GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Paulus’ ogen gebrandmerkt?!

05-03-2023 - Geplaatst door Andre Piet
5 maart 2023, Nieuw Buinen

Dat Saulus van Tarsus bij zijn roeping op de weg naar Damascus een oogverblindend licht heeft gezien is bekend. Ook is bekend dat hij door die verblinding drie dagen lang niet heeft kunnen zien. Veel minder bekend is dat Paulus ook vele jaren later nog zwaar tobde met zijn ogen. Het schrijven ging hem moeilijk af en voor zover we weten dicteerde hij al z’n brieven. Zou het kunnen dat Paulus’ ogen sinds zijn roeping waren gebrandmerkt???

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie analyseert de roeping van Saulus op de weg naar Damascus door de verschillende verslagen in Handelingen met elkaar te vergelijken. Uit de teksten blijkt dat het overweldigende hemelse licht hem waarschijnlijk blijvende oogschade toebracht, wat hij meedroeg als een fysieke herinnering. Aanwijzingen hiervoor worden gevonden in de Galatenbrief, zoals zijn gewoonte om brieven te dicteren en met opvallend grote letters te schrijven. Paulus wijst naar deze fysieke kwaal als de 'brandmerken van Jezus', die blijvend getuigen van de overweldigende heerlijkheid van God die zijn leven compleet veranderde.

“Ik kan maar één conclusie trekken en dat is dat Paulus gebrandmerkt is in zijn ogen. Dat is letterlijk gebeurd toen hij dat felle licht in zijn ogen kreeg; dat heeft hem zijn hele leven getekend en gelittekend.”

De Roeping van Saulus en de Verslagen in Handelingen ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal, vrienden hier in Nieuw Buinen. Ik werd er zojuist op betrapt dat wanneer ik hier spreek, ik altijd begin met te refereren aan de lange reis die ik heb gemaakt. Dat klopt inderdaad; die twee keer per jaar dat ik hier kom, is dat toch altijd erg opvallend, maar ik zal u de informatie daarover dit keer besparen.

Ik wil u graag meenemen naar het onderwerp dat u hier achter mij geprojecteerd ziet. De titel is misschien wat bevreemdend: 'Paulus' ogen gebrandmerkt?', voorzien van een vraagteken en een uitroepteken. Pas aan het eind zal dat denk ik helemaal duidelijk worden, maar in de loop van het betoog en de verschillende passages die we zullen opslaan, zal vanzelf wel duidelijk worden in welke richting we opgaan.

Waar ik het over wil hebben — en dat plaatje suggereert het al een klein beetje — is de roeping van Saulus van Tarsus, of zo u wilt de roeping van Paulus. Alhoewel, dat laatste is met een mooi woord een anachronisme, want toen heette hij namelijk nog geen Paulus. Die roeping op de weg naar Damascus... zojuist had Robert het al over die streken in Turkije en Syrië, en dat is precies in de buurt van waar ooit de apostel Paulus — over schokkende gebeurtenissen gesproken trouwens — geroepen is, daar op de weg naar Damascus.

Paulus refereert in zijn brieven diverse keren aan die roeping, die totale, levensveranderende gebeurtenis die plaatsvond toen hij richting Damascus ging. Die gebeurtenis wordt niet alleen in zijn brieven aangehaald; in het boek Handelingen wordt daar ook uitgebreid over gesproken. Het is eigenlijk heel eigenaardig, want de geschiedenis wordt in dat ene boek maar liefst drie keer verhaald. In Handelingen 9 wordt de geschiedenis voor het eerst vermeld, opgetekend door Lucas. Dat was eigenlijk de eerste keer dat de naam van Saulus van Tarsus werd opgevoerd, toen hij als beheerder van de mantels zijn support gaf toen het Sanhedrin Stefanus stenigde. Zijn naam wordt dan al even genoemd als een jongeman die daar enthousiast mee instemde. Kort daarop ging hij als een enorme extremist, een terrorist en een fanaat tekeer tegen de gemeente Gods, de sekte van de Nazarener, zoals hij dat ongetwijfeld genoemd zal hebben. In Handelingen 9 wordt vermeld dat hij geroepen werd; we gaan daar straks naartoe.

Maar ook in Handelingen 22 wordt die geschiedenis wederom verhaald, maar dan opgetekend vanuit Paulus' eigen mond. Hij is dan in Jeruzalem en het is in feite zijn laatste rede die hij daar gehouden heeft — feitelijk de Pinkstertoespraak van Paulus. De Pinkstertoespraak van Petrus in Handelingen 2 is bekend, maar dit was eveneens een Pinkstertoespraak. Je leest daar hoe hij op de trappen van de burcht Antonia zijn volksgenoten toespreekt en vertelt over zijn roeping van weleer.

