▶ 00:00 Introductie: de Fundamentele Waarheid van de Enige God ↑ hoofdstukken

Een hele goede avond allemaal. Wat heerlijk om hier weer te mogen zijn. Ik zeg weer, want hoewel het de eerste keer is dat ik in Ellertshaar ben, bedoel ik in dit gezelschap. Vorig jaar waren we in Oost-Duitsland, daarvoor trouwens ook in Drenthe, maar op een andere locatie. En het is iedere keer weer een feest. Alles zit natuurlijk ook mee: het prachtige weer en de heerlijke liederen die we zojuist met elkaar hebben gezongen.

We hebben ook een prachtig overkoepelend thema deze week. Ik mag een tweetal van de studies die gehouden worden voor mijn rekening nemen en dat betreft eigenschappen van God. Daar zou je heel ver in kunnen gaan; er zijn zoveel kenmerken en eigenschappen die God van Zichzelf geeft, maar die ook in de Bijbel van Hem worden opgesomd. Maar een aantal fundamentele eigenschappen mogen in ieder geval niet ontbreken. Zojuist heeft Robert al wat gezegd over het fundament en ik durf wel te zeggen dat het onderwerp dat ik vanavond mag aansnijden inderdaad heel fundamenteel is. Ik zal ook aantonen dat dit inderdaad de basis is van alles.

Er is gisteren al een aftrap gegeven, toen Petra en ik hier nog niet van de partij waren. Toen heeft Martin mogen spreken over 'De Gelukkige God', wat trouwens ook een geweldig onderwerp is. Ik heb zojuist met hem al even afgestemd en me afgevraagd wat hij daarover heeft gezegd. Ik denk niet dat ik al te veel in herhaling zal vallen, maar er zit een hele duidelijke overeenkomst in het onderwerp van gisteren, de gelukkige God, en dat waar we het vanavond over gaan hebben, namelijk de enige God. Juist omdat er maar één God is en er Eén is die alles beschikt en plaatst, gelukt Hem dus alles. Want er is niets of niemand die Hem kan weerhouden te doen wat in Zijn voornemen ligt — of in Zijn 'welbehagen', dat is ook een woord dat Martin gisteren heeft uitgespit, heb ik begrepen. Er is niets wat Hem in Zijn welbehagen — dat wat Hem pleziert, als ik het zo mag zeggen, wat Hij graag wil — zou kunnen weerhouden. Juist omdat er maar één God is, en wel de enige God.

Ik mag later deze week nog een keer een studie geven. Het is de eerste avond dat we hier zijn en de laatste avond dat we hier zijn, donderdagavond, hoop ik het te hebben over de onzienlijke God. Beide thema's, zowel die van vanavond als van donderdagavond, hebben inderdaad ook weer met elkaar van doen. Dus niet alleen met wat gisteren is besproken, maar ook met wat we later deze week nog zullen zien. Dit is ontleend aan 1 Timotheüs 1 vers 17, waar Paulus een geweldige onderbreking in zijn betoog maakt en een lofprijzing uitspreekt.

Hij zegt dan dit — en ik citeer meestal uit de NBG-vertaling, maar als het cursief geprojecteerd staat, is dat een aanduiding dat ik afwijk omdat het iets letterlijker is weergegeven: "De Koning van de eeuwen," of de Koning van de aeonen. De wereldtijdperken die Hij ooit is begonnen en die uiteindelijk ook tot voltooiing zullen komen. Zoals we zojuist trouwens ook met elkaar hebben gezongen: "Heer van de tijden". Dat is wat onze God is. Hij beheerst dat; Hij is de Koning daarvan.

Dan worden er een aantal eigenschappen en kenmerken van deze God gegeven. Hij is de onvergankelijke; daarmee gaat Hij deze hele schepping te boven. Uiteraard, want het is Zijn schepping en Hij is de Creator. Maar ook omdat deze schepping gekenmerkt wordt juist door vergankelijkheid. In zekere zin is dat maar goed ook, want dat betekent dat het beste, het echte, nog moet komen. Maar er wordt nog iets gezegd: de onzienlijke. Daar wil ik het aanstaande donderdag dan over hebben: over het feit dat God onzienlijk is, de onzichtbare God. Ik hoef nu verder niet uit te duiden of uit te weiden wat dat verder behelst. Hij is dus de onvergankelijke, de onzienlijke en de enige God. En dan zegt Paulus erbij: "Hem zij eer en heerlijkheid tot in de..." — dan heb je weer die term — "eeuwen der eeuwen". Niet tot in alle eeuwigheid, dat staat er niet. Er wordt echt gesproken over een dubbelmeervoud: "tot in de aeonen van de aeonen". De wereldtijdperken van de wereldtijden, de meest overtreffende die nog gaan komen. Welnu, aan Hem, aan die ene — wat zeg ik? — aan die enige God zij eer en glorie.

