▶ 00:00 Introductie en het 'totdat' van Efeze 4 ↑ hoofdstukken

Het onderwerp waar ik u vanmorgen graag eens bij wil bepalen, vrienden, jongens en meisjes, dames en heren, sluit heel sterk aan bij het onderwerp waar we het twee weken geleden ook over hadden. Toen hadden we het over Efeze 4 en ik kom daar nog weer even op terug, want in dat gedeelte speelde het woordje ‘totdat’ een heel grote rol.

Afgelopen donderdag had ik een Bijbelstudie in Rotterdam en toen kwam het laatste gedeelte van Matteüs 23 aan de orde. Daarin speelt het woordje ‘totdat’ eveneens een grote rol. Het is, net als het gedeelte in Efeze 4, enorm veronachtzaamd. Er is zoveel onwetendheid en onkunde over, met alle gevolgen van dien. Ik ben daar eens mee aan de slag gegaan en ik dacht: het is eigenlijk opmerkelijk, de rol van dat woordje ‘totdat’.

Ik ging zomaar wat bladeren en de concordantie erop naslaan. U begrijpt dat als je het woordje ‘totdat’ gaat opzoeken in de Bijbel, met alle verschillende varianten daarop in de grondtekst, je natuurlijk een enorme lijst krijgt. Dat is duidelijk. Maar het was niet moeilijk om een aantal enorme ‘totdats’ te vinden die echt een gigantisch verschil maken, maar die ook allemaal zozeer onder het stof zijn gekomen. Ze zijn totaal miskend en onbegrepen, of op zijn minst vergeten. Vanmorgen wil ik u bepalen bij een vijftal daarvan.

Ik wil eerst beginnen bij Efeze 4, waar we het de vorige keer over hadden, om nog eventjes scherp te krijgen waar het toen over ging. Ik wil daarbij laten zien hoe het woordje ‘totdat’ juist de clue aangeeft van de gaven die de Heer gegeven heeft. Want daarover ging het in vers 11: over de Heer Jezus Christus die inderdaad gaven gegeven heeft. Over dat woord is naderhand nog wat discussie geweest over hoe dat precies zat; in de Bijbelstudie is daar al wat toelichting over gegeven.

Het hele verhaal is – en daar wil ik mee volstaan zonder het allemaal grammaticaal en taalkundig te ontleden – dat hier een woord wordt gebruikt in een heel specifieke Griekse grammaticale vorm. Dit geeft aan dat het een feit is en dat het voltooid is. Er wordt gezegd: Hij die is opgevaren, heeft inderdaad apostelen gegeven, en profeten, evangelisten, herders en leraars. Dat zijn allemaal gaven die Hij inmiddels gegeven heeft. Er staat bij: "om de toebereiding van de heiligen". Ik ga het niet nog eens dunnetjes overdoen, maar ik wil u nog even herinneren aan dit woord dat daarin zo pontificaal naar voren komt. Hij heeft toen die gaven gegeven en dat is voltooid.

Dat gebeurde met het oogmerk: om de toebereiding van de heiligen, tot in werk van bediening, tot in opbouw van het lichaam van de Christus. Die gaven heeft Hij gegeven met dit doel, en die gaven houden op, namelijk: "totdat wij allen zouden bereiken, tot in de eenheid van het geloof en van het besef van de Zoon van God." Vergis u niet: wat de Zoon van God weet, wat Hij Zich realiseert en beseft, dat heeft Hij allemaal doorgegeven. Hij heeft het verteld en via die gaven heeft Hij het bekendgemaakt aan dat lichaam, de Ecclesia.

Nu is het woord gesproken; het woord is compleet. De gaven hebben hun functie gehad en hebben het woord doorgegeven in hun dagen, om het vervolgens zwart op wit achter te laten. Daarop steunen we nu. We hebben nu kennis van het besef van de Zoon van God en de eenheid van het geloof. Het is niet meer fragmentarisch – een brief hier, een stukje daar en nog een boekje elders. Nee, het is allemaal één, het is bij elkaar gebracht. Sinds die dagen is de Ecclesia volwassen geworden, omdat die gaven gegeven zijn en hun werk, het Woord van God, gecompleteerd is. Sinds die Schriften af zijn en een totaliteit vormen van zeventig boeken – alleen dat al zou een hint moeten zijn, volheid in het kwadraat – opdat wij niet meer onmondigen zullen zijn, op- en neergolvende en rondgedragen wordende in elke wind van onderwijzing en elke wind van leer.

Als het Woord van God compleet is gemaakt, dan is de Ecclesia volwassen geworden. In de begintijd stond men nog onder autoriteiten en onder mensen die zeiden hoe het zat, maar inmiddels zijn de Schriften er. Sinds die tijd zijn we in het stadium van volwassenheid gekomen en wij allen zijn daarin volkomen gelijk. U begrijpt dat het woordje ‘totdat’ daarin een enorme rol speelt. Hij heeft gegeven en het heeft een ‘totdat’. Sindsdien zijn we officieel niet meer onmondig. Dat is de status nu. Of je daarvan profiteert of het rendement daarvan beleeft, is een tweede, maar dat is het oogmerk. Het betekent dat de Ecclesia volwassen is sinds de Schriften compleet zijn.