Het eigenaardige is dat wanneer je die verschillende passages bij elkaar brengt, het niet domweg een herhaling blijkt te zijn. Iedere keer worden er verschillende zaken belicht — een toepasselijk woord in dit verband. In Handelingen 26 wordt het voor de laatste keer uitgebreid beschreven, opnieuw opgetekend vanuit de mond van Paulus wanneer hij zich moet verantwoorden voor koning Agrippa en stadhouder Festus. Zo zijn er een drietal passages waar we uit kunnen putten als we het hebben over de roeping van Saulus.

Handelingen 9: Oogverblindend Licht en Drie Dagen Blind ↑ hoofdstukken

Ik begin bij Handelingen 9 en haak aan bij vers 3. Daar staat: "En terwijl hij reisde..." Dat is dus Saulus van Tarsus, want hij had zijn werk in Jeruzalem al gedaan. Hij was dé vervolger van de gemeente Gods; dat lees je ook. Er was niemand in het jodendom die zo falikant tegen die sekte van Nazareners en tegen Jezus van Nazareth was als Saulus van Tarsus. Op een gegeven moment vraagt hij zelf ook toestemming van de hogepriester. Hij heeft toegang tot de hoogste autoriteiten binnen die wereld en vraagt toestemming om ook in de buitenlandse synagogen zijn destructieve werk voort te zetten. Ongetwijfeld beschouwde hij dat zelf als een Gode welbehaaglijke dienst. Hij gaat naar zelfs het buitenland toe om daar ook die discipelen van Jezus van Nazareth te bestrijden. Alles wat in hem was, werkte daaraan mee. Het was niet alleen het bestrijden, maar het was ook echt het gevangennemen, arresteren en zelfs martelingen die hij initieerde.

Terwijl hij reisde op weg naar Damascus, geschiedde het dat hij Damascus naderde en plotseling omstraalde hem een licht vanuit de hemel. In de beschrijving van hoofdstuk 22 vers 6 lees je dat het een fel licht was. In hoofdstuk 26 lees je zelfs dat het een licht was dat schitterender is dan het licht van de zon op het middaguur. In ieder geval was het zo licht dat het hem inderdaad verblindde. Toen hij ter aarde viel — we weten trouwens uit de beschrijving van hoofdstuk 22 of 26 dat niet alleen hij, maar ook zijn reisgenoten ter aarde vielen, daar kom ik straks nog even op terug — hoorde hij een stem tot hem zeggen: "Saul, Saul, waarom vervolg je Mij?"

Dit is die gebeurtenis die zijn leven compleet heeft omgekeerd. Het is op zich al heel opmerkelijk dat hij met deze woorden geroepen is, gezien het licht van wat hij hierna zou gaan doen. Want ja, hij vervolgde de gemeente Gods, maar het is de Heer Jezus die Zich identificeert met die gemeente. Hij vervolgde de gemeente Gods en de stem die hij uit de hemel hoort klinken, zegt: "Saul, Saul, waarom vervolg je Mij?" Met andere woorden, de Heer Jezus vereenzelvigt Zich met die gemeente. In feite is dat al heel illustratief voor de waarheid die hij in zijn brieven naar voren gaat brengen, namelijk dat de Heer Jezus Christus en de gemeente één zijn. Dat zie je in feite in de kiem al in deze eerste vraag die hem gesteld wordt.

Saulus zei: "Wie bent U, Heer?" En Hij zeide: "Ik ben Jezus, die jij vervolgt. Maar sta op en ga de stad binnen en daar zal tot jou gezegd worden wat je moet doen." Trouwens, we weten — en dat is de aardigheid waar ik zojuist al eventjes op wees — dat als je die verschillende verslagen naast elkaar legt en combineert, het elkaar blijkt aan te vullen en nog meer informatie geeft. We weten namelijk ook uit hoofdstuk 26 dat tegen hem gezegd wordt: "Ik ben nu aan jou verschenen, maar Ik zal ook nog aan jou verschijnen." We weten dat Saulus, nadat hij een paar dagen in Damascus heeft vertoefd, richting Arabië is gegaan. Dat staat niet in het boek Handelingen, maar in de Galatenbrief beschrijft hij dat. Hij is naar Arabië gegaan en daar is hij, als u het mij vraagt, onderwezen door de Heer. Want de Heer heeft hem niet alleen geroepen, de Heer heeft hem ook hoogstpersoonlijk onderwezen. Dat is niet op de weg naar Damascus gebeurd, maar wel later in de woestijn van Arabië. Hoe dan ook, ook dat werd tegen hem gezegd: "Ik ben nu aan je verschenen, maar je hoort nog van Me." Of eigenlijk: "Je zult Me ook nog zien, want Ik zal nog aan je verschijnen." Dat is in feite een visuele manier van zeggen.

