▶ 00:00 Inleiding: het Mission Statement van Paulus ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen allemaal. Hartelijk dank voor de uitnodiging en dat u mij al zulke mooie uurtjes deze morgen hebt bezorgd, want daar komt het wel op neer met het prachtige weer hier naartoe rijden vanuit het westen van het land. Dat moet je niet elke zondag doen, maar ik moet zeggen: ik doe het graag.

En ik wil jullie deze ochtend graag eens bepalen bij wat met een modern woord heet: een mission statement. U weet wel wat dat is, een Engels begrip natuurlijk. Maar dat is wat organisaties vaak doen en bijvoorbeeld op hun website plaatsen. Of bij bedrijven, dan kan het zelfs aan de wand hangen, een mission statement. En daarmee bedoelt men dat je aangeeft wat nou eigenlijk de kern is, de missie waarvoor we staan en wat onze taak is. Wie zijn wij nu eigenlijk en wat staat ons te doen? En het allerbelangrijkste — en daar moet je soms echt bij bepaald worden om niet in alle drukte en vanwege alles wat er op je afkomt te verdrinken in informatie en allerlei toestanden — dat iedere keer weer scherp gesteld wordt: waar gaat het nu eigenlijk om?

De aardigheid is dat Paulus waarschijnlijk — nou, ik durf rustig te zeggen: zeker — het begrip mission statement niet kende, en toch doet hij daar wel aan, als ik het zo mag zeggen. We vinden namelijk in zijn persoonlijke brieven aan Timotheüs — en ik doel daarbij aan beide brieven, dat wil zeggen de eerste Timotheüs-brief en de tweede Timotheüs-brief — dat hij heel kernachtig zegt wat de boodschap is. En dan sluit hij zo’n statement af met de woorden: daartoe werd ik gesteld. Dat wil zeggen: in die positie ben ik geplaatst, dit is wat mij te doen staat.

Paulus had een heel scherp besef van zijn missie. Ja, met recht ‘missie’, want hij was erop uitgezonden en wel door de Allerhoogste Heer Zelf. We hebben daar zojuist trouwens ook over gezongen. En hij wist precies wat hij zou verkondigen en ook dat hij daartoe heel specifiek, ook persoonlijk, gesteld was. In die positie was hij geplaatst. En ik zei al: dat doet hij tot twee keer toe, en juist in een persoonlijke brief, aan Timotheüs, zijn medewerker.

En in feite is het in die tweede Timotheüs-brief helemaal sterk, want die brief is wat je zou kunnen noemen zijn geestelijk testament. Het is zijn laatste brief. Hij schrijft daarin ook dat het tijdstip van zijn verscheiden nabij is, dus hij zou binnenkort geëxecuteerd worden. Ja, en wat schrijft hij dan in zijn laatste brief? Dan herhaalt hij dat wat hij in zijn eerdere brief aan Timotheüs ook al had gezegd. En op een hele aardige manier doet hij dat namelijk: hij herhaalt wat hij toen in de eerdere brief al had gezegd en opnieuw met die uitspraak: ‘daartoe ben ik gesteld’. In 1 Timotheüs 2 vers 7 vind je de uitspraak, maar ook in 2 Timotheüs 1 vers 11. En in beide gevallen sluit hij zijn statement af met de woorden ‘daartoe ben ik gesteld’, en de woorden ‘daartoe’ verwijzen dan terug naar datgene wat hij zojuist had geschreven.

Dus wat ik vanmorgen graag met jullie eens wil doen, is bezien: wat heeft Paulus nou als zijn boodschap gezien die hij zou uitdragen en waartoe hij heel specifiek was gesteld of geplaatst? En ja, dan kun je daarnaar gaan raden, maar dat is natuurlijk niet wat je voor ogen staat als je werkelijk Bijbels georiënteerd bent en Paulus werkelijk ook beschouwt als degene die van Gods wege in onze dagen ook is geplaatst in de positie om ons onderwijs te geven. Laten we hem gewoon zelf aan het woord laten en bezien wat hij nou eigenlijk zegt.

▶ 04:54 God Wil Dat Alle Mensen Gered Worden ↑ hoofdstukken

Dat statement begint eigenlijk in 1 Timotheüs 2 met vers 4. Ik zou eigenlijk vers 3 er ook nog bij moeten betrekken, want daar spreekt hij over God onze Redder: “Dit is goed en aangenaam voor God, onze Redder.” En dan vangt vers 4 aan met de woorden: “(God onze Redder) die wil dat alle mensen gered worden en tot besef van waarheid komen.”

Kijk, dat is natuurlijk een geweldige waarheid. De God die wij kennen wordt niet alleen getypeerd als de Schepper die aan het begin staat, maar Hij is ook onze Redder. En niet alleen onze Redder, Hij is een Redder van alle mensen. Hij wil namelijk dat alle mensen worden gered. God creëert niet zomaar iets; God heeft Zijn schepping lief en ieder schepsel. Hij laat het werk van Zijn handen niet varen, en dat is zo’n geweldige waarheid. Dat kun je niet verdienen, dat is een verklaring, een mededeling.

