▶ 00:00 De Aanleiding: Wat Valt Er te Winnen of te Verliezen? ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag ook van mijn kant. Ik ben blij dat ik hier, na ongeveer een maand, weer een keer mag zijn. Ik wil u meenemen naar 1 Korinthe 9 en naar 1 Korinthe 10. Naar beide hoofdstukken zullen we vanmiddag toegaan en we beginnen bij 1 Korinthe 9.

Laat ik ook iets vertellen over de aanleiding. Ik had vorige week van iemand een vraag gekregen over 1 Korinthe 9 vers 23. Daar beginnen we nu ook mee in de bespreking. De essentie van die vraag was: hoe kan het nou eigenlijk dat Paulus ging voor de winst of voor het verkrijgen van de erekrans en om deel te krijgen aan het evangelie, terwijl ieder die gelooft toch mag weten meer dan een overwinnaar te zijn? Gewoon als een gegeven feit. Jan haalde het zojuist nog aan in het gebed. Hoe verhoudt zich dat dan? Wat valt er te winnen en tegelijkertijd daarmee, parallel daaraan lopend, de vraag: wat valt er dan te verliezen?

De beste manier lijkt mij om gewoon het gedeelte open te slaan. We beginnen te lezen in vers 23 van dat negende hoofdstuk van de eerste Korinthebrief. Er zijn al heel wat hoofdstukken aan voorafgegaan voordat Paulus dit zo ter sprake brengt. Het is goed om ook het voorgaande even in ogenschouw te nemen. Hij had er namelijk juist over gesproken dat hij als apostel, als regelrecht afgevaardigde van Christus Jezus, ook bepaalde rechten had, terwijl hij daarop aangesproken werd vanuit Korinthe. Er waren critici die zeiden dat Paulus het zich permitteerde om te leven van giften van anderen. Dat doet hij inderdaad wel, maar hij zegt erbij: ik heb daarop nooit aanspraak gemaakt, ik heb er nooit om gevraagd.

Als je dan nog even verder leest in vers 15 — in mijn bijbel in de NBG-vertaling begint daar een nieuwe pericoop — dan staat erboven: 'Paulus maakt van zijn recht geen gebruik'. Hij gaat dan uiteenzetten dat hij voor de Joden een Jood is geworden, wat voor hem qua achtergrond heel eenvoudig was, want hij was een Jood. Maar ook voor de Grieken werd hij een Griek en voor de mensen die zwak waren en bepaalde dingen niet konden omdat dat erg moeilijk voor hen lag qua associaties, zoals bijvoorbeeld het eten van offervlees dat aan de afgoden geofferd was. Dat noemt Paulus 'zwak', maar dan werd hij voor de zwakken zwak. Kortom, hij ontzegde zichzelf allerlei rechten, dingen die hij geacht werd te doen of waar hij het recht toe had, maar ter wille van het evangelie liet hij het. Hij deed afstand van die rechten en van die vrijheden.

Zijn conclusie in vers 23 is een hele belangrijke conclusie, want het wordt vervolgens de basis voor een heel nieuw betoog, of althans twee pijlers van argumenten. Dat is allemaal op dit drieëntwintigste vers gebaseerd. Het lijkt mij goed om daar een vette streep onder te zetten. Dit vers is de conclusie van het voorgaande en tevens de opstap voor het gedeelte wat nu gaat komen. Paulus zegt in het voorgaande dat alles hem erom te doen was om te winnen. Dat is een sleutelwoord, ook in het navolgende weer, omdat hij dan de metafoor van een wedstrijd en een renbaan gaat invoeren. Dan gaat het ook om winnen.

Tot dusver had Paulus naar voren gebracht: ik doe één ding en dat is andere mensen winnen. Of het nou Joden zijn of Grieken, of mensen die onder de wet zijn of zonder de wet of zwakken, ongeacht wie: alles ontzegde hij zichzelf. Van zijn rechten deed hij met het grootste gemak afstand. Waarom? Allemaal met dat oogmerk. Alles deed hij ter wille van dat goede bericht. Want dat is wat het evangelie is: werkelijk een blijde tijding. Hij deed het om andere mensen daarmee te confronteren. Dat het hem heel veel gekost heeft, ja, nou en? Paulus had maar één focus, één doel voor ogen, en dat is dit: het goede bericht doorgeven. Ter wille daarvan deed hij alles.

Paulus is niet de man van de ethiek die zich de vraag stelt of anderen de vraag voorwerpt: 'mag dat wel of mag dat niet?'. Daar had Paulus totaal geen boodschap aan. Sterker nog, juist in de Korinthebrief zien we dat hij iedere keer als hij daarmee geconfronteerd wordt, zegt: 'Alles is mij geoorloofd'. Die discussie wilde hij helemaal niet aangaan. Het ging hem erom: is het nuttig? Dat wil zeggen: is het ter wille van het evangelie? Dient het die zaak? Dan doe ik het. Dient het die zaak niet? Dan doe ik het niet. Dat is een totaal andere benadering dan vanuit de ethiek als vak dat op theologische scholen wordt gedoceerd. Daar heeft dit niks mee te maken. Dit is de reden, dit is het motief, dit is het oogmerk: alles doe ik ter wille van het evangelie. De Joden een Jood, de Grieken een Griek, de zwakken een zwakken, om onvervalst die boodschap, die blijde tijding door te geven. En dan zegt hij iets eigenaardigs.

▶ 06:26 Paulus' Drijfveer: Mede-deelgenoot Worden van het Evangelie ↑ hoofdstukken

En dat is eigenlijk ook de reden waarom ik daar vanmiddag eens een keer uw aandacht voor wil vragen. Want hij zegt het op een manier die misschien op u en op mij, in elk geval in eerste instantie, ook vreemd overkomt. Hij zegt: "om er zelf ook deel aan te verkrijgen." Wat krijgen we nou zeg, denk je dan. Hoezo? Wist Paulus dan niet dat hij deel had aan het evangelie? Is niet iedereen die gelooft per definitie al deelgenoot van dat evangelie? Je hoort de boodschap, je gelooft het, dan maak je deel uit van dat evangelie. Dat wordt daardoor jouw deel, toch?

Maar hij zegt het hier in de toekomende vorm: dat ik ook deelgenoot zou worden daarvan, namelijk van dat evangelie. In de toekomende tijd. Dus hij spreekt er hier over dat dit nu nog niet het geval is, ondanks dat hij het evangelie geloofde, kende en zelfs doorgaf. Hij zegt: "om er ook deel aan te verkrijgen." Trouwens, let even op: hij zegt niet "deelgenoot", maar "mede-deelgenoot" of "samen deelgenoot". Dus wie zijn die anderen dan? Nou, dat lijkt me niet zo moeilijk: dat zijn de geadresseerden, de Korinthiërs aan wie hij zich richt.

En waarom is dit nou zo belangrijk? Wel, feitelijk gaat hij deze zinsnede nu uitgebreid toelichten, want het verdient inderdaad toelichting. Die vraag die ik net naar voren bracht: hoe zit het nou eigenlijk? Je hebt als gelovige toch deel aan het evangelie. Wat valt er dan nog meer te winnen? Waaraan valt dan nog meer deelgenoot te worden? Dat is wat Paulus in het navolgende — vanaf vers 24 tot en met hoofdstuk 10 vers 13 — naar voren gaat brengen: namelijk dat element van deel krijgen aan wat een toekomende zaak is.

