de tussenmuur weggebroken
14-01-2018 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden zondag 14 januari 2018 in Zoetermeer
In het boek Handelingen zien we twee onderscheiden groepen. Eerst alleen gelovigen uit Israël. Later komen daar ook de gelovigen uit de natiën bij. Maar die werden door de eersten slechts als “gasten” beschouwd. Israël was ommuurd door de wet der geboden. Ook in de besluiten die in Jeruzalem waren genomen (Hand.15) bleef dat onderscheid stilzwijgend gehandhaafd.
Wat is er met die muur gebeurd??
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: de Rijkdom van Efeziërs en de Aanloop Naar Hoofdstuk 2
- De Fysieke Tegenstelling: Besnijdenis en Voorhuid
- De Oude Status van de Natiën: Vervreemd en Zonder Hoop
- De Grote Wending: Nabijgekomen in het Bloed van de Christus
- De Letterlijke Barrière: de Sorek op het Tempelplein
- Paulus' Gevangenschap en de Valse Beschuldiging Rond Trofimus
- De Geestelijke Barrière: de Wet van de Voorschriften Buiten Werking Gesteld
- Het Nieuwe Geheimenis: Jood en Heiden tot Één Nieuwe Mens Geschapen
Introductie: de Rijkdom van Efeziërs en de Aanloop Naar Hoofdstuk 2 ↑ hoofdstukken
Ik wil u vanmorgen graag eens meenemen, vrienden, naar een gedeelte in het Nieuwe Testament. U herinnert zich wellicht dat we de vorige keer – dat was dus vorig jaar – zijn afgesloten met een gedeelte uit het boek Prediker. En nu gaan we naar het boek, of beter de brief aan de Efeziërs, tussen aanhalingstekens. Want het is maar zeer de vraag of het de brief aan de Efeziërs is, maar goed, zo heet die nu eenmaal. Ik heb het als titel meegegeven: 'De tussenmuur die weggebroken is'. Die titel is direct ontleend aan het Bijbelgedeelte zelf; we zullen dat straks ook zien in Efeze 2. Over welke muur hebben we het dan wel, en wat betekent dat dan, dat die muur is weggebroken?
Ik moet erbij zeggen dat deze brief in het algemeen – trouwens, dat geldt voor alle brieven van Paulus – zo boordevol is dat je soms struikelt over de volzinnen. Afgelopen week hadden we het er nog over dat Efeze 1 bijvoorbeeld, het eerste hoofdstuk, voor meer dan de helft eigenlijk uit één lange zin bestaat. Het valt niet eens mee om dan de draad vast te houden, maar het is geweldig als je de moeite neemt om daarin door te dringen. Om even in de metafoor van het gebed te blijven: dan ontdek je zo enorm veel diamanten. Het is gewoon een goudmijn. Dat geldt trouwens ook – dat is even de waarschuwing – voor het gedeelte dat we nu gaan bezien: Efeze 2 vanaf vers 11. Dat is niet 1, 2, 3 zo duidelijk als je dat in de gangbare vertalingen leest, maar wij gaan vanmorgen de moeite nemen om dat eens wat nader te bezien en zinsdeel voor zinsdeel te bekijken.
Nou, laten we de koe bij de horens vatten. Paulus begint met: "Daarom herinner je..." Overigens, dat zeg ik er even bij: de vertaling die u hier ziet, sluit zo sterk mogelijk aan op de interlineaire vertaling, dus woord voor woord. Het is een nogal letterlijke vertaling en u moet me maar niet kwalijk nemen dat deze nogal eens afwijkt van de NBG of van de Statenvertaling, maar u kunt het hier dus allemaal controleren. Hij begint met: "Daarom herinner je." In de eerste plaats spreekt dat "je" over jullie, de natiën; dat gaat hij ook duidelijk maken. Maar eerst even dit woordje "daarom". Wel, dat woordje "daarom" is, zoals dat in de grammatica heet, een redengevend voegwoord. Het vertelt waarom hij de dingen nu gaat vertellen. Wat nu volgt, wordt gemotiveerd vanuit het voorgaande. En dat betekent dus dat je terug moet lezen; eigenlijk het hele voorgaande.
In het voorgaande had Paulus geschreven, om niet te zeggen: uitgestald, over al die geweldige schatten waar ik het zojuist ook over had. Trouwens, in mijn Bijbel staat boven Efeze 1 vers 3 – ik zeg "mijn Bijbel", maar hij is eigenlijk niet van jou natuurlijk, ik was de mijne weer eens vergeten mee te nemen – en daar staat boven: "Rijkdom der uitverkorenen". Nou, dat klopt. Het is misschien wat oud-Nederlands geformuleerd, maar het is inderdaad echt rijkdom. Dat had Paulus allemaal zo uitgestald: wat ons in Christus Jezus ten deel valt.
"In Christus", dat is de titel – ik kom daar straks nog even op terug – van Hem die door God is opgewekt uit de doden. Want daarover heeft Paulus gesproken; Paulus kende Hem eigenlijk ook alleen maar zo. Hij spreekt ook wel over Jezus, ook in dit gedeelte trouwens wat we straks nog zullen lezen, maar zoals Paulus Hem kende, kende Hij Hem alleen maar als Degene die hij ooit tegenkwam op de weg naar Damascus. Dat wil zeggen: Degene die inmiddels niet alleen opgewekt was uit de doden, maar ook verheerlijkt aan Gods rechterhand. Ontrokken aan het oog en vanuit de hemel in stralend, alverblindend licht aan hem verschenen. Zo kende hij Hem, als de Christus. Dat is dus de titel van Hem die opgestaan, verrezen en verheerlijkt is.
