd. Kijk, wij eten aan een tafel en de HERE eet ook aan tafel. Namelijk het altaar, dat is Zijn tafel. Hij neemt het offer tot Zich; dat is Zijn spijze. Dat is de Bijbelse symboliek. Hij neemt het tot Zich, en Hij doet dat ook door zelf het vuur aan te steken. Mensen mochten dat niet zomaar zelf aansteken, dat heet "vreemd vuur". Nee, de HERE zegt: "Ik neem het zelf tot Me, Ik steek het zelf aan."

Als je het wilt geloven, moet je de geschiedenis van Elia op de Karmel maar eens lezen, over vuur uit de hemel. De HERE steekt het offer zelf aan. Dat wil zeggen: Hij neemt het tot Zich, zoals wij met mes en vork ons eten tot ons nemen. De HERE neemt het tot Zich door het zelf aan te steken.

Mijn vraag is of dat ook ooit het geval is geweest bij Abel en Kaïn. Je leest over Kaïn, die zag dat het offer van zijn broer wel aangenomen werd. In kinderbijbels zie je dan meestal vermeld dat de rook van het offer van Kaïn gewoon over de aarde dwarrelde en dat van Abel ten hemel steeg. Maar ik denk dat de Bijbelse gedachte een heel andere is, namelijk: Abels offer stak de HERE zelf aan en Kaïns offer niet. Zo was het heel evident welk offer wel en niet werd aangenomen.

Ziet u, een soortgelijk verhaal. Ook hier weer die Engel des HEREN die als het ware zo verdwijnt in de vlam. Het is identificatie. Dan begrijp je het. En de Engel des HEREN (vers 21) verscheen niet meer aan Manoach en zijn vrouw.

▶ 49:45 De Theologische Nuchterheid en Rust van Manoachs Vrouw ↑ hoofdstukken

En toen begreep Manoach dat het de Engel des HEREN geweest was. En Manoach zei tot zijn vrouw: "Wij zullen zeker sterven, want we hebben God gezien." Nou, dat begrijpt hij dan toch in elk geval? Dan weet hij meteen wie die Engel des HEREN is. Hier staat: toen begreep hij dat het de Engel des HEREN geweest was, en dan staat er: "Wij zullen zeker sterven, want we hebben God zelf gezien." Zodat er uiteindelijk geen verschil bestaat. De Heer zelf heeft de boodschap overgedragen; dan weet je meteen wie de Engel des HEREN is.

Dat was correct, maar het was natuurlijk wel heel dom om dan te concluderen: "Wij zullen zeker sterven, want wij hebben God gezien." Nou ja, ik zeg 'dom', laat ik het eerst even opnemen voor Manoach. In de eerste plaats kan het inderdaad nooit zijn dat je God zomaar kunt zien. "Niemand zal Mij zien en leven," staat er ergens in de Bijbel. Johannes 1 vers 18 zegt: "Niemand heeft ooit God gezien." Als je God ziet, dan zie je altijd Zijn uitbeelding, Zijn Woord, de Logos. En wie is het Beeld Gods? Het is niet zo moeilijk hoor, daar heb je helemaal geen constructie van een drie-eenheid of een tweede persoon van een drie-eenheid voor nodig; die maken het alleen maar ingewikkeld. Hou je gewoon aan Bijbelse taal, dan is het volstrekt helder. Het is de uitdrukking van God, het Beeld Gods; Hij die God zelf representeert.

Maar weet u wat de vrouw van Manoach dan zegt? Die is heel verstandig. Die zegt dit tegen Manoach: "Indien de HERE ons had willen doden, dan zou Hij zeker geen brandoffer en spijsoffer uit onze hand hebben aangenomen." Dat is het eerste argument dat ze noemt. Dat is nog niet eens het sterkste argument, want het sterkste komt nog. Maar ze zegt: "Dan zou Hij dat brandoffer toch niet hebben aangenomen? Dan zou Hij dat toch niet zelf hebben aangestoken?" Het was zo evident dat het offer werd geaccepteerd. Trouwens, hieruit blijkt inderdaad dat de HERE het offer heeft aangenomen. De vrouw van Manoach stemt er dus inderdaad mee in dat die verschijning de HERE zelf was.

Afijn, ze zegt: "Dan zou Hij toch geen brandoffer en spijsoffer uit onze hand hebben aangenomen? En Hij zou ons dit alles toch niet hebben laten zien?" En vooral – dat vind ik het sterkste – "en ons toch niet zulke dingen hebben laten horen?" Nee, dat lijkt me ook wel duidelijk. Want als je net de aankondiging hebt te horen gekregen dat je zwanger zult worden en dat jullie een kind zullen krijgen, en wie hij zou zijn en wat hij zou gaan betekenen, dat hij een begin zou maken met Israëls verlossing... nou, dan zul je toch in ieder geval niet sterven. We hebben zo'n blijde tijding gehoord. Hoe komt het dan in je op om te denken: "We hebben God gezien, dus we zullen wel sterven"? Het antwoord van Manoachs vrouw was zeer adequaat.

▶ 52:50 Simson het Zondagskind: een Geloofsheld Ondanks Menselijke Zwakheid ↑ hoofdstukken

En er staat: de vrouw baarde een zoon en noemde hem Simson. Het is Hebreeuws, ja. En als ik het zo zie, dan zie je ook meteen wat de overeenkomst is: het komt van het woord Shemesh. Ik heb in de Bijbel ook een plaats die daar trouwens niet zo ver van Sora af ligt: Bet-Semes, huis van de zon. En Simson was een zondagskind. Ja, dat is een mooi woord trouwens, een zondagskind. Een kind van de zon, van het licht dat opkomt, de dageraad. Het was het begin van Israëls verlossing en Simson is daar een beeld van.