Waarover heeft hij het? Laten we gewoon kijken, zonder nu al van tevoren onze ideeën daarin te projecteren, want dat schiet niet op. Als je het zo doet, dan krijg je in feite alleen maar de echo te horen van je eigen verklaring. Je projecteert je eigen ideeën in dat gedeelte en vervolgens lees je datgene wat je er zelf eerst al ingestopt hebt. Maar dat is natuurlijk niet de Schrift serieus nemen. Wat zegt Paulus nou eigenlijk? Daar gaan we voor. Hij zegt: "Weten jullie niet?" Nou, dat is een typische Paulusterm, en vooral in de Korinthebrief zegt hij dat zo vaak: "Weten jullie niet?" Daarmee veronderstelt hij allerlei dingen als bekend. Het evangelie begint ook met dingen weten. Je moet dingen weten; als je het weet, dan kun je het ook toepassen, dan heb je er wat aan, dan kun je erop bouwen en erop vertrouwen. Dat begint met weten.

Soms is het eigenaardig, dan zegt hij tegen de Korinthiërs: "Weten jullie dan niet dat we zelfs de engelen zullen oordelen?" Hij zegt soms dingen waarvan je denkt: is dat dan zo? Maar die Korinthiërs wisten dat kennelijk. Het is een retorische vraag; het wordt als bekend verondersteld. Hij zegt: "Weten jullie niet?" En wat hij nu gaat doen — daar wil ik ook even op wijzen — is in het vervolg uitleggen dat zij die in de renbaan lopen weliswaar allen lopen, maar dat slechts één de prijs kan ontvangen. Hij gaat een algemeen menselijke illustratie geven: het beeld van een sporter die deelneemt in een renbaan of aan een wedstrijd, een bokswedstrijd; ook dat beeld noemt hij. Gewoon een voorbeeld uit het alledaagse leven, een algemeen menselijke illustratie.

Eerst heeft hij het principe uiteengezet, namelijk: "Alles doe ik ter wille van het evangelie, om er zelf ook mede-deelgenoot van te worden." Dan vervolgens krijg je een algemeen menselijke illustratie, die van een wedstrijd zoals gezegd. En vervolgens — daar begint hoofdstuk 10 mee, maar van die hoofdstukindeling moet je je niet te veel aantrekken, want die is later voor het gemak van de lezer toegevoegd; Paulus heeft niet gezegd: "nu begin ik met hoofdstuk 10" — vanaf hoofdstuk 10 begint een nieuw gedeelte. Maar dan gaat hij hetzelfde punt weer maken, maar nu vanuit de Schrift zelf. Dan zegt hij ook: "Ik wil dat jullie weten...", en dan gaat hij vervolgens de Schrift openen. Dus eerst een algemeen menselijke illustratie en dan vervolgens een illustratie vanuit de Schrift, in dit geval de woestijnreis.

Ditzelfde idee had hij al eerder in hoofdstuk 9 toegepast. Want toen had hij in vers 4 gezegd: "Hebben wij geen bevoegdheid om te eten en te drinken? Hebben wij geen bevoegdheid om een zuster als vrouw mee te nemen, evenals de andere apostelen?" Hij zet dan een principe neer en geeft daar vervolgens argumenten voor vanuit een algemeen menselijk standpunt. Dan zegt hij bijvoorbeeld: "Wie doet ooit dienst in het leger en betaalt zijn eigen soldij? Wie plant een wijngaard zonder van de vrucht daarvan te eten? Of wie weidt een kudde en geniet niet van de melk van de kudde?" Wij zeggen dan: "Wie appelen vaart, die appelen eet." Ja natuurlijk, daar profiteer je dan toch ook van. Paulus geeft dan argumenten vanuit logische, vanzelfsprekende menselijke ervaring. Hij zegt trouwens zelf in vers 8: "Spreek ik hier soms van menselijk standpunt, of spreekt ook de Wet niet van deze dingen?" En dan gaat hij vervolgens argumenten geven vanuit de Wet. Hij vertelt hoe dat in de priesterdienst was en bij het altaar. Hij geeft dus argumenten vanuit de Schrift zelf. Het is hetzelfde idee, hetzelfde patroon: eerst een menselijke illustratie, heel algemeen, en vervolgens heel specifiek vanuit de Schrift geargumenteerd. Ik wil nu op die merkwaardigheid wijzen hoe Paulus dat onder woorden brengt, ondersteunt en beargumenteert. We lezen even verder, 1 Korinthe 9 vers 24 en verder.

▶ 13:26 De Metafoor van de Renbaan: Allen Lopen, maar Niet Allen Winnen de Prijs ↑ hoofdstukken

Weten jullie niet dat zij die in de renbaan lopen... hier wordt een woord gebruikt: stadion. Dat kennen we allemaal, al heeft het bij ons een iets andere betekenis gekregen. Maar een stadion is eigenlijk gewoon een bepaalde ronde, een afstandsmaat; om precies te zijn 185 meter. Dat is een stadion. We kennen dat ook omdat die afstand diverse keren in de Bijbel wordt genoemd. Van Emmaüs lees je bijvoorbeeld in Lukas 24 dat het zestig stadiën van Jeruzalem verwijderd lag. Daar wordt datzelfde woord gebruikt. Dat is dus zestig keer 185 meter. Wat is dat? Een kilometer of elf, twaalf? Zeg ik het goed? Ja, bijna dertien kilometer. Oké. In ieder geval een behoorlijke afstand. Veel bedrijven beloond. Ja, en dat was nog op een sabbat ook... o nee, dat was op de eerste dag van de week. Hoe kan ik die fout maken? Veel meer dan een sabbatsreis dus.

Goed, die renbaan is dus een stadion. Dat zij die in een renbaan lopen, dat moeten zij zich ook realiseren. Dit is geschreven aan de Korinthiërs en zij woonden in Korinthe. Dat lag niet ver van Athene, maar waar het ook niet ver vandaan lag, waren de Olympische Spelen. Olympus, dat is Griekenland; dat lag allemaal vlak daarbij. Onze Olympische Spelen komen gewoon uit deze contreien, die juist hun hoogtijdagen hadden in deze tijd, het begin van onze jaartelling en daarvoor al. De Olympische Spelen waren echt een wereldgebeurtenis in die dagen en men deed er alles voor. Wij spreken nu over sportverdwazing, maar dat was toen echt niet anders voor de omliggende landen. Alles draaide om sport. Alleen moesten zij natuurlijk zelf naar het stadion om daar ooggetuige van te zijn, want ze konden nog niet op een sportkanaal kijken, of hoe dat ook heten mag.

Maar goed, weten jullie niet dat zij die in de renbaan lopen, allen wel lopen, doch dat slechts één de prijs kan ontvangen? Het is met opzet dat ik dit accent leg, want dat is precies wat Paulus ook doet. Het gaat om deze tegenstelling: allen lopen daar wel in zo’n renbaan, maar er kan er maar één de eerste zijn. Eén kan goud winnen. Allen lopen, maar niet allen ontvangen de prijs. We komen feitelijk met dit gegeven al op het spoor van het antwoord waar Paulus naartoe wil. Hij zegt: "Allen lopen wel, maar niet iedereen krijgt goud." Dat is een understatement, want in deze metafoor, in deze illustratie, krijgt er natuurlijk maar één goud.

Vervolgens zegt hij: "Loop dan zo." Paulus gaat nu van het beeld van de renbaan naar de Korinthiërs toe. Hij zegt: "Loop dan zo, dat jullie die behalen." Er staat: "dat gij die behaalt." Je zou kunnen denken dat dit enkelvoud is, maar "gij" is hier meervoud: jullie. Paulus doet dus niet alsof er in de geestelijke zin maar één persoon goud kan winnen, want dan zou hij niet zeggen: "Loop dan zo dat jullie die behalen." Dan zou hij zeggen: "dat één van jullie..." Nee, ik zeg het er even bij, want het lijkt misschien voor de hand liggend — dat vind ik ook — maar toen ik dit ooit las, vroeg ik me af: bedoelt Paulus hier nou te zeggen dat er uiteindelijk maar één is die de onvergankelijke erekrans kan winnen? Bedoelt hij dat? Nee. Hij gebruikt het beeld van een renbaan waar allen lopen, maar niet allen de prijs winnen. En dan zegt hij: "Loop nou zo dat je die prijs behaalt." Hij bedoelt er niet mee dat er maar één is die dat haalt; hij bedoelt alleen te zeggen dat het niet per definitie gebeurt. Het loutere feit dat je meeloopt in de renbaan wil nog niet zeggen dat je daadwerkelijk ook die prijs behaalt. Daar gaat het hier even om.