Ik vind het zo prachtig dat er later in ditzelfde schrijven, in 1 Timotheüs 4, in feite iets staat wat nog sterker is. Het is niet alleen maar dat God wil dat alle mensen gered worden – want je zou natuurlijk altijd nog kunnen zeggen: “Ja, dat wil God wel, maar Hij is daarbij ook afhankelijk van de wil van de mens. De mens heeft toch ook een keuze?” Nee, God, de éne God – ik kom daar straks op terug – die wil dat. En in hoofdstuk 4 staat zelfs… Paulus zegt dat dit in feite ook een soort mission statement is, maar op een wat andere manier dan wat ik zojuist betoogde. In 1 Timotheüs 4 zegt hij: “Dit is een betrouwbaar woord en alle aanneming waard. Want hiertoe arbeiden wij en worden wij gesmaad, omdat wij ons vertrouwen hebben gesteld op de levende God, die een Behouder of Redder is van alle mensen, speciaal van hen die geloven.” En dan voegt hij eraan toe: “Beveel en leer dit.”

God wil dat heel de mensheid wordt gered en tot besef van waarheid komt. Wat betekent dat? Welke waarheid? In ieder geval de waarheid dat God onze Redder is en Hij de redding van heel de wereld, van heel de mensheid op het oog heeft.

En dan motiveert Paulus dat ook met de woorden: “Want er is één God en ook één Middelaar van God en mensen, een mens Christus Jezus.” Er is één God. Dat is misschien wel een van de meest basale Bijbelse waarheden. Als je daar goed over doordenkt, dan bepaalt het je er eenvoudigweg bij dat God ook werkelijk God is. Een god die zijn plaats moet delen met anderen, is geen God. Want die is per definitie gelimiteerd. Wat de ene god dan besluit, wenst of beoogt, kan weer gedwarsboomd worden door een andere god. Dat is ook de tragedie van wat je in de mythologie ziet: de Griekse goden hebben altijd conflict. Maar bij God is er geen conflict. Waarom? Omdat er maar één is. Er is maar één God en Hij heeft alles bedacht en alles gemaakt. Hij beschikt de dingen; wie anders dan Hij? Er is één God, Hij beschikt de dingen en Hij is daarbij niet afhankelijk van de keuze van een mens.

Nee, Hij is die ene God, de Vader. Dat zegt Paulus ook elders. “Er zijn goden in menigte,” zegt hij in 1 Korinthe 8. In zekere zin is dat ook zo; er zijn goden in menigte en heren in menigte. Maar, zo zegt hij in 1 Korinthe 8 vers 6: “Voor ons nochtans is er één God, de Vader, uit Wie alle dingen zijn, en één Heer, Jezus Christus, door Wie alle dingen zijn.” Prachtige woorden!

Paulus onderschrijft en onderstreept daarmee ook de geweldige waarheid die in het jodendom zo bekend is, namelijk het monotheïsme. Zojuist werden door Julian die woorden geciteerd uit Genesis 1: Bereshit bara Elohim enzovoorts. Maar een andere bekende Hebreeuwse zin is het Shema Yisrael. Een orthodoxe jood zal dat elke dag in de mond nemen, en ze gingen er destijds ook mee de gaskamers in. De eerste regel die een joods jongetje of meisje leert spellen en lezen, is Deuteronomium 6 vers 4, het Shema: “Hoor, Israël, de HEERE onze God is één.” Er is er maar één, en daarom is Hij ook werkelijk God. Het is een geweldige waarheid; het is niet slechts een numerieke kwestie, het is kwalitatief. Want op het moment dat er meer dan één God zou zijn, dan zou er geen God meer wezen.

Er is één God, en die God wil dat alle mensen worden gered. En er staat nog bij: er is ook één Middelaar. Zo uniek als die ene God is, zo uniek is ook de Middelaar van God en mensen: een mens, Christus Jezus. Dat is de typische manier waarop Paulus Hem heel vaak benoemt: Christus Jezus. Eerst de titel van de opgestane en verheerlijkte Heer. En wie is dat dan? Wel, dat is Hij die hier op aarde rondliep en geboren is onder de naam Jezus. Hoe dan ook, Hij is de Middelaar. Dat wil zeggen: God komt via Hem tot de mensheid, maar omgekeerd komt de mens ook slechts via Hem tot God. Er is één weg, en die ene weg, die ene Middelaar, dat is dus Christus Jezus.

Er is één God en er is ook één Middelaar van God en mensen: de mens Christus Jezus. Die mens die God uit de doden heeft opgewekt, de allerhoogste plaats heeft gegeven en tot Heer en Christus heeft gemaakt.

▶ 11:57 Eén Middelaar en een Losprijs voor Allen ↑ hoofdstukken

En dan staat erbij: “die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen; het getuigenis in eigen tijden.” Als ik de tekst cursiveer, wijk ik iets af van de NBG-tekst. Ik wil er straks nog even één klein dingetje over zeggen, maar eerst even dit: een losprijs voor allen. Die ene Middelaar onderstreept precies waar we het net over hadden, namelijk die ene God die een geweldig plan heeft, die liefde heeft, die wil dat de hele mensheid wordt gered. Hij is die ene God en Hij gaat dat realiseren via die ene Middelaar, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen.