Wel, in Hem hebben wij al die schatten. Hij spreekt ook over degenen die inmiddels die boodschap, het goede bericht, het evangelie hebben mogen geloven. Dat wil zeggen: ze zijn daardoor verlicht. Dat is geen verdienste. Ja, dat is trouwens precies wat Paulus had gezegd, want dit is vers 11, maar als u even terugleest – en ik lees dan even voor uit de NBG-vertaling, ik kan het niet nalaten – dan staat er in vers 8: "Want uit genade bent u gered, door het geloof, en dat niet uit uzelf: het is een gave van God." Dus het feit dat je de dingen van de eeuwen mag zien, dat is niet iets wat je bewerkt; het is een geschenk. Hij heeft jou overtuigd. Dat is geen verdienste, dat is een voorrecht dat je ten deel valt. En er staat nog bij: "Niet uit werken, opdat niemand roeme." Dat is uitgesloten. God neemt elke gelegenheid, elk motief waarbij de mens eigen roem zou kunnen hebben, volledig weg. Volstrekt uitgesloten, alle eer is volledig aan Hem. Niet alleen de redding is aan Hem, maar ook het feit dat je het mag zien, is Zijn verdienste en dus ook Zijn eer.
Niet uit werken, opdat niemand roeme. Want Zijn maaksel zijn wij, in Christus Jezus geschapen om goede werken te doen, die God tevoren bereid heeft, opdat we daarin zouden wandelen. Met andere woorden: ze liggen al gewoon klaar. God heeft ze bereid en wij mogen daarin wandelen; dat voorrecht hebben we. Alsjeblieft, ook dat is dus een gave, een voorrecht om van te genieten. Eigenlijk komt het erop neer – en ook dat staat in onze vertalingen keurig boven Efeze 2 vers 1 met een vette streep onder "alles" – alles is genade. Goed, met dat alles in gedachten, en nog veel meer dan dat ik nu even kan zeggen natuurlijk.
De Fysieke Tegenstelling: Besnijdenis en Voorhuid ↑ hoofdstukken
Daarom, om die reden, herinner je jullie eens. Hij gaat nu dus terugverwijzen naar het verleden: de natiën in het vlees, die "voorhuid" genoemd worden. Ja, voorhuid. Dat is natuurlijk een wat vreemde manier om het zo te zeggen; het is nogal direct om het zo te formuleren. In de gebruikelijke vertaling wordt dan gezegd: de onbesnedenen.
Kijk, God had ooit Zijn volk apart gesteld: het volk van Israël. Even voor het gemak de Joden – niet helemaal hetzelfde, maar goed. En waar bestond die apartstelling dan vooral uit? Uit het feit dat dat volk het teken kreeg van de besnijdenis. Dat was voor hen ook een enorm voorrecht, want daar waren enorme zegeningen, exclusieve zegeningen ook aan verbonden. Maar dat betekent ook dat degenen die niet besneden waren, ja, die waren...
Ik moet ineens denken aan een term die David bezigde toen hij Goliath tegemoet kwam. Weet u nog hoe hij hem toen noemde? "Onbesneden Filistijn". Yes, dat is hem. Jij onbesneden Filistijn. Daar klinkt ook verachting in door. Overigens, wij zijn nu ook allemaal wel geen Filistijnen – daar gaan we misschien wel eens naartoe – maar onbesneden zijn we wel. Ik bedoel dat nu even zeker in religieuze zin en in het algemeen. In het algemeen zijn Nederlanders onbesneden. Maar dat heet dus de voorhuid. Dat wil zeggen: dat stukje huid wat blijft als je niet besneden bent.
Nou, jullie waren eens de natiën in het vlees, die voorhuid genoemd worden. Dus als Israël het had over de niet-Joden, dan hadden zij het over de voorhuid of de onbesnedenen. En zo werden ze genoemd. Door wie? Nou, door de zogenaamde besnijdenis. Hier wordt dus gesproken vanuit het perspectief van het volk dat besneden was: de besnijdenis, en alle anderen die heetten de voorhuid. Dat waren de natiën in het vlees, gewoon vanuit puur fysiek standpunt bezien in het vlees.
Dan zegt hij erbij: "door de zogenaamde besnijdenis in vlees met mensenhanden". Hé, daar klinkt in door dat er dus ook een andere besnijdenis bestaat. En dat is ook zo, want feitelijk – hij maakt dat hier niet zozeer duidelijk, of hij maakt hier niet zozeer zijn punt, dat doet hij elders wel – noemt hij die besnijdenis in het vlees, die het werk van mensenhanden is, eigenlijk niets anders dan een type, een beeld. In feite soms ook een antitype, dat wil zeggen een tegenbeeld van de echte, de ware besnijdenis. In Kolossensen 2 noemt hij het de besnijdenis van Christus.
Hier is er trouwens ook de tegenstelling met vers 10, ik heb het zojuist nog voorgelezen. Daar staat: "wij zijn maaksel van Hem, die geschapen worden in Christus Jezus". Dat wil zeggen: dat zijn wij, we zijn creaties van Hem. En dat is geen werk van mensen, dat is goddelijk werk. Wat een Joods jongetje op de achtste dag na zijn geboorte meemaakt, de besnijdenis, ja, dat is uiteraard werk van mensenhanden.
Er klinkt hier iets van verachting in door. Dat is waar en niet waar. Laten we vaststellen: dit is een teken van Godswege, ooit gegeven aan Abraham, 4000 jaar geleden – voor Paulus 2000 jaar geleden. Dat was werk van mensenhanden, maar met een goddelijk teken. Maar als je het vergelijkt met waar het werkelijk betrekking op heeft en waar het naar verwijst, ja, dan zeg je: het is besnijdenis in het vlees, werk van mensenhanden. Het is maar net van welke kant je het benadert. Als het gaat om de vervulling, is het slechts werk van mensenhanden.
En dan zegt Paulus: "en herinner je jullie natiën, jullie waren voorhuid". Zo werden jullie genoemd door de besnijdenis, door de Joden. In die periode in het verleden was dat dus zo. Ik zeg er nu meteen al even iets bij: dat was ook in de Handelingentijd nog het geval. We hebben momenteel al jaren een serie gaande over het boek Handelingen. Aankomende donderdag hebben we weer Bijbelstudie bij de familie Van Boven – mag dat nog steeds? Oké, dankjewel. Dan volgen we Paulus’ voetsporen in het boek Handelingen, en dat is zo geweldig boeiend.