En al wie aan een wedstrijd deelneemt... allen die aan het strijden zijn, maar dan in de sportieve zin van het woord. Ik heb altijd wat moeite om met veel inleving over deze metafoor te spreken, want u hebt iemand voor u staan die zelf helemaal niet zo sportief is. Maar goed, ik sta wel dicht bij iemand die wel erg sportief is. Juist vandaag wordt de Zevenheuvelenloop gelopen daar in Nijmegen. Maar goed, om dit te begrijpen hoef je zelf ook niet sportief te zijn, want het hele idee laat zich heel gemakkelijk verstaan. Het is nu eenmaal zo dat al wie aan een wedstrijd deelneemt, zich in alles beheerst. Dat is nu nog steeds zo. Zeker als de beelden waar Paulus het over heeft ontleend zijn aan de atletiek; om daar werkelijk de topvorm in te bereiken, dan moet je je echt in alles ontzien en je in alles beheersen.

Ik had juist van de week een gesprekje toen ik ging zwemmen — want ik doe wel wat aan sport. In de kleedkamer zat een jongen van achttien uit IJmuiden. Hij was heel druk doende en zette alles opzij voor zijn sport. Vorig jaar vertelde hij dat hij Nederlands kampioen was geworden op de tien kilometer vrije slag, en volgend jaar wilde hij op Europees niveau gaan meedoen. Over een jaar of tien, zo zei hij, als je een jaar of 28 bent, ben je in die sport zo ongeveer aan de top van je kunnen. Maar hij had nog een hele weg te gaan. Wat me opviel was dat hij zo fanatiek was. Sporters spreken dan over "afzien". Dat lijkt een negatief begrip, alsof je nergens naar kijkt, maar eigenlijk betekent het vooral dat je gefocust bent op één ding. Omdat je maar één ding ziet, zie je van al het andere af. Dat is afzien. Afzien betekent: je ziet maar één ding. Eén ding telt en dan is er van alles om je heen. Dat is waar het om gaat.

Dat was in die Olympische wereld natuurlijk net zo goed het geval. Je moest je ontzien in eten, in lekker eten enzovoorts. Een sporter die voor goud ging, moest dat allemaal laten staan: alcohol, en zelfs in seksueel opzicht moest je je allerlei dingen ontzeggen. Trouwens, het loutere feit dat Paulus dit beeld gebruikt is logisch, want in het voorgaande van de brief had hij daar ook al over gesproken. Het onthouden van vlees, zo zegt hij in 1 Korinthe 8: "Als het voor mijn broeder een valstrik is — dat wil zeggen een aanleiding tot vallen — dan zal ik tot in de aion geen vlees meer eten." Trouwens, ook over drinken en seksuele controle had hij het al gehad. Die beelden lopen hier dus zo door de praktijk van de Korinthiërs heen; die konden ze in hun zak steken. Wie aan een wedstrijd deelneemt, beheerst zich in alles om de top te bereiken.

Zij doen dat om een vergankelijke erekrans te verkrijgen, een vergankelijke lauwerkrans. Hier staat trouwens het Griekse woordje Stefanos. Onze naam Stefanus betekent niets anders dan een kroon, namelijk een lauwerkroon of lauwerkrans. Hier ziet u ook zo'n beeld van waarschijnlijk een Romeinse keizer die dikwijls werd afgebeeld met zo’n lauwerkrans op het hoofd. Dat die lauwerkrans heet, komt omdat deze gemaakt was van laurierbladeren, of van olijfbladeren of eikenbladeren, zo las ik. Toen ik dat las, dacht ik: wat zou daar toch achter zitten? Ik wil er nu verder niet teveel over zeggen, maar een laurierblad was een embleem van overwinning. Olijfbladen hebben te maken met onvergankelijk leven — u weet wel, dat is die boom die niet doodgaat. En een eikenblad komt van een eik, en een eik heeft in de Bijbel alles te maken met Gods eed.

Het woord voor eed in de Bijbel – de eed die God zweert, zo bedoel ik het – is hetzelfde woord als voor eik. Vandaar ook dat Abraham altijd ging wonen bij een eik. God had Zijn belofte gegeven en Abraham ging wonen bij een eik. Hij kreeg ook nog het teken van de besnijdenis, waarbij ook de vrucht van de eik zichtbaar gemaakt wordt. Als ik het zo zeg, zeg ik het heel netjes en u begrijpt het. Maar ik vond het wel apart, zonder daar nu verder al te veel aandacht aan te geven, dat deze dingen te maken hadden met de erekrans.

Die sporters deden dat allemaal hiervoor. Wij zeggen dan: van goud. Maar waarom goud? Omdat dat ook weer een beeld is van het onvergankelijke. Want Paulus zegt: kijk, zij doen het allemaal om zo’n lauwerkrans die je op een gegeven moment toch weer af moet zetten, en dat is een vergankelijk ding. Trouwens, menselijke roem is sowieso heel vergankelijk. Want nu heb je die krans, maar over een jaar als er weer spelen zijn, of over een paar jaar, dan mag je hem mooi weer inleveren en dan krijgt een ander hem. Het is vergankelijk; van welke kant je het ook benadert, het is vergankelijk. Je hebt er eigenlijk niks aan, maar hoeveel mensen zijn er niet die daar helemaal voor gaan?

Paulus gebruikt dat beeld: zij ontzeggen zich alles, ze beheersen zich in alles. Zij doen het alleen maar voor zo’n vergankelijke erekrans, maar wij gaan voor een onvergankelijke. Een erekrans die niet vergaat. Met andere woorden, laten we dat nu alvast vaststellen: Paulus gaat voor de erekrans om dat te bereiken, maar dan van een onvergankelijke soort.

Toen ik hier trouwens zo over doordacht, begon ik ineens ook allerlei beelden te begrijpen die bekend zijn geworden van een lichtkrans, een aureool, die dan aan heiligen wordt toegekend. Maar daar moet je niet te gauw lacherig over doen, want het idee is dat er straks inderdaad erekransen worden vergeven, maar van onvergankelijke kwaliteit. Namelijk: het is de bekroning van wat onvergankelijk is in ons leven. Want laten we nu even hierop inzoomen.

▶ 26:44 De Onvergankelijke Erekrans en de Toetsing bij de Bema ↑ hoofdstukken

Degene die gelooft... Wat zegt Paulus? In Christus is er geen veroordeling. We zijn gerechtvaardigd. Maar wat doet dit leven hier op aarde er dan nog toe? Als wij alles al hebben in Hem, heeft dit leven dan nog een toegevoegde waarde? Valt er nog een bonus te winnen, om even in wedstrijdtermen te spreken? Dan zeg je: jazeker, volgens Paulus wel. Paulus zegt: "Ik ben gerechtvaardigd, wij zijn gerechtvaardigd door genade, puur om niet." Dat ligt allemaal vast. Maar ons leven heeft betekenis, en de vraag is niet of wij in die renbaan lopen; de vraag is: gaan we voor dat onvergankelijke dat straks bekroond zal worden? Ik zal dat straks trouwens ook nog uitgebreider laten zien – je moet toch ergens beginnen – maar wat bekroond zal worden, is dat wat onvergankelijk is in ons leven. Niet onze prestaties, dat zou werken zijn. Maar wel wat onvergankelijk is.