Het is wel opvallend, en ik zal er later in deze studie nog even op wijzen, dat hier in het Grieks het woord 'monotheo' staat waar staat "enige God". Dat herkent u wellicht meteen; daarin herken je ons woord monotheïsme. Monotheïsme betekent dat er één God is. Eigenlijk moet ik zeggen: Hij is de enige God. Paulus was dus een monotheïst. Eén God. Wat ik ook wil laten zien, is dat dit niet zomaar een numeriek gegeven is, een getalletje van twee of drie of vijf waarbij het nu toevallig één is. Nee, juist omdat er maar één God is, is Hij ook werkelijk God. Ook dat zullen we vanzelf wel zien: waarom het in de praktijk zo gigantisch en met recht fundamenteel is dat er één God is.

Laten we, omdat het zo fundamenteel is, eerst eens terugbladeren. Ik ga zo een aantal schriftplaatsen langs waarin die waarheid van de ene en de enige God wordt geleerd, onderwezen en beschreven. We blijven gewoon bij de Bijbelse woorden. Ik waarschuw eigenlijk ook alvast eventjes: juist op dit gebied, terwijl dit zo fundamenteel is in de theologie, is men afgeweken van de Bijbelse termen, de gezonde woorden. Men heeft allerlei termen bedacht die God aanduiden, maar die in feite een afwijking zijn van de waarheid van de enige God. Ik stel voor — en ik wil het gewoon positief insteken — gewoon te vertellen wat er in de Schrift staat. Voor een groot gedeelte volgen de conclusies daar automatisch uit, namelijk hoezeer het algemene denken, ook het theologische en zelfs het christelijke denken, een afwijking daarvan is.

▶ 08:13 Het Shema: Yahweh Is Één en de Belofte van Liefde ↑ hoofdstukken

Want ga maar naar Deuteronomium 6. Daar vinden we de woorden die... als je aan een Jood vraagt: "Wat is het allerbelangrijkste van de hele Schrift?", wat zegt hij dan? Of je het nu aan een vrijzinnige Jood vraagt of aan iemand van de Charedim, van de orthodoxe Joden – hoe groot de verschillen ook zijn – één ding heeft men gemeenschappelijk en dat is het Shema. Het Shema, de naam zegt het al: 'Shema' betekent 'horen' of 'luister'. Dat herinnert aan dit vers, Deuteronomium 6 vers 4, en aan verwante verzen. Dit is een woord dat elke dag wordt gereciteerd. Een klein kind krijgt dit ook als eerste onderwijs. Een orthodox Joods kind dat leert lezen, die krijgt daar... ik heb er mooie verhalen over gelezen. Dat ze dan in honingletters Deuteronomium 6 vers 4 geschreven zien staan, en als het kind dan in staat is om die woorden te lezen en zelf uit te spreken, dan mag hij die woorden zelfs oplikken. Zo mag hij ze letterlijk tot zich nemen en ondervinden hoe zoet dat is. Er zit eigenlijk een prachtige symboliek in.

En dan staat er dit: "Hoor Israël: Yahweh onze God, Yahweh is één!" Yahweh is de Naam van God: 'Ik ben die Ik ben'. Ook daar zongen we zojuist over; dat is wat de Naam betekent: 'Ik ben er, Ik ben die Ik ben'. Yahweh is onze God, Yahweh is één. En daar zit heel veel aan vast, maar het betekent in ieder geval dat Hij doet wat Hij zegt. Hij is geen gespleten persoonlijkheid die aan de ene kant dit noemt en aan de andere kant dat zegt. Nee, Hij is één. Maar Hij is ook de enige. In het Jodendom zegt men dan: "Shema Yisrael Adonai Elohenu Adonai Echad." Ik weet wel zeker dat er hier zijn die dit ook zo kunnen nazeggen. Eigenlijk staat daar de Naam Yahweh, maar in het Jodendom spreekt men de Naam van God uit eerbied niet uit. Maar in ieder geval, dat is het idee. Deze woorden zijn zo kostbaar; het zijn de eerste woorden bij het opstaan en de laatste op het moment dat je naar bed gaat. Altijd. We zullen ook zien waarom dat zo belangrijk is.

Want dan staat er vervolgens: "Gij zult Yahweh uw God liefhebben." Dat is heel bekend, het grote gebod. Maar het grote gebod begint met: "Hoor Israël: Yahweh onze God, Yahweh is één." En dán: "Gij zult Yahweh uw God liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel, met geheel uw kracht." En het allermooiste vind ik – dat is een geweldige ontdekking in mijn leven geweest – dat mij duidelijk werd dat 'gij zult' geen gebiedende wijs is. Meestal wordt het wel zo opgevat: "Je zúlt!" Als een gebod dat je opgelegd wordt. Maar het is een aanzegging, het is profetie: "Je zult Yahweh uw God liefhebben."