Maar wat daarbij zo opvalt, is dat in dat boek Handelingen, in dat historisch verslag van hoe het in de eerste tientallen jaren gegaan is na de dood en opstanding van de Heer Jezus, het getuigenis is doorgegaan, maar dat daar nog heel duidelijk dat verschil bestond tussen de besnijdenis – het volk van Israël met zijn voorrechten – en aan de andere kant de voorhuid, dat wil zeggen de natiën. Daar was echt nog een muur tussen, een groot verschil. Weliswaar waren de natiën er al bij gekomen, maar ze hadden de plaats van een gast aan tafel: vreemdelingen. Ik kom er nog even op terug, want Paulus verwijst daar ook naar. Maar hij verwijst dus naar het verleden, naar de tijd dat daar dat grote onderscheid was tussen de besnijdenis en de voorhuid, tussen Israël en de natiën.
De Oude Status van de Natiën: Vervreemd en Zonder Hoop ↑ hoofdstukken
Dat jullie in die periode gewoon zonder Christus waren. Dat wil zeggen, in het vlees hadden jullie daar geen enkel recht op. Per slot van rekening — daar zijn wij misschien niet zo gewend aan om zo te denken — ook in het Nieuwe Testament, als je dat in de evangeliën leest... en nu ga ik iets zeggen wat sommigen misschien heel vreemd vinden, maar weet je dat in de evangeliën de Heer Jezus zich niet richtte tot de natiën? Absoluut niet! Sterker nog, er kwam een keertje een dame bij Hem en die maakte aanspraak op Zijn diensten en toen zei Hij: "Nee, het is niet goed om het brood van de kinderen aan de natiën te geven." Nee, hoe was het ook alweer? "Het is niet goed om het brood der kinderen aan de hondjes te geven." Dat zijn wij dus: hondjes. Dat was de aanduiding; de besnijdenis noemde de natiën "de voorhuid", onbesneden, maar ook gewoon honden. Dat was geen echte eretitel. Hij zegt — kijk het maar eens na in Matthäus 15 — daar zegt de Heer Jezus: "Ik ben slechts, uitsluitend gezonden tot de verloren schapen van het huis Israëls." Dat was Zijn bediening.
Dus al die woorden die we vinden in de evangeliën, die kunnen we tot ons nemen. De hele Schrift is voor ons, maar vergis je niet: dat is brood voor de kinderen Israëls. En als wij daarvan mee-eten, dan eten wij van de kruimeltjes, maar het is niet direct voor ons bestemd. De Christus was bestemd voor Israël. En oké, als Israël eenmaal ook deel zou hebben aan die zegeningen, dan zou het heil ook doorgaan naar de natiën. En dat zal straks trouwens ook het geval zijn in het komende vrederijk. Dan zal Israël een plaats hebben van voorrang boven alle naties; ze zullen aan het hoofd van de natiën staan en eigenlijk zijn alle volkeren dan onderworpen aan Israël. Wat we straks gaan krijgen, is in feite een Israëlitisch wereldrijk. Je hebt een Babylonisch wereldrijk gehad, je hebt een Grieks wereldrijk gehad, een Medo-Perzisch wereldrijk gehad en straks uiteindelijk eindigt het in een Israëlitisch wereldrijk met Jeruzalem als hoofdstad, maar met Israël daarbij weer als hoofd. Een hele onbescheiden plaats.
Wat Paulus hier zegt is: "Ja, de Christus die is bestemd voor Israël en naar het vlees waren jullie gewoon zonder Christus, zonder de Messias; die was helemaal niet voor jullie." Hij zegt: jullie waren vervreemd of uitgesloten van het burgerrecht van Israël. Aan dat burgerschap en al die voorrechten die aan dat gemenebest van Israël verbonden waren, hadden jullie helemaal geen deel; daar waren jullie van uitgesloten, vervreemd. Je zou het zelfs kunnen opvatten als — maar dan is het vooral van toepassing op degenen die ooit Israëliet waren, maar die onder de natiën geassimileerd waren en eigenlijk hun hele identiteit kwijt waren geraakt — jullie zijn ervan vervreemd, uitgesloten, verwijderd van het burgerschap van Israël en gasten van de verbonden van de belofte. "Gasten", niet "vreemd aan de verbonden", zoals de NBG-vertaling heeft. Nee, gasten van de verbonden.
Het gaat hier over degenen die van de natiën waren en zich bij Israël voegden. Je leest in het boek Handelingen daar ook over: mensen die sympathiseerden met de God van Israël. Let op: de God van Israël. Hij hoort aan Israël toe, zoals de Christus aan Israël toebehoort, maar ze voegden zich bij hen. Er waren onder de natiën aanzienlijke scharen die ook inderdaad die positie hadden. Ze werden niet Joods, geen proselieten — dat kan ook vanuit de natiën, hoewel "proseliet" tegenwoordig een heel fout woord is in dit geval. Maar als je dus als goj, als niet-Jood, besluit om Joods te worden, dan valt dat niet mee hoor. Want daar zijn de Joden helemaal niet zo happig op; ze zijn helemaal niet missionair ingesteld in die zin. Maar het kan. Ik heb zelf ooit een keertje een heel lang gesprek gehad met iemand die weg is gegaan en ook Joods is geworden. Dan ben je trouwens in hun beleving altijd toch nog wel tweederangs, want ja, je bent het niet van natuur. Maar in ieder geval was je dan proseliet. In feite, strikt genomen, werd je dan formeel als man zijnde ook besneden en dan was je strikt genomen Joods.