De mannen echter die met hem reisden, stonden sprakeloos. Een deel van het gezelschap was ook ter aarde gevallen, lees je, maar dan staat er nog bij dat zij inderdaad het geluid hoorden, maar niemand aanschouwden. Dit vers is zelfs een heel eigenaardig ding voor Bijbelcritici. Ik heb ooit bij de hoogleraar Harry Kuitert een passage in zijn boeken gelezen waarin hij stelt dat er tegenstrijdigheden in de Bijbel staan, en dan voert hij dit argument op uit Handelingen 9. Hier lees je immers dat de medereizigers het geluid wel horen, maar niemand aanschouwen. Maar, zegt Kuitert dan — en in zijn kielzog natuurlijk alle Bijbelcritici, want die vinden het erg mooi om tegenstrijdigheden te ontdekken — in hoofdstuk 22 vers 9 staat dat Paulus in zijn eigen verslag zegt: "Zij echter die met mij waren, sloegen wel het licht gade, maar de stem van Degene die tot mij sprak, hoorden zij niet." Kuitert zegt: in het ene geval staat er dat ze het licht wel zagen en in het andere geval staat er dat ze niemand zagen. En in Handelingen 9 staat dat ze wel het geluid hoorden, terwijl Paulus in hoofdstuk 22 zegt dat ze de stem die tot hem sprak niet hoorden. Dat is toch een tegenstrijdigheid?

Als je oppervlakkig leest wel, en als je per se fouten wilt vinden, ja, dan maakt dat je ook blind — een aardige metafoor in dit verband. Maar zo is het niet. Het maakt namelijk een heel groot verschil tussen het licht zien en de constatering dat ze niemand zagen. En wat de oren betreft: zij hoorden wel geluid, maar dat wil nog niet zeggen dat zij verstonden wat er tegen Saulus gezegd werd. Er komt trouwens nog bij dat je in Handelingen 22 leest dat hij werd aangesproken in de Hebreeuwse taal. Als er vanuit de hemel gesproken wordt, dan is dat in het Hebreeuws. Ik hoor nu sommige mensen denken: "O, dat wordt nog wat, moeten we straks nog een taalcursus volgen als we hogerop gaan?" Nou goed, dat wordt wel opgelost, kan ik u vertellen. Maar op zich is het heel eigenaardig dat het er zo staat. Het zou trouwens zomaar kunnen dat Paulus’ reisgenoten de Hebreeuwse taal helemaal niet machtig waren, dus in dat geval begrijp je het direct. Er is in ieder geval een heel groot verschil: zij hebben een geluid gehoord, een donderstem of wat dan ook, en ze hebben licht gezien, zodanig zelfs dat zij inderdaad ter aarde vallen. Maar wat er gezegd werd en dat er iemand verscheen, dat was alleen Paulus duidelijk. Dus in wezen is het zo dat als je Handelingen 9 en Handelingen 22 juist combineert, dit extra informatie geeft. Ze zagen wel licht, maar niemand. Ze hoorden wel geluid, maar ze hoorden voornamelijk niet wat er gezegd werd. Laten we het daar eventjes bij houden: ze hoorden wel het geluid, maar ze aanschouwden niemand.

Ik lees weer even verder in Handelingen 9: "En Saulus stond op van de aarde en hoewel zijn ogen geopend waren, zag hij niets." Nee, dat verklaart dus precies dat enorme licht waarin hij heeft gekeken. Schitterender dan het licht van de zon die schijnt in haar kracht; daar kun je niet in kijken. Als je daar wel naar kijkt, dan verblindt het je. Zo is het Saulus dus ook vergaan. Saulus stond op van de aarde en hoewel zijn ogen geopend waren, zag hij niets.

En zodanig zelfs, ze begeleidden hem bij de hand en brachten hem in Damascus. Dus hij kon echt helemaal niets meer zien, zodat hij bij de hand genomen moest worden. Ja, dat is heel wat voor iemand die zo bij de hand is als Saulus natuurlijk. Maar goed.

En dan staat er nog bij: en hij kon drie dagen niet zien. Hij at niet en hij dronk niet. Nou, dan kun je toch rustig zeggen, als je zo’n ervaring hebt opgedaan, dat je flink van je stuk bent. Dat is gigantisch geweest. Drie dagen kon hij niet zien. Dat betekent in het Bijbelse taalgebruik gewoon dat hij op de derde dag weer kon zien. Wat, als u het mij vraagt, ook erg profetisch is, omdat het feitelijk verwijst naar Israël, bij wie ook op de derde dag de ogen geopend zullen worden en die, sterker nog, levend gemaakt zal worden en het licht des levens zal zien. De profeet spreekt daar al over.

En in feite heeft Saulus’ roeping eigenlijk alles te maken met die twee dagen die daaraan voorafgaan. Het klinkt wat cryptisch, maar ik bedoel: twee millennia hebben we nu meegemaakt en de derde dag is aanstaande. En dan, wat gaat er dan gebeuren op die derde dag? Dat zal eerst al opstaan, maar nu even in deze lijn, in deze parallel is het zo: Israël zal het licht in de ogen gaan krijgen en zal Hem zien. Ja, letterlijk. Ze zullen Hem zien die zij hebben doorstoken.