En ja, dat is een directe verwijzing. We vinden die uitdrukking ‘losprijs’ en verwante termen vaker in de brieven, maar het verwijst uiteraard naar de grote prijs die ooit op Golgotha is betaald, namelijk door Christus Jezus. Hij werd gedood, Hij werd gekruisigd. Hij betaalde de prijs met Zijn leven. En terwijl de wereld Hem doodde aan het hout, heeft God Hem vervolgens drie dagen later uit de doden opgewekt. Doordat Hij die prijs betaald heeft met Zijn leven en dus stierf – dat was de prijs – kon Hij juist daardoor leven aan het licht brengen. Dat is wat er gebeurde in Zijn opstanding. Hij had de prijs betaald en juist doordat Hij gestorven is en uit de dood werd opgewekt, heeft Hij nieuw leven aan het licht gebracht. En ja, dat is de verlossing natuurlijk. De prijs spreekt van Golgotha, maar de verlossing, het nieuwe leven dat Hij aan het licht bracht toen Hij werd opgewekt uit de doden… Onvergankelijk leven bracht Hij aan het licht!

En weet u wat ik nou zo geweldig vind? De Bijbel verklaart heel duidelijk: die prijs is betaald. Ik heb zelf een reformatorische achtergrond; er zullen er meer in de zaal zitten die dat wel kennen en herkennen. Maar dan is eigenlijk altijd de grote vraag: is de prijs ook voor mij betaald? Er zijn talloze mensen – ik ken ze ook persoonlijk – die eigenlijk hun hele leven tobben met de vraag: ben ik ook gekocht en betaald? En dat is eigenlijk diep droevig, want de Bijbelse mededeling is een bericht, een heel goed bericht: dat is namelijk het evangelie! Niet of Christus Jezus wel de prijs voor jou betaald heeft, nee, dat is de mededeling: de prijs ÍS voor jou betaald! En niet alleen voor jou, maar ook voor je buurman en je buurvrouw. Sterker nog, voor al die miljarden mensen; of ze het nou weten, of ze het nou kennen of erkennen, dat staat er helemaal los van. De prijs is voor allen betaald. Ieder mens is Zijn eigendom. Christus Jezus… ja, hoezo? Nou, ten eerste zijn we het eigendom van God omdat Hij onze Schepper is, Hij heeft onszelf gemaakt. Maar we zijn ook gekocht en betaald en daarmee ook Zijn eigendom. En daarmee is die verlossing ook gegarandeerd.

En dan staat er nog bij: “het getuigenis in eigen tijden”. Dat is een wat letterlijke weergave. Meestal verstaat men daaronder dat Paulus hiervan op de bestemde tijden heeft getuigd. Ik vraag me af of dat de betekenis is, want pas in het volgende vers gaat hij over zijn eigen getuigenis spreken. Ik denk eerlijk gezegd – maar daar moet u maar eens over nadenken – dat als hier staat dat die ene Middelaar Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen, het getuigenis in eigen tijden wil zeggen: allen zullen hiervan getuigenis afleggen. Allen zullen hiermee in gaan stemmen. Niet allemaal tegelijk; ieder in zijn eigen tijd, dat is waar. Maar er komt een moment dat inderdaad – we hebben er zojuist diverse liederen over gezongen – elke knie zal buigen en elke tong zal belijden: Jezus Christus, Hij is Heer! En dat niet met de voet in de nek, nee, van harte, tot eer van God de Vader. Want dat is wie God is: Hij is een Vader. Hij is niet alleen God die de dingen beschikt, maar Hij is ook degene die deze schepping en elk mensenkind heeft voortgebracht, daar Vaderlijke liefde voor heeft en dat nooit laat varen.

En nu kom ik bij de uitleg over dat mission statement. Want dan zegt Paulus er nog bij in vers 7 – want dat is het vers waar ik in eerste instantie op doelde…

▶ 17:22 Gesteld als Heraut, Apostel en Leraar ↑ hoofdstukken

En ik werd daartoe gesteld als een heraut en een apostel… Maar eerst even dit: “Ik werd daartoe gesteld.” Daartoe! Ik heb het expres even met hoofdletters en vetgedrukt weergegeven, omdat dat aangeeft dat Paulus hier nadrukkelijk verwijst naar datgene wat hij zojuist had gezegd en geschreven: “Ik ben daartoe gesteld.” En voor ‘gesteld’ staat er letterlijk een woord – je ziet het ook in de interlineair – dat een werkwoord is: geplaatst. “Ik ben daartoe geplaatst.” God heeft mij daar neergezet.

Paulus heeft daar zelf niet voor gekozen. Van Paulus weten we dat helemaal zeker: hij is gewoon direct in zijn kladder gegrepen terwijl hij een vijand was. Er was nooit een grotere vijand van Christus Jezus dan deze Saulus van Tarsen. Maar God had hem al vanaf de moederschoot – en eigenlijk al ver daarvóór – op het oog, zoals Paulus dat zelf ook schrijft. Hij zegt: ik ben geplaatst, in die positie ben ik gesteld. Door wie? Door Christus Jezus Zelf! Als je even terugleest in hoofdstuk 1 vers 12, dan lees je dat hij zegt dat het Christus Jezus is die hem in deze bediening heeft geplaatst.