Het gaat erom dat we dat ook zouden beleven in de praktijk. Mensen, de Schriften zijn compleet. We zijn niet meer onmondig en we kunnen het allemaal zwart op wit lezen om elkaar daarmee te dienen. Daarin is geen hoog en laag, meer of minder. De een staat niet boven de ander, want dat is allemaal onmondigheid. Dit is zo belangrijk omdat de hele kerkhistorie dit totaal veronachtzaamd heeft. Daarin speelt hiërarchie een rol, met kerkelijke autoriteiten, synodes en voorgangers. In dat hele circuit is het altijd weer: "Je moet doen wat wij zeggen, je moet denken wat wij vinden en wij hebben onze geschriften waar je je aan moet houden." Maar dat is allemaal onmondigheid. De Schriften zijn compleet. We zijn volwassen en mogen zelfstandig rondom de Schrift samenkomen om elkaar te dienen. Daarin is geen plaats meer voor onmondigheid. Wat een status hebben we daarin bereikt! Dat was de vorige keer.

▶ 09:05 Het 'totdat' voor Israël in Mattheüs 23 ↑ hoofdstukken

Nou, daar ga ik dus. Dat heb ik nu eens even kort samengevat en nu gaan we naar Matteüs 23. Ik wees er zojuist al even op, omdat ik daar afgelopen donderdag in Rotterdam ook over sprak. Eigenlijk ging het daar over Matteüs 24, het hoofdstuk dat hierop volgt, want hier in Matteüs 23 vind je dat de Heer afscheid neemt van Jeruzalem. Dit is Zijn laatste publieke optreden. Je zou eigenlijk het hele verband er eventjes op na moeten slaan en dan zien dat de Heer in Matteüs 23 een, nou ik mag wel zeggen, striemende rede heeft gehouden tot de Farizeeën en de schriftgeleerden: het zevenvoudig 'wee'. Wee u!

Ook toen was er sprake van autoriteiten die zich feitelijk in de plaats hadden gesteld van het Woord van God. Dat is wat Hij hen ook kwalijk nam: "Jullie hebben het Woord van God krachteloos gemaakt door jullie overleveringen." Dat is wat in al die weeën doorklinkt. En dan zegt Hij — en dat is het laatste, al moet ik er eigenlijk nog aan toevoegen wat we in vers 37 lezen, ook al heb ik dat nu niet op de dia staan — de Heer zegt daar: "Jeruzalem, Jeruzalem." Hij zegt het huilend; er klinkt een traan in door. Je ziet het als het ware voor je. Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en stenigt wie tot u gezonden zijn! Hoe dikwijls heb ik u willen vergaderen, zoals een hen haar kuikentjes, maar jullie hebben niet gewild.

In die bewogenheid zegt Hij dan: "Zie, jullie huis wordt aan jullie overgelaten." De Heer stond hier op het tempelplein in Jeruzalem. "Zie, jullie huis wordt aan jullie overgelaten." Eigenlijk staat er 'woest overgelaten', verwoest namelijk. Precies veertig jaar later zou dat hele tempelcomplex in vlammen opgaan. Er zou geen steen op de andere blijven staan en heel Jeruzalem is in vlammen opgegaan. Dat is wat er in die generatie is gebeurd. "Zie, jullie huis wordt aan jullie overgelaten. Want Ik zeg u, gij zult Mij van nu aan niet meer zien." Dit is dus echt een afscheid. De Heer zegt tegen Jeruzalem: "Jullie zullen Me niet meer zien." Dit was het laatste publieke optreden. Twee dagen later zou Hij overgeleverd worden om gekruisigd te worden, dus dit was vlak voor Zijn kruisiging en nu heeft Hij voor het laatst publiek tot de scharen gesproken. Hij zegt: "Jullie zullen Me van nu aan niet meer zien." Ja, dat is het dan. Dag. Afscheid, met de tranen in Zijn ogen.

Maar dan dit: "TOTDAT gij zegt: Gezegend Hij, die komt in de naam des Heren!" Dat is een citaat uit Psalm 118. U ziet wel, ik heb dat woord 'totdat' op de dia met opzet in grote letters, in blokletters en in een vet lettertype afgedrukt, want daar gaat het om. Juist dat 'totdat' geeft een enorme wending. Dit is de situatie tot op de dag van vandaag. En ik moet er ook bij zeggen: dit is een van die vijf vergeten 'totdat's' waar ik het over heb. Waarom? Omdat ook in de hele kerkhistorie, en dat is al heel vroeg begonnen, Israël totaal had afgedaan. Men geloofde in de vervangingstheologie: de kerk is eigenlijk het nieuwe Israël en voor het volk van Israël is het over, daar is geen toekomst meer voor. Want Israël heeft, zo zei men dan, de Heer verworpen; het waren 'godsmoordenaars'. Dat was een van de titels die men aan het volk gaf. Het was over en uit en al die beloften die er voor Israël waren, die zijn overgeheveld op de kerk. Dus de kerk is het nieuwe Israël.