Maar niet alleen dat. Hij at niet en hij dronk niet. Goed. Nou, deze gebeurtenis, die én in Handelingen 9, én in Handelingen 22, én in Handelingen 26 wordt verhaald, dat geeft trouwens alleen al aan hoe voor Lucas deze geschiedenis allesbepalend is. Het loutere feit dat je dit eventjes beziet vanuit het standpunt van Lucas die dit heeft opgetekend — natuurlijk volstrekt geïnspireerd — maar het neemt niet weg dat dit een stempel zet op het hele boek Handelingen. Die roeping van Saulus.

Israël, dat aan de ene kant geen geloof hecht in de opgewekte Messias. Juist op dat moment komt Saulus ter sprake, als het Sanhedrin officieel afstand neemt van het getuigenis van het evangelie. En dan die Saulus die geroepen wordt en die naar de natiën toe gaat. Die gebeurtenis is eigenlijk ook in het hele boek Handelingen een gamechanger. Het begint in Jeruzalem maar eindigt in Rome eigenlijk. Dat.

Dan gaan we vervolgens naar de Galatenbrief.

Aanwijzingen voor Paulus' Oogkwaal in de Galatenbrief ↑ hoofdstukken

Met name de Galatenbrief is in dit verband, als we het hebben over de roeping van Saulus, heel informatief. Het vertelt ons heel veel. Ik sla de brief op bij hoofdstuk 4 vers 13, en dan schrijft Paulus dit: "Jullie weten nu dat vanwege zwakheid van het vlees ik jullie vroeger evangeliseerde." Dat is misschien een wat stijve weergave, maar het is vrij letterlijk.

Wat Paulus hier doet... Kijk, Paulus was ooit in Galatië geweest. Dat wordt ook in Handelingen vermeld en beschreven. Dat is trouwens ook in die streken waar nu van die schokkende gebeurtenissen hebben plaatsgevonden; ook in die contreien althans. Maar in ieder geval, Paulus heeft daar het evangelie verteld en hij is daar in aanvang ook met open armen ontvangen. Hoe het precies zit, weten we niet, maar Paulus zegt dat jullie weten dat vanwege zwakheid van het vlees ik jullie vroeger evangeliseerde. Het is wat vreemd, maar het suggereert dat hij dus kennelijk vanwege ziekte daar is blijven hangen in Galatië. Hij had verder gewild, maar hij heeft daar het evangelie ook gebracht. Waarom? Vanwege zwakheid van het vlees. Dat hij, met andere woorden, doordat hij ziek was of een kwaal had, niet verder kon en dus daar in Galatië het evangelie heeft gebracht.

En dan staat er nog bij in vers 14: "en jullie beproeving in mijn vlees minachtten jullie niet en spuugden jullie ook niet uit." Ook dat is misschien wat vreemd, maar het idee is dat ze Paulus met open armen hebben ontvangen. Het evangelie heeft daar geglansd en ondanks Paulus’ lichamelijke ongemak, ziekte of de zwakheid van zijn vlees – "jullie beproeving in mijn vlees" – hebben ze hem niet daarom geminacht. Zag hij er niet uit ofzo? Jullie spuugden mij dus ook niet uit. Integendeel, ze hebben zich over hem ontfermd, ondanks dat wat er precies plaatsvond, wat we niet weten. Maar dit stellen we gewoon vast.

En hij zegt er nog bij: "als boodschapper van God ontvingen jullie mij. Sterker nog, als Christus Jezus." Dat vind ik helemaal sterk. Dus ondanks het feit dat Paulus zo'n zwakheid in het vlees had en er misschien door kwalen niet uitzag, hebben ze hem ontvangen. Ze wisten dat wat deze man zegt, waar is. Het is een boodschap van God. Sterker nog, ze hebben hem aanvaard als Christus Jezus zelf. Wat ik trouwens helemaal opmerkelijk vind, want het is niet zomaar een metafoor. Feitelijk is dat ook zo. Hij was een apostel, hij werd afgevaardigd, dat wil zeggen: hij sprak namens Christus Jezus. En we weten ook dat – je moet dat maar eens nakijken in Handelingen 13 vers 47 waar ik hier ook naar verwijs – dat als Paulus dan inderdaad naar de natiën gaat, hij ook Jesaja citeert en dan zegt dat de Heer mij gesteld heeft tot een licht voor de natiën. Maar kijk het nou maar eens na in Jesaja, dan gaat het over de Messias. Dat licht van de natiën, waarvan Paulus zegt: "Ja, dat ben ik." Ja, maar dat is feitelijk Christus Jezus. Dus het klopt nog ook, ze hebben hem inderdaad ontvangen als Christus Jezus. Wat heeft Christus Jezus te vertellen aan de natiën? Wel, dan moet je bij Paulus wezen. Hij is de belichaming, hij brengt de boodschap van God in feite, hij is Christus onder de natiën. Dat wil zeggen dat wat hij te melden heeft. Heel sterk wordt dat gezegd.

