▶ 00:00 Terugblik op Psalm 22: de Vervulde Profetie van het Lijden ↑ hoofdstukken

Een hele goedemiddag ook van mijn kant, vrienden. Ik stel voor dat we de Bijbelstudie gaan voortzetten die we een paar weken geleden hier ook hebben gehouden over Psalm 22. Toen hebben we slechts één deel besproken, weliswaar het grootste gedeelte van de psalm, namelijk vers 1 tot en met vers 22. Als algemene titel van de hele psalm heb ik 'van lijden naar heerlijkheid' gegeven, en ik denk dat ik daarmee de psalm heel goed heb samengevat. De psalm valt uiteen in twee delen, wat het ook heel makkelijk maakte om het in tweeën te knippen. Het eerste deel, die eerste 22 verzen die we de vorige keer hebben besproken, gaat over het lijden dat over Christus zou komen. Vervolgens gaat dat wat in vers 23 aanvangt tot aan het einde over al de heerlijkheid daarna.

Dat is zo onmiskenbaar; het is een buitengewoon frappante psalm en een profetie. Het is een psalm van David, zo eindigt de psalm ook – ik kom daar straks nog even op terug – waarin David woorden spreekt die helemaal niet over hemzelf gaan. Hij spreekt weliswaar in de eerste persoon over 'ik', 'mij' en 'mijn', maar het zijn de woorden die later de Zoon van David, de Meerdere van David, duizend jaar later daadwerkelijk zou ondervinden en ook in de mond zou nemen.

Dat blijkt sowieso al. Laat ik een paar dingen noemen. Bekend is deze psalm vooral om die eerste verzen, die in alle evangeliën, met uitzondering van het Johannes-evangelie, worden geciteerd door de Heer aan het kruis. Na de drie uren van duisternis riep Hij: "Mijn God, mijn God, waartoe hebt U mij verlaten?" Dat woord is direct ontleend aan Psalm 22; het is feitelijk een citaat van de Heer Jezus. Deze psalm is zo profetisch en zo exact vervuld in het lijden, met name aan het hout, maar ook in de uren en dagen daarvoor.

Ik wil er nog een paar dingen uitlichten om het geheugen op te frissen. Er staat bijvoorbeeld in vers 8: "Allen die mij zien, bespotten mij; zij steken de lip uit." Dit wordt ook in de evangeliën aangehaald en refereert aan Psalm 22. Ze schudden het hoofd en zeggen: "Wentel het op de Heer en laat die hem verlossen, hem redden; Hij heeft immers een welgevallen aan hem." Je hoort de spot daarin doorklinken, en dat is precies wat er gebeurde nadat de Heer was overgeleverd.

Ook dat wat er aan het kruis met Hem plaatsvond, is beschreven. Laat ik nog eens een heel frappant ding noemen waarbij je direct die link kunt leggen. Er staat in vers 15: "Als water ben ik uitgestort en al mijn beenderen zijn ontwricht." Dat is precies wat er gebeurt wanneer je zo'n executiemethode als de kruisiging ondergaat. Het is trouwens opmerkelijk dat die executiemethode in de dagen van David nog helemaal niet bestond, maar hij spreekt er al wel over.

In vers 16 lees je nog: "Verdroogd als een scherf is mijn kracht, mijn tong kleeft aan mijn gehemelte; in het stof des doods legt Gij mij neer." Hier is iemand aan het woord die door het volk veracht wordt, dat lees je trouwens ook nog in vers 7. Maar "mijn tong kleeft aan mijn gehemelte" spreekt uiteraard van de onuitsprekelijke dorst die Hij had, waardoor Hij ook riep: "Mij dorst." In het stof van de dood wordt Hij neergelegd; hier is iemand aan het doodgaan.

"Want honden hebben mij omringd." Honden is daarbij de Bijbelse uitdrukking, vooral in Israëlitische termen, voor de niet-Joden, de goïm. Dat zijn honden. De kruimeltjes zijn voor de honden, voor de natiën. "Honden hebben mij omringd" spreekt van de Romeinen die de Heer daadwerkelijk hebben gekruisigd. Ze hebben de Heer overgeleverd aan de Romeinen. Een bende boosdoeners heeft Hem omsingeld.

Dan staat er: "Die mijn handen en voeten doorboren." Zoals ik al zei, de executiemethode van de kruisiging bestond nog helemaal niet in de dagen van David. Maar er staat: "Die mijn handen en voeten doorboren." Wil je een frappantere voorzegging hebben van wat kruisiging inhoudt? "Al mijn beenderen kan ik tellen; zij kijken toe, zij zien met leedvermaak naar mij."

En dan opnieuw iets wat volgens mij in alle vier de evangeliën wordt aangehaald: "Zij verdelen mijn klederen onder elkaar, zij werpen het lot over mijn gewaad." Ik hoef dat niet eens toe te lichten, het is bekend. Dan klinkt het: "Heer, wees niet verre van mij; mijn sterkte, haast U mij ter hulpe." De grote ommekeer krijg je vervolgens aan het slot van vers 22.

▶ 06:10 De Ommekeer van Dood Naar Leven: Gij Hebt Mij Geantwoord ↑ hoofdstukken

Gij hebt mij geantwoord. En dan wordt het lijden ineens omgekeerd in heerlijkheid. Dat is zo’n enorm verschil; een verschil van leven en dood. Of ik moet eigenlijk zeggen: een verschil van dood en leven. Dit is het sterven en de dood, en dan volgt de ommekeer. Het begon met die smartelijke roep van "waartoe?" en die roep om hulp, en God antwoordt op Zijn tijd: "Gij hebt mij geantwoord."