Daarmee wordt er dus een belofte gegeven. En dat verandert het hele woord. Op het moment dat je zegt: "Jij zult jouw God liefhebben" in de zin van "jij moet dat", dan word je eigenlijk bepaald bij je eigen zwakheid en dan zul je toch moeten toegeven: "Ja, maar ik ben daar onvoldoende toe in staat." Maar als je de woorden te horen krijgt: "Je zult de Here uw God liefhebben", dan wordt er niks van je gevraagd, dan wordt je niks opgelegd, maar dan wordt je iets beloofd. Wauw, is dat zo? En als Hij degene is die die belofte doet, op wie rust dan de plicht? Ik vind het een beetje vreemd om het zo te zeggen, maar belofte maakt schuld, zeggen we toch? Als God belooft – want God is hier aan het woord – "Gij zult de Here uw God liefhebben", dan is de vraag eigenlijk niet "waarom?", maar "wanneer?".

Nou, eigenlijk is het antwoord al gegeven: wanneer jullie beseffen dat Yahweh één is. Yahweh onze God is één, en dán zullen jullie ook Yahweh je God liefhebben met geheel je hart, met geheel je ziel en met al je kracht. Er staat: "Wat ik u heden gebied." In eerste instantie is de wet in het oude verbond altijd iets geweest wat opgelegd werd, maar het zal een woord worden dat daadwerkelijk in vervulling zal gaan. Dat is het nieuwe verbond: dan worden de woorden van God in hun hart geschreven. "Wat ik u heden gebied" – dat is het oude verbond – "dat zal in een nieuw verbond in uw hart zijn."

En dan staat er ook nog bij: "Gij zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken." Wat? Nou, dat Yahweh onze God één is. Er is er maar één. En Hij is ook daadwerkelijk één in de zin van integer: Hij doet wat Hij zegt. Gij zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken wanneer u in uw huis zit, wanneer u onderweg bent, wanneer u nederligt en wanneer u opstaat. Dat is specifiek wat ik zojuist ook bedoelde: eigenlijk is dit de kern van alles.

Het is nog niet zo heel lang geleden dat ik over ditzelfde onderwerp heb gesproken; dat is nog maar een maand of twee terug dat ik in Maren over het onderwerp van de ene God gesproken heb. Ik had het er vandaag nog even over met een paar van jullie. Dus ja, sorry, in zekere zin val ik in herhaling, maar het is niet helemaal hetzelfde wat ik nu vertel. Er is uiteraard veel overlap omdat het onderwerp hetzelfde is, maar daarover hoef ik me niet te excuseren. Want dit is namelijk het onderwerp, een waarheid die elke dag zo essentieel en ook zo geweldig is: er is één God. En vandaar ook dat hier staat: altijd. Dit is waar het allemaal om gaat. Wat er ook gebeurt, er is één God. Er is één die beschikt. Er is één die geen fouten maakt en die het allemaal een plaats geeft. Dat is ook wat het woord 'God' eigenlijk betekent: degene die alles een plek geeft. Alles wat plaatsvindt, dat geeft Hij een plaats.

Er staat nog iets bij wat ik mooi vind om er nog even bij te betrekken. Zo heeft het Jodendom dat ook daadwerkelijk vervuld tot op de dag van vandaag: "Gij zult het ook tot een teken op uw hand binden." Dat zijn de zogenoemde Tefillien. Als je wel eens bij de Klaagmuur geweest bent of in de synagoge, dan zie je die godsdienstige gebruiken. Bij het uitspreken van gebeden wordt dit met recht op hun hand gebonden, op een heel speciale manier. Over de symboliek ervan gaat het nu verder niet, maar dit is ook letterlijk bedoeld: in heel je handelen zal dit leidend zijn. En het zal ook een voorhoofdsband zijn tussen uw ogen. Dan heb je zo'n blokje dat op het voorhoofd zit. We kennen dat ongetwijfeld en we hebben het wel eens gezien.

Ik vind het altijd heel mooi als je bij de Klaagmuur bent in Jeruzalem; dan zie je talloze Joden met die gebedsriemen en ook met die voorhoofdsband tussen hun ogen. In dat blokje zit een stukje van de Thora, namelijk het Shema. Het Shema is wat tussen hun ogen is gebonden. En er staat ook nog bij: "Gij zult ze schrijven op de deurposten van uw huis en aan uw poorten." Dat heet in de Hebreeuwse wereld de Mezoeza. Op het moment dat ze ergens binnengaan of uitgaan, dan kussen ze de Mezoeza. Peter en ik kijken nu weer zo'n Israëlische serie op Netflix: Fauda. Prachtige serie overigens. Erg heftig en heel indrukwekkend, maar daar zie je het iedere keer: in de Hebreeuwse wereld is het gewoon een begrip. Op het moment dat ze ergens binnenkomen, een poort passeren of een kamer binnengaan, dan kussen ze deze Mezoeza.