En nou vraagt Paulus zich eigenlijk min of meer vertwijfeld af: "Waar is dan jullie geluk?" Want je moet weten, want dat is de hele aanleiding van de Galatenbrief, Paulus herinnert hen aan de wijze waarop ze ooit de boodschap hebben ontvangen. Hoe ze begonnen in geest, en nu waren daar Judaïseerders gekomen; mensen die die gemeente wilden verjoodsen en de besnijdenis wilden invoeren. Ze wilden dagen, maanden, jaren, vaste tijden waarnemen, de hoogtijden invoeren en koosjer eten, weet ik wat allemaal. Ze wilden de gemeente, een heidense gemeente, judaïseren. Die term wordt ook in de Galatenbrief gebruikt. Kortom, men was weer helemaal onder de wet gekomen, terwijl Paulus hen had verteld van de genade van God en ze zo gelukkig waren. En nu vraagt Paulus: "Wat is daar nog van overgebleven?"

Van die vreugde, van dat om niet. Genade was in feite wat er aan de hand was. Dat hadden ze ingewisseld. Genade betekent vreugde om niet, en dat hadden ze ingeruild voor pogen en werken. En dat gaf een heleboel ondergang. Als je even later in de brief ook ziet hoe het daar onderling allemaal toegaat met de werken van het vlees. Want op het moment dat je het verwacht van de mens en de mens centraal gaat stellen, dan wordt het vlees geactiveerd. En Paulus vraagt: "Waar is jullie geluk?" Want dat is het kenmerkende van het evangelie, van een werkelijk blijde tijding, van een goed bericht: dat je daar blij van wordt. Nou, dat waren ze. En wat Paulus zich nu afvraagt: "Jullie zijn wel heel godsdienstig geworden, jullie hebben je oor laten hangen naar die Judaïseerders of Judaïsten, maar wat is er nou van die vreugde overgebleven?" Dat is het onvermijdelijke gevolg daarvan.

Hij zegt: "Want ik getuig van jullie dat jullie, indien mogelijk, je ogen uitrukte en ze aan mij hadden gegeven." Maar hé, dit is wel eigenaardig. Want dit werpt toch wat licht op de vraag wat er met Paulus aan de hand was. Want waarom zou Paulus zich zo uitdrukken? Nou, ik verklap het meteen maar: kennelijk mankeerde Paulus wat aan zijn ogen. Want als hij zegt dat jullie mij ontvangen hebben als een boodschapper van God, als Christus Jezus zelf, en hij getuigt dat als het mogelijk was geweest, jullie je ogen uitgerukt zouden hebben en ze aan mij gegeven zouden hebben, dan is dat alleen maar een zinvolle reactie als Paulus' kwaal inderdaad verband houdt met zijn ogen. Daar mankeerde hij iets aan en hij zegt: "Jullie hadden zo veel liefde voor mij en jullie hebben je zo om mij bekommerd; als het mogelijk was geweest, hadden jullie je ogen aan mij gegeven." En ik trek daaruit de conclusie dat Paulus kennelijk iets aan zijn ogen mankeerde. Ja, wat wordt hier verder niet gezegd en waarom wordt hier ook niet gezegd. Maar je gaat je wel de vraag stellen wat er met Paulus' ogen aan de hand zou zijn.

Oké, we gaan naar Galaten 6. We bladeren eventjes en dan lees je dit in vers 11. Dan zijn we ongeveer al bijna bij het einde van deze brief en dan staat er: "Let op met hoe grote letters ik jullie eigenhandig schrijf." Nou, dat is op zich al eigenaardig als je iets weet van Paulus' brieven, want we weten dat Paulus namelijk zijn brieven normaal gesproken dicteerde. Van de Romeinenbrief wordt het heel expliciet ook gezegd. Dan lees je aan het einde van Romeinen 16 dat Tertius zegt: "Ook een groet van mij, ik die deze brief op schrift heb gesteld." Dus dan weten we toevallig in dat geval ook wie die brief heeft geschreven. En dat is de gangbare wijze geweest waarop Paulus zijn brieven heeft opgetekend, of laten optekenen dus.

Maar een uitzondering daarop is in ieder geval het slot van de Galatenbrief. Want daarvan zegt Paulus: "Let op met hoe grote letters ik jullie eigenhandig schrijf." Dus hoezo? Waarom zou Paulus dit zelf hebben geschreven? Kennelijk omdat het heel erg belangrijk was wat hij nu schreef. Maar hij zegt: "Ik schrijf het eigenhandig," en wat typerend was: het waren zulke grote letters. Hoezo grote letters? We weten trouwens – dat moet ik er nog even bij zeggen – hoe komt het dat we weten dat Paulus' brieven inderdaad gedicteerd werden? Wel, dat weten we omdat hij eigenhandig altijd zijn brieven afsloot. Hij ondertekende met zijn eigen hand de brieven.