Laten we daar beginnen. Ik heb u al eerder verteld dat ik gewend ben om een vrij letterlijke weergave te gebruiken die gebaseerd is op de interlineair. Deze wijkt soms wat af van de NBG en de Statenvertaling. Waar dat toelichting nodig heeft, geef ik dat graag; daarvoor zijn we immers hier bij elkaar. Maar hier begint de eigenlijke studie voor vanmiddag: al de heerlijkheid daarna.

Overigens is die uitdrukking van "het lijden dat over Christus komen zou en al de heerlijkheid daarna" een woord uit de brief van Petrus. Ik wist even niet meer zeker of ik het recentelijk hier had aangehaald, maar Petrus zegt daar dat de profeten in hun eigen geschriften en woorden hebben onderzocht op hoedanige tijd en wijze de Geest van Christus in hen doelde. Het ligt eigenlijk wel voor de hand, maar ik wist het niet meer zeker. In ieder geval hebben de profeten zelf gesproken over het lijden, over een Christus die lijdt. Vele profetieën gaan daarover. Het jodendom heeft die teksten tot op de dag van vandaag grotendeels wegverklaard, maar er zijn ook vele profetieën — misschien nog wel veel meer — die gaan over de heerlijkheid van de Christus. Dat Hij zal heersen, wat een Jood ook weet van wat de Messias zou gaan doen.

Maar hoe verhouden die twee zich dan tot elkaar? Zal de Messias komen om te lijden, of zal Hij in heerlijkheid verschijnen en Zijn koninkrijk vestigen? Het is niet of-of; het is niet zo dat je ofwel het één, ofwel het ander gelooft. Het is en-en. Het is namelijk: van lijden náár heerlijkheid. Hier is die omkeer: "U hebt mij geantwoord." Op het moment dat dit gesproken wordt, is het lijden voorbij. Eigenlijk is dat ook wat het woord "overlijden" betekent: je bent het lijden over, het is voorbij, gepasseerd. Maar in dit geval niet alleen in de zin van het sterven, maar juist ook van de opstanding. Het lijden is niet alleen maar voorbij, maar: "U hebt mij geantwoord, U bent mij ter hulpe geweest." Nu ontvangt Hij het leven, de opstanding. Doordat God geantwoord heeft, volgt die geweldige heerlijkheid.

Het is u misschien al opgevallen dat ik hier expres een plaatje van een vijver heb getoond. Het is net alsof er een steentje in het water is gegooid en er steeds wijdere cirkels ontstaan rondom dat middelpunt. Dat is precies wat je in deze psalm ook ziet. Ik wil dat straks laten zien: hoe er inderdaad een steen in de vijver is gegooid en hoe daar cirkels omheen ontstaan in steeds grotere omvang, totdat het uiteindelijk alles omvat. Een mooi beeld trouwens.

De ommekeer is dat antwoord dat God geeft. Ik wil een woord aanhalen uit de Hebreeën-brief waar we op de weg hiernaartoe nog even aan dachten. In Hebreeën 5 staat over de Heer Jezus dat Hij in de dagen van Zijn vlees smeekbeden en smekingen bracht tot Degene die Hem vanuit de dood kon redden. Niet vóór de dood kon behoeden, nee, die Hem vanuit de dood kon redden. Dus terwijl Hij zich in de dood bevindt. De mens is aan het einde van zijn Latijn; met al ons vernuft en kunnen houdt het bij de dood op. Dat is ons plafond. Maar ik vind dat prachtig: ons plafond is Gods vloer. Daar staat Hij op, daar begint Hij. Hij kon Hem vanuit de dood redden.

Het is een wat lastige zin qua opbouw, maar het gaat over die smeekbeden en smekingen die Hij bracht met luidkeels, sterk roepen. Dat is Psalm 22 ook. Je hoort daar de Zoon van David roepen en brullen van de pijn en het leed dat Hem overkwam. Daar hing Hij met recht tussen hemel en aarde. Maar waarom haal ik dit nu aan in verband met "U hebt mij geantwoord"? Wel, er staat: "En Hij wordt nu verhoord vanwege Zijn toewijding." In de NBG-vertaling staat dat Hij verhoord is, maar in de tegenwoordige tijd staat er: "Hij wordt verhoord." Inderdaad, Hij ís verhoord.

Vaak leeft de gedachte dat toen de Heer Jezus in Gethsemane tot Zijn God bad, God Hem niet heeft verhoord. Maar God heeft Hem wél verhoord. Ik zal straks nog meer plaatsen laten zien. God heeft Hem verhoord op Zijn tijd. "Laat deze beker aan mij voorbijgaan." Welnu, die beker is ook aan Hem voorbijgegaan. Ja, eerst heeft Hij hem leeggedronken, maar de beker is voorbijgegaan. Dat Hij verhoord is, blijkt ook uit de tekst: Hij bracht smeekbeden met tranen en luidkeels roepen, en er staat niet dat God Hem niet heeft gehoord. Nee, Hij is verhoord en Hij wordt ook gaandeweg verhoord. Dat wil zeggen: God heeft Hem geantwoord en al de heerlijkheid daarna volgt daarop. De vraag "waartoe hebt Gij mij verlaten?" is beantwoord. Het geweldige antwoord is eigenlijk het tweede deel van Psalm 22.