“Als een heraut…” In de NBG-vertaling staat “als een verkondiger”, en daar heb ik op zich niet zoveel moeite mee, al denk je dan misschien al gauw aan iemand die achter een kansel staat. Maar een heraut is eigenlijk gewoon iemand die iets proclameert en iets bekendmaakt. Vroeger was die functie nog wat bekender: als er nieuws gemeld moest worden, bijvoorbeeld door de koning, dan liet hij herauten langsgaan in de steden en dorpen die dan iets uitriepen. Gewoon heel kort en heel duidelijk, in een slogan of een motto: dít is er gebeurd!

Paulus zegt: ik ben een heraut. En hij is ook écht een heraut geweest; die man heeft wat afgereisd! Te voet en over zeeën, het is ongelooflijk, een enorme strijd. Waarom? God – of meer specifiek in dit geval Christus Jezus – had hem in een positie geplaatst om een geweldige boodschap te vertellen: van die ene God die wil dat alle mensen gered worden, van die ene Middelaar en van die losprijs die betaald is voor allen. Daartoe was hij gesteld, om dat te herauten. Iedereen moet het weten! Wat je ermee doet is jouw zaak, maar je moet het weten. Want dat is in feite wat het is: een mededeling. Daar kun je verder niets mee doen; je gelooft het of je gelooft het niet. En hoe kun je het geloven? Dan moet je het eerst horen en dan moeten trouwens ook je oren ervoor geopend worden. En er is er maar Eén die dat doet: die ogen, oren en harten opent.

Maar hij is die heraut en hij noemt ook: een apostel. Er zijn drie rollen, drie functies die hij aangeeft. Hij zegt: ik ben daartoe gesteld – als wat? In welke hoedanigheid? Als een heraut, dus om het te proclameren, en vervolgens als een apostel. Persoonlijk geef ik er eigenlijk de voorkeur aan om het gewoon te noemen wat het is. Want wat is een apostel? Dat is een Grieks woord. Het is inmiddels ingeburgerd, maar weten we echt wat het betekent? Een apostel is iemand die afgevaardigd is; iemand die in dit geval ook hoogstpersoonlijk in de positie is gesteld om namens een ander te spreken. Christus Jezus heeft Zich aan Paulus bekendgemaakt, heeft hem Zelf geroepen, hem een bediening gegeven en hem trouwens ook Zelf onderwezen. In Galaten 1 vers 12 lees je dat Paulus zegt: “Het evangelie dat ik verkondig heb ik niet van mensen geleerd, maar door openbaring van Jezus Christus.” Hoe wist hij al die dingen? Dat had hij niet van Petrus of van zijn andere collega-apostelen gehoord. Hij zegt: ik heb het hoogstpersoonlijk van Christus Jezus vernomen en Hij heeft me eropuit gestuurd. Hij spreekt dus met autoriteit, want hij spreekt namens de hoogste Autoriteit: namens Christus Jezus Zelf.

En Paulus benadrukt dat en zegt dan in een tussenzinnetje: “Ik spreek waarheid, geen leugen.” Met andere woorden: ga hier nou niets van afdoen, dit is het! Dit is de waarheid, geen leugen. Ik ben daartoe gesteld en ik ben een heraut; dit is wat ik bekendmaak en waarvoor ik ben afgevaardigd. En hij voegt er nog aan toe: “…als een leraar van natiën in geloof en waarheid.” Dat is de derde functie: als een leraar.

Kijk, hij is gesteld om het te proclameren, om het bekend te maken en wereldkundig te maken – in dit geval heel letterlijk. Hij is degene die naar de natiën ging. Van de twaalf zou je nog kunnen zeggen dat zij uiteindelijk alle volkeren tot discipelen zouden maken, maar zij waren eerst gesteld om Israël tot bekering te brengen – eerst dat volk. Je leest ook dat Petrus, Jakobus en Johannes apostelen van de besnijdenis waren. Maar Paulus had die beperking niet; hij was geroepen om naar de natiën toe te gaan. Dat zegt hij hier ook: “Ik ben een leraar van natiën.” Maar wat ik daarbij vooral opvallend vind, is dat hij zegt: ik maak het niet alleen als een heraut bekend in een kort statement zodat iedereen weet waar het over gaat, maar ik onderwijs het ook. Want dat is wat een leraar doet: een leraar geeft uitleg over hoe het zit en wat de betekenis ervan is. Paulus leverde als het ware de bonnetjes erbij, liet het zien vanuit de Schriften en onderwees het.

Dat zijn de drie functies waarin hij gesteld is: als een heraut, als een apostel en als een leraar van natiën. Dat is trouwens ook het verschil met de twaalf: die waren specifiek voor Israël, maar Paulus wordt pas geroepen als Israël het evangelie officieel afwijst – u weet wel, bij de steniging van Stefanus. En dan wordt hij geroepen voor de natiën.

Dat is het eerste gedeelte in 1 Timotheüs 2, waar Paulus heel uitdrukkelijk toelichting geeft op waartoe hij gesteld is als heraut, als apostel en als leraar. En dan gaan we naar 2 Timotheüs 1, waar hij het herhaalt. Pas in vers 11 gaat hij in feite hetzelfde vertellen, voor een deel zelfs exact hetzelfde als in 1 Timotheüs 2 vers 7. Maar ook nu moeten we weer even eerder aanhaken, want ook dan zegt hij weer: “Ik ben daartoe gesteld.” Dus dan moet je ook weer even terugkijken en teruglezen: waartoe was hij dan gesteld?