Je leest, ik zou verschillende voorbeelden kunnen geven, maar in 2 Thessalonika 3 is het wel het allerduidelijkst, als je het mij vraagt. Dan lees je dat Paulus afsluit met: "De groet met mijn hand, van Paulus." Let op dat bepaalde lidwoord: de groet. Met andere woorden, dit is heel karakteristiek voor de manier waarop hij afsluit. Je leest ook in de brief aan de Kolossensen en in de Korinthebrief dat hij dan inderdaad eigenhandig de brief afsluit en ondertekent.

De reden daarvoor lees je hier ook: dit is een teken in elke brief; zó schrijf ik. Dus Paulus sloot in ieder geval altijd af met een eigenhandige ondertekening, zodat iedereen ook kon zien: dat is Paulus' handschrift. Zo schreef hij, en kennelijk schreef hij met grote letters. En dit is opnieuw weer een aanwijzing dat Paulus inderdaad iets aan zijn ogen mankeerde. Paulus kon wel schrijven, maar als hij schreef, dan schreef hij met koeienletters. In ieder geval zette hij alleen zijn eigen handtekening als waarmerk; dat deed hij. Maar ook dat is weer een aanwijzing dat hij kennelijk iets aan zijn ogen mankeerde, en vandaar dus dat hij zijn brieven ook dicteerde.

Nou, en dan heb ik ten slotte nog een andere schriftplaats. Die moet zeker genoemd worden, want dit is eigenlijk de climax van dit betoog. Oké, we weten dus: Paulus werd geroepen en werd zodanig in de ogen getroffen dat hij drie dagen blind was. Daarna lezen we inderdaad dat hij kennelijk iets aan zijn ogen mankeerde. Hij dicteerde zijn brieven en als hij schreef, dan schreef hij koeienletters. Dat toont opnieuw aan dat hij kennelijk ook vele jaren later nog steeds iets aan zijn ogen mankeerde.

Paulus Gestigmatiseerd: de Brandmerken van Jezus ↑ hoofdstukken

Nu komen we in Galaten 6 en ik heb daarbij geschreven: Paulus gestigmatiseerd. Waarom die formulering? Let op, dit is nog een paar verzen later dan het gedeelte waar hij schrijft dat hij dit eigenhandig schreef. Hij zegt in het één na laatste vers van deze brief: "Overigens, laat niemand mij moeite aandoen" – in de NBG-vertaling staat: "Overigens valle niemand mij lastig". Het idee is namelijk dit: Paulus stond in een kwade reuk bij die leraren die binnengedrongen waren in Galatië. Dat is onmiskenbaar. Er is geen brief waarin hij zo duidelijk uiteenzet dat hij van Godswege is geroepen. Hij vertelt in Galaten 1 uitgebreid zijn eigen verhaal en hoe hij het in het jodendom verder gebracht heeft dan vele van zijn tijdgenoten. Hoe hij een zeloot was, een ijveraar die de gemeente Gods buitengewoon ruïneerde – dat zijn de termen die hij gebruikt. Maar hij vertelt ook hoe hij geroepen werd.

Het punt was dat er leraren naar Galatië kwamen die vertelden: "Ja, aan jullie is nu het evangelie verteld door Paulus, maar weten jullie dat hij eigenlijk helemaal geen apostel is? Hij is immers niet opgeleid door Jezus van Nazareth, terwijl al die andere apostelen dat wel zijn. Zij zijn ook rechtstreeks afgevaardigd door Jezus Christus zelf hier op aarde, maar Paulus niet. Hij is helemaal niet afgevaardigd, want hij heeft Jezus misschien wel nooit ontmoet. In ieder geval was hij er niet bij toen de apostelen eropuit gestuurd werden." Ongeacht of je het dan hebt over de twaalf of de vijfhonderd broeders – dat maakt me niet uit – maar in ieder geval was Saulus van Tarsus daar niet bij. Dus hoezo was Saulus een apostel? Hij was toch niet afgevaardigd door Jezus Christus? Zijn apostelschap werd niet alleen betwijfeld, maar zelfs ontkend. Men zei ook: "Je moet wezen bij Jezus zoals Hij hier op aarde leefde en onder de wet, net zoals de apostelen in Jeruzalem zo leven: Joods besneden, met de sabbat en al die Joodse gebruiken, zo moet dat."

Zijn apostelschap werd bekritiseerd en regelrecht ondermijnd, en Paulus heeft dat in deze brief weersproken. Hij zegt: "Hoezo niet afgevaardigd?" Sterker nog, hij zegt dat hij is afgevaardigd op een tijdstip dat ver voorbij de afvaardiging van de twaalf ligt. Hij is afgevaardigd door Jezus Christus hoogstpersoonlijk vanuit de hemel. Hij zegt dat het evangelie dat hij verkondigt niet "naar de mens" is. Hij heeft het ook niet van een mens ontvangen of geleerd. Met andere woorden: hij is rechtstreeks door Jezus Christus onderwezen en geroepen. Dat heeft hij allemaal uiteengezet. Hij vertelt later in de Galatenbrief ook dat hij de erkenning heeft gekregen vanuit Jeruzalem, hoe moeilijk hij daar ook lag. Jacobus, Petrus en Johannes hebben hem de rechterhand van gemeenschap gegeven. Kortom, de credits hebben ze aan Saulus wel gegeven. Datgene waarvan de Galatische leraren – die judaïzeerders die hen wilden verjoodsen – Paulus beschuldigden, was niet waar. Paulus had het in deze brief ook weerlegd.