Sommige mensen herleiden de naam Simson tot Shem, Ha-Shem, De Naam. Dat zou ook kunnen, want dat zijn dan de eerste twee letters, maar in de praktijk maakt het geen verschil. We gaan er geen ruzie over maken want volgens mij, als je het hebt over de zon, aan wie denk je dan? We hadden het over typologie en de natuur, en voor de zon hoef je geen fantasie te hebben. Je leest het namelijk rechtstreeks al in de Bijbel. De zon spreekt van de Heer zelf. De Heer — vaak staat het in de psalmen — de Heer is onze zon en schild. Hij is de Zonne. En trouwens, de Messias wordt ook genoemd de Zon der gerechtigheid die straks zal opkomen. Ja, en 'De Naam', dat is uiteraard de naam van de Heer zelf. Maar het spreekt uiteraard van Dezelfde, de Heere zelf.

Simson verwijst naar het licht, het zonlicht dat de Heere zelf is. Hij is dus een type, dat kan niet missen, van Israëls Verlosser. Oké, het begin van Israëls verlossing, dat is waar. Maar niettemin spreekt hij van de zon. De nazireeër spreekt van Jezus, de Heere is Verlosser. En er staat: de jongen groeide op en de Heere zegende hem. Hij was dus met recht een zondagskind. Waar het uit blijkt, wordt hier niet vermeld, maar het was kennelijk evident, heel duidelijk voor alle mensen. Ik kan me toch moeilijk voorstellen dat je dat altijd maar voor je weet te houden. De jongen groeide op en de Heere zegende hem.

En de Geest des Heeren, staat er dan, begon hem aan te drijven. Ik denk dan meteen aan een motor. De Geest des Heeren begon hem aan te drijven, onstuitbaar. In het Hebreeuws staat daar een woord dat vaker wordt gebruikt, maar dan wordt het altijd vertaald met onrustig maken of met onrust. Maar dat is in de praktijk niet zo'n groot verschil hoor, want hoe word je vaak aangedreven? Doordat je onrustig gemaakt wordt. Je irriteert je aan iets. Van Paulus lees je dat hij op de Areopagus rondwandelde, of in Athene, en dan zag hij al die afgodsbeelden. Dan lees je: hij werd in zijn geest geprikkeld. Toen werd hij opgeladen en toen kon hij ontladen toen hij zijn rede daar op de Areopagus mocht houden.

Ik herken dat helemaal. Mijn Bijbelstudies zijn ook heel vaak een beetje 'snipsnap'. Je wordt geprikkeld, je krijgt een vraag, je hebt onvrede — u herkent het wellicht ook — je hebt onvrede over een bepaalde vraag of over een bepaalde uitleg en je wordt geprikkeld. Dan word je aangedreven en dan ga je zoeken. Nou, de Geest des Heeren dreef Simson aan. En hij woonde daar vlak bij het land van de Filistijnen en ik kan me zo voorstellen dat hij geprikkeld werd. Dat lees je ook in het navolgende hoofdstuk. De Geest des Heeren greep hem aan in Machane-dan tussen Sora en Estaol, dus allemaal in deze omgeving.

Nou, dit is het laatste van het hoofdstuk. Kijk, nog één ding, een kort ding. Ja, ik ga zo stoppen. Mijn vrouw zou zeggen: "André, dan weet je dat het tijd is." Dat is waar. Maar weet je... ik moet je wel even hebben Peter, sorry, maar het is zo. Kijk, Simson, ik heb het laten zien in alle eenvoud en ik hoop dat het ook is overgekomen: hij is een beeld van Jezus. Hij die hier geboren werd en de schande droeg, dat lange haar. En de vreugde was slechts voor Hem weggelegd; Hij onthield zich van de vrucht van de wijnstok. Ik heb laten zien dat het een type is van Israëls Verlosser.

Maar weet je wat ik nou ook zo mooi vind? Simson was gewoon maar een mens. Zoals u en ik. Oké, met Gods belofte, maar dat hebben wij ook. Simsons naam wordt later vermeld in Hebreeën 11, in de — zoals dat dan plechtig heet — de rij van de geloofshelden. De galerij van de geloofshelden. Nou, kijk maar eens een keertje na in Simsons leven hoor: Richteren 14, 15, 16. Dat was niet zo'n braaf leven. Hij begon al met zijn huwelijk toen... o ja, huwelijk, wat heet, het ging al fout op de huwelijksdag. En later ook: hij ging naar een hoer, en later nog weer naar een hoer. 'Wijntje' speelde geen rol, maar 'Trijntje' wel, denk ik dan.

Maar weet u, hij was een man met zijn zwakheden, gewoon een mens. Ik bedoel maar: zoals u en ik. Ja, maar hij had Gods Woord. En als het erop aankwam, wist hij wie God was en wist hij ook te vertrouwen in wat God gesproken had. En dan kun je inderdaad afzien van jezelf. Het loutere feit dat Simsons naam wordt vermeld in Hebreeën 11 als man van geloof, terwijl we zouden zeggen: "Nou, aan zo'n vent zou ik nou niet graag een voorbeeld willen nemen." Nou, daar kan ik er wel meer noemen hoor in Hebreeën 11. Wat dacht je van Rachab de hoer? Allemaal van die namen waarvan je zegt: die vermeld je niet op je cv, dat je daar een connectie mee hebt. Nee, maar God zegt: het zijn mensen die geleefd hebben in geloof. Die hebben vertrouwd op wat Ik gesproken heb. Kijk, en daar gaat het maar om. En Simson is daar een schitterend voorbeeld van. Behalve dan ook uiteraard dat hij spreekt van die wonderbare Naam. En ik stel voor dat we daarover gaan zingen, André.