Waar ook weer het Sjema zit, een stukje papier of een stukje perkament, en daar staat het Sjema in afgedrukt. Heel het Joodse leven draait om het Sjema: één God. Er is geen waarheid zo fundamenteel als de waarheid dat er één God is. Vandaar ook het schrijven op de deurposten van uw huis en aan uw poorten.

Nu zou je kunnen zeggen: "Maar ja, dat is het Oude Testament, en in het Nieuwe Testament is dat nog wel heel anders." Nou, dan kan ik u vertellen dat dit sowieso al een onzinnige redenering zou zijn, lijkt mij. Want iets wat fundamenteel waar is — namelijk dat er één God is — kan natuurlijk nooit beperkt zijn tot een bepaald stukje van de geschiedenis. Als dat de waarheid is, één God, dan was dat de waarheid, maar dan is dat ook onvergankelijk en dan blijft dat ook zo.

En dat is ook zo. Want ga maar eens na. Nu gaan we dus even naar Deuteronomium.

▶ 19:06 Jezus Bevestigt het Fundament in Markus 12 ↑ hoofdstukken

Die woorden zijn ooit opgetekend door Mozes. We gaan nu naar Marcus 12 en daar lees je in vers 28 het volgende. Daar staan deze woorden geschreven: en een van de schriftgeleerden kwam tot Hem. Hij hoorde dat zij met elkaar aan het redetwisten waren en hij was ervan overtuigd dat de Heer Jezus hun goed geantwoord had. Daarom vroeg hij Hem: "Welk gebod is het eerste van alle?"

Er zijn nogal wat geboden en voorschriften; in totaal zelfs 613 geboden en verboden. Ik zat even te denken hoeveel geboden er ook alweer precies waren – ik kom er zo ter plekke niet direct op, maar dat maakt ook niet uit. De vraag is: wat is van al die geboden het allereerste? En dan geeft Jezus zelf het antwoord. Het eerste is dit. Hier vat Hij de hele Hebreeuwse Bijbel – wat wij het Oude Testament noemen, of de Tanakh, hoe je het ook maar noemen wilt – samen en geeft aan wat het eerste, het meest basale is. Het antwoord van de Heer Jezus is geheel in lijn met wat we al hadden kunnen verwachten: "Hoor, Israël, de Heer, onze God, de Heer is één."

Met andere woorden, dit getuigenis dat Jezus hier geeft, sluit volstrekt, volmaakt en naadloos aan bij wat in het Jodendom bekend is. Hoezeer zij ook afgeweken zijn van de Schriften en hoezeer er nu ook een bedekking op hun hart ligt, één waarheid heeft men altijd vastgehouden en dat is de waarheid dat God één is. Vandaar ook dat ik er iets bij moet zeggen wat misschien wat onaardig klinkt – ik zei net ook al zoiets – maar het Jodendom heeft heel veel problemen met de christelijke theologie. Zij zeggen: "Ja, maar jullie zijn niet echt monotheïsten meer." En eigenlijk hebben ze gelijk ook. Maar goed: "Hoor, Israël, de Heer, onze God, de Heer is één."

De Heer Jezus voegde daar nog dit aan toe: "En gij zult de Heer, uw God, liefhebben uit geheel uw hart en uit geheel uw ziel en uit geheel uw verstand en uit geheel uw kracht." Ik sla nu even een of twee verzen over en dan zegt de schriftgeleerde tot Hem: "Inderdaad, Meester, naar waarheid hebt U gezegd dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij." Ziet u dat? Let trouwens even op die tekst die ik met opzet in kapitaalletters heb gezet. Aan de ene kant is er sprake van de schriftgeleerde die tot Jezus spreekt in de tweede persoon: "U". "U hebt naar waarheid gezegd dat er geen ander is dan Hij." Hij is de enige God. Ik ga nu weer even terug naar het Oude Testament om nog een schriftplaats te noemen waarin diezelfde waarheid van de ene God naar voren gebracht wordt.

▶ 22:47 Jesaja 45: Eén God Die Alles Beschikt, Ook het Kwade ↑ hoofdstukken

Jesaja 45 is een schitterend hoofdstuk. Trouwens, het hele boek Jesaja gaat vooral ook... Ik denk dat er geen boek is in het hele Oude Testament waarin de waarheid van die ene God op zo’n geweldige wijze bezongen, onderwezen en profetisch aangekondigd wordt. En hoe groot Hij is, waarmee dus ook duidelijk wordt hoe gering wij als schepseltjes zijn. En dat is geweldig. Hij is zo groot...

Laten we dat eens lezen in Jesaja 45 vers 5. Daar staat dit – en in feite is God hier Zelf aan het woord, bij monde van Jesaja die dit optekent, maar God Zelf wordt hier sprekend ingevoerd: "Ik ben JAHWEH en er is geen ander; buiten Mij is er geen God." Dit wordt op verschillende manieren gezegd: de waarheid waar we het deze avond over hebben. De enige God. "Ik ben JAHWEH, er is geen ander." En dat betekent dus ook: "Buiten Mij is er geen God."