Maar er waren er ook velen die niet Joods werden, maar die wel in de gaten hadden dat het volk van Israël enorm veel voorrechten bezit en gewoon de waarheid heeft. Die hebben zich bij hen gevoegd en zij sympathiseerden met de synagoge en met de God van Israël. Zij worden in het boek Handelingen altijd genoemd: de godvrezenden, de vereerders van God. Ze waren geen Joden en ze leefden ook niet Joods, maar ze sympathiseerden wel met de God van Israël. Maar als zij dat deden, dan waren zij altijd slechts gasten voor Israël. Ze waren gasten, of "xenoën" staat hier — u kent het wel van xenofobie, vreemdelingen — maar in ieder geval gasten van de verbonden van de belofte. Dus als ze zich bij hen voegden, hadden ze de positie van gast, maar ze hoorden er niet bij. Ze hadden altijd nog een aparte status: niet meer dan gasten.
Gasten van de verbonden van de belofte, zonder hoop, geen hoop hebbende en zonder God in de wereld. Dat wil zeggen: naar het vlees hadden ze geen deel aan die zegeningen die speciaal verbonden waren aan Israël. Dus zonder die hoop en ook zonder de God. Er staat hier trouwens in het Grieks het woord waar ons woord "atheïsme" van afgeleid is. Atheïsme betekent eigenlijk gewoon "zonder God". Nou, dat is de wereld: zonder God. Naar het vlees stonden ze daar volledig buiten; fysiek, qua afstamming, hadden ze daar helemaal geen enkel deel aan.
Paulus zegt: "Realiseer je dat goed." Je moet je realiseren dat Paulus een geweldige missie kreeg en een enorm gebied heeft bereikt. Overal waar hij kwam, heeft hij gesproken over die ene God, die de Schepper is maar ook de Redder van alle mensen, en over de boodschap van Christus die is opgestaan uit de doden. En nu waren er al die mensen uit de natiën die daar oor voor hadden en van wie het hart geopend werd. Die hadden nu allemaal deel aan die geweldige zegeningen waarover Paulus had gesproken. Hij zegt: maar realiseer je dat je ooit gewoon helemaal daar buiten stond, dat je daar volstrekt zonder al die zegeningen was. Het gaat om het contrast. Er was ooit die enorme barrière tussen Israël en de natiën. En dan zegt hij — en nu komt het contrast.
De Grote Wending: Nabijgekomen in het Bloed van de Christus ↑ hoofdstukken
Maar nu, in Christus Jezus – en ik heb u zojuist al gezegd dat die titel heel opvallend is. De term 'Christus Jezus' vind je zo ongeveer honderd keer in het Nieuwe Testament. Meestal is het 'Jezus Christus', maar Christus Jezus vind je zo’n honderd keer. Weet u waar? Typisch Paulus; het is altijd bij Paulus, zonder uitzondering. Paulus spreekt over Christus Jezus. In de eerste plaats de Christus; zo kende hij Hem. Inderdaad, dat is Hij die hier op aarde de naam van Jezus droeg, maar wat vooropstaat, is zoals hij Hem kende in dat oogverblindende licht. Zo predikte Paulus Hem.
En weet u ook dat Paulus die boodschap bracht? Ik neem u weer eventjes mee terug naar het boek Handelingen. Hoe was het? De Heer Jezus was opgewekt uit de doden. Vervolgens kwam Pinksteren. Nou ja, je had de twaalf; die waren uitgezonden, maar zij gingen naar Israël toe. Op een gegeven ogenblik wordt heel duidelijk dat ook de boodschap van de apostelen wordt afgewezen door Israël. Dat is dan Handelingen 7 – ik ga er nu even vanuit dat u die geschiedenis een klein beetje kent, ik kan het niet allemaal uitleggen – maar daar lees je dat Stephanus door het Sanhedrin, de officiële Joodse raad dus, wordt gestenigd. En dan komt de figuur van Saulus achter de coulissen tevoorschijn, want hij was de jassen aan het beschermen. De jasbeschermer, ja.
In een hoofdstuk later lees je over Saulus van Tarsis op weg naar Damaskus. De meest fanatieke tegenstander en ook de leider van de oppositiebeweging tegen die Messiaanse beweging wordt geroepen. Dus nadat zich aftekende dat Israël de boodschap afwijst, komt er ineens een dertiende apostel op het toneel. Hij wordt geroepen en hij gaat naar de natiën toe. Dat geeft nogal wat voeten in de aarde en feitelijk gaat het hele boek Handelingen over die gang: over hoe het getuigenis van de twaalf overgaat naar Paulus, en van Israël naar de natiën.
Nu zegt Paulus: "Nu, in Christus Jezus..." Jullie hebben die boodschap, want Paulus heeft gehoor gegeven aan die roep en hij heeft dat verteld, dat geweldige evangelie. En nu zegt hij: in Christus Jezus zijn jullie, die eens ver weg waren, dichtbij gekomen in het bloed van de Christus. Aha, dus die hele positie van ver weg en verwijderd, die barrière, dat is volledig weg. Jullie zijn nabijgekomen in het bloed van de Christus. Dat bloed van de Christus verwijst hier ook heel sterk naar – dat is de vergelijking – het bloed dat vrijkomt bij de besnijdenis waar hij het zojuist over had. Niet door middel van het bloed van de besnijdenis; jullie zijn niet nabijgekomen doordat jullie je hebben laten besnijden. Dat was de orthodox-Joodse en vanouds de gangbare weg: als heidenen deel wilden hebben aan de zegeningen van Israël, dan moesten ze via de weg van de besnijdenis daartoe komen. Nee, zegt hij, niet door middel van het bloed van de besnijdenis. Dat was werk van mensenhanden. Maar de ware besnijdenis... Ja, wat is dat? Toen kwam er ook bloed vrij. Dan gaat het over het sterven van Christus, maar dat niet alleen; het gaat ook over Zijn opstanding.