▶ 25:26 Gered Naar Gods Voornemen en Genade ↑ hoofdstukken

We gaan naar de tweede Timotheüs-brief. Ik zei al: dat is Paulus’ geestelijk testament. En misschien is dit nog wel sterker dan de eerste brief. Waarom? Omdat hier zo’n enorme urgentie meekomt in wat hij vertelt. Hij leeft niet lang meer, en in feite zegt hij tegen Timotheüs: dit is waartoe ik gesteld ben, en nu geeft hij als het ware het stokje over aan Timotheüs.

In 2 Timotheüs 1 begin ik te lezen. U weet: Paulus gebruikt nogal vaak lange zinnen, en in dit geval is dat ook zo. Maar zijn eigenlijke statement begint in vers 9: God, die ons redt en roept. Ik heb het hier in beide gevallen ook gecursiveerd om dat aan te geven. De meeste vertalingen geven dit weer als een perfectum – ik kom er straks nog eventjes op terug –, dat wil zeggen als een voltooid tegenwoordige tijd. Maar het staat in het Grieks in een meer tijdloze vorm, een aorist (dat mag u weer vergeten). Het idee is: het feit wordt gesteld. Het gaat er niet zozeer om dat het al gecompleteerd of voltooid is; God is het die ons redt en roept, ongeacht wanneer.

En dan staat er: “in een heilige roeping, niet naar onze werken”. Als je nu echt een van de essenties van het evangelie wilt beluisteren, dan moet je deze zin goed op je laten inwerken. Want Paulus zegt hier dus: God redt. En dat is wat God wil: Hij wil heel de mensheid redden, Hij is een Redder van alle mensen. Maar Hij roept ook, en dat is Gods werk. Er staat bij dat het een heel aparte roeping is: heilig. Dat wil zeggen dat de wijze waarop Hij roept, is zoals geen mens dat kan. En een karakteristiek daarbij is: het is niet naar onze werken. Werken heeft te maken met onze eigen prestaties. Redding en roeping van Godswege staan compleet los van alles wat wij presteren, doen of handelen. En ik zou zeggen: dank God op je blote knieën dat dat de waarheid is! Vandaar ook dat het evangelie een mededeling is, een geweldig bericht.

Dat dit zo is, blijkt vervolgens ook wel uit het vervolg. Het nadeel van zulke uitdrukkingen is dat we er zo vertrouwd mee geraakt zijn dat het soms een frase wordt, waarbij we er niet eens meer bij stilstaan wat het echt betekent. Het betekent gewoon dat redding en roeping niets – en ik zeg niets, met alle hoofdletters vetgedrukt – te maken hebben met wat wij produceren, doen of presteren. Niks. Of het nou positief of negatief is: het is niet naar onze werken, het heeft er helemaal niets mee te maken. God is het namelijk die redt en roept.

En dat het niet naar onze werken is, verklaart Paulus nader door de tegenstelling te geven: “maar naar zijn eigen voornemen en genade”. Dat onderstreept weer dat het om niet is. Hij geeft dat; Hij maakt mensen blij om niet. Zomaar, je krijgt het. Ik dacht vanmorgen toen ik hier naartoe reed: de hemel is blauw, de zon schijnt en ik zat naar mooie muziek te luisteren. Dan denk je: wauw, dan word je blij. Je kunt het niet kopen, je kunt het niet betalen; dat is met geen geld te betalen. Nu praat ik over iets min of meer alledaags, maar u begrijpt: dat is genade, wat blij maakt. God maakt blij. Die redding en roeping hebben niets met onze werken te maken, maar zijn in overeenstemming met Zijn eigen voornemen en met genade, want Hij geeft het.

“Die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór…” – en nu komt er een term die niet voor iedereen even vertrouwd is, maar ik zal hem toelichten – “…vóór aeonische tijden” of “voor tijden van aeonen”. Of zoals de Statenvertaling zegt: “vóór de tijden der eeuwen”, wat een wat vrijere weergave is. Wat betreft de aeonen in de Bijbel: vergeet het woord eeuwigheid, dat kent de Schrift niet. De Bijbel spreekt helemaal niet over een eeuwigheid die geen begin heeft of een eeuwigheid die een eind heeft. De Bijbel spreekt over aeonen. Dat zijn wereldtijden die een begin hebben gehad. Dat blijkt hier ook: die aeonische tijden, de tijden van de aeonen, zijn ooit gestart. En daarvóór had God al een voornemen. Daar moet je eens naar teruggaan, dat kan ik u vertellen: voordat de schepping er was, voordat de wereldtijden een aanvang namen. Je hebt allerlei soorten tijden: je hebt jaargetijden, seizoenen, maandelijkse tijden enzovoorts, maar God rekent ook met aeonische tijden, wereldtijdperken. Dit wereldtijdperk bijvoorbeeld is begonnen in de dagen van Noach, en daarvóór had je ook weer een aeon, een wereldtijd. Nou ja, daar is veel over te zeggen, maar dat doe ik nu niet. Het gaat er nu om dat die tijden van de aeonen, de wereldtijden, ooit gestart zijn, en toen had God al een voornemen.