En dan staat er: "Ik gordde u, hoewel u Mij niet kende." Dat gaat over koning Kores. Hij wordt hier al aangekondigd, want tweehonderd jaar voordat Kores geboren werd, werd zijn naam al door God genoemd. Er wordt al gezegd dat Kores er eenmaal voor zal zorgen dat Jeruzalem wordt herbouwd. Spectaculair dat dit al zo lang van tevoren te horen was en dat zijn naam al genoemd werd! Dat is ook om aan te geven dat God hiermee bewijst dat Hij werkelijk God is.

Als er één ding is wat een mens niet kan – en dat wordt in Jesaja vaak benadrukt – dan is het wel iets zinnigs of met zekerheid zeggen over de toekomst. Dat kan een mens namelijk niet. De Bijbel voorspelt overigens niet; dat doen astrologen of koffiedikkijkers (ik noem ze maar even in één adem). God voorzegt. Hij kondigt aan. Dat is trouwens ook Jesaja: "Ik, die van den beginne de afloop verkondig." Hij staat boven de tijd. Bij Hem zijn er nooit verrassingen en gaat er dus ook nooit iets mis.

En weet je, dat is het punt: het feit dat er één God is, betekent dat Hij absoluut is. Op het moment dat er twee, drie, vier, honderd of duizend goden zijn – het meer-godendom – dan maakt het niet uit; dat meer-godendom berooft je van de ene God. Of het er nu twee of vijfduizend zijn, dat maakt geen bal uit. Slechts één God kan inderdaad absoluut zijn. Want op het moment dat je er meer hebt – stel je voor dat er twee goden zouden zijn – dan wordt de macht van de ene God beperkt of afgegrensd door de macht van de andere God. Slechts één God kan dus almachtig en allesbeschikkend zijn.

Het komt er eigenlijk op neer – als je erover doordenkt, en zo moeilijk is dat niet – dat als God degene is die alles beschikt en alles een plaats geeft, je óf één God hebt, óf geen God. Want op het moment dat het er twee, drie of meer zijn, dan zijn dat geen goden. Nee, die zijn geen God. God is namelijk degene die absoluut is, die alles beschikt en wiens macht niet gedeeld wordt door een ander. Daarom is het zo belangrijk dat er maar één is, want alleen één God kan absoluut zijn.

Dat wordt verderop ook benadrukt: "Er is geen ander, buiten Mij is er geen God." En waarom? Daar zegt Jesaja dit bij: "Opdat men wete, waar de zon opgaat en waar zij ondergaat, dat er buiten Mij niemand is; Ik ben JAHWEH, en er is geen ander." Er staat trouwens nog iets prachtigs bij wat er alles mee te maken heeft: "...die het licht formeer en de duisternis schep, die vrede maakt en kwaad schept." In de NBG-vertaling staat dat Hij "onheil" schept, maar er staat eigenlijk gewoon het Hebreeuwse woord voor "kwaad". Ik vind dat altijd wel mooi.

Er zijn natuurlijk hele filosofische boekenkasten volgeschreven over de vraag waar het kwaad vandaan komt. Dan vind ik het zo mooi dat we daar helemaal niet over hoeven te filosoferen. God zegt Zelf: "Ik ben het. Ik JAHWEH, doe dit alles. Ik beschik alles." Waar komt het licht vandaan? Nou, wat dacht je? "Ik ben het die het licht formeert." Maar ook de duisternis. Ik formeer het licht en Ik schep de duisternis. Dat is heel mooi, want duisternis is in zichzelf niets. Duisternis wil gewoon zeggen dat er geen licht is. Net zoals kou ook niets is; kou betekent dat er geen warmte is. Dat geldt voor het kwaad ook. Wat is kwaad hier nou? Dat is daar waar het goede ontbreekt.

En dan staat er: waar komen de dingen vandaan? Wie beschikt alles? De plussen en de minnen, het goede en het kwade, het mooie en het afschuwelijke? Hij geeft alles een plaats. Als Hij het geen plaats zou geven, dan zou het geen plaats vinden. Het loutere feit dat iets plaatsvindt, betekent dat er Eén is die het een plaats geeft. Dat wil niet zeggen dat het kwaad op zichzelf goed is, maar God beschikt het. Je leest het bij Job. Er kwamen allerlei jobstijdingen over hem heen en op een gegeven moment zegt zijn vrouw tegen hem: "Vervloek God." Maar dan zegt Job: "Zouden wij het goede van God aannemen en het kwade niet?" Hij beschikt dat. Sommige mensen zeggen: "Ja, dat zei Job wel, maar eigenlijk maakte hij een foutje." Maar weet u wat erbij staat? "In dit alles zondigde Job met zijn lippen niet." Hij wist: er is er Eén die mij goed en kwaad beschikt. En Hij maakt geen fouten.