Dat is de ware besnijdenis. Dat is niet alleen maar het wegnemen van de voorhuid, maar het is ook het onthullen van de vrucht van de eik. Ik heb die emblemen expres heel discreet gedaan; ik hoop dat u begrijpt wat ik bedoel, lieve mensen. Ik ga het nu niet over die geweldige typologie hebben, want dan hebben we nog wel een paar zondagen nodig. Schitterend! Maar één ding moet u niet vergeten: dat die besnijdenis een type is, niet alleen maar van bloedstorting en dood. Nee, het is het vrijkomen, het is het onthullen, het openbaren van de vrucht. Het is in feite een embleem van vruchtbaarheid en dus van nieuw leven.
Hoe was het ook alweer? Ga even terug naar de geschiedenis. Toen God het teken van de besnijdenis aan Abraham gaf, was Abraham een oude man, onvruchtbaar. Zijn vrouw was bovendien oud en ook altijd al onvruchtbaar geweest. En God had gezegd: "Ik ga uit jullie verstorven lichamen nieuw leven voortbrengen." Als teken daarvan kreeg hij de besnijdenis. Dus die besnijdenis was een teken van God die zegt: "Ik zet als het ware een mes" – en ik bedoel dat letterlijk en figuurlijk – "een mes in het vlees van de mens." Maar daardoor onthult Hij de vrucht, dat wat Hij doet. Hij verwekt leven uit de dood. En dan mag Abraham verstorven en impotent zijn, maar God zegt: "Ik verwek nieuw leven uit een verstorven lichaam." Dat is de besnijdenis.
Dat bloed van de Christus verwijst dus naar de ware besnijdenis, maar dat is dus niet alleen maar de dood, maar vooral ook de opstanding van Christus. Nieuw leven, werkelijke vrucht en leven in overvloed. Paulus zegt: "Ik heb jullie die boodschap gebracht van de opgewekte Christus, van de levende God, en nu zijn jullie in Hem nabijgekomen." Niet meer ver weg; jullie hebben deel gekregen aan al die zegeningen zonder enige barrière. Want Christus, Hij – denk je in dat je geroepen wordt – Hij is de vrede van ons, die de beiden één maakt. Hij is de vrede, dat wil zeggen: Hij is degene, Christus Jezus, die harmonie en vrede tot stand brengt. Hij maakt de beiden – en u weet het hè: de beiden, dat is besnijdenis en voorhuid, Jood en heiden – van die twee, waar ooit een barrière tussen stond en waar ooit zo'n enorme muur tussen stond (maar daarover straks meer), die zijn eengemaakt. Het conflict tussen beiden is volstrekt weg; de beiden zijn eengemaakt.
De Letterlijke Barrière: de Sorek op het Tempelplein ↑ hoofdstukken
En de tussenmuur van de afscheiding breekt Hij af. Ja, er staat: "afbrekende" of "weggebroken heeft". Het probleem bij de weergave is dat er in het Grieks hier een werkwoordsvorm gebruikt wordt die de aorist heet. Dat betekent letterlijk: zonder horizon. Daarmee is het eigenlijk een tijdloos gegeven; het feit wordt gesteld los van een tijdselement. Wij kennen dat in het Nederlands niet zo sterk – soms wel – maar het Grieks heeft daar een specifieke vorm voor: een werkwoordsvorm waarin het tijdloze feit wordt neergezet. Hij breekt dat af, ongeacht wanneer. "En de tussenmuur van de afscheiding afbreekt."
Waarover heeft Paulus het? Nou, letterlijk staat hier trouwens "de middenmuur" en dat heette in het taalgebruik de Sorek. En wat is de Sorek? Wat is die middenmuur? U ziet hier een plaatje van de tempel van Herodes. Dat is dus de tempel die er stond in de dagen van het Nieuwe Testament; de tempel die Jezus bezocht en de tempel die we kennen uit het boek Handelingen, enzovoort. Het is de tempel die trouwens in het jaar 70 – let even op wat ik nu zeg: waarschijnlijk zo’n zeven jaar na het schrijven van deze brief – daadwerkelijk helemaal met de grond gelijk is gemaakt. Vergis u niet, dit was een van de zeven wereldwonderen in die dagen; een enorm bouwwerk waar Herodes ook tientallen jaren over heeft gedaan om het te verfraaien. Maar in het jaar 70 is dat compleet verwoest. Trouwens niet alleen de tempel, maar de hele stad Jeruzalem is verwoest en in vlammen opgegaan. Geen steen is op de andere blijven staan. Afschuwelijk. Veel meer dan een miljoen inwoners van Jeruzalem zijn toen omgekomen; dat is een afschuwelijk drama geweest. Het zou nog maar een paar jaar duren voordat dat gebeurde.
Dit is die tempel dus. Hier ziet u het eigenlijke heiligdom. Hier heb je de eerste muur en daar heb je ook nog een muur. Dit was dus met recht een middenmuur; het heette niet voor niets een middenmuur. Wat was die middenmuur? Dat heette dus de Sorek. Dat was een lage muur om de heilige plaats heen. U ziet hem hier en hier, waar die pijlen naar staan; duidelijker kon ik het niet maken. Dat is de afbakening voor de gojim, de heidenen. Het wordt genoemd in het Nieuwe Testament. Die plaats was een aanzienlijk grote plaats; dat was de voorhof voor de heidenen. Daar mocht iedereen komen: de voorhof van de heidenen of de voorhof van de natiën. Maar daar stonden op al die plaatsen vele plakkaten – of hoe zeg je dat – met teksten; daarop stond deze inscriptie.
Het is nog tamelijk recent, anderhalve eeuw geleden, dat er nog een tekst hiervan is gevonden ergens in Jeruzalem, die dateert uit die tijd. Daar stond deze tekst op – dit is in het Grieks dan – en vertaald luidde die inscriptie: "Geen vreemdeling, niet-Jood, mag binnen de balustrade rond de tempel en de omheining komen. Degene die wordt gepakt, zal zichzelf verantwoordelijk houden voor de dood die volgt." Dat wil zeggen: hier stond de doodstraf op. Als je als heiden deze muur passeerde, dan hadden de Romeinen het recht aan de Joden gegeven dat zij in dat geval gevolmachtigd waren; zij hadden het recht om inderdaad de doodstraf uit te voeren. Dat passeren gebeurde dus absoluut niet.