Gek genoeg hebben ze dat niet met de oordelen gedaan die aan het adres van Israël waren bestemd, want die waren dan weer wel voor het volk. Dat is natuurlijk heel inconsequent. Het is sowieso afschuwelijk, want dat betekent niet alleen dat de beloften van Israël worden afgepakt — dat is diefstal — maar daarmee meet men zichzelf ook nog eens een keertje een valse identiteit aan. Namelijk door te zeggen: "Jullie zijn het niet meer en wij zijn het nu." Nou, u weet hoe dat fout kan uitpakken als je jezelf een valse identiteit aanmeet en er zelf ook nog in gaat geloven ook, en anderen erin wilt laten geloven. Dan kom je in een onmogelijke spagaat. Je wilt iets zijn wat je niet bent en je wilt iets vervullen wat je niet kunt vervullen omdat het niet bij je past; het hoort niet bij je. God heeft dingen toegezegd aan het volk Israël en via het volk Israël gaat de hele wereld het Koninkrijk beleven. Dat wil zeggen: een echt Koninkrijk, een vrederijk via dat volk. "Nee, dat zijn wij," heeft de kerk toen gezegd. Kortom, men is Israël totaal vergeten.

En dan dit wat de Heer Zelf zegt hier in Matteüs 23. Hij neemt afscheid en zegt: "Jullie huis wordt aan jullie overgelaten en jullie zullen Me niet meer zien." En inderdaad, je zou zelfs kunnen zeggen: zie je wel, Israël ziet de Heer niet. Ook in geestelijke zin niet; ze zien Hem niet zitten, als ik het zo mag zeggen. Die is ook wel mooi. Maar ook fysiek niet; men ziet Hem niet. Ja, maar vergeet niet dit 'totdat'! Juist dat is zo belangrijk. Israël, of Jeruzalem, zal Hem weerzien. Weerzien! Dit was dus met recht een 'totdat'. En daar zitten inmiddels twee millennia tussen. Dat is trouwens ook tevens de begrenzing. De Bijbel spreekt over twee dagen... twee millennia, zo rekent de Heer. En dan, na die twee dagen, de derde dag: "I'll be back." Ik kom terug, precies op de tijd die Ik had gepland. Jullie zullen Me weer zien.

Er staat hier niet wanneer precies; er wordt hier niet zozeer een chronologische aanduiding gegeven, maar het gaat om de gelegenheid waarbij Jeruzalem Hem daadwerkelijk zal verwelkomen en eindelijk zicht op Hem zal hebben. De naam van Yahweh zullen ze aanroepen. We hebben het daar nog niet zo heel lang geleden over gehad naar aanleiding van Zacharja 14. In de hoogste nood zal men Hem aanroepen en dan zal Hij verschijnen. Dan zullen ze zien Degene die ze ooit, tweeduizend jaar eerder, hebben doorstoken. En ze zullen een rouwklacht over Hem aanheffen en ze zullen Hem nu zien, ze zullen Hem écht zien. Dan komt Hij tot Jeruzalem. Waarom Jeruzalem? Dat is de stad van de Grote Koning. Daar in die stad staat de troon van David, waar zoveel beloften van God aan gekoppeld zijn.

Over twee weken is het kerst en dan worden er overal schriftgedeelten gelezen. Denk maar aan Jesaja 9. Zeg ik het goed? Ja. "Want een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven, en de heerschappij rust op Zijn schouder." Dat wordt dan heel dikwijls voorgelezen. Dat is vers 5, maar over vers 6 hoor ik nooit wat. Dat is wonderlijk hoor! Weet u wat er in vers 6 staat? "Groot zal de heerschappij zijn en eindeloos de vrede op de troon van David... doordat Hij het sticht met recht en gerechtigheid." Jawel! Hoe staat het er nou precies? "De ijver van Yahweh van de legermachten zal dit doen," of woorden van gelijke strekking. Ik ben even kwijt hoe het er precies staat, maar lees het eens na in Jesaja 9 vers 6. Dat wil zeggen: de troon van David, en weet u, die staat maar op één plek hoor. Dat is niet in de hemel en dat is ook niet in Moskou, Washington of Brussel. In Jeruzalem! Die stad. Jeruzalem is de stad waar Hij straks zal terugkeren. Ze zullen Hem echt zien. En wat er dan allemaal gaat gebeuren... maar dat is dat geweldige 'totdat'.

▶ 19:07 Het Derde 'totdat' in Jesaja 32: het Misverstand Rond Eeuwigheid ↑ hoofdstukken

We gaan naar nummer drie. Ik lees hem expres even voor uit de Statenvertaling: Jesaja 32. Moet u eens lezen, dat is toch wel frappant hoor. Want over de enorme impact die een woord kan hebben, is dit wel een heel duidelijk voorbeeld. Lees eens met me mee voor het verband en voor de goede orde. Het gaat hier over de stad Jeruzalem en over de oordelen, de gerichten die over die stad zouden komen. Er staat in vers 14: "Want het paleis... want Jeruzalem is de stad van de Koning... het paleis zal verlaten zijn, de troon van David is vacant. Het gewoel der stad zal ophouden; Ofel en de wachttorens bij belangrijke locaties in de stad zullen tot spelonken zijn..." En dan staat erbij: "...tot in der eeuwigheid."

Het staat gewoon in uw Statenvertaling, als u die hebt. En als u trouwens een NBG-vertaling hebt, dan staat er "voor altoos". Maar er staat hier het Hebreeuwse woord olam. En u weet allemaal wat eeuwigheid is, hè? Eeuwigheid betekent — kijk maar na in de Van Dale — dat er never nooit meer een heil aan komt. Ik zeg het nu eventjes in mijn eigen woorden, maar een eeuwigheid duurt toch wel erg lang hoor; daar komt letterlijk geen einde aan. Nou, dit was ook weer zo'n oordeelsaankondiging: met die stad komt het nooit meer goed. Het paleis zal verlaten zijn, spelonken tot in der eeuwigheid, een vreugde voor de woudezelen en een weide der kudden. Alleen het gedierte vindt daar nog zijn vermaak. Historisch gezien is het ook zo geweest; zo is het in tijden geweest.