Ik heb er nog één. We zijn bezig met Psalm 22, maar blader eens naar Psalm 21. Dat is ook zo’n Messiaanse psalm; al de Schriften getuigen van de Christus en van Hem die zou komen. Daar staat: "JAHWEH, over uw macht verheugt zich de koning. Hoezeer juicht hij over uw redding! Zijn hartenwens hebt U hem geschonken, de begeerte van zijn lippen hebt U niet geweigerd." Hij krijgt heerlijkheid, zegeningen en redding. En let dan op vers 5, want daarom haal ik het vooral aan: "Leven vroeg hij van U; U gaf het hem, lengte van dagen voor de aeon en verder."

"Voor altoos en immer" of "eeuwiglijk" staat er waarschijnlijk in uw vertaling, maar in de grondtekst staat eigenlijk gewoon: voor de aeon (le-olam) en verder (va-ed). Wat trouwens weer een prachtige aanwijzing is dat het bij het einde van de aeon niet ophoudt: voor de aeon én nog verder. Maar het gaat erom: wat vroeg die Koning van God? Hij vroeg om leven. Echt leven. Hij stierf, en als stervende heeft Hij leven gevraagd, en God gaf het Hem. Maar dan ook écht leven; niet opnieuw sterven of weer doodgaan. Wat wij hier hebben is feitelijk sterven; we zijn bezig dood te gaan. Maar Hij vroeg leven en U gaf het Hem: lengte van dagen voor de aeon en verder. Dat is een "lang zal Hij leven", maar dan het langste leven dat er bestaat.

Daar komt namelijk geen eind aan. Het is een onvergankelijk leven. Echt leven. Wel, dat kreeg hij van Godswege. Leven vroeg hij van U; U gaf het hem. Dit is dus echt onvergankelijk leven, het leven van de opstanding.

Het leven dat we hier hebben, voldoet niet aan deze kenmerken. Dat is geen lengte van dagen voor de aeon en verder. Dus dan zie je dat de koning hier, die dat alles krijgt en die bekroond wordt met goud – wat trouwens ook een beeld is van onvergankelijkheid, want dat is toch een metaal dat niet vergaat? – spreekt van de opstanding.

Nou, we gaan verder.

▶ 17:11 De Eerste Cirkel: de Zoon Verhaalt Gods Naam aan Zijn Broeders (de Ecclesia) ↑ hoofdstukken

Vers 23. U hebt mij geantwoord, en dan staat er: "Ik zal uw naam aan mijn broeders verhalen." Mocht u nog niet overtuigd zijn van het feit dat dit een Messiaanse psalm is – dat wil zeggen dat het over de Messias gaat en over de Heer Jezus Christus – dan is u volgens mij het een en ander ontgaan. Maar ik heb nog een regelrecht bewijs, want dit woord wordt aangehaald in Hebreeën 2 vers 12. Kijkt u het maar na: het is een letterlijk citaat uit Psalm 22 en het gaat over de Heer Jezus Christus. Degene die we hier horen, is niet David; het is de Zoon van David.

"Ik zal uw naam aan mijn broeders verhalen." Wat gebeurde er? De Heer stond op uit de doden, de steen werd weggewenteld. Het is eigenlijk wel mooi zoals we het ingedeeld hebben. Ik heb dat helemaal niet zo gepland, maar een paar weken geleden, vlak voor Pesach, hebben we het gehad over het lijden. Nu is Pesach voorbij, de Heer is opgestaan, en nu hebben we het over al de heerlijkheid daarna. Dus dat is nog mooi getimed ook.

Maar wat lezen we als de Heer is opgestaan uit de doden? God heeft Hem geantwoord. God heeft Hem leven gegeven. Wel, wat deed Hij vervolgens direct na de opstanding? Lees maar mee in Johannes 20. Daar verschijnt Hij vroeg in de morgen aan Maria van Magdala. Zij denkt nog dat het de tuinman is, waarbij zij er bij nader inzien toch ook weer niet zo ver naast zat. Dat vind ik altijd mooi om even te memoreren: Hij is de échte tuinman, de echte hovenier die de aarde tot een hof gaat maken; de laatste Adam.

Maar goed, de Heer zegt tegen haar: "Raak mij nog niet aan, want ik ben nog niet opgevaren naar mijn Vader." Daar ga ik nu verder niets over zeggen, maar let even op dit: "Ga naar mijn broeders. Zeg hun: Ik ga op naar mijn Vader en uw Vader, naar mijn God en uw God." "Ik zal uw naam aan mijn broeders verhalen." Dit is de naam van God bekendmaken en meedelen aan je broeders, met wie je dus dezelfde Vader deelt. De Heer had voor Zijn opstanding heel vaak al gesproken over 'onze Vader' of over 'mijn Vader', maar nooit over 'mijn Vader én uw Vader'. Hier klinkt misschien wel de meest intieme naam van God: Vader. Waarom? In dit geval ook omdat Hij onze Vader is. De Zoon, de Levende, is ons leven geworden. Wij delen het leven van de Zoon en dus hebben wij één Vader. De Vader van Hem is ook onze Vader.

God heeft Hem geantwoord; Hij is opgestaan uit de doden en het eerste wat Hij deed, was de naam van God bekendmaken aan Zijn broeders. En dan staat er nog bij: "In het midden van de gemeente" – of van de volksvergadering – "zal ik u prijzen." Over welke gemeente gaat het dan?