En nu zegt hij dit: "Overigens, laat niemand mij moeite aandoen, want ik draag de brandmerken van Jezus in mijn lichaam." Wat bedoelt hij hiermee? Over deze zinsnede is ontzettend veel gesteggeld. Eerst dat woordje brandmerken: in het Grieks staat daar het woord "stigmata", waar ons woord stigmatiseren van afgeleid is. Stigmatiseren betekent brandmerken of eventueel een litteken of een tatoeage toebrengen. In de rooms-katholieke wereld heeft het woord stigmata zelfs nog een heel andere klank gekregen; daar gebeurt het bij bepaalde "heiligen" die dan de stigmata van Jezus in hun handen zouden hebben. Ze zouden dan gaten in hun handen hebben en dat zouden dan de tekenen zijn die zich spontaan voordoen. Dat is natuurlijk een bizarre uitleg. Maar waarom zegt men dit? Paulus zegt: "De brandmerken – of de littekenen, zoals andere vertalingen zeggen – van Jezus draag ik in mijn lichaam." Hoezo? Wat voor brandmerken van Jezus had Paulus dan in zijn lichaam?

Ik moet er trouwens bij zeggen dat dit de enige keer is dat dit Griekse woord, stigmata, in het Nieuwe Testament gebruikt wordt. In het algemeen Grieks werd het gebruikt voor slaven. Slaven werden gestigmatiseerd, simpelweg gebrandmerkt als bewijs dat zij het eigendom waren van hun heer. Dat is een boeiende gedachte. Wat Paulus hier zegt is: "Ik draag de brandmerken van Jezus in mijn lichaam." Er was dus iets in Paulus' lichaam waardoor hij gebrandmerkt was. Hij had zojuist in de brief gesproken over zijn roeping, maar nu zegt hij: "Ik draag daarvan nog zelfs de littekenen in mijn lichaam." Wat dan? Ik kan maar één conclusie trekken en dat is dat Paulus gebrandmerkt is in zijn ogen. Dat is letterlijk gebeurd toen hij dat felle licht in zijn ogen kreeg; dat heeft hem zijn hele leven getekend en gelittekend. Hij zegt trouwens ook: "Ik draag de brandmerken in mijn lichaam", en dat "dragen" staat hier in de tegenwoordige tijd. Met andere woorden: hij draagt ze nog steeds. Het is dus niet zomaar een kwestie van "ik droeg het" of "ik heb het gedragen". Nee, hij zegt: "Ik draag die brandmerken van Jezus."

Waaraan herinnerden die brandmerken in zijn lichaam? Wel, aan Jezus. Van wie had hij die brandmerken? Hij zegt het zelf: het zijn de brandmerken van Jezus. "Ik draag ze nog steeds in mijn lichaam." Waarop zou hij anders kunnen wijzen dan op het feit dat hij nog steeds last heeft van die roeping op de weg naar Damascus, toen hij inderdaad verblind werd? Nu zou je kunnen zeggen: "Ja, maar dan moeten er toch aanwijzingen zijn dat hij iets mankeerde aan zijn ogen?" Dat is precies wat de Galatenbrief inderdaad zegt. Er is in het boek Handelingen ook nog een aardige aanwijzing. Die had er eigenlijk nog even bij gemoeten, maar ik geef hem er eventjes gratis bij. In Handelingen 23 wordt beschreven dat hij voor het Sanhedrin staat. De hogepriester laat hem in het gezicht slaan en vervolgens zegt Paulus iets tegen de hogepriester dat als zeer oneerbiedig werd ervaren. Dan lees je: "Oh, het spijt me broeders" – ik zeg het nu even in mijn eigen woorden – "ik wist niet dat het de hogepriester was." Hoezo? Kon hij dat niet zien dan? Ik zeg niet dat het een sluitend bewijs is, maar in deze lijn is het wel een bevestiging dat hij inderdaad iets mankeerde aan zijn ogen. Hij droeg de brandmerken van Jezus in zijn lichaam.

Dat betekent dus dat de brief begon met Paulus' roeping, maar er in feite ook weer mee eindigt. Hij heeft het nu inhoudelijk qua argumentatie bewezen: "Ik ben geroepen door Jezus, hoogstpersoonlijk." Dat is ook alom erkend. Maar hij eindigt er kortweg ook mee door te zeggen: "Het is zelfs zo dat ik die brandmerken van Jezus nog steeds in mijn lichaam draag." Dat kan maar op één ding wijzen, als u het mij vraagt. Want je moet je de vraag stellen: welk deel van het lichaam droeg hij dan die tekens? Wel, we weten dat hij daar consequent op wijst in zijn brieven.