Dit is die middenmuur. Hier bevonden zich de natiën, en als je een besnedene was, dan mocht je daar wel naar binnen. Dat was dus echt een muurtje, een barrière tussen de natiën en Israël. Hier vond de eigenlijke dienst van God plaats. Dit was bestemd voor het volk en daarbuiten mochten de anderen absoluut niet komen; het eigenlijke heiligdom mochten ze absoluut niet betreden. En dan zegt Paulus: "Hij, Christus Jezus, is de vrede van ons, die de beiden één maakt en de tussenmuur van de afscheiding afbreekt." En dan moet ik er nog iets bij zeggen.
Paulus' Gevangenschap en de Valse Beschuldiging Rond Trofimus ↑ hoofdstukken
Want kijk, Paulus schreef deze brief in gevangenschap. Je leest dat ook; hij verwijst er in deze brief meerdere keren naar. Kijk het maar eens na, in hoofdstuk 3 vers 1 begint hij er ook mee, en op diverse andere plekken lees je dat eveneens. Hij was een gevangene. Hoezo was Paulus eigenlijk een gevangene? Daarvoor moet je teruggaan naar het historisch verslag dat je vindt in het boek Handelingen. Het punt is namelijk dat Paulus een gevangene was en uiteindelijk zelfs daarvoor naar Rome moest gaan, omdat de directe aanleiding daarvoor juist deze tussenmuur was.
Wat was namelijk het geval? Je kunt dat nalezen in Handelingen 21. Voor degenen die de Bijbelstudies in Katwijk volgen, is dit allemaal een beetje gesneden koek; daar hebben we het uitgebreid over gehad. Maar de beschuldiging was namelijk deze: dat Paulus, toen hij in Jeruzalem was gearriveerd, die Trofimus – een Griekse, niet-Joodse medewerker van hem, een kompaan – binnen deze omheining, binnen de Soreg, zou hebben gebracht. Dat was de beschuldiging. Op het moment dat Paulus herkend wordt terwijl ze daar zijn... Paulus werd hier in dit gebied herkend, en dan zeggen ze dat ze hem eerder ook hadden gezien met die Trofimus in de stad Jeruzalem. Er ontstaat dan een enorme commotie, want Paulus lag buitengewoon gevoelig daar in Jeruzalem. Ze zeggen: "Hij heeft Trofimus binnen deze omheining gebracht, in het heiligdom!"
In no time is er een gigantische volksoploop, een enorm tumult. Paulus dreigt zelfs gelyncht te worden. Het waren de Romeinen die moesten ingrijpen, de politiewacht van de burcht van Antonia. Zij moesten ingrijpen – ze waren er trouwens ook meteen bij – en Paulus werd in veiligheid gesteld voor zijn Joodse volksgenoten. Want hij zou Trofimus, een niet-Jood, binnen dit gebied gebracht hebben. Dat was niet waar, dat was absoluut onwaar. Maar goed, het was een aanleiding. Het hele boek Handelingen gaat er eigenlijk ook over dat Paulus zich daarin verdedigt.
Dit mocht dan fysiek in het vlees onwaar zijn, maar in geest – spiritueel of geestelijk gezien, als u wilt – was dit nu precies Paulus' boodschap. Hij had die Trofimus inderdaad niet in de fysieke tempel gebracht; dat was waar, want dat was absoluut verboden. Maar wat hij wel deed in zijn boodschap onder de natiën, was verkondigen dat de natiën, de niet-Joden, voluit en zonder enig onderscheid deel hebben aan de zegeningen in Christus Jezus. Sterker nog, op een wijze zoals een Jood niet had kunnen vermoeden: veel grootser en nog veel heerlijker.
Die boodschap van Paulus is zo overtreffend groot en heerlijk. Eigenlijk, als u alles van vanmorgen zou vergeten en u zou dit in ieder geval hebben opgevangen en onthouden, dan zeg ik: dan hebt u een heel belangrijk deel in uw hart bewaard. Namelijk dat wat Paulus aan geheimenissen en verborgenheden van Gods wegen heeft ontvangen, zo overtreffend groots is. Daar heb je geen idee van. Wij leven nu in een tijd waarin dat onderscheid tussen Israël en de natiën even totaal geen rol speelt.
Ik ga het u nog sterker vertellen: die muur... Hij is de vrede van ons, die de beiden, Jood en heiden, één maakt en de tussenmuur van de afscheiding afbreekt. Dat is nogal wat! U moet zich daarbij ook realiseren hoe revolutionair dit was voor een Jood als Paulus. Hij kreeg nu te horen dat er een situatie is ontstaan waarbij die barrière volledig weg is. En wat is die tussenmuur van de afscheiding? Dat is de vijandschap.
Ik kan niet te diep ingaan op al deze dingen, maar het gaat om de vijandschap in Zijn vlees. U moet zich daarbij ook bedenken dat wanneer de Heer Jezus in de tempel kwam – je leest dat in de evangeliën – Hij ook deze omheining passeerde. De Jood Jezus bevond zich dus in dit gebied en sprak over dingen waar al die heidenen gewoon volledig buiten stonden. Daar was Zijn vlees, het feit van Zijn fysieke Joods-zijn, een barrière voor de natiën. Daar waar Hij deel aan had als Jood, daar hadden de niet-Joden geen deel aan. Dat wil zeggen: Zijn vlees representeert eigenlijk ook die vervreemding, die barrière, die vijandschap. En wat was dat eigenlijk?