Het geweldige is: het kwaad is geen onafhankelijke macht. Het is een creatie van God, een instrument. En dat betekent: prijs God! Het kwade is in goede handen. Er gaat nooit iets fout bij God. Waarom niet? Omdat er maar één God is. Als je dat kent, dan heb je vrede. Want als God goed is en Hij alles beschikt, dan betekent dat ook dat de minnen in mijn leven – of in het grote geheel – al het kwade, een plek toegewezen krijgen door Hem. Hij beschikt het en legt het ten goede; Hij maakt het kwade inderdaad goed. Laat het maar aan God over hoe Hij dat doet en wanneer Hij dat doet. Hij dóét het. Dat is vertrouwen en dat is ook vrede.

We gaan nog even door, want ik ben natuurlijk niet zomaar klaar met deze ene God of met de schriftplaatsen. Ik vind het gewoon mooi om een aantal plaatsen te noemen waarin dit zo duidelijk naar voren komt. Ik ben vanavond zeker niet compleet, maar ik wil deze teksten noemen omdat...

▶ 31:21 De Vader als Bron en Christus Jezus als Kanaal ↑ hoofdstukken

Dat zegt Paulus in 1 Korinthe 8. De hele achtergrond van waarom hij dit hier zo zegt, laat ik even voor wat het is, maar hij zegt dan dit: al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde – en werkelijk, er zijn goden in menigte en heren in menigte. Paulus erkent dat er inderdaad goden zijn. Mensen of wezens, ook in de hemel en achter de schermen, die de dingen beschikken. Erwin heeft daar al bij meerdere gelegenheden over gesproken, over de God der goden in Psalm 82. Er zijn goden, in menigte zelfs, in de hemel en op de aarde.

Maar, zegt Paulus dan, dat mag dan zo zijn – er zijn heerschappijen, heren en goden – maar voor ons nochtans is er in de absolute zin maar één God. Ook al is het inderdaad waar dat er goden in menigte zijn, dat is slechts in relatieve zin zo. Het zijn machthebbers op aarde, maar ook in de hemelse gewesten zijn goden; ook zij beschikken. Maar zij zijn volstrekt afhankelijk van de Ene. Daarom zegt Paulus: al is het waar dat er zogenaamde goden in menigte zijn en heren in menigte, voor ons is er maar één God. En wie is dat? Dat is de Vader. Hier zie je dat dus ook: hij zegt één God, en die ene God is de Vader, uit wie alle dingen zijn. En, zegt hij erbij, er is ook één Heer: Jezus Christus, door wie alle dingen zijn en wij door hem.

Aankomende donderdag wil ik daar wat dieper op ingaan en andere schriftplaatsen daarover noemen. Hier zie je op een prachtige wijze hoe die verhouding geschilderd wordt. Er is één God en Hij is de Bron van alles, uit wie alle dingen zijn. En wie is Jezus Christus dan? Wel, dat is het medium, het kanaal of het middel waardoor God inderdaad alles tot stand brengt. Die voorzetsels zijn hier echt heel veelzeggend en beslissend. De ene God is de Vader en Hij is de Bron; uit Hem komt het allemaal voort. En door wie realiseert Hij dat? Wel, door die ene Heer, namelijk Jezus Christus, door wie alle dingen zijn en wij ook door Hem.

Dan ga ik naar een andere schriftplaats: Johannes 17. U ziet het, we gaan behoorlijk kriskras door de Bijbel, maar in feite blijft het onderwerp van vanavond, hoeveel schriftplaatsen je ook noemt, heel eenvoudig. Er is geen waarheid zo simpel als: er is één God. Een klein kind van twee of drie jaar begrijpt het al. Het is niet moeilijk, al heeft men het wel moeilijk gemaakt. Ik heb vroeger ook op catechisatie gezeten – ik heb een reformatorische achtergrond – en daar werd altijd gediscussieerd over één wezen en drie personen en de drie-eenheid. Maar als je dan kijkt waar dat in de Bijbel staat, dan zie je dat men alleen kan verwijzen naar kerkvaders en dergelijke. In de Schrift vindt u die termen niet eens. Laten we afspreken dat we ons gewoon houden aan de Bijbelse formuleringen; dat is sowieso het veiligst.

Hier in Johannes 17 lezen we het zogenoemde hogepriesterlijke gebed. Dat is vlak voordat de Heer Jezus het Kedrondal ingaat, in de nacht waarin hij werd overgeleverd. Dan lees je dit: "Dit sprak Jezus en hij hief zijn ogen ten hemel en hij zei: Vader, de ure is gekomen; verheerlijk uw Zoon opdat uw Zoon u verheerlijke." Dat zou inderdaad drie dagen later gebeuren toen God hem uit de doden opwekte. "En zoals u hem macht hebt gegeven over alle vlees om aan al wat u hem gegeven heeft aeonisch leven te schenken." Dat is het leven van de toekomende aeonen, de aeon die straks gaat aanbreken in het Messiaanse Rijk. De hele wereld zal dan vol zijn, zo staat er in Jesaja, vol van de kennis van Jahweh. Alle volkeren van de aarde zullen erkennen: er is één God. In die aeon zal dat beleden worden.