Paulus had daar in de voorgaande hoofdstukken al over gesproken. Ik neem u even mee naar hoofdstuk 3. U hoeft het nu niet op te zoeken, want dat zou te ver voeren, maar lees dat gedeelte eens door. Daar zegt hij in 1 Korinthe 3 vers 12 dat als we in dit leven bouwen met hout, hooi en stro, straks zal blijken dat dit niet vuurbestendig is. Het kan misschien wel heel veel volume hebben; je kunt geld hebben, je kunt roem hebben en allerlei bezittingen. Mensen kunnen met de grootste achting over je spreken. Het kan nogmaals heel veel volume hebben, maar het is hout, hooi en stro. Wat zal straks blijken bij de Bema, bij het erepodium? Heeft Gerard Eras onlangs daar ook niet over gesproken? Welnu, straks bij de Bema, bij het erepodium, zal blijken wat de waarde van ons leven is geweest. Dat heeft niets te maken met prestaties. De vraag is: hebben we gebouwd in ons leven met hout, hooi en stro, of met goud, zilver en edelgesteente?

Goud, daar heb je het weer. Goud staat voor Gods heerlijkheid; dat wat onvergankelijk is. Zilver heeft te maken met de prijs die Hij betaald heeft. Edelgesteente, dat zijn stenen die licht doorlaten. Van al die elementen kun je natuurlijk heel veel zeggen, maar hout, hooi en stro is dat wat de mens zelf produceert. Ook godsdienstig, juist godsdienstig. Dat is allemaal eigen productie: hout, hooi en stro. Je kunt daar een enorme roem mee opbouwen, maar het zegt niets; het is namelijk mensenwerk. Of ben je gericht op wat Zijn Woord zegt en op wat Hij doet en Zijn plan, en de prijs die Hij betaald heeft? Mensen zeggen dan: "Ja, het gaat erom dat een mens zelf kiest." Of geloof je werkelijk in... maar dat is hout, hooi en stro, hoor. Alles wat een mens doet. Weet u waar het om gaat? Om dat zilver: de prijs die Hij betaald heeft. Waar ben je op gericht? Het ene blijft, het andere niet. En de vraag is: waar ben je in dit leven op gericht? We zullen straks aan het eind trouwens ook zingen: dat houdt zijn waarde en dat zal ook blijven bestaan.

Straks zal zichtbaar worden wat God in ons leven heeft kunnen doen. Niet wat wij gedaan hebben in ons leven, want dat is hout, hooi en stro, maar wat God in ons leven heeft kunnen doen. Dat is die erekrans, die onvergankelijke erekrans. Alleen al als Paulus formuleert: "die onvergankelijke erekrans", dan weet je al: daar is geen mensenwerk bij. Nee, het is de bekroning van wat Hij verricht in ons leven; wat Hij naar waarde schat, niet wat mensen naar waarde schatten. De tegenstelling is hier duidelijk. Velen lopen in die renbaan, maar zij doen dat om een vergankelijke erekrans. Daar is niets mis mee, maar het is menselijk. Waar het werkelijk om gaat, is dat er straks ook een onvergankelijke erekrans is weggelegd voor degene die zich in het leven op het onvergankelijke heeft gericht. Kortom: degene die gebouwd heeft met goud, zilver en edelgesteente.

Ik zal u nog een paar voorbeelden geven van datzelfde woord dat Paulus hier gebruikt. Hier spreekt hij dus over die stephanos, die onvergankelijke erekrans. In Filippenzen 4 vers 1 zegt hij: "Daarom, mijn geliefde broeders, naar wie mijn verlangen uitgaat, mijn blijdschap en kroon..." Hier gebruikt hij weer dat woordje stephanos, mijn erekrans dus. Hij zegt: "Staat alzo vast in de Here, geliefden." Mooi hè? Hij zegt: "Sta zo vast in de Here." Waar het om gaat is niet dat je beweegt of een heleboel doet, nee, dat je vaststaat. Waarom? In die genade van Hem en in dat wat Hij doet en wat Hij gesproken heeft. Sta daarin vast. Geliefden, weet dat je geliefd bent. Niet maar dobberen! Kijk, hij noemt die Filippiërs – daarom noem ik het ook even – hij zegt: "Jullie zijn mijn krans, mijn erekrans." Want God heeft mij gebruikt om jullie het Woord door te geven. Dat is geen prestatie van Paulus. Hij zegt: "Maar het is wel wat God door mij heen heeft mogen doen. Jullie zijn mijn erekrans."

In 1 Thessalonika 2 vers 19 zegt hij iets soortgelijks: "Want wie is onze hoop of blijdschap of erekrans (stephanos) voor onze Here Jezus bij Zijn komst, of in Zijn parousia? Wie anders dan jullie?" Weer ziet hij dat wat God door hem, door u en door jullie heeft bewerkt. Hij zegt: "Dat is die erekrans." Straks zal blijken hoezeer dat Gods werk is geweest en dat je betrokken bent in Zijn werk. Ik lees even verder. Hij zegt: "Ik loop dan ook niet maar in den blinde." Weer even dat beeld van de renbaan. Hij zegt: "Ik loop niet in den blinde," of letterlijk: op een onduidelijke wijze. Iemand die in een renbaan loopt, weet heel goed waar hij het voor doet. Die heeft één ding voor ogen: die focus waar we het over hadden. Je loopt niet zomaar in het wilde weg. Nee, over elke stap, zelfs elk onderdeel van de stap en hoe je je armen beweegt, over elk detail is nagedacht, want alles telt mee omdat je dat ene doel voor ogen hebt. Hij zegt: "Ik loop dan maar niet in den blinde. Ik ben ook geen vuistvechter die zomaar in de lucht slaat." Bij een geoefende bokser, een vuistvechter dus... ja, die spreken niet voor niets over een echte treffer. Dat betekent dat je echt doelgericht bent en perfect weet wat je doet. Dat is getraind om te winnen. Daar ging het Paulus om. Hij zegt: "Ik ben geen vuistvechter die zomaar in de lucht slaat."

Kortom, Paulus' hele leven ging voor goud. Dat is wat hij hier zegt. En als hij dat niet zegt, waar gaat het dan wel over? Dat zou u me dan eens moeten vertellen. Het mooie ervan vind ik vooral dat Paulus zijn leven hier op aarde wist in Gods hand, in Christus gerechtvaardigd, en dit leven had voor hem elke dag betekenis. Omdat straks zal blijken of het onvergankelijk is, of het waarde zal hebben straks. Niet of het nú waarde heeft. Weet u, het kan zo gek gaan in de wereld en in je leven. Allerlei dingen die nu zo belangrijk lijken, zullen uiteindelijk volstrekt onbelangrijk zijn. En omgekeerd: allerlei dingen die nu totaal onbelangrijk lijken, zullen straks echt ertoe doen. Ik hoorde van de week nog die uitspraak; ik was hem al vaker tegengekomen. Het is bijna een cliché, maar het is zo waar. Iemand zei: "Als iemand op zijn sterfbed ligt, zal hij nooit zeggen: ik had meer tijd aan mijn carrière of aan mijn werk moeten besteden." Dat hoor je nooit. Wat je wel vaak hoort is: "Ik had meer tijd aan mijn vrouw en kinderen moeten besteden." Ik zeg dat nu als een algemeen menselijke illustratie.