En wat was Zijn voornemen dan? Wel, God redt en Hij roept, en het is niet naar onze werken. Het is Zijn eigen voornemen; dat was Zijn plan. God heeft een voornemen, dat is wat het woord betekent: God heeft een plan en Hij neemt Zich dingen voor. En hier lees je ook: God redt, Hij roept, en het heeft niets met onze prestaties of onze eigen werken te maken. Dat is logisch, want eigenlijk legt dat tweede deel perfect uit wat het eerste deel bedoelt. Als inderdaad de redding en de roeping van Godswege al geregeld zijn voordat de wereldtijden begonnen waren, dan betekent dat dus dat ik er toen nog niet eens was, laat staan dat ik iets gedaan zou hebben, hetzij goed, hetzij kwaad.

Je leest in Romeinen 9 ook dat Paulus spreekt over de keuze die God had aangaande Jakob en Ezau. Hij zegt: voordat die twee geboren waren, had God Zijn keuze al gemaakt. En dan staat erbij: “opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven, niet uit de werken”. Precies, dat is exact wat het betekent! Het staat dus helemaal los van wat wij doen, want voordat wij er waren, had God Zijn keuze al gemaakt. Hier ook: God heeft een voornemen. Hij redt en Hij roept, en het is naar Zijn eigen voornemen. Ziet u dat alle roem daarmee is uitgesloten? Het is genade en het is Zijn voornemen dat ons in Christus Jezus gegeven wordt.

Christus Jezus is het ankerpunt; daarin ligt het allemaal besloten. De losprijs die Hij betaald heeft, is de garantie dat dit alles ook gerealiseerd wordt. Want God wil dat. Hij is die ene God, maar Hij realiseert dat via die Middelaar, die de losprijs betaalde voor allen. Want God wil dat alle mensen gered worden. En daarom: naar Zijn eigen voornemen en genade, die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór aeonische tijden.

En dan staat er in vers 10 nog bij: “doch die nu geopenbaard wordt”. Dat wil zeggen: vóór aeonische tijden had God dat voornemen, en nu wordt dat geopenbaard, en wel door het evangelie en door de verschijning van onze Redder, Christus Jezus. Dit bevestigt precies wat we zojuist al zagen: God realiseert dit via Hem, die ene Middelaar.

▶ 34:09 Christus Doet de Dood Teniet ↑ hoofdstukken

En dan staat er dit van onze Redder, Christus Jezus: “…die de dood teniet doet en leven en onvergankelijkheid aan het licht brengt door het evangelie.” Dit is ook magistraal. Want wat wordt hier gezegd van Christus Jezus? Dat Hij de dood tenietdoet. En hier wordt het even heel belangrijk, want ik had het net al even over die aorist. Dat zeg ik niet om het complex te maken, maar ik vind het heel storend dat de NBG-vertaling hier heeft — trouwens, de meeste vertalingen geven het zo weer: “…die de dood tenietgedaan heeft.” Maar het is geen voltooide vorm; het is geen perfectum, zoals dat in grammaticale termen heet. Dat is een andere vorm, het is die aorist.

Maar ik kan het ook bewijzen. Want wij weten allemaal, mag ik aannemen, dat de dood is overwonnen. Ik bedoel: Christus Jezus is tweeduizend jaar geleden als eersteling uit de doden opgestaan. Nou moet ik de zin goed afmaken, want Hij was niet de eerste die opstond, maar Hij was de eerste die opstond uit de doden en onvergankelijk leven aan het licht bracht. Hij sterft niet meer; Hij liet de dood werkelijk als eerste achter Zich. Ik bedoel: een Lazarus en het dochtertje van Jaïrus waren ook opgestaan, maar die overwonnen de dood niet. Uiteindelijk moesten ze immers weer opnieuw sterven. Ze keerden eigenlijk terug naar het vergankelijke bestaan en moesten daarmee dus nog een tweede keer doodgaan. Je zou je de vraag kunnen stellen: wat schiet je ermee op? Maar dat is nu mijn punt niet. Het gaat erom: Christus Jezus heeft de dood overwonnen. Dat is inderdaad perfectum, dat is gebeurd, dat feit staat. Hij is de eersteling.

Maar nu even een andere vraag: is de dood tenietgedaan? Zo staat het in de meeste vertalingen. Maar ten eerste zegt onze ervaring: dat is duidelijk niet het geval. Ik had gisteren — vorige week trouwens ook al — een uitvaart. Ja, dan word je er weer eens pijnlijk aan herinnerd aan de waarheid en de realiteit dat dit bestaan gewoon een vergankelijk bestaan is. Een mens gaat dood; dat is geen nieuws, dat weten we allemaal. We zijn eigenlijk ook allemaal stervelingen, we zijn allemaal verloren. Ik bedoel: we zijn allemaal doelmissers en we zijn allemaal stervelingen. Niet omdat we ervoor gekozen hebben, maar God heeft ons daartoe ook gesteld. Dat staat ook in Romeinen 5: in Adam zijn alle mensen zondaren en stervelingen. Dat is een feit. Of je het nou leuk vindt of niet, maar om een andere Engelse term te gebruiken: deal with it. Dat is gewoon wat het is: we zijn doelmissers, zondaren en we zijn stervelingen.