De Geestelijke Barrière: de Wet van de Voorschriften Buiten Werking Gesteld ↑ hoofdstukken
Wat is die tussenmuur? Alles legt het uit. Wat bedoelt hij met die wet, of met die muur die scheiding maakte? Wat maakt er nu eigenlijk scheiding? Dat is gewoon de wet: de wet van de voorschriften met al die instructies en al die bepalingen, de wet van Mozes. Dat zeggen de Joden trouwens zelf ook. Die zeggen: wij zijn een apart gesteld volk en wij worden apart gesteld door de wet, doordat die aan ons is gegeven met onze meest fysieke eigenschappen: de besnijdenis, de sabbat, de spijswetten, et cetera. Het is die wet die eigenlijk een omheining vormt en ons apart stelt en onderscheidt van de natiën. Dat is de wet van de voorschriften.
En nu zegt Paulus: in dat lichaam van Christus, in de gemeente, de Ecclesia, dat uitroepsel wat God zich vandaag verzamelt, bestaat die muur totaal niet. Die is afgebroken. Dat verschil tussen Jood en heiden is volstrekt buiten de orde in deze nieuwe formatie. De wet van de voorschriften — dat is de wet van Mozes dus, die als een muur Israël afscheidde van de natiën — stelt Hij in officiële besluiten buiten werking.
Dan ga ik u nog eens wat vertellen. Ik zei al, ik had u gewaarschuwd, maar u bent toch gekomen. Soms is het wat moeilijk en dan moet ik er nog iets bij vertellen dat je zo op het eerste gezicht niet zult weten. Daarom vertel ik het gewoon. Dit is geen preken, want daarvoor vertel ik veel te veel informatie, maar ik wil u ook graag vertellen wat Paulus hier optekent. Wat zegt hij hier nu eigenlijk? Hij heeft het over officiële besluiten. Weet u wat het woord is dat hij hier gebruikt in het Grieks? Dat is dogma. Nee, niet Bokma, maar dogma. En dat kennen wij: dogmata, het meervoud van dogma. Ons woord dogmatiek is eigenlijk van dit woord afgeleid. Maar eigenlijk is een dogma niet een leerstuk, maar een besluit. Je leest bijvoorbeeld dat de keizer Augustus had besloten dat zijn hele rijk zou worden ingeschreven. Dan wordt ook dat woordje dogma gebruikt. Dat wil zeggen: hij had het besluit genomen. Het wordt nog wel een paar keer in het Nieuwe Testament gebezigd.
Een van de bekendste besluiten die we in het Nieuwe Testament kennen, zijn de besluiten die ooit in Jeruzalem genomen waren door de apostelen. Ik neem u opnieuw weer mee naar het boek Handelingen, want weet u nog dat Paulus naar de natiën was gegaan? Aan hen had hij nooit gepredikt dat ze de wet moesten houden, dat ze besneden moesten worden of de sabbat moesten houden. En toen waren er Joden die daar totaal niet in mee konden gaan. Ik stel het nog wat scherper: daarom lag Paulus zo gevoelig. Voor Paulus speelde die wet helemaal geen enkele rol. Ondanks het feit dat hij zelf Joods leefde, speelde dat in zijn prediking geen enkele rol.
Toen is daar in Jeruzalem over vergaderd en Paulus was daar zelf ook bij. Wat was de kwestie? Moeten gelovigen uit de natiën, als ze er werkelijk bij willen horen, nu ook besneden worden en moeten ze zich voegen naar de Joodse gebruiken? Dat is de vergadering in Jeruzalem in Handelingen 15, een heel belangrijk hoofdstuk in dat boek Handelingen. En wat is dan de uitkomst? Unaniem wordt dan besloten: de natiën zijn vrij. De natiën zijn vrij en aan hen mag niets worden opgelegd. Dat was geweldig en daarmee was Paulus’ punt gemaakt.
Maar als Paulus later weer in Jeruzalem komt in Handelingen 21, als hij uiteindelijk ook gevangen genomen wordt bij die geschiedenis van die Trofimus waar ik het net over had, dan komt die kwestie opnieuw aan de orde. Dan zegt Jacobus, de woordvoerder voor de Joden daar in Jeruzalem: "Ja, de natiën zijn vrij van al die bepalingen, maar wij Joden niet. Wij zijn ijveraars voor de wet." Dus zelfs in die besluiten bleef dat onderscheid tussen besnijdenis en voorhuid, tussen Israël en de natiën, gewoon gehandhaafd. Je had Israël, je had de gelovige Israëlieten; zij waren ijveraars voor de wet.
In het hele boek Handelingen is dat zo duidelijk. Je hebt daar inderdaad de boodschap van de apostel Paulus, maar kijk je gewoon naar de twaalf apostelen... vergis u niet, er waren tienduizenden — de Schrift spreekt over myriaden — tienduizenden Joden daar in het land en in Jeruzalem die geloofden dat Jezus de Messias was, maar die nog steeds gewoon ijveraars voor de wet waren en de besnijdenis in ere hielden, de sabbat en al die Joodse gebruiken. Petrus was daar ook van, net als Jacobus en Johannes. Dat was die boodschap van de besnijdenis. Dat verschil speelde in het boek Handelingen nog zo’n grote rol. In die besluiten, zelfs in die officiële besluiten, bleef het onderscheid tussen voorhuid en besnijdenis gehandhaafd.
Nu zegt Paulus inmiddels na de hele Handelingentijd — hij is nu de gevangene en hij schrijft vanuit Rome — dat die muur in de geest nu volledig is weggebroken en buiten werking is gesteld. Geannihileerd. Dat wil zeggen: het speelt geen enkele rol meer. Dus wat ik nu probeer duidelijk te maken aan de hand van deze verzen, is dit: wat Paulus nu als gevangene in Rome zegt, na die hele Handelingentijd die inmiddels achter hem ligt, is dat het verschil en die muur die er altijd stond tussen Israël en de natiën, is weggebroken. Dat is voorbij. Dat verschil tussen Jood en heide is opgeheven. Dat wil zeggen dat in dat lichaam van Christus, de Ecclesia, de tussenmuur — de wet van de voorschriften — buiten werking is gesteld. Dat is wat hij zegt. Dat was eigenlijk altijd al de boodschap van Paulus, maar nu verklaart hij dat die muur die er altijd was en die altijd nog functioneerde, volledig buiten werking is gesteld.