Maar let nu op vers 15: "TOTDAT over ons..." — dat is Jeruzalem, of meer algemeen het volk van Israël — "...totdat over ons uitgegoten worde de Geest uit de hoogte. Dan zal de woestijn tot een vruchtbaar veld worden, en dat vruchtbare veld zal voor een woud geacht worden." Het gaat nog verder hoor, je zou eigenlijk door moeten lezen, maar het gaat me nu natuurlijk weer om dat "totdat". Realiseert u zich hoe dit eigenlijk — Engelsen zeggen mindblowing — is? Die eeuwigheid heeft een "totdat". U zegt misschien: "Maar dan is het geen eeuwigheid!" Dat klopt. Dat is het ook niet.

Het woord dat hier in het Hebreeuws gebezigd wordt is olam, en in het Grieks is dat aion. Ik zeg "vergeten", maar in dit geval zie ik daar meer in. Het is geen misverstand — sorry voor de grote woorden die ik daarvoor gebruik, maar ik kan het niet anders zien — dit is gewoon werk van de tegenstander om de belofte van God te ontkrachten. Door van olam of aion een "eeuwigheid" te maken, maak je het perspectief dat de Schrift schildert hopeloos. Als dit inderdaad eeuwigheid is, dan komt het nooit meer goed dus.

Nu kan het best zijn dat u zegt: "Hebreeuws, Grieks... ik ben al lang blij dat ik een beetje Nederlands goed verstaan en spreken mag, dus ga daar niet over beginnen." Oké, dan houden we het simpel. Als je het woord "eeuwigheid" in de Bijbel tegenkomt in de NBG of de Statenvertaling: kras het door. Het is gewoon "eeuw", "tijdperk" of "eon". Net hoe u het wilt invullen. Maar een eeuwigheid heeft een "totdat". Als u dat begrijpt en als u dat meeneemt wat deze tekst betreft, dan ben ik erg blij.

Dit is zo enorm fundamenteel. Hoe vaak komt u dat woord "eeuwigheid" niet tegen? En altijd denkt men bij een straf, een oordeel of een gericht "in der eeuwigheid": daar komt God natuurlijk nooit meer op terug. Zelfs als je de gangbare vertalingen raadpleegt, loop je daar al op stuk. Dit zou je aan het denken moeten zetten: "Hè, maar wacht even. Dit kan toch niet? Een eeuwigheid met een totdat?" Ja, dat is nu juist het punt. Dat is dat vergeten "totdat". Men weet niet dat een eeuwigheid een "totdat" heeft en dus geen eeuwigheid is. Dat is de volgende stap, maar dit is de essentie; dit is zo belangrijk.

Inderdaad, zo is het gegaan met Jeruzalem en zo is het gegaan met Israël. We hadden het er zojuist al over in verband met Matteüs 23. Natuurlijk is er de ellende over die stad en over dat land; dat is inmiddels al van lange duur, maar het heeft een "totdat". Er staat bij: "...totdat over ons uitgegoten worde de Geest uit de hoogte." Dat wil zeggen: het wordt Pinksteren voor Israël. Het wordt echt, om zo te zeggen, dat de Geest uitgestort zal worden op die stad en op die natie. Dan zal de woestijn tot een vruchtbaar veld worden en de steppen zullen bloeien. Met name Jesaja is zo enorm uitbundig in het bezingen van die situatie. Dat gaat gebeuren. Weet u waarom? Omdat een "eeuwigheid" — tussen aanhalingstekens — een "totdat" heeft.

En dat betekent ook de kern van het evangelie. Ook dat is een zwaar woord, maar ik aarzel zelfs niet om dat te zeggen: als je niet weet dat een "eeuwige" straf of een straf "tot in der eeuwigheid" een "totdat" heeft, dan ken je het evangelie niet. Het evangelie is juist een blijde tijding omdat, ook al richt God en ook al oefent Hij oordelen uit, het altijd een "totdat" heeft. Het heeft ook een doel. Daarom is het een blijde tijding. Sterker nog: omdat God dít op het oog heeft, richt Hij ook. Het wordt "gericht".

Wij denken, als we denken in de termen van een eindeloze eeuwigheid, meteen aan verdoemenis. Dat is dan namelijk een oordeel waar het nooit meer mee goed komt. U weet hoe het altijd verteld werd: "Eeuwig wel, eeuwig wee." "Eeuwig wei", zoals ze dat in Katwijk zeggen. Ik woon nu een jaar of wat in Katwijk, dus inmiddels ken ik het een beetje. "Eeuwig wei"... en dat komt nooit meer goed. Dat was eigenlijk ook de kernboodschap op de kansel: "Eeuwig wel, eeuwig wee, en waar sta je?" Want als jij je ogen sluit met dat "eeuwig wee", dan komt het nooit, nooit meer goed... tot in der eeuwigheid.

Ja, totdat je gaat ontdekken: wacht eens even, we zijn gewoon bij de neus genomen met dat hele woord "eeuwigheid". Het is helemaal geen eeuwigheid. Het is olam, het is een wereldtijdperk. Dat kan lang duren, maar het heeft een "totdat". Daar gaat het om. God maakt alle dingen goed. En juist om alle dingen goed te maken, moet Hij soms harde maatregelen nemen en richt Hij ook. Maar "richten" betekent rechtzetten en ook terechtbrengen. Dat is in essentie altijd positief.