Kortom, pas aan het eind kun je het echt zuiver zien. Dan pas zie je echt: wat doet het er nou eigenlijk toe? Dat is nu ook zo in dit beeld. Waar gaat het nou eigenlijk om? Dat zal straks blijken bij de Bema. Straks in de opstanding zal blijken wat ons leven voor waarde heeft gehad. Is dat dan hout, hooi en stro? Of is het goud, zilver en edelgesteente? Of om in dit beeld te blijven: die erekrans, die onvergankelijke erekrans.

Nee, zegt Paulus, ik ben geen vuistvechter die zomaar in de lucht slaat. Ik tuchtig mijn lichaam. Hij gebruikt daarvoor een woord dat letterlijk betekent dat hij het in slavernij leidt. Dus: ik houd het in bedwang, of letterlijk: ik leid het in slavernij. Het is de gedachte die elke topsporter kent, om je lichaam onder volmaakte of maximale controle te brengen. 'Maximalen' natuurlijk... dat is geen Nederlands woord, nee, maar in elk geval is ook hier weer die gedachte van controle aanwezig.

Weten wat je doet; wat heeft waarde? Paulus zegt: ik tuchtig mijn lichaam, ik houd het in bedwang, om niet, na aan anderen gepredikt te hebben — aan anderen te hebben geproclameerd, te hebben geheraut — wellicht zelf afgewezen te worden. En ik denk dat er hier in de zaal misschien wel velen zitten die zeggen...

▶ 38:44 Diskwalificatie: de Werkelijke Betekenis van Afgewezen Worden ↑ hoofdstukken

Was Paulus daar dan bang voor? Was hij er bang voor om afgewezen te worden? Laten we eerst eens kijken naar dit woordje. Het woord dat hier gebruikt wordt — u ziet het ook in de interlinie — is letterlijk 'ondeugdelijk'. Het heeft de betekenis van gediskwalificeerd. Kwalificatie wil zeggen dat je de kwaliteiten hebt en goedgekeurd bent; in het andere geval ben je gediskwalificeerd. Dan mis je de kwaliteiten en word je dus afgekeurd.

En kan dat dan? Kan je leven... laat ik het zo zeggen: Paulus zegt dat hij anderen gepredikt heeft, maar als hij nu niet werkelijk zou gaan voor die erekrans, voor het onvergankelijke, dan zou zijn leven alsnog gediskwalificeerd zijn. Dan blijft het weliswaar waar dat er geen veroordeling is voor hen die in Christus Jezus zijn. Dat is straks trouwens totaal niet aan de orde bij de Bema: of je wel of niet veroordeeld wordt. Wat wel zal blijken, is wat de waarde is geweest van dit bestaan hier op aarde.

Gaat dat dan allemaal in rook op? Als er sprake is van hout, hooi en stro, dan was dat op aarde misschien ooit heel belangrijk, maar straks zal blijken dat het helemaal niets is. Ik gebruik nu verschillende beelden door elkaar, maar ik hoop dat u mij begrijpt. Als het goud, zilver en edelgesteente is, dan zal het zijn waarde blijken te hebben.

Waar Paulus op gericht was — en 'bang' is zelfs helemaal niet het juiste woord — was die erekrans. Dat wil zeggen: de waarde en de eer van ons leven. Dat is geen automatisme. Het is niet zo dat alle gelovigen per definitie een waardevol leven leiden. Dat is wat Paulus zegt. Voor hem gold: ik ben gericht op dat onvergankelijke, op die onvergankelijke erekrans. Kortom: gericht op dat goud. Maar dat is geen vanzelfsprekendheid, en dat heeft hij met dit beeld van de wedstrijd naar voren gebracht. En nu gaat hij verder.

▶ 41:38 Een Bijbels Beeld: de Doop in Mozes en het Geestelijke Voedsel ↑ hoofdstukken

Het is een heel nieuw hoofdstuk, maar het lijkt ook weer een heel nieuw begin. Paulus gaat een Bijbels beeld gebruiken, maar zoals ik zojuist al even naar voren bracht: feitelijk zet hij zijn betoog gewoon voort. Hij zegt: "Ik stel er prijs op, broeders" – of letterlijk: "Ik wil, broeders, dat jullie weten dat onze vaderen..." Hij schreef deze brief samen met Sosthenes, dat was ook een Jood, dus daarom zegt hij "onze vaderen". Allen waren zij onder de wolk. Wat hij nu in het vervolg gaat doen, is opnieuw doorspreken over dat winnen en verliezen, maar nu niet aan de hand van een algemeen menselijk voorbeeld, maar aan de hand van een Bijbels voorbeeld.

Hij zegt: "Ik wil dat jullie weten dat onze vaderen allen onder de wolk waren en allen door de zee heen gingen." Dat wil zeggen: allemaal hadden ze geschuild achter het bloed van het lam. Vervolgens zijn ze door de zee gegaan; dat is het geweldige godswonder van de Schelfzee. Achter Mozes aan, verlost uit Egypte. Allemaal! "Allen lieten zich in Mozes dopen," staat er in de NBG-vertaling, maar dat staat er eigenlijk niet. In de Statenvertaling staat geloof ik: "Allen werden gedoopt." Het is niet: "lieten zich dopen". Dat is een terminologie die je nooit in de Bijbel tegen zal komen, wel in onze NBG-vertaling, maar helaas. Ik ben eigenlijk blij dat het er niet zo staat.

"Allen werden in Mozes gedoopt." Dat is ook een van de thema's in de Korinthebrief. Want als hij dan even later zegt in hoofdstuk 12: "Want wij allen zijn in één Geest tot in één lichaam gedoopt." Dat zijn Joden, dat zijn Grieken, dat zijn slaven, dat zijn vrijen. Even voor de goede orde: dat is geen doop in water, maar dat is een doop in Geest. Als je Zijn Geest ontvangt, dan word je in die Geest gedoopt tot in één lichaam. Er komt geen druppel water bij te kijken.

Paulus gebruikt nu dit beeld van Israël dat verlost is uit Egypte om achter Mozes aan te gaan. Ze werden allen in Mozes gedoopt, in de wolk en in de zee. Nou, dat was natuurlijk geen letterlijke waterdoop, maar het gaat om het beeld. In ieder geval is dat waar Paulus dit voor opvoert. Ze waren dus allemaal verlost, allemaal waren ze gedoopt tot in Mozes, in de wolk en in de zee. "En allen hetzelfde geestelijke voedsel aten." Wat voor voedsel was dat? Dat was het manna uit de hemel. Vandaar ook dat hij zegt dat het feitelijk geestelijk voedsel was. Manna spreekt van het Woord dat uit de hemel komt. In die zin was wat Israël in de woestijn at in de letterlijke zin zelfs hemels voedsel. Allemaal aten ze van hetzelfde geestelijke voedsel.

"En allen dezelfde geestelijke drank dronken." Valt het op dat Paulus iedere keer zegt: "allen"? Allemaal, allemaal stuk voor stuk. Allemaal waren ze verlost, allemaal waren ze gedoopt, allemaal aten ze geestelijk voedsel en allemaal dronken ze van dezelfde geestelijke drank. Dat wil zeggen: dat was water uit de rots. Dat was heel bijzonder, vandaar ook de term "geestelijke drank". Want hoezo geestelijke drank? Wel, zij dronken uit een geestelijke rots welke met hen meeging. U kent die geschiedenis van die rots wel. Waar zou dat van spreken? Dat is niet zo moeilijk, want die rots was de Christus. Dat wil zeggen dat die rots staat voor Christus; hij representeert Hem, is een beeld of een type van Christus. Dat is trouwens altijd zo.