Eerst even trouwens dit: u leest in het boek van de Psalmen heel vaak in de aftiteling: "Voor de koorleider." De Statenvertaling zegt dan: "De opperzangmeester." Maar wie is dat ten diepste? Wie is in de eerste plaats degene die de zang leidt? Dan zeg ik: kijk maar in Psalm 22 of 23, daar staat het: "Ik, de Heer Jezus, zal uw naam aan mijn broeders verhalen; in het midden van de volksvergadering zal ik u prijzen." Want dat is eigenlijk wat een Ecclesia is. Hij is degene die daar de lofzang aanheft; Hij is die koorleider. Let trouwens op: hier is nog niet het hele volk Israël in beeld. Dat komt later pas. Hier is sprake van een gemeente waar de Heer zelf de lofzang aanheft.

Ik wil u nog even meenemen naar Hebreeën 13. Daar staat dit: "Laten wij dan door Hem" – dat gaat over de Heer Jezus – "aan God voortdurend een lofoffer brengen, namelijk de vrucht van onze lippen die Zijn naam belijden." Dat is wat onze mond produceert: de vrucht van onze lippen die Zijn naam belijden. Eigenlijk is de Ecclesia niets anders dan een gezelschap dat samenkomt om Hem groot te maken. Dat is waarom we adem hebben gekregen, waarom we een mond hebben gekregen: in de eerste plaats om Hem gewoon groot te maken.

Lutz zei zojuist in zijn gebed dat we leven in een boze aeon, in een boze wereld. Maar er is een gezelschap, er is een vergadering. God vergadert zich vandaag een volk: Zijn lichaam, de gemeente. En daarin is Hijzelf het Hoofd. Hij is degene die ook de lofzang aanheft. Hij prijst God en wij zingen met Hem mee Zijn lied. Laten wij dan ook door Hem – en daarmee ook met Hem – aan God voortdurend een lofoffer brengen, namelijk de vrucht van onze lippen die Zijn naam belijden. Dus die Hem erkennen en de credits geven voor wat Hem toekomt.

Ik lees door: "U die Yahweh vreest, gij die de naam van Yahweh vreest, looft Hem. Al het zaad van Jakob verheerlijkt Hem."

▶ 23:53 De Tweede Cirkel: het Zaad van Jakob en Israël Verheerlijkt Hem ↑ hoofdstukken

Let trouwens op: eerst Jakob. Het is heel opmerkelijk. Hier wordt al het zaad van Jakob aangesproken met: verheerlijk Hem. Als we even teruglezen — ik refereerde er zojuist al even aan — in vers 7 staat dat de Heer, nog als de lijdende knecht, roept. Ik was daar even in de war met de tekst, maar Hij zegt in vers 7: "Ik ben een worm en geen man, een smaad voor de mensen", en let op: "veracht door het volk". Wat is dat volk? Dat is toch het volk van Jakob, die Hem verachtte, die Hem smaadde en Hem vervloekte.

En nu vervolgens? De Heer heeft antwoord gekregen. Hij is opgestaan uit de doden. Hij vermeldt Zijn naam aan Zijn broeders en er wordt een ekklesia, een gemeente, verzameld. Hij is degene die daarin de lofzang aanheft. En dan vervolgens staat er: "Al het zaad van Jakob, verheerlijkt Hem". Dus dat volk dat Hem ooit versmaadde en verachtte, zal Hem weer gaan verheerlijken. Je zou kunnen zeggen dat het hier nog een oproep is, jawel, maar het gaat ook gebeuren. Ik zal dat straks ook laten zien. Al het zaad van Jakob verheerlijkt Hem; heb eerbied voor Hem, al het zaad van Israël.

Mooi hè? Eerst Jakob, dan Israël. Dat is precies de volgorde van de aartsvader. Eerst Jakob, en Jakob werd bij de Jabbok — dat is al een omkering, Jakob bij de Jabbok — daar werd hij Israël. Geslagen op de heup, maar toen werd Jakob Israël. Ik heb hier een verwijzing naar Jesaja 9 vers 8, dat vind ik een hele mooie. Daar staat dat de Heere een woord heeft gezonden tot Jakob en het is gevallen in Israël. Let op: Hij zond een woord tot Jakob, dus tot dat volk dat niet gelooft, maar op het moment dat het gevallen is, dan is het Israël. Je zou kunnen zeggen dat dit dichterlijke vrijheid is door het af te wisselen en hetzelfde anders te benoemen, maar het is veel meer dan alleen maar dichterlijke vrijheid. Het is eerst Jakob, dan Israël. Heel het zaad van Israël zal ook tot erkenning komen.

Ik heb hier ook een verwijzing naar Romeinen 11, waar Paulus zegt: "Ik deel u een geheimenis mee, broeders, want een gedeeltelijke verharding is over Israël gekomen, totdat de volheid van de natiën zal ingaan, en aldus zal gans Israël worden gered." Want er staat geschreven: "De Verlosser zal uit Zion komen." Als de Heer straks terugkeert, dan zal heel het zaad van Jakob, heel het huis van Israël, in die heerlijkheid delen. Ze zullen Hem ook gaan verheerlijken en eerbied voor Hem hebben. Dat is een bekering. Ik kom er straks nog even op terug om het duidelijker te laten zien, maar ik wil ook tonen dat hier een chronologische lijn ligt. Het is eerst het lijden, dan de heerlijkheid, maar ook bij de heerlijkheid zie je een ontwikkeling. Eerst de opstanding, de Heer krijgt antwoord. Dan vervolgens een ekklesia, die in onze dagen gevormd wordt. Het staat er allemaal verborgen, maar dat is wat er gebeurt: nu wordt er een ekklesia verzameld. De volgende fase is dat heel het huis van Jakob en heel het huis van Israël daarin gaat delen en Hem zal erkennen.