Ziet u hoe dat woordje "totdat" het hele woord "eeuwigheid" onderuithaalt? Dit woord is dynamiet onder dat begrip. Het zet het in een totaal ander perspectief. En dan zeg ik: ja, dat is een boodschap waar ik zondagmorgens graag voor uit bed kom. Ik noem het nu zo, maar ik bedoel dat dit echt een goed bericht is. We kunnen dit tegen elk mens zeggen: God houdt van Zijn wereld en Hij gaat alle dingen welmaken. Is er dan geen "eeuwig wee"? Jawel, een "eeuwig wee" in de zin van een gericht, alles op zijn tijd, maar mét een "totdat". Dus ook al is het een donkere tunnel, er is altijd licht aan het eind. Hopeloze gevallen — dat is toch eigenlijk waar het dan om gaat — bestaan niet bij een God die we kunnen vertrouwen. "Eeuwigheid"... totdat!

▶ 29:16 Het 'totdat' van 1 Korinthe 15: de Heerschappij van Christus en het Einde van de Dood ↑ hoofdstukken

We gaan nog naar een andere passage met "totdats", en dat is 1 Korinthe 15. Nou, die doet daar niet voor onder. Eigenlijk zijn het de laatste drie "totdats" van het voorgaande gedeelte. We hadden Jesaja 32, nu 1 Korinthe 15, en straks ga ik nog naar een andere passage. Die drie liggen allemaal een beetje in elkaars verlengde of, zo u wilt, die lopen parallel aan elkaar. Ze hebben allemaal te maken met in feite de essentie, de kern van de blijde tijding, en dat wordt aangegeven in dat woordje "totdat".

Ik lees even voor uit 1 Korinthe 15. Daar wordt het heel erg scherp, maar ook heel duidelijk neergezet in vers 21. Dat is zo helder als glas: "Evenals in Adam allen sterven..." Dat is een gegeven. We zijn allemaal adamieten, we zijn allemaal mensen. Adam betekent eigenlijk van origine ook mens. Nou, wij zijn allemaal in Adam; we zijn mensen. En in Adam sterven allen. Het zijn allen stervende. Een gegeven. Ik bedoel, elk mens weet het. Dit is niet een speciale Bijbelse waarheid; dit is gewoon algemeen. Elk mens is een sterveling. In Adam... "Evenals in Adam allen sterven." Dat woordje "evenals" is de inleiding tot een vergelijking. Dus: zoals in Adam allen sterven... En nou komt het. Kijk, dit is niet mooi, maar het is ook maar de helft van de waarheid. "Zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus" — die in dit Bijbelgedeelte trouwens de laatste Adam genoemd wordt — "zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden." Aha! Er is dus leven voor alle mensen, voor allen weggelegd. En in wie is dat verankerd? Zoals het sterven verankerd ligt in Adam, zo is dat levend maken verankerd in Christus. Maar in beide gevallen gaat het om alle mensen. Dat is nogal simpel. Bij het woordje "allen" betekent dat gewoon iedereen. Zoals we allemaal stervelingen zijn, zo worden alle mensen levend gemaakt.

En nou stel je voor: maar hoe dan? En wanneer dan? "Maar," zegt Paulus, "ieder in zijn eigen rangorde." Christus als eersteling. Aha. Vóór Christus waren er ook al mensen opgestaan, voor de goede orde hoor, maar Christus is de eersteling. Waarom? Omdat Hij de eerste was die werkelijk leven aan het licht bracht, die de dood overwon en opstond in — ook woorden uit 1 Korinthe 15 — in onvergankelijkheid, heerlijkheid en kracht. Zo. In Zijn lichaam had de dood totaal niets meer in te brengen. Hij stond op in een onvergankelijke... dat is onbegrijpelijk trouwens, of onvoorstelbaar. Hij stond op in een lichaam van onvergankelijke heerlijkheid en kracht. Zo’n lichaam. Welnu, Paulus heeft het hier over levendmaking zoals Christus de eersteling. Dus niet zomaar opstaan om later weer een keer opnieuw te sterven; nee, dat is geen levendmaking. Het gaat hier over een levendmaking zoals Christus de eersteling. Aha, dat is dus tweeduizend jaar geleden, even buiten de poorten van Jeruzalem. De steen werd weggewenteld en daar verrees de eersteling uit de doden.

Nou, het gaat hier over ieder in zijn eigen rangorde. "Vervolgens die van Christus zijn in zijn parousia", of bij Zijn komst, maar letterlijk in Zijn parousia, in Zijn aanwezigheid. Hij is nu afwezig en straks is Hij aanwezig: present. Hij stond op als de eerste. Dat is de eerste rangorde; ieder in zijn eigen rangorde. De eersteling is er. De eersteling is levend gemaakt en die eersteling is tevens de garantie voor de rest die gaat volgen, namelijk: allen. Vervolgens — dat is de volgende rangorde, daar zit inmiddels tweeduizend jaar tussen, maar dat maakt niet uit, het gaat om de verschillende rangordes in levendmaking — de eerste is Christus, en de volgende rangorde, wanneer dat dan ook zou zijn, is die van Christus zijn. En dat zal gebeuren in Zijn parousia. Als Hij straks terugkeert — dit is trouwens niet maar één moment, dit is een hele periode waarbij er ook verschillende levendmakingen plaatsvinden. Al die details laten we gewoon voor wat ze zijn, die skippen we; dat doet nu even niet ter zake zoals Paulus het hier naar voren brengt. Die van Christus zijn, die zullen ook worden levend gemaakt, dat is namelijk de tweede categorie. In Zijn parousia, in Zijn aanwezigheid, als Hij straks present zal zijn. Oké.