En is de dood tenietgedaan? Nou, ik dacht het niet! De dood is overwonnen; dat was, om het even in oorlogstermen te zeggen, D-Day. Maar V-Day, dat daadwerkelijk de dood tenietgedaan zal zijn, dat wacht nog. En ik zal u vertellen: daar moet je nog even geduld voor hebben ook. Want in 1 Korinthe 15 wordt het heel uitdrukkelijk zo naar voren gebracht dat Christus Jezus Koning zal zijn. Hij zal heersen — niet zoals heel veel liederen zeggen tot in alle eeuwigheid, nee, tot in de aionen. Want Christus Jezus heerst niet tot altijd en eeuwig. Sorry, maar dat is echt zo. Kijk het maar na in 1 Korinthe 15, daar staat het gewoon expliciet: Hij moet heersen totdat…

Straks loopt deze aion op zijn eind. En binnenkort, als u het mij vraagt, vangt een nieuwe aion, een nieuwe wereldtijd aan. Dan zal niet lang daarna het duizendjarig rijk aanvangen. En vervolgens zal ook op de nieuwe hemel en de nieuwe aarde nog steeds de troon van het Lam staan; ook daar zal Hij heersen. Hij zal heersen tot in de aionen, en daar staat in 1 Korinthe 15: Christus Jezus zal heersen, Hij zal Koning zijn en alle vijanden aan zijn voeten onderwerpen. De laatste vijand die tenietgedaan wordt, dat is de dood.

Is de dood tenietgedaan? Wis en waarachtig niet! Niet alleen maar omdat we dat gewoon kunnen vaststellen, maar ook gewoon omdat de Bijbel het expliciet zegt. En de Bijbel verklaart ook nog eens wanneer dat dan wel zal zijn: namelijk, het is de laatste vijand en het is ook de laatste regeringsdaad van Christus Jezus. Want als Hij de dood tenietgedaan zal hebben, dan lees je dat Hij het Koninkrijk zal overdragen aan zijn God en Vader. Dan is er geen vijand meer en dan lees je ook: dan wordt God alles en in allen.

Ja, want weet u wat het geweldige is? Wat betekent het dat de dood tenietgedaan wordt? Er is eigenlijk een hele simpele verklaring voor: dat Christus Jezus de dood tenietdoet, doet Hij door alle mensen levend te maken. In 1 Korinthe 15 vers 22 staat het ook: zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus allen worden levend gemaakt. Maar ieder in zijn eigen rangorde. En de laatste vijand die Hij tenietdoet, is de dood. En als de dood tenietgedaan is, dan betekent dat dat er geen dood meer is. Dan zijn alle mensen levend gemaakt en is er dus geen dood meer. Dat is het tenietdoen van de dood.

Christus Jezus is Degene: de eersteling, de garantie, de prijs is betaald. Hij is Degene die de dood overwon en hem straks ook teniet zal doen. En hoe doet Hij dat? Wel, door leven en onvergankelijkheid aan het licht te brengen. En dat is wat het evangelie doet. Dat is trouwens ook wat er staat: “…die de dood teniet doet en leven en onvergankelijkheid” — écht leven dus, leven dat de dood echt achter zich heeft.

Ik hecht eraan om te zeggen dat wij hier feitelijk niet eens leven kennen. Wat wij hier kennen is sterven; wij zijn stervelingen. Wij noemen het leven, maar als je het contrasteert met wat echt leven is, dan zie je het meteen: dit is geen leven, dit is sterven. We zijn bezig dood te gaan. U vindt dat misschien een wat macabere manier van formuleren, maar het is wel wat het is. We zijn misschien niet terminaal, maar we zijn wel allemaal bezig dood te gaan. Dat is wat het betekent als je zegt: in Adam zijn allen stervende, dus bezig dood te gaan.

Nou, maar het evangelie is de boodschap van die ene God die wil dat alle mensen gered worden, maar ook van Christus Jezus die de dood tenietdoet. Hoe? Door leven en onvergankelijkheid daarvoor in de plaats te brengen. En dat doet Hij door het evangelie. Dat is wat het evangelie vertelt; dit is de boodschap. Mensen, je moet hier niet op inleveren! Dit zijn geen dingen die voor onderhandeling vatbaar zijn. De geweldige waarheid van het evangelie is dat Christus Jezus de dood tenietdoet. Er zal geen dood meer zijn en allen zullen in onvergankelijkheid leven — met allemaal hoofdletters. En dat is precies wat het evangelie aan het licht brengt.

▶ 42:17 Daartoe Gesteld in 2 Timotheüs ↑ hoofdstukken

En nou zegt Paulus – en nu ben ik weer bij het mission statement, maar nu voor de tweede keer: “En ik werd daartoe gesteld.” Dit is heel apart, want als je het in het Grieks ziet… Ik heb het hier ook even rood omlijnd. Hier staat exact dezelfde frase, dus precies dezelfde formulering als in 1 Timotheüs 2 vers 7: “En ik werd daartoe gesteld.” Waartoe? Nou, om de dingen die we zojuist lazen en die Paulus zojuist optekende. Daartoe was hij gesteld, neergezet: dat is wat je te doen staat, Paulus. Het is heel apart. Hij zegt: “Ik werd daartoe gesteld”, en hij gebruikt dan ook vervolgens weer diezelfde drie rollen waar we het in hoofdstuk 2 vers 7 ook al eventjes over hadden, en bovendien nog in dezelfde volgorde ook: namelijk als heraut, als apostel (als afgevaardigde dus) en als leraar.