Daar blijft het trouwens niet bij. "En hebt eerbied voor Hem, al het zaad van Jakob", want zo staat er: "Hij verachtte niet en versmaadde niet de vernedering van de nederige." Ik wijs er nu alvast even op dat er drie keer in dit tweede gedeelte van Psalm 22 sprake is van 'want'. Drie keer dat redengevende voegwoord. Hoezo? Want Hij verachtte niet en versmaadde niet de vernedering van de nederige. Het is heel mooi om dat op een rijtje te zetten; ik ga dat straks nog doen. Maar eerst: je moet de klemtoon goed leggen. Het is niet: "want hij verachtte niet", nee: "want Híj verachtte niet". Dat wil zeggen dat Gód niet verachtte. Het volk wel, daarvan lezen we: "veracht door het volk". Maar God verachtte Hem niet en versmaadde de vernedering van de nederige niet. Wie is die nederige? Dat is nog steeds de ik-figuur, de Heer Jezus. De Heer spreekt over Zichzelf. De nederigheid is enkelvoud; die Ene. En Hij, God, verborg Zijn aangezicht niet voor Hem, maar toen Hij tot Hem om hulp riep, luisterde Hij. Hier zie je weer: God heeft wel degelijk gehoord en geantwoord, alleen op Gods tijd. Op de derde dag — dat is trouwens altijd Zijn tijd, dat weet u wel.

Ik lees even verder: "Vanwege U is mijn lofprijzing in een grote volksvergadering." In een grote gemeente, staat er in de NBG-vertaling. Mooi hè? Het was eerst een gemeente, dan krijg je het ganse huis van Jakob en Israël, en dan een grote volksvergadering: al het zaad van Israël.

▶ 31:16 De Plechtige Gelofte Betaald in de Tegenwoordigheid van Zijn Volk ↑ hoofdstukken

Mijn plechtige beloften, of geloften, zal ik betalen tegenover wie Hem vrezen. Een gelofte... Je hebt het woord belofte. Een belofte is in het algemeen iets wat beloofd wordt. God doet beloften. Een mens kan ook een belofte doen, maar als je een belofte doet aan God, dan heet dat een gelofte. Er is een speciaal Hebreeuws woord voor. En de Heer, de Zoon van David, Hij heeft ook geloften, plechtige dingen beloofd aan God. Dat is heel opmerkelijk. Je zou er eens een keer gewoon een competentie moeten pakken en kijken waar het woord gelofte gebruikt wordt. Dan zie je dat heel vaak, met name in Prediker en een aantal andere schriftplaatsen, dat er gezegd wordt: wees nou zuinig met het doen van een gelofte, want u weet het hè: belofte maakt schuld. Je kan wel iets aan God beloven – in de auto hadden we het er ook nog over – je kan wel iets aan God beloven, maar God houdt je eraan. Dus denk erom.

Je leest ook van Jakob – daar heb je hem weer – dat hij een gelofte deed toen hij die droom had gezien. Als de Heer nou met mij is... De Heer had gezegd in de droom: "Ik ben de God van jouw vader Abraham en Isaak en dit land ga ik jou geven." Helemaal geen enkel verwijt, ook helemaal geen vraag, geen enkele opdracht; alleen maar God die een belofte deed. En Jakob staat op, nog steeds Jakob: "De Heer is waarlijk aan deze plaats. Als de Heer nou met mij is en mij geeft brood om te eten en water om te drinken, dan zal ik..." Hij doet een gelofte. God had niks gevraagd, Hij had alleen maar beloofd. En het eerste is dat de mens dan weer wat wil doen. Waarom niet net als vader Abraham gewoon rusten op de belofte? Je hoofd op die steen leggen en Hij doet het.

Maar ik moet erbij zeggen: de Heer heeft inderdaad een gelofte gedaan. En dan staat erbij: "Mijn plechtige gelofte zal ik betalen tegenover of in de tegenwoordigheid van wie Hem vrezen." Ik neem u even mee naar nog een andere psalm. Psalm 116 is ook bekend en gaat ook weer over de Messias. In vers 8 haal ik even een aantal teksten aan om u te laten zien waar het over gaat. Want daar staat: "U, God, hebt mijn ziel van de dood gered." Opstanding. Vers 12: "Hoe zal ik Yahweh vergelden al Zijn weldaden jegens mij? De beker der verlossing zal ik opheffen." Prachtig beeld hè? L'chaim! Op het leven! Het is die beker van de verlossing die ik zal opheffen. "Ik zal de naam van Yahweh aanroepen en mijn gelofte..." – daarom haal ik het aan – "mijn gelofte zal ik aan Yahweh betalen in de tegenwoordigheid van al Zijn volk, Israël. Ik zal U een lof overbrengen en de naam van Yahweh aanroepen. Mijn gelofte zal ik aan Yahweh betalen in de tegenwoordigheid van al Zijn volk. In de voorhoven van het huis van Yahweh, in uw midden, o Jeruzalem. Halleluja!"