"Daarna het einde." Ja, van wat? Nou, van de levendmakingen. Want allen zouden worden levend gemaakt, maar ieder in zijn eigen rangorde. Wie hebben we nu gehad? Christus is de eersteling. Vervolgens die van Christus zijn, dat is in Zijn parousia. En daarna staat er: "het einde". Dat wil zeggen: de laatste levendmaking. Wie moeten er dan nog levend gemaakt worden? Degenen die niet van Christus zijn dus. Je hebt degenen die van Christus zijn en degenen die niet van Christus zijn. En wanneer worden die nu levend gemaakt? Nou: "daarna het einde". En oh wacht, nou wil je weten: wanneer is dat dan? Wanneer vindt die laatste levendmaking nou plaats? "Daarna het einde", namelijk van de levendmakingen, "wanneer Hij," Christus, "het koninkrijk aan God de Vader overdraagt, wanneer Hij alle heerschappij, alle macht en kracht tenietgedaan zal hebben." Dit is zo’n uniek vergezicht dat Paulus ons hier biedt. Er komt een moment dat Christus het koninkrijk overdraagt aan Zijn God, aan de Vader.

En dan kom ik bij vers 25, bij dat "totdat". Een vergeten "totdat". Oh, dit weet niemand. Ja, ik zeg niemand, maar ik bedoel dus: bijna niemand. Maar lees even mee: "Want," staat er, "Hij moet als koning heersen totdat Hij al zijn vijanden onder zijn voeten gelegd heeft." Dus Christus moet heersen totdat... Hè, maar wat heb ik nou aan mijn klomp hangen? Hoe zeggen ze dat? Of: nou breekt mijn klomp! En: wat heb ik nou aan mijn fiets hangen? Zo was die, ja. Hoe kan dat? Hij moet heersen totdat? Zingen we niet in liederen van: "Hij heerst voor eeuwig en eeuwig"?

Nou, laten we eens even naar Lukas 1 gaan. Dat is trouwens ook wat in deze maand nogal eens gelezen wordt. Dit is de boodschapper Gabriël die tot Maria spreekt. En dan staat er: "Je zal zwanger worden", en dan staat er dat wat uit jou geboren zal worden... "Hij zal als koning over het huis van Jakob heersen." Dit toch? Over het huis van Jakob. U weet wel, dat was ook zoiets wat ze vergeten: het huis van Jakob. Nee, Hij zal over dat huis van Jakob heersen. En dan staat erbij in onze vertalingen: "tot in eeuwigheid". Nou, hoe zit het nou? Hij moet als koning heersen totdat, en daarna zal Hij het koninkrijk overdragen. En nu lezen we: "Hij zal heersen tot in eeuwigheid." Dat kan niet. En hier hebben we hetzelfde verhaal als in Jesaja 32: die eeuwigheid heeft kennelijk een "totdat". Trouwens, er staat hier natuurlijk helemaal geen "eeuwigheid"; daar staat "de aeonen". Meervoud trouwens. Over vergeten dingen gesproken: het is niet alleen maar een tijdperk dat nog gaat komen, hier in deze wereld de duizend jaren waarin Christus zal heersen, maar ook dat tijdperk daarna, van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Lees het maar in Openbaring 21 en 22. Christus zal ook daar heersen, over dat Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt. Ook daar heerst Christus; het staat er gewoon in, lees het maar na in Openbaring 22 vers 5. Christus heerst daar. Ja, want Hij zal over het huis van Jakob heersen tot in... niet tot in eeuwigheid, nee: tot in de aeonen. Die wereldtijdperken die nog gaan komen. "En zijn koninkrijk zal geen einde nemen."

Let trouwens op het verschil. Hij zal heersen tot in de aeonen — er staat niet "tot in eeuwigheid", maar "tot in de aeonen" — en "zijn koninkrijk zal geen einde nemen". Nee, maar wat lazen we nou ook alweer? "Daarna het einde", wanneer Hij het koninkrijk aan God de Vader overdraagt. Heeft het koninkrijk dan een eind? Nee, Hij draagt het over en Hij heerst niet meer, want Hij moet als koning heersen totdat.

Het is niet moeilijk, maar ja, het wordt wel heel moeilijk gemaakt als hier 'eeuwigheid' staat, want dan snap je er echt geen bal meer van. Als in de ene tekst staat dat Hij moet heersen "totdat", en in de andere tekst staat dat Hij heerst "tot in eeuwigheid". Er zijn er heel wat meer voorbeelden, maar ik geef er twee. In Openbaring 11 lees je: "Het koninkrijk van de wereld is gekomen aan onze Here en zijn Gezalfde. En Hij zal als koning heersen", staat er dan in onze vertaling, "tot in alle eeuwigheden."