Wat is er allemaal niet in de rots te verkrijgen? Schuilen in de rots; Mozes die in de rotholte werd geplaatst en God voorbij zag komen; honing uit de rots. En hier lees je dat er op de rots werd geslagen en dat er levend water uit voortkwam. Er werd trouwens geslagen met de staf, een beeld van opstanding. Dat was diezelfde staf die ooit levend werd bij de Farao. Diezelfde staf die hij ooit omhoog hield in de strijd, waarin de overwinning was gelegen in de strijd met Amalek. U begrijpt dat er van die staf een enorme sprake uitgaat. Die staf vertroost ons, al gaan we door een dal van diepe duisternis, van de schaduw des doods. Het spreekt namelijk van leven, van opstandingsleven.

Waarom zeg ik dit alles nu? Omdat die rots een uitbeelding is van de Christus. En dat water wat eruit voortkomt, was feitelijk geestelijke drank. Wat Paulus zegt is: allemaal verlost, allemaal waren ze gedoopt, allemaal aten ze hemels voedsel en allemaal dronken ze geestelijke drank uit de rots die een beeld is van Christus. En nu komt Paulus' punt: allemaal! Tot dusver zouden de Korinthiërs kunnen zeggen: "Dat is eigenlijk een plaatje van ons: verlost uit Egypte, gedoopt tot in één lichaam, allemaal drinken we die geestelijke drank en eten we hemels voedsel." En dan zegt Paulus er iets bij.

▶ 48:13 Typologie: Neergeveld in de Woestijn Door Ongeloof ↑ hoofdstukken

En toch heeft God in het merendeel van hen geen welgevallen gehad. Dat wil zeggen: in hun leven. Ze waren een geliefd volk, daar niet van. Het gaat even om het type, maar niettemin is het merendeel, de meerderheid, neergeveld in de woestijn. Wat heet een meerderheid? Voor al die duizenden zijn er maar twee aangekomen in het beloofde land. Waar of niet? Jozua en Kaleb, dat zijn de enige twee die ooit de verlossing uit Egypte hadden meegemaakt en die ook arriveerden in het beloofde land.

Ziet u de connectie met waar we het eerder over hadden? Allen lopen in de renbaan, maar niet iedereen krijgt die prijs. Nu gebruikt hij dit beeld: allemaal verlost, geschuild achter het bloed, allemaal geestelijke drank, allemaal geestelijk voedsel, gedoopt in dat ene lichaam, enzovoort. En toch, zegt Paulus, heeft God in het merendeel, de meerderheid, geen welgevallen gehad. Ze zijn neergeveld in de woestijn. En dan zegt hij: "Ja, wacht even, dit staat er niet zomaar." Deze gebeurtenissen, deze dingen zijn ons ten voorbeeld geschied. Er staat letterlijk: deze dingen zijn typen.

Nou, dat lijkt me duidelijk. Alles in de Bijbel is typologisch en Paulus zegt dat hier ook zo. Deze dingen zijn typologisch; ze zijn een beeld van. Ze representeren een veel grootsere waarheid. Het verwijst naar Christus en ons deel, enzovoort. Het zijn typen van ons geworden, opdat wij, zegt Paulus, geen lust tot het kwade zouden hebben zoals zij die hadden. Dat wil zeggen: zij waren niet gericht op wat God had gesproken. Dat was de grote bron van de ellende.

Paulus laat het eigenlijk niet zozeer klinken in 1 Korinthe 10, maar andere Bijbelgedeelten wel. Lees eens een keertje Hebreeën 3 en 4; dat zijn twee hoofdstukken die daar vrijwel uitsluitend over gaan. Waardoor konden zij niet ingaan in het beloofde land? Er staat gewoon pal bij – en dat staat ook al in het Oude Testament: door ongeloof. Ze vertrouwden niet op God. Het had niks te maken met het feit dat Israël niet goed presteerde, hoor. Dat zou je denken: ze deden niet goed hun best. Nee, ze vertrouwden God niet.

Het was eigenlijk iedere keer weer hetzelfde laken een pak. Ze waren nog niet verlost en toen wantrouwden ze God alweer; ze dachten dat ze zouden omkomen in de woestijn. Moet je nagaan dat je dat allemaal net meegemaakt hebt en dan toch... Dat is natuurlijk dat ongeloof: het God niet vertrouwen. Alles wat er misging en waardoor men neergeveld werd, had daarmee te maken: met het feit dat men God niet geloofde.

Ze waren verlost, jazeker. Ze waren gedoopt, jazeker. En dan heb ik het niet over de waterdoop. Ze waren gedoopt in Christus – of laat ik het anders zeggen: zij waren, net als de Korinthiërs, gedoopt in dat lichaam van Christus. Ze hadden allemaal geestelijk voedsel en toch leefde het merendeel niet in geloof. Men steunde niet op dat onvergankelijke en had daar het oog niet op gericht. En dan gaat Paulus nu wat voorbeelden geven.

▶ 52:02 Waarschuwingen voor Ons: Afgoderij, Ontucht en Morren ↑ hoofdstukken

Ik ga er niet te diep op in, maar ik wil deze punten wel even laten passeren. "Wordt ook geen afgodendienaars zoals sommigen van hen," zegt Paulus dan. Dat was trouwens ook een enorme verleiding voor de Korinthiërs, ook echt onder sociale druk. Juist in deze hoofdstukken heeft hij het daarover. Er werden daar offermaaltijden gehouden en bij allerlei gelegenheden werd iedereen daarvoor uitgenodigd. Wat Paulus zegt is: als je God kent, dan neem je daar uiteraard geen deel aan. Natuurlijk, als je de ene God kent, dan ga je niet aan zo’n afgodenmaaltijd deelnemen. Maar vergis je niet: sociaal kom je daarmee in een isolement terecht. Bij allerlei gelegenheden, ook bij sociale hoogtepunten zoals bruiloften, word je geacht aanwezig te zijn. Als je je daar dan aan onttrekt, is dat niet leuk. Dat doe je liever niet.

We hebben het nu over de Korinthiërs, maar vandaag is het niet anders. Op het moment dat je staat op het Woord en daarop steunt, kun je geen compromissen sluiten. Dan kun je toch moeilijk gaan deelnemen aan gezelschappen waar men de ene God niet kent en niet als God erkent. Feitelijk maakt het verhaal van toen in de woestijn, de dagen van de Korinthiërs en de situatie van nu geen echt groot verschil. Denk daar maar eens over na. Wordt ook geen afgodendienaars, zoals van sommigen van hen geschreven staat. U kunt het zomaar nalezen; ik ga daar nu verder niet op in. Het volk zette zich neer om te eten en te drinken en ze stonden op om te dansen. Ja, wie wil dat niet? Wie wil zich daaraan onttrekken? Maar ja, daar ging het nu juist wel om.

Paulus zegt ook dat we geen ontucht of hoererij zouden plegen. In het Grieks staat daar porneia. Dat lijkt me een woord dat veelzeggend genoeg is. Weet u wat porneia is? De aardigheid is dat Paulus het in deze brief zelf ook uitlegt: porneia is seksuele gemeenschap met een ander dan de eigen man of vrouw. Ik heb hier het bonnetje erbij gedaan. Dat is porneia. En dat was heel actueel onder de Korinthiërs, want hij zegt zelfs: "Er is onder jullie sprake van een hoererij zoals die zelfs in de wereld niet gevonden wordt." Heel hoofdstuk 5, 6 en 7 gaat daar voor een groot gedeelte over. Dus dat wat er in de woestijn ooit plaatsvond en dat wat er in die Korinthische wereld allemaal te doen was, was vergelijkbaar. Het is niet zo moeilijk om het type daarin te zien. "Laten we geen hoererij plegen zoals sommigen van hen deden," en er vielen op één dag drieëntwintigduizend mensen. We weten uit Numeri 25 zelfs dat het er uiteindelijk vijfentwintigduizend waren – misschien niet allemaal op één dag, maar goed.