Hier worden we echt weer verplaatst naar het terrein van Israël en van Jeruzalem. En ik ben ervan overtuigd dat de Messias straks ook de geloften zal betalen. Straks in Jeruzalem, als de Koning-Priester zal geven in de tegenwoordigheid van al het volk dat Hem inmiddels zal vrezen. Dan zal Hij aan Zijn volk geven wat Hij te geven heeft als de Koning en als de Priester, en ook daadwerkelijk lofoffers brengen. Ik lees dat gewoon heel letterlijk zoals het er staat. In het midden, wanneer? Straks. Als heel het volk daar inmiddels in de heerlijkheid zal delen, maar ook daar in Jeruzalem. Ik lees nog even verder, inmiddels weer in Psalm 22.

▶ 36:11 Het Bruiloftsmaal op de Derde Dag: de Dood voor Eeuwig Vernietigd ↑ hoofdstukken

Nederigen – let op, het is meervoud. Het gaat nu niet meer alleen over de Heer Jezus zelf, maar de nederigen zullen eten en worden verzadigd. Dit is een bekend beeld bij de profeten: de gedachte van een feestmaaltijd. Straks, als heel het huis van Israël zal delen in de heerlijkheid van het nieuwe leven en het Messiaanse koninkrijk zal aanbreken, dan is er een feest. Dat is een bruiloftsfeest. Dan gaat de Heer namelijk een nieuw verbond sluiten met Zijn volk. Hij is dan de bruidegom; niet de kerk is de bruid, maar Israël is de bruid. Alle volken zullen worden uitgenodigd voor dat feest. Weet u welke dag dat is? Op de derde dag.

Op de derde dag was daar een bruiloft. Ik weet het nog heel goed, want ik ben zelf in 1992 getrouwd, op de derde paasdag trouwens. Hoe lang is dat geleden? Dat is op twee dagen na precies 25 jaar geleden, Luc. Op onze trouwkaart hadden we de tekst: "Op de derde dag was daar een bruiloft." Straks, na twee millennia – want voor de Heer is één dag als duizend jaar – zal die derde dag aanbreken. Dan zal er een bruiloft aangericht worden. De Heer zal Zijn volk trouwen, een nieuw verbond met dat volk sluiten en alle volkeren zullen in de heerlijkheid daarvan gaan delen. De Heer gaat een feestmaal aanrichten voor alle natiën.

Daar wordt ook over gesproken in Jesaja 25. Daar staat: "En Yahweh van de legerscharen zal op deze berg..." – kijkt u het maar na, dat is Sion. Ik neem dat heel letterlijk: de plaats in Jeruzalem waar straks de tempel ook weer herbouwd zal worden. Op deze berg zal Hij voor alle volkeren een feestmaal aanrichten. In Jesaja 2 staat dat alle volkeren zullen optrekken naar Jeruzalem. Er staat precies: "En het zal geschieden in het laatste der dagen, dan zal de berg van het huis van Yahweh vaststaan als de hoogste der bergen. En hij zal verheven zijn boven de heuvelen en alle volkeren zullen derwaarts heen stromen." Vele natiën zullen optrekken en zeggen: "Komt, laten wij opgaan naar de berg van Yahweh, naar het huis van de God van Jakob, opdat Hij ons lere aangaande Zijn wegen en opdat wij in Zijn paden wandelen." Dit staat trouwens ook in Micha 4.

Op die berg zal Yahweh voor alle volkeren een feestmaal van vette spijzen aanrichten. Dat is echt een feestmaal, niet kinderachtig hoor! Een feestmaal van belegen wijnen, van mergrijke vette spijzen en van gezuiverde belegen wijnen. Sommige mensen zijn grote liefhebbers van goede wijn, nietwaar? Daar hadden we het in de auto ook al over. Maar moet je nagaan: als de Heer op de derde dag bij een bruiloft van de partij is, weet u dan hoeveel liter water daar in wijn veranderd werd? Zeshonderd liter! De inhoudsmaat die daar gegeven wordt, komt neer op zeshonderd liter. Alsjeblieft!

Dat is een feestmaal dat een duizend jaar lang zal duren op die derde dag – die trouwens ook nog de zevende dag zal zijn, maar dat zeg ik alleen om het even moeilijk te maken. Die derde dag zal een bruiloft zijn waar gegeten en gedronken wordt en waar feest wordt gevierd ter gelegenheid van dat nieuwe verbond tussen de Heer en Zijn volk Israël. Hij zal op deze berg de sluier vernietigen die alle natiën omsluiert en de bedekking waarmee alle volkeren bedekt zijn. Hij zal voor eeuwig de dood vernietigen. Dat gaat gebeuren. Weet u wat het resultaat is als de dood vernietigd is? Dan is er geen dood meer. Dan is alles levend. De levenmaking van allen volgt uit het feit dat Hij de dood zal vernietigen.

Alsjeblieft, God denkt zo groots! Het begint klein, maar laten we eerst nog even doorlezen, want ik kom daar straks nog op terug. De nederigen zullen eten en worden verzadigd, en wie Yahweh ernstig zoeken: jullie hart leeft op voor de toekomst! Want die toekomst gaat dan echt aanbreken. "Gedenken en terugkeren tot Yahweh zullen alle einden van de aarde." Waar je ook bent op aarde, tot aan alle begrenzingen. Over die uitdrukking hebben we wel vaker nagedacht; het is helemaal geen primitief wereldbeeld. God noemde het droge "aarde", en de einden der aarde zijn gewoon de kusten. Ik woon zelf ook aan het einde der aarde. Alle einden der aarde zullen gedenken en terugkeren tot Yahweh. Zo ontstaan er steeds wijdere cirkels. Laten we dat eens op een rijtje zetten.