Ziet u wat Paulus hier in deze beide passages in de Timotheüsbrieven bedoelt? Hij geeft hiermee aan: dit is mijn missie, hiertoe ben ik gesteld. Om dit te vertellen als een heraut, om het wereldkundig te maken; iedereen moet het weten. Ik bedoel, we hoeven een ander niet te bekeren. We roepen het uit. Want hoe zouden mensen het geloven als ze het niet te horen krijgen? Daarom: vertel het maar gewoon, vertel het maar. En het Woord blijft waar, ook als je het verwerpt. Maar ja, dat is geweldig als je het mag geloven! Als het voorrecht je ten deel valt om dat nu al te geloven en te belijden dat Hij werkelijk Heer is. Don’t worry, er komt een moment dat iedereen dat van harte zal erkennen. Maar een gelovige is juist iemand die dat nu al erkent, beseft, belijdt en daar blij mee is.

“Ik werd daartoe gesteld: als heraut, als apostel en leraar.” Ja, en nou zou je kunnen zeggen: dit was Paulus’ unieke bediening. Hij zegt: “Ik werd daartoe gesteld.” Ik bedoel, ik ben geen apostel en u ook niet. Dat weet ik heel zeker, want Paulus zegt zelf ook in 1 Korinthe 15: het laatste van allen is Hij aan mij verschenen. Het láátste. Al die claims die er vandaag in de christelijke wereld zijn over een apostolische bediening… Ik wou een heel lelijk woord zeggen, maar ik zal het woord inslikken. Maar het is onzin, het zijn valse claims. De twaalf waren geroepen en afgevaardigd. Jazeker, en er waren er nog veel meer trouwens. Maar Paulus is als laatste geroepen, als een ontijdige, zegt hij zelf ook. Dat is een unieke bediening.

En je zou kunnen zeggen: je kunt het ook vandaag onderwijzen. Dat is waar. En ook herauten: vertel het maar. “Ik in mijn klein hoekje en jij in het jouwe”, zegt dan een kinderliedje. Maar als afgevaardigde was het in ieder geval uniek. En van deze combinatie zegt Paulus: ik – dat is heel exclusief, heel persoonlijk – ik werd daartoe gesteld in deze drie hoedanigheden: namelijk als heraut, als apostel en leraar.

▶ 45:51 Het Goede Pand Bewaren en Gezonde Woorden ↑ hoofdstukken

Waar het nu vervolgens om gaat: waarom zegt Paulus dit in deze brieven ook? Nou, omdat Timotheüs dit heel persoonlijk vervolgens ook zou doorgeven en bewaren. Je vindt dat in hetzelfde hoofdstuk ook nog. Twee verzen later, in vers 13, zegt hij: “Heb een voorbeeld van gezonde woorden die je van mij hoorde.” Paulus is immers degene die het als heraut heeft verkondigd, als afgevaardigde heeft verklaard en als leraar heeft onderwezen. Timotheüs heeft het van hem gehoord, en wij hebben het van hem gelezen. Ja, en dat hebben we tot voorbeeld, tot een patroon van gezonde woorden.

Wat zijn gezonde woorden? Dat zijn niet woorden die door een menselijke instantie zijn geaccrediteerd of vastgesteld, of in een belijdenis geschreven. Nee, Paulus zelf heeft het hoogstpersoonlijk als afgevaardigde opgetekend: dat is waartoe ik gesteld ben. En hij zegt: heb dat tot voorbeeld! Vervolgens, nog een vers later, zegt hij: “Bewaar het goede pand dat je werd toevertrouwd.”

Want Paulus heeft dit pand vervolgens ook weer doorgegeven, en nu leven wij twintig eeuwen na Paulus’ verscheiden en zitten wij in die laatste fase. Paulus voorzegt dat ook: wat er zou zijn in de laatste dagen van deze era, van deze bedeling. Hij voorziet een enorme afval en afwijken van de boodschap. Nou, ik zou zeggen: beluister het maar eens een keertje, neem er eens kennis van. Nou ja, ik kan het niet echt aanbevelen, maar check maar eens wat er zoal als evangelie verteld wordt. Het wijkt er zo mijlenver van af. Het is eigenlijk diep- en dieptriest als je ziet wat voor een geweldige tijding hij heeft mogen bekendmaken, en hoe mensen daar in de loop van de tijd van alles van gemaakt hebben en ervan afgeweken zijn.

En daarom staat het ons te doen: terug naar die gezonde woorden! Niet terug naar Luther of Calvijn of naar Dordt, maar terug naar Paulus. Wat hij heeft geschreven: lees het gewoon zo dicht mogelijk bij de bron. Vandaar ook dat ik er persoonlijk altijd aan hecht om het interlineair te laten zien: kijk, zó schreef hij dat! Om er zo dicht mogelijk bij te komen en om kennis te nemen van die geweldige dingen die hij zo mocht bekendmaken. Geef het door en bewaar het. Wat een enorm voorrecht is het als je dit mag verstaan.

Amen.