Wat ik vroeger altijd al zo vreemd vond: wat zijn nou weer 'alle eeuwigheden'? Als een eeuwigheid al eindeloos is, kan dat dan nog langer? En dan nog 'alle' eeuwigheden; dat suggereert dat er nog wel heel wat zijn. Ja, nee, dat is een poëtische of een prozaïsche manier van weergave... al dat soort onzin. Het is onzin, het staat er domweg niet. Het is gewoon niet waar. Hij zal als koning heersen, niet tot in alle eeuwigheden. Er staat: "tot in de aionen van de aionen." Want u moet zich realiseren: God heeft een plan van aionen, van wereldtijdperken. En die aionen die gaan komen, dat zijn de aionen der aionen. Dat zijn die overtreffende aionen. En in die aionen, in die wereldtijdperken die nog gaan komen — van de duizend jaren en dat wat daarna komt — daarin zal Hij heersen. En omdat Hij daarin heerst, zijn het overtreffende aionen: de aionen der aionen. Logisch. Niet tot in alle eeuwigheden.

Kijk, en nou komen we weer hierbij. Er stond: "Hij moet als koning heersen." Ik ga weer terug naar 1 Korinthe 15. Hij moet als koning heersen, totdat Hij al zijn vijanden onder zijn voeten gelegd heeft. Men kent dat "totdat" niet. Logisch dat men het niet kent, omdat men het hele idee van een eindeloze eeuwigheid heeft. En dan is het: Christus heerst tot in eeuwigheid of tot in alle eeuwigheden, maar dan komt er in ieder geval nooit een einde aan. En dus wordt dat "totdat" van 1 Korinthe 15 weggemoffeld; het is vergeten, het speelt geen rol. Men kan er niet mee uit de voeten.

Maar weet u waarom dat zo fataal is? Eigenlijk om precies dezelfde reden waarover we het zojuist ook hadden in Jesaja 32. De dood wordt dan nooit tenietgedaan. Dat is het punt. Want ik lees nu even met u verder in 1 Korinthe 15: Hij moet als koning heersen totdat Hij al zijn vijanden onder zijn voeten gelegd heeft. En dan staat er: "De laatste vijand die tenietgedaan wordt, is de dood." Aha! Maar als Hij heerst tot in alle eeuwigheid en er komt nooit meer een eind aan, dan wordt aan die dood dus nooit een einde gemaakt. En dat is precies wat men leert. Want men zegt: "Ja, als je niet gelooft, als je niet van Christus bent, dan komt het nooit meer goed." En dan eindig je — ook zo'n standaardterm — in de 'eeuwige dood'.

En dan viert men weliswaar Pasen — de dood is overwonnen — maar de dood is helemaal niet overwonnen, want de dood blijft altijd bestaan: de eeuwige dood, in de zin van eindeloze dood. Ook hier aarzel ik niet: dit is vergif. Dit doet namelijk het Evangelie teniet. Hij hééft de dood overwonnen. Hij is de Eersteling en dat is de garantie dat de dood tenietgedaan zal worden. Allemaal op zijn tijd, ieder in zijn eigen rangorde. Maar de dood wordt tenietgedaan. Waarom? Omdat allen levend gemaakt zullen worden.

En dan, als die laatste vijand, de dood, tenietgedaan is... Weet u wat het tenietdoen van de dood betekent? Het is niet moeilijk, want ik heb het eigenlijk gewoon gezegd: dat alle mensen levend gemaakt worden. Hoe maak je de dood teniet? Hoe zorg je ervoor dat er geen dood meer is? Door alle mensen levend te maken, dan is er geen dood meer. Nou, dat is precies waar het over ging. Want allen zouden worden levend gemaakt.

Dat betekent dus ook dat tijdens de heerschappij van Christus nog niet allen zijn levend gemaakt. En dat betekent dat die aionen waarin Hij zal heersen, niet door iedereen beleefd zullen worden. Dat is dat eeuwige leven, dat is het leven van die toekomende eeuwen. Dat zullen degenen die niet van Christus zijn niet meemaken. Nee, pas aan het einde van de heerschappij van Christus, voorbij de aionen, dan zal Hij als laatste regeringsdaad de dood tenietdoen. Dat wil zeggen: Hij zal allen die dan nog dood zijn — voor de tweede keer inmiddels trouwens, de tweede dood — maar allen die dan dood zijn, zal Hij levend maken.

En als Hij allen levend gaat maken, dan is er geen dood meer. En weet u wat er dan gebeurt? Dan is het Koninkrijk volmaakt. En dan draagt Hij een volmaakt Koninkrijk aan zijn God en Vader over. Zijn heerschappij is dan voorbij. Hij zal heersen tot in de aionen. "Zijn koninkrijk zal geen einde nemen"? Nee, dat draagt Hij over aan zijn God en Vader. Een volmaakt Koninkrijk waarin niemand, geen mensenkind, ontbreekt. Ieder in zijn eigen rangorde.

Ziet u hoe enorm dat "totdat" is van 1 Korinthe 15? En wanneer alles Hem dan onderworpen is — zo staat er in onze vertaling, niet helemaal goed, maar laten we even wat het is — wanneer alles Hem ondergeschikt is, dan zal ook de Zoon zelf aan Hem worden ondergeschikt die Hem alles ondergeschikt heeft. En daar staat erbij: opdat God zij alles in allen. Allen in Adam sterven, allen in Christus levend gemaakt. Ieder in zijn eigen rangorde. Dat kan alleen als Christus heerst totdat. En niet tot in alle eeuwigheid. Ziet u hoe enorm dit "totdat" is?