▶ 42:38 De Derde Cirkel: het Koninkrijk Breidt Zich uit tot de Einden Der Aarde ↑ hoofdstukken

In vers 21 lazen we nog dat, toen de Heer Jezus stierf, Hij sprak over 'mijn eenzame ziel'. Toen Hij stierf, hing Hij daar eenzaam tussen hemel en aarde. Maar dan wordt er geantwoord. Hij krijgt leven en vervolgens lees je in vers 23 over een gemeente. Dat is in onze dagen. Daarna krijg je al het zaad van Jakob en Israël; dat zijn steeds wijdere cirkels. Zie je? Eerst die eenzame ziel, die Ene die stierf. Dan krijg je een ekklesia, nog bescheiden in onze dagen. En dan volgt de volgende fase in Gods plan: al het zaad van Jakob en Israël, dat is die grote ekklesia.

Inmiddels zijn we in vers 28 aangekomen bij 'alle einden der aarde'. Dat gaat dus van die Eenzame naar heel de wereld. Alle einden der aarde zullen gedenken en terugkeren tot Yahweh. Let op: niet alleen heel het huis van Jakob zal terugkeren, maar alle einden van de aarde en alle geslachten van de natiën. Zij zullen voor Uw aangezicht aanbidden. Dit is de tijd waarin we nu leven, waarin God Zich een volk verzamelt tijdens een boze aion. Straks breekt er een nieuwe aion aan. Dat begint allemaal met de bekering van Israël, maar vanaf Zijn troon gaat de Heer Zijn koninkrijk wereldwijd vestigen. Gewoon nog in deze wereld, in een nieuwe aion.

Men zal terugkeren tot Yahweh en zich voor Hem neerbuigen, alle geslachten van de natiën. Want — dit is de tweede keer dat er 'want' staat — het koninkrijk is van Yahweh en Hij heerst te midden van de natiën. Dat is een letterlijk koninkrijk. Hij is de Zoon van David en het huis van David zal hersteld worden. In Jeruzalem zal de troon van David bezet worden en Hij zal van daaruit heersen over alle volkeren. Dus niet alleen over Israël, maar over alle volkeren. In de eerste 'want' lazen we dat Hij de vernedering van de nederige niet verachtte of versmaadde. En nu: want het koninkrijk is van Yahweh.

Ik wil daar nog één ding bij zeggen. Dit is Psalm 22. Als u vraagt wat de allerbekendste psalm is, dan noemt u waarschijnlijk Psalm 23. Beide psalmen zijn van David. Psalm 23 is een geweldige psalm, maar het is toch eigenlijk opmerkelijk dat juist die psalm zo enorm bekend is. 'De Heer is mijn herder, mij ontbreekt niets.' Maar dat gaat allemaal nog over mij. Psalm 22 is zoveel grootser; het gaat niet alleen over mij, het gaat over dat koninkrijk dat wereldwijd gevestigd gaat worden over heel het huis van Jakob en over alle natiën. Hij zal heersen te midden van de natiën. Dat is die dag, die aion, dat wereldtijdperk dat gaat aanbreken. Hij zal met recht Koning zijn op de troon van David, op de berg Sion, en Hij zal heersen te midden van de natiën.

'Alle welgedanen op aarde zullen eten en neerbuigen.' Hier zie je weer diezelfde beeldspraak die we twee verzen eerder tegenkwamen over dat feestmaal van vette spijzen. Alle welgedanen op aarde zullen eten en neerbuigen. Voor Hem knielen allen die in het stof neerdaalden en hun ziel niet in leven konden houden. Ook hier heb je weer de gedachte van nieuw leven. Zij die in het stof neerdaalden, waren sterfelingen en stierven. Is de dood dan het einde? Nee, want voor Hem zullen zij allen neerknielen. Dat is nieuw leven, opstanding, de derde dag. De Heer Jezus Zelf stond op de derde dag op. God gaf Hem antwoord op de derde dag. En wanneer Israël straks in die heerlijkheid gaat delen, zal dat ook op de derde dag zijn. Zelfs als die bruiloft er is, is het op een derde dag. Weliswaar op een ander niveau, in termen van millennia, maar dan zal er nieuw leven aanbreken.

Het zaad van Jakob en Israël zal Hem dienen. Er zal van Adonai worden verhaald aan de komende generatie. Moet u zich voorstellen: als straks het koninkrijk gevestigd wordt over een bepaalde tijd — ik denk eerder in termen van jaren dan van decennia — dan gaat die derde dag bijna aanbreken. Dan breekt een hele nieuwe aion aan waarin de wereld verdergaat. Er zullen steeds nieuwe generaties zijn en duizend jaar lang zal Christus heersen. Je leest dat mensen leeftijden krijgen als die der bomen. Een jongeling zal als honderdjarige sterven; als iemand jong sterft, is hij al honderd jaar. Jesaja spreekt daarover. Er zullen nieuwe generaties opkomen en dat zal een geweldige tijd zijn. Het zaad zal hen dienen en er zal van mijn Heer worden verhaald aan de komende generatie.