Laten we de Heer niet verzoeken, wat eigenlijk uitproberen of testen betekent. Paulus doelt hier op verschillende geschiedenissen, want ze deden dat diverse keren. Ze verachtten het geestelijke voedsel en al die dingen die hier genoemd worden. We krijgen er straks nog eentje, maar het heeft allemaal te maken met ongeloof: het niet vertrouwen op wat God gesproken heeft. Voor het oog, voor het oor en voor het gevoel is het allemaal zo vanzelfsprekend; het lijkt zo aannemelijk wat zij deden. Maar u weet het: ze kwamen om door de slangen.

Paulus zegt er dan nog bij: "En mort niet." Een van de kenmerken van vertrouwen en geloof is dat je vrede hebt. Ik gaf zojuist het voorbeeld van Jozua en Kaleb. Dat waren van die twee kerels... het zou mooi zijn om daar eens diverse Schriftgedeelten voor aan te voeren. Dat waren mensen die vertrouwen hadden op God. Zij waren twee van de verspieders en toen ze terugkwamen, zeiden alle andere verspieders: "Nee, dat gaat niet goed. We hebben daar mensen gezien als reuzen, daar komen we nooit in. Dat land kunnen we nooit innemen." Maar wat zeiden Jozua en Kaleb? "God heeft gesproken dat we dit krijgen, het is gewoon gratis voor ons. Hij heeft het beloofd, dus gebeurt het ook." Voor het oog hadden Jozua en Kaleb verschrikkelijk ongelijk. Ze waren niet realistisch, ze hadden geen gevoel en konden zich niet inleven in al die mensen voor wie het zo moeilijk was om zo’n stap te zetten. Je zou een hele rits argumenten tegen Jozua en Kaleb op een rijtje kunnen zetten, maar Jozua en Kaleb hadden gelijk. Zij hadden rust en vertrouwen: God heeft gesproken.

Aan het einde van zijn leven is Kaleb inmiddels een vent van 84, maar dan blijkt hij nog zo fris als een hoentje te zijn. Hoe zeg je dat? Een jonge man! Waarom? Je leest dat hij steunde op God. Hij was in zijn oude dagen jong van geest gebleven. Waarom? Omdat hij putte uit de bron, een onvergankelijke bron. Hij mopperde niet. Het heilige volk was toch altijd aan het mopperen? Ondankbaarheid. Maar als je Gods genade kent en als je staat in dat fundament van de genade, dan heb je altijd reden om te danken. Sta daar gewoon in. Dan heb je altijd reden om te danken en altijd reden om blij te zijn. Dan weet je dat de dingen die tegen lijken te zitten, alleen maar schijn zijn. Dus kun je ook daar op voorhand God al voor danken.

De clou is: vertrouw je Hem echt? Je kunt wel zeggen dat je van de geestelijke drank drinkt en geestelijk voedsel tot je neemt, dat je verlost bent... ja, nou en? Maar het feit dat je ooit overtuigd bent in je hart, wil niet zeggen dat je leven vandaag waardevol is. Je kunt je vandaag gewoon bezighouden met volstrekt waardeloze dingen, ook al is het hartstikke godsdienstig. Maar één ding raak je dan kwijt: je dankbaarheid. "Mort niet zoals sommigen van hen deden." Ze kwamen om door – letterlijk staat er – de uitroeier, de verderver. Over die details gaan we het nu zeker niet hebben, want ik moet echt wat sneller gaan.

Paulus zegt dat dit de Israëlieten in de woestijn is overkomen tot een voorbeeld voor ons. Letterlijk staat er typikos, eigenlijk gewoon typologisch. Dit is hun typologisch overkomen. In alle opzichten; en dan heb ik het niet alleen over die staf, de rots, de geestelijke drank en het voedsel uit de hemel. Alles! De zeedispleet, maar ook deze lessen. Allemaal hadden ze daaraan deel en toch kwamen ze om in de woestijn. Waarom? Hun dagelijks leven was waardeloos, ondanks het feit dat men "in Christus" was. Deze dingen zijn hen overkomen typologisch en het is opgetekend ter waarschuwing. Eigenlijk staat er niet het woord waarschuwing, maar attendering. Het is om ons attent te maken, dat wij daarop geattendeerd zouden worden. Inderdaad, je kunt zeggen dat het een waarschuwend effect heeft, maar het is: let daar eens op. Voor wie? Voor ons, over wie de einden der aionen gekomen zijn.

Daar zou ik graag bij een andere gelegenheid wat meer over willen zeggen. Het heeft in ieder geval te maken met het feit dat degenen die in Christus zijn – wij allen die geloven en in ons hart overtuigd zijn – een nieuwe schepping zijn (2 Korinthe 5). Daarmee zijn we feitelijk al aan het einde gekomen van het hele plan van God. Daar zijn wij al in geplaatst. Een schitterende waarheid. Maar sta je daar ook in?

Daarom zegt Paulus: wie meent te staan, gaat daar niet op voorhand van uit. Wie meent te staan – dat kan – ziet toe dat hij niet valle. Met andere woorden: het gaat om één ding, namelijk de focus. Dat afzien op één ding, namelijk: staande blijven. Niet jachten en jagen en bewegen, maar staande blijven.

Waarin dan? In dat Woord en niks anders, in dat onvergankelijke. Dat goud, dat zilver, dat edelgesteente – weet u wel, die stenen die al het licht doorlaten – daarin. Ik heb die verwijzing gemaakt naar het laatste vers van 1 Korinthe 15. De Korinthiërs waren erg; ze stonden wel, maar ze waren niet standvastig, lees je. Wees daarom onwankelbaar, steeds overvloedig in het werk van de Heer. Dat wil zeggen: in Zijn werk. Dat wat Hij doet. Dus het gaat allemaal om dat staande blijven.

En dat laatste vers laat ik dan maar even voor wat het is, want dat voert me dan te ver. Hij zegt – laat ik het alleen lezen: "Jullie hebben geen bovenmenselijke verzoeking te doorstaan. God echter is trouw." En dat is nu juist het punt. Sta daarop. En blijf daarop staan als alles tegen lijkt. Dat wil zeggen: iedereen zegt dat het anders is. God zegt wel dit, maar iedereen zegt dat het anders is. Het lijkt anders, het voelt anders.

God is trouw. God zegt niet zomaar wat. Dat is onvergankelijk. Al die menselijke opinies die ze allemaal zo goed weten en beter weten... Met alle titels die er misschien nog bij horen en alle organisaties die ze vertegenwoordigen. Als ze denken het beter te weten dan God, dan hebben ze mooi... hoe zei mijn schoonvader dat altijd? Dan hebben ze mooi van de bok gedroomd. Dat is niet zo. God is trouw en Zijn Woord houdt stand.

En Hij zal ook niet gedogen dat jullie boven vermogen verzocht worden. Het is helemaal geen bovenmenselijke strijd. Het is geen prestatie. Hij is trouw en met de verzoekingen die er zijn, zal Hij ook voor de uitkomst zorgen. Hoezo? Zodat je ertegen bestand blijft, oftewel dat je blijft staan in dat Woord. Nu zie ik dat die dia niet helemaal goed zichtbaar is.

▶ 01:04:46 Samenvatting: de Kwalificatie voor het Onvergankelijke Loon ↑ hoofdstukken

Maar goed, laat ik het even op een rijtje zetten. Dit is de samenvatting van vanmiddag. Wat heeft Paulus gezegd? Het uitgangspunt was 1 Korinthe 9 vers 23: "Alles doe ik ter wille van het evangelie, om er zelf ook deel aan te verkrijgen." Hoezo deel aan te verkrijgen? Hij geeft dan een paar voorbeelden. Eerst het voorbeeld van de renbaan en de wedstrijd, vervolgens het beeld van de woestijnreis in hoofdstuk 10, en eerder had hij al het beeld gegeven van dat bouwwerk in 1 Korinthe 3.