En dan wordt beschreven wat karakteristiek is voor dat leven van de toekomende aeon. De Heer Jezus zegt dan: "Dit nu is het aeonische leven." Ik zeg het altijd een beetje nadrukkelijk om aan te geven dat 'eeuwig' te maken heeft met een eeuw, met een aeon. "Dit nu is het aeonische leven..." En dan komt het weer. Je had kunnen weten dat zoiets zou moeten volgen als je puur de Bijbelse lijn vasthoudt. "Dit is het aeonische leven: dat zij u kennen, de Vader, de enige waarachtige God, en Jezus Christus die u gezonden hebt." Opnieuw zegt de Heer Jezus het zelf: Vader, U bent de enige waarachtige God, en ik ben degene die door U is gezonden.

▶ 37:51 De Enige God Is Onze Redder ↑ hoofdstukken

Als laatste gaan we naar de Judas-brief. Deze brief heeft maar één hoofdstuk, dus daar hoef je verder geen hoofdstuknummer bij te vermelden. Maar er staat helemaal aan het einde, of bijna bij de afsluiting van die brief, iets heel belangrijks. Die Judas is waarschijnlijk de broer van de Heere Jezus en van Jakobus geweest; de volle broer van Jakobus. En dan staat er dit.

Je ziet dat de waarheid van de ene en enige God zo sterk wordt benadrukt in de Hebreeuwse Bijbel, maar niet minder in wat wij het Nieuwe Testament noemen; in wat de Heer Jezus in de evangeliën onderwees en uitsprak, maar ook in de brieven. Hier in de Judas-brief staat er dit: "de enige God". Ik heb het hier expres even extra onderstreept: monos theos. Dat is dezelfde uitdrukking waar ik al eerder, naar aanleiding van 1 Timotheüs 1, naar heb verwezen. De enige God, Hij is onze Redder. En dan staat er: "zij door Jezus Christus, onze Heer". Ziet u? Hier is het weer consequent: de enige God, Hij is de Redder. En hoe redt Hij dan wel? Door Jezus Christus. Dat is ook logisch, want de naam van Jezus betekent: JAHWEH redt. De bron van redding is JAHWEH Zelf. Maar hoe redt Hij? Door wie redt Hij? Wel, in Degene die Hij de naam boven alle namen heeft gegeven: de naam van Jezus, Yeshua, JAHWEH Redder.

De enige God, onze Redder, zij door Jezus Christus, onze Heer, heerlijkheid, majesteit, kracht en macht, voor heel de aeon — de hele eeuw — en nu en tot in al de aeonen. Dat betreft ook de geweldige tijdperken, de wereldtijdperken die nog zullen volgen. Wat je hier dus ziet, is dat alle lofprijzing is gericht op de enige God. En via welke route komt dat bij God? Hoe? Ik verwijs hier expres ook nog even naar Filippenzen 2. Daar vind je die woorden over de Heer Jezus die Zich vernederd heeft tot de dood van het kruis. En daar staat dan: "En daarom heeft God Hem ook de naam boven alle namen gegeven". Opdat in de naam van Jezus elke knie zal buigen en elke tong zal belijden dat Jezus Heer is. En daar staat achter: "tot eer van God de Vader".

Heb je weer exact hetzelfde verhaal. Uiteindelijk zal heel de schepping getuigen van wie Jezus Christus is en Hem erkennen als Degene die door God is opgewekt en is gemaakt tot Heer en Christus. Heel de schepping, elke creatuur, of ze nu in de hemelen of op de aarde zijn; ze zullen het allemaal erkennen. En tot wiens eer is dat? Tot eer van God, de enige God, namelijk de Vader. Hij is namelijk ook de Vader van heel Zijn schepping. Het is geweldig hoe God dat bewijst. Dat bewijst trouwens ook dat Hij werkelijk God is. Want God is de gelukkige God. Waarom? Wel, omdat Hij Zich heeft voorgenomen dat heel Zijn schepping — elke creatuur is door Hem geliefd, Hij heeft het Zelf bedacht — door Hem zal worden gebracht naar waar Hij ze hebben wil. Door goed en door kwaad heen. Hij heeft de tijd; de aeonen door gaat Hij dat uitwerken en uiteindelijk zal iedereen dat erkennen tot eer van God de Vader.

Wat een geweldige uitkomst. Weet u waarom dat allemaal zo daadwerkelijk gaat gebeuren? Er is maar één God. Daarom. Er is maar één God en als Hij dat wil, dan gebeurt dat gewoon. Als dat Zijn voornemen en Zijn welbehagen is. Nou, dan wil ik als laatste nog noemen 1 Timotheüs 2.