▶ 46:28 Het Laatste 'totdat' in Lukas 15: God Zoekt Totdat Hij Vindt ↑ hoofdstukken

We hadden nog heel wat meer 'totdat's' kunnen noemen, maar er is er nog één die ik heel mooi vind: Lukas 15. Ik heb er juist vanmorgen nog een stukje over geschreven op mijn website. In Lukas 15 worden drie gelijkenissen doorgegeven: die van het verloren schaap, de verloren penning en de verloren zoon. Het zijn prachtige geschiedenissen en de clue van die verhalen is dat het verlorene altijd weer wordt gevonden.

Maar weet u wat een van de bijzondere dingen is? Men realiseert het zich nauwelijks. Wanneer we het hebben over 'het verlorene', denken we altijd dat het vooral erg is voor degene die verloren is. Ik dacht dat vroeger ook: "Dat schaapje is verloren, ach wat zielig. Nu ligt het ergens in een ravijn ofzo." Dat staat er trouwens niet bij, hoor. Daar gaat het namelijk ook niet om. Begrijp me goed: het kan best zielig zijn voor dat schaapje, maar daar gaat het niet om. Die herder heeft een kudde en daar horen schaapjes bij. Als hij een schaapje kwijt is, dan is hìj een schaapje verloren. Wiens verlies is dat dan? Van de herder natuurlijk! Hij is zijn schaapje kwijt. Zo denkt men meestal niet; men denkt bij verloren altijd dat het zo erg is voor het verlorene. Maar we stellen ons zelden de vraag: wie heeft er iets verloren? In dit geval is dat de herder.

Dat geldt ook voor de vrouw in de volgende gelijkenis. Zij was een penning kwijt en ze keert het hele huis om. U weet hoe dat gaat: het hele huis wordt omgekeerd totdat ze hem weer gevonden heeft. En voor wie was dat nou een vreugde? Voor die penning? Nee, natuurlijk niet; daar gaat het helemaal niet om. Het was een vreugde voor die vrouw! En voor de mannen natuurlijk ook, want die vrouwen zijn al zo duur, hè. We zouden eens moeten uitzoeken hoeveel zo'n penning dan waard is; dat zal vast wel meer zijn dan een kwartje.

Maar het sterkste voorbeeld zien we in de laatste gelijkenis, die van de verloren zoon. Wanneer was die zoon verloren? Was dat pas toen hij bij de varkens zat en dacht: "O, was ik maar nooit weggegaan"? Ik ga er even vanuit dat u die geschiedenis en die gelijkenis kent. Nee, hij was al verloren toen hij het nog prima naar zijn zin had en een puik leven leidde. Hij was naar het buitenland gegaan met een buidel geld en bracht dat erdoor met vrouwen en feesten. Hij maakte er een feestje van en had het prima naar zijn zin. Maar de vader was zijn zoon kwijt. Die stond elke dag op de uitkijk. Ongeacht dus de vraag of die zoon het naar zijn zin had of niet; dat is het punt niet. De vader was zijn zoon kwijt. Hij zocht en hij keek uit. Daar gaat het over: de herder was een schaapje kwijt, de vrouw was een penning kwijt en de vader was zijn zoon kwijt. Dat was verloren. En het is daarom de eer, maar ook het belang van de eigenaar om dat verlorene weer te zoeken. Toch?

En dat is het Evangelie. Het Evangelie gaat over de Eigenaar, de grote God. Wij behoren Hem toe, wij zijn het werk van Zijn handen. Aan de ene kant weet men dat wel, maar het wordt vergeten of vervolgens weer vermengd met andere dingen, zodat men er geen kant meer mee op kan. Men roept wel: "Hij laat nooit varen de werken van Zijn handen," maar dat betekent dus dat die Eigenaar, als Hij iets verloren is, gaat zoeken. Meestal zet men daar een punt: "We hebben een God die zoekt." Dat is dan het Evangelie; we hebben een God die zoekt en dat is geweldig. Maar dat is het Evangelie nog niet! Wat heb ik aan een God die alleen maar zoekt? Het Evangelie is dat Hij een God is die zoekt én vindt, net als die eigenaren in de gelijkenissen.

En hoe lang zoekt Hij dan? Hij gaat het verlorene zoeken totdat Hij het vindt. En dan is het ook een feest voor die herder natuurlijk. Natuurlijk ook voor dat schaapje, want die komt dan weer tot zijn bestemming. Dat is helemaal waar en ik probeer dat helemaal niet te ontkennen, maar het accent ligt op het feit dat die Eigenaar iets kwijt is, iets verloren is. Hij zoekt het en Hij vindt het, en dan is het verlorene weer terug. Men denkt vaak: "God zoekt... totdat het te laat is. Dan houdt Hij het zoeken op." Maar wat een Evangelie houden we dan over? Nee, hoe lang zoekt Hij? Totdat Hij het gevonden heeft! Succes verzekerd. Lees al die gelijkenissen in Lukas 15 maar gewoon na; iedereen weet dat het verlorene altijd weer gevonden wordt. Hij zoekt het en Hij vindt het.

Ziet u hoe zo'n 'totdat' een gigantische impact heeft op je denken? Daarmee wordt het Evangelie ook werkelijk Evangelie: een blijde tijding. Ik word niet moe om dat door te geven en het maakt me ook iedere keer weer blij. Wat een God en wat geweldig dat die 'totdat's' daar geschreven staan. Waarvan akte.