Het Nieuwe Geheimenis: Jood en Heiden tot Één Nieuwe Mens Geschapen ↑ hoofdstukken
Er staat dat Hij die twee, Jood en heiden, in Zichzelf – in Christus – tot één nieuwe mens schept, terwijl Hij vrede maakt. Let erop dat Paulus hier zegt dat de heiden geen Jood wordt en de Jood ook geen heiden. Nee, beiden vormen nu een nieuwe formatie. Het gaat hier over dat Lichaam van Christus, over dat ene lichaam uit vers 16. Dat is een nieuwe formatie. Aan Paulus is iets bekendgemaakt wat de twaalf, en Jacobus, Petrus en Johannes, allemaal niet wisten.
En lieve mensen, ik vind het soms moeilijk om deze dingen nu duidelijk te maken, omdat ik mij dan afvraag wat ik allemaal als bekend mag veronderstellen. Maar u zou even moeten doorlezen in Efeze 3, waar Paulus zegt dat aan hem dit geheimenis bekend is gemaakt. Het was altijd verborgen in God. Er is nu een nieuwe formatie waar Jacobus, Petrus en Johannes eerst niet van wisten. Hij zegt dat dit geheimenis nu ook bekend is gemaakt aan de apostelen. Ook Jacobus, Petrus en al die twaalf kregen dit nu te horen. Die gemeente was er al, die formatie was er al, maar het was nog steeds geheim. En nu, vanuit de gevangenis, maakt Paulus dit geheimenis van een nieuwe formatie bekend: een nieuwe mens, het Lichaam van Christus.
Kijk maar eens een keertje in de brieven van Petrus of Jacobus, of de andere schrijvers van het Nieuwe Testament; je zult de gemeente als Lichaam van Christus daar niet vinden. Zij gingen allemaal nog uit van de besnijdenis en van Israël. En nu, in dat Lichaam van Christus, zijn die beiden wederzijds verzoend. Er is vrede gemaakt. Die vijandschap en die vervreemding die er ooit was, die scheiding tussen Jood en heiden, is voorbij. In één lichaam zijn wij nu met elkaar verbonden. Wij zijn met God door het kruis wederzijds verzoend, waaraan Hij de vijandschap doodt.
Dat betekent dus – en nu ga ik het samenvatten – dat Paulus nu vanuit de gevangenis, aan het einde van de hele Handelingenperiode waarin Jood en heiden nog steeds zo van elkaar gescheiden waren, iets nieuws verklaart. Hij verklaart dat die wet van geboden en van voorschriften buiten werking is gesteld. Het verschil tussen Jood en heiden speelt in de gemeente geen enkele rol meer. Ik heb het er dus niet over wat er straks weer gaat gebeuren als God de draad met het volk Israël weer gaat opnemen. Dan wordt de situatie weer anders. Ik zal u nog sterker vertellen: er komt straks weer een tempel in Jeruzalem. Maar het gaat nu over de situatie in dat ene Lichaam. Nu, in deze tussentijd waarin Israël buitenspel staat en waarin de bijzondere voorrechten van Israël eigenlijk totaal geen rol spelen, gaat het heil naar de natiën. Ongekend! En ook zonder enig onderscheid.
En weet u wat het geweldige is? Want daar komt het op neer: dit was zo revolutionair. Het getuigschrift dat Paulus hier neerlegt, was aan hem bekendgemaakt en hij zegt: "Ik maak het bij dezen ook bekend aan de apostelen, aan iedereen." Want dit was een totaal nieuwe waarheid. Wat dat betekent, is dat er vandaag in deze tijd één boodschap is waarin het verschil tussen Jood en heiden geen rol speelt. Ook de wet der geboden, de besnijdenis en rituelen zijn totaal niet aan de orde of zouden niet moeten verdelen. Ook niet de sabbat. In feite gaat godsdienst daar toch altijd over, ook als het christelijk heet. Het gaat toch altijd over rituelen, over een stukje brood of over ondergedompeld worden. Het zijn rituelen. In feite waren al die rituelen van Israël. Dat speelt nu geen rol. Dat is vrijheid. Ja, vrijheid, blijheid inderdaad!
Die onderscheiden positie van Israël speelt geen rol. Het is ook niet zo dat een deel van die bepalingen die ooit aan Israël gegeven waren, nu voor ons zijn. Het is niet zo dat de sabbat bijvoorbeeld nu de zondag is geworden, of dat de besnijdenis de doop is geworden, zoals weleens beweerd wordt. In feite bouw je dan weer opnieuw die muur op. Maar die muur is weggebroken. Geen enkel ritueel staat nu tussen u en mij, of tussen welke gelovigen dan ook. De boodschap van het evangelie is: er is één God. En die God heeft een geweldig plan – dat is Efeze 1 trouwens – en Hij gaat heel de schepping onder één Naam samenbrengen. Die ene Naam gaat hemel en aarde verbinden. Elk mens zal daar deel van uitmaken. Hij is de Redder van deze hele wereld, dat is evangelie! Dat is puur om niet, dat is pure genade.
Dat is de boodschap. En dat is ook karakteristiek voor die formatie die God vandaag bezig is te maken: dat ene Lichaam. We hebben daarin deel aan zo'n enorme toekomst, want voor dat Lichaam is een speciale toekomst weggelegd. Ook daarover spreekt Paulus in deze brief, maar daar hebben we het nu nog niet eens over. Ik moet u zeggen, ik ben daar zo enorm blij mee, met zulke geheimenissen en met wat Paulus daarin heeft opgetekend. Juist ook omdat dit voor ons vandaag is.
UltimateGoodNews