Ik laat de taaltechnische kwestie van de vertaling even voor wat het is, maar het gaat hier inderdaad over de komende generatie. Zij zullen het vertellen, zo staat in het laatste vers van de psalm. Zij zullen aan de volgende generatie vertellen van Zijn rechtvaardigheid. Aan het volk dat geboren wordt, weer een nieuwe generatie, wordt over Zijn rechtvaardigheid gesproken. Weet u wat het mooie is van Gods rechtvaardigheid? Het heeft alles te maken met Zijn belofte. Als God belooft, dan doet Hij dat ook; Hij doet recht aan Zijn woord. Gods rechtvaardigheid is iets waarin je je kunt verheugen: God heeft beloofd en Hij vervult het. Zij zullen vertellen van Zijn rechtvaardigheid aan het volk dat geboren wordt. En er staat erbij.

▶ 50:52 De Climax van het Evangelie: Want Hij Heeft het Gedaan! (het Is Volbracht) ↑ hoofdstukken

Want Hij heeft het gedaan. Dit is de derde keer dat we deze uitdrukking tegenkomen, en het is trouwens ook de laatste keer. Het is het slot van de psalm, even afgezien van de 'aftiteling'. Als u het mij vraagt, is dit het allermooiste van deze hele psalm. Het is echt het eindpunt, maar ook het hoogtepunt; het is de absolute climax. Waar komt het nu allemaal op neer? Wat zal er straks in het Messiaanse Rijk verteld worden aan nieuwe generaties over Zijn rechtvaardigheid en over Zijn belofte? Hij doet het, want Hij heeft het gedaan!

Weet u trouwens hoe je dat in het Grieks zou zeggen, of hoe dat ooit in het Grieks geklonken heeft? Ik bedoel het niet eens taalkundig letterlijk zo, maar ik doel op het Griekse woord dat de Heer heeft uitgesproken aan het kruis: "Het is volbracht." Het is gedaan; het is inderdaad volbracht. Ik heb er de vorige keer al even op gewezen dat de Heere Jezus aan het kruis deze psalm gereciteerd heeft. Hij heeft geroepen: "Mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?" En even later de woorden over hen die Zijn klederen verdelen en het lot werpen over Zijn gewaad. De Heer heeft dat alles aan het kruis meegemaakt en Hij heeft deze psalm in de mond genomen.

Dat is zo geweldig, want dan lees je in Hebreeën 12 dat Hij de schande niet geacht heeft en het kruis op Zich genomen heeft. Er staat bij hoe Hij dat heeft kunnen doen: vanwege de heerlijkheid die Hem was voorgesteld. Moet u daar eens even aan denken. De Heer heeft aan het kruis Psalm 22 gereciteerd. Hoe kon Hij dat lijden dragen? Vanwege de heerlijkheid die Hem in deze psalm was voorgesteld. Hij heeft de woorden in de mond genomen en aan het einde was Hij bij vers 32 van Psalm 22 en zei: "Het is volbracht! Hij heeft het gedaan!" Dat is toch geweldig? Hij heeft alles gedaan!

Feitelijk kun je hier alles wat de Schrift naar voren brengt en Gods Woord plaatsen tegenover mensenwoord en religie. Want alle religie, maar trouwens ook alle filosofie, komt erop neer: jij moet doen. Dit doen, dat doen of dat juist niet doen; het is allemaal "jij, jij, jij" wat moet doen. Maar het hele Evangelie is: Hij heeft het gedaan en Hij doet het. Laat ik het in alle drie de tijden zeggen: Hij heeft het gedaan, Hij doet het en Hij zal het doen. Dan kun je je afvragen: waar blijft dan het roemen? Paulus zegt: het is uitgesloten. Als Hij het doet, gedaan heeft en zal doen, dan is ook alle eer aan Hem. Alle 'credits' zijn voor Hem, want Hij doet het. Het is Zijn prestatie. Daar gaat deze psalm over: want Hij heeft het gedaan.

Dat geeft de burger echt moed, hè? Dit geeft zo'n vreugde, want dit is ook precies Zijn rechtvaardigheid. Het is Zijn belofte, en daar kan een mens op rusten. Ik vind het zo geweldig dat daarom ook niemand uitgesloten is. Natuurlijk, God kiest uit en er is vandaag relatief gezien maar een klein clubje dat Hem kent. Maar dacht u dat God het daarmee laat zitten? Nee! Want je ziet in Psalm 22 dat die kringen steeds wijder worden. Het begint bij "mijn eenzame", dan de gemeente in onze dagen, dan het huis van Israël en dan alle einden der aarde. Dat is de toekomende aion. Blijft Hij daarbij? Nee. Er komt nog een tijd dat Hij de laatste vijand ook teniet zal doen: de dood. Dat is het einde van Zijn heerschappij. Dan is er geen dood meer en dan worden allen die dan nog dood zijn in de tweede dood, opgewekt. Dan is er leven. Dan is er dus niemand meer uitgesloten en dan kan God inderdaad "alles in allen" worden. Hij heeft het gedaan en Hij zal het doen.

Daarom, als je Psalm 22 leest, zie je het hele Evangelie. En dat is die psalm van David. Ik zei u de vorige keer al dat in de meeste Bijbelvertalingen "Een psalm van David" als titel boven Psalm 23 staat. Ik heb u toen uitgelegd — en ik ga dat niet nog een keer doen — dat het feitelijk de ondertitel is van Psalm 22. In de praktijk maakt het misschien niet zoveel verschil omdat beide psalmen van David zijn, maar één ding vind ik wel heel erg doorslaggevend, en dat is dit slotwoord: Hij heeft het gedaan. Het is volbracht.