▶ 42:44 Timotheüs 2: Eén Middelaar en de Losprijs voor Allen ↑ hoofdstukken

Paulus noemt hier eigenlijk ook een soort mission statement. Dat is een moderne term die organisaties zichzelf tegenwoordig toe-eigenen; bedrijven hebben een bepaalde missie waarbij je kortweg aangeeft wat de bedoeling is. Dat kun je zwart op wit stellen. Wat Paulus hier doet in 1 Timotheüs 2 is een mission statement. Hij begint dan – en ik had die verzen eigenlijk moeten noemen – met te zeggen dat dit goed en aangenaam is voor God, onze Redder, die wil dat alle mensen worden gered en komen tot kennis van de waarheid. Dat is vers 4.

En dan volgt vers 5: "Want er is één God." Waarom? Omdat er één God is en ook één Middelaar van God en mensen, namelijk een mens, Christus Jezus. Hier zien we in feite exact hetzelfde verhaal: één God, en zo uniek als die ene God is, zo uniek is ook de Middelaar, namelijk de mens Christus Jezus. En weet u waarom Hij Middelaar is? Wel, God komt door Hem tot ons, maar ook wij komen door Hem tot God. Er is maar één God, maar er is ook maar één Middelaar. En wat is nu de verhouding? Hij is de ene God en de Heer Jezus Christus is die ene Middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus. Er staat nog bij dat Hij Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen, en daarvan wordt getuigd te juister tijd.

Dit sluit natuurlijk naadloos aan bij wat we tot dusver al gezien hebben. De Heer Jezus Christus is degene door wie God Zijn liefde bewijst. En Hij is de prijs... We zongen zojuist bij aanvang: "Waardig is het bloed." Weet u hoeveel dat waard is? Er is een prijs betaald voor elk schepsel. Ik zei net dat ik reformatorisch grootgebracht ben, en in de reformatorische traditie bestaat – velen van u zullen het weten – de Heidelbergse Catechismus met zijn 52 zondagen. De eerste zondag van de Heidelbergse Catechismus luidt: "Wat is uw enige troost in leven en in sterven?" Het antwoord daarop is dat ik niet van mijzelf ben, maar dat ik het eigendom ben van mijn getrouwe Zaligmaker Jezus Christus.

Dat is het geweldige: dat je Zijn eigendom bent. Maar hoe weet je dat je Zijn eigendom bent? Meestal volgt dan de vraag van de predikant: "Weet jij ook of de prijs ook voor jóu betaald is?" Maar weet u, dat is geen evangelie. Het evangelie is niet de vraag óf de prijs voor jou betaald is; het evangelie is: de prijs ís voor jou betaald. En voor al die miljoenen, wat zeg ik, miljarden mensen. De prijs is betaald. Elk mens is Zijn eigendom, kostbaar gekocht en betaald. Paulus zegt: Hij, Christus Jezus, heeft Zich gegeven tot een losprijs voor allen. Wat geweldig! Dat vertelt zoveel over wie die ene God is, maar het vertelt ook alles over hoe Hij Zijn plannen realiseert via die ene Middelaar.

Paulus voegt er nog iets aan toe, en dat is de laatste dia die ik hier heb. Dat geeft ook aan waarom dit zo fundamenteel is, want dan zegt hij: "En ik, Paulus, ben daartoe als een heraut, als een verkondiger en een apostel gesteld." Dat is eigenlijk een heraut die dit aankondigt. En om het grote belang daarvan te onderstrepen, staat er nog bij: "Ik spreek waarheid, ik lieg niet." Als een leermeester van natiën in geloof en waarheid. Wat was Paulus' missie? Paulus zegt: "Ik ben een heraut." Hij mag iets gaan verkondigen. Hij is ook een apostel en een leermeester; hij onderwijst het, bewijst het en legt het uit. Een heraut brengt een waarheid naar voren die heel simpel is: Eén God, mensen! Er is één Middelaar en er is ook één losprijs die betaald is. En die losprijs is voldoende voor iedereen. Je bent gekocht en betaald, je bent Zijn eigendom.

Paulus zegt dat hij daartoe gesteld is om dat te vertellen als een heraut; iedereen mag het horen. En dat is geen aanbod, dat is gewoon een mededeling. Hij zegt: "Ik spreek waarheid, geen leugen." Paulus is die leermeester van de natiën. Als je wilt weten hoe het zit met de Bijbel, dan moet je gewoon beginnen bij degene die ons is gegeven om te vertellen hoe het nu zit met die ene God. Hij is de leermeester van de natiën, vandaar ook dat je altijd begint bij zijn brieven. De leermeester van de natiën, in geloof en waarheid. Wat een geweldige dingen heeft hij zo mogen onderwijzen. Maar het begint allemaal met dit: Eén God, namelijk de Vader, en één Middelaar, Christus Jezus. En zo is het. Amen!