Ik wil ze graag parallel laten lopen, zodat u ziet wat telkens de overeenkomst is. In de renbaan lopen ze allen, maar slechts één ontvangt de prijs. Dat was de metafoor. Bij de woestijnreis waren ze allen bevrijd, gedoopt en ontvingen zij geestelijk voedsel en geestelijke drank. Maar het merendeel werd neergeveld, omdat men in de praktijk niet geloofde. In het beeld in 1 Korinthe 3 was het zo dat iemands werk stand moet houden; dat is het selectiecriterium.

Er is sprake van diskwalificatie in hoofdstuk 9 als je "in den blinde" loopt. Als je niet weet waar je naartoe gaat, loop je in het wilde weg en kom je in aanmerking voor diskwalificatie. Dan heeft je leven geen kwaliteit en geen blijvende waarde. Een ander beeld daarvoor is dat je zomaar een beetje in de lucht slaat, als een bokser die niet weet waar hij mee bezig is. In het beeld van de woestijnreis is dat afgodendienst, hoererij, het verzoeken van de Heer en morren. Dit zijn allemaal varianten van een en hetzelfde fenomeen, namelijk van ongeloof. In het andere beeld van het bouwwerk is het hout, hooi en stro; het vat vlam en er blijft helemaal niks van over.

Als het gaat om kwalificatie, dan is het in die sportwedstrijd van belang om zich in alles te beheersen en de controle over het lichaam te hebben. Bij de woestijnreis zegt Paulus: "Wie meent te staan, zie toe dat hij niet valle." Het gaat erom dat je bestand bent, oftewel dat je daarop blijft staan. In het beeld van het bouwwerk is het goud, zilver en edelgesteente. Dat is het enige waar het om gaat: het onvergankelijke. Dan krijgt elke dag werkelijke betekenis. De waarde van elke dag gaat dan schitteren en Zijn licht gaat schitteren. Dan mag hij spreken van de prijs die Hij betaald heeft voor allen, en van Zijn heerlijkheid. Dit leven hier, dat helemaal vergeven is van vergankelijkheid — alles gaat immers voorbij — krijgt dan een onvergankelijke waarde.

Dan ben je bij de laatste kolom, het einddoel. Wat wacht, is de prijs, de erekrans, de stefanos. Wat hier wacht — dat is stilzwijgend eigenlijk de gedachte in 1 Korinthe 10 — is het beloofde land, dat het merendeel niet bereikte. En in 1 Korinthe 3 wordt ook al gesproken over loon. Weet u wat God beloont? Dat is het werk dat Hijzelf gedaan heeft. Dat vind ik nog het allermooiste, zodat er geen enkele menselijke eigen eer bij is. Het is geen prestatie; het is steunen op wie Hij is en wat Hij verklaart: Zijn belofte, Zijn leven, Zijn prijs. Daarin te staan en je er niet van af te laten brengen, dat is wat ik vanmiddag naar voren heb willen brengen waar het Paulus om ging.

Welke bonus valt er te behalen? Wat is de waarde van dit leven? Dat wordt bepaald door wat straks van waarde zal zijn gebleken in dit leven: het onvergankelijke. Dat is wat Paulus in deze brief naar voren brengt en ik hoop daarmee ook antwoord gegeven te hebben op een aantal vragen. Men zou nog kunnen zeggen dat het ene beeld een algemene uitspraak is voor iedereen, begrijpelijk voor iedere natie, terwijl het andere specifiek over Israël gaat en refereert aan dingen die in de Schrift naar voren worden gebracht. Maar het punt is vooral dat dit algemeen menselijke beelden zijn die voor iedereen gelden, ook voor de Corinthiërs die niet naar het vlees, maar wel geestelijk met deze geschiedenissen verbonden zijn.

▶ 01:10:34 Vragenronde: Standhouden in de Genade ↑ hoofdstukken

Terwijl ik deze dingen zo uiteenzet, kan dat ook weer andere vragen oproepen. Er is één ding waar ik graag nog wat meer over had willen zeggen, maar daar moeten we voor een andere keer nogmaals een keertje over doorgaan. En dat is wat die onvergankelijke eerkrans dan straks precies is. Straks is er het onvergankelijke opstandingslichaam, maar er zijn ook kransen. Dat wil zeggen: zal er nog iets zichtbaar zijn? Hoe zal het zichtbaar zijn wat God in ons leven hier op aarde gedaan heeft? Het is onvergankelijk, dus dat blijft. Daarom zei ik: laten we niet zo minachtend en verachtelijk spreken over al die oude beelden van vroeger. Laten we eerst eens een keertje de vraag stellen: wat is het dan wel, als je dat al zou verwerpen?

Het is alles uitgenodigd, het is alles ons gegeven. Er hoeft niks, het is klaar. Toch heb ik het idee dat er op de een of andere manier werk achter zit. In deze context? Nee, ik voelde dat anders aan, maar ik heb het idee dat wanneer je op die baan loopt, die sporters er immers voor zorgden dat ze van alles ontdaan waren en echt in topconditie waren. Maar toch, ja, het is klaar, we zijn in Hem en we hoeven niks meer, maar toch moeten we dat loon... nou, mogen we dat?

Ik denk dat ik jouw vraag heel goed begrijp. En wat ik nu vanmiddag gedaan heb, is dat ik zinsdeel voor zinsdeel ben langsgelopen, soms woord voor woord door de tekst. Wat mij altijd weer zo opvalt in de brieven — ik heb vorige week in Zoetermeer gesproken over Kolossenzen 2 — is altijd weer dat enorme accent op staande blijven. In feite is dat hier ook weer de gedachte, namelijk: standhouden.

Want wat jij nu zegt, Dubbele, is: het is alles genade. Alles is genade. Ja. Maar wat betekent dat nu voor ons vandaag? Dat we in die boodschap van 'het is alles genade' blijven staan. En het is niet vanzelfsprekend dat je daar dus niet van afgebracht kunt worden. Want waarom zou Paulus anders zeggen dat u zich niet moet laten afdrijven? Dat is niet een soort hypothetisch ding dat eigenlijk helemaal niet kan plaatsvinden; nee, dat is juist de realiteit. Van de Korinthiërs wordt dat gezegd en van de Galaten lezen we dat ook: dat het merendeel gewoon is afgeweken van die boodschap. Dat is dus niet zomaar iets hypothetisch, zo van 'dat zou zomaar eens een keertje kunnen'. Nee, dat gebeurt.

En daarom: blijf daarin staan, in die boodschap van goud, van zilver en dat edelgesteente. Dat is toch dat onvergankelijke wat Hij geeft? Blijf daarin staan. Dat is eigenlijk wat ik hier ook zelf van versta. Dat is wat kwalificeert. Dat is ook onvergankelijk. Al ons eigen werk, dat is vergankelijk. Nou, dat geloof ik nu nog steeds wel. En in de maatschappij betekent het zoveel, ook in ons dorp. Ze zegt: "Ja, alsjeblieft, laat mij voorbijgaan, voortaan is mij weggelegd de kroon der genade die de Vader, God, mij geven zal... aan ieder die Zijn verschijning heeft liefgehad." Dat vind ik er alweer in zitten. Ik zeg ook: wees stil. Amen.

Nou, was dat het zo? Zijn er nog meer opmerkingen of vragen? Zo niet, dan denk ik dat we er verstandig aan doen om af te sluiten. Ik zou zeggen: overweeg deze dingen nog eens. Ik heb ze zo goed mogelijk naar voren willen brengen en vooral gewoon de Schrift willen laten spreken. En u mag als een Bereeër nagaan of deze dingen alzo zijn. Dank u wel.