De gegevens wijzen allemaal in de richting van zijn ogen en dat is precies ook wat je mag verwachten. Hij werd geroepen met een oogverblindend licht en dat licht in de ogen, dat verblindde hem ooit.

En toen zijn ogen na drie dagen weliswaar werden geopend, droeg hij daar nog steeds de brandmerken van. Wat hij precies mankeerde, dat weet ik niet, maar in ieder geval droeg hij die brandmerken in zijn lichaam nog steeds mee. Nou, ik vind dit reden genoeg om dat toch eens met jullie te delen.

De Betekenis voor Ons: het Stralende Licht van Gods Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Kijk, waar het uiteindelijk om gaat, is niet alleen om duidelijkheid te krijgen over een kwaal die Paulus gehad heeft of een mankement in zijn lichaam. Want je zou kunnen zeggen: wat hebben wij daar in 2023 nog aan? Maar vergis je niet. Dat licht dat in Paulus' ogen heeft geschenen, is zo gigantisch. Het heeft niet alleen zijn leven omgegooid, maar het heeft hem ook fysiek getekend, gebrandmerkt, getatoeëerd. Hij heeft daar altijd de gevolgen van ondervonden en iedereen wist het. Iedereen kon dat gewoon aan hem zien of wist dat van hem. Daarmee eindigde hij ook zijn brief; hij zegt: ik heb het nu allemaal uitgelegd, maar ik draag die brandmerken zelfs in mijn lichaam.

En dan nog even het laatste wat ik graag wil zeggen. Ik vind het namelijk zo geweldig dat het allemaal wijst op dat gigantische licht dat Paulus gezien heeft en dat heel zijn leven, tot in het fysieke aan toe, heeft gestempeld. Hij zegt in 2 Korinthe 4 het volgende, ik lees vanaf vers 6: "De God die zegt: vanuit duisternis zal licht schijnen, die doet het schijnen in onze harten." En daar staat bij: "tot verlichting van de kennis." Dat wil zeggen: wat Paulus doet, is niets anders dan kennis in het licht stellen of kennis laten stralen. Tot verlichting van de kennis van wat dan? Nou, van de heerlijkheid van God.

Trouwens, heerlijkheid en licht zijn vaak synonieme begrippen. Je leest over de heerlijkheid van de zon, de heerlijkheid van de maan en de heerlijkheid van de sterren. Je leest ook over de heerlijkheid — dat is in 2 Korinthe 3 trouwens — op het aangezicht van Mozes. Dat was licht. Dus: "tot verlichting van de kennis van de heerlijkheid van God." Wat is die heerlijkheid van God? Paulus heeft zo'n geweldig, letterlijk oogverblindend licht gezien, en dat spreekt van de heerlijkheid van God. God die alles plaatst, God die alles in Zijn handen heeft, God die een geweldig plan heeft met Zijn schepping en alles tot een goed einde gaat brengen.

En weet u wat het geweldige daarvan is? Geen mens kan daar iets aan toedoen en geen mens kan daar iets aan afdoen. Ook daar is Paulus weer een bewijs van op de weg naar Damascus. Zocht hij God toen, of zocht hij de Heer Jezus Christus? Nee, integendeel. Hij werd geroepen vanuit de hemel. Hij zegt later in de Timotheüsbrief: "ik ben overweldigd." Dat is licht. Oogverblindend. Hij zocht het niet, nee, hij kreeg dit letterlijk zomaar gratis. En dat is nou precies de heerlijkheid die hij in het licht mocht stellen: tot verlichting van de kennis van de heerlijkheid van God. Dat is wat hij in zijn evangelie ook vertelt; het evangelie dat hij onder de natiën uitbazuinde. God, die de Schepper is en de Redder van deze wereld. Hij houdt van deze wereld en Hij gaat alles tot een glorieus einde brengen.

De heerlijkheid van God in Jezus Christus' aangezicht; ja, daar wist Paulus alles van. Van dat licht en de heerlijkheid van God in het aangezicht van Jezus Christus. Dat heeft hij gezien. Daardoor is hij overweldigd. En tot op het moment dat hij de Galatenbrief schreef, zei hij: "Nog steeds draag ik de brandmerken daarvan in mijn lichaam." Dat licht heeft in zijn ogen geschenen. En ja, dat is zo geweldig dat hij dat heeft mogen doen, zodat wij nu in 2023 zijn brieven nog mogen opslaan en dat hij spreekt en getuigt van deze dingen.

En weet je wat het mooie daarvan is? Dat is het kenmerk ook van licht: het doet je stralen. Dat is wat licht doet. Het verlicht de ogen en het gaat schijnen. En het spreekt van genade, het is om niet. Juist daarom is het zo'n geweldige heerlijkheid. Nou, dat wilde ik vanmorgen graag met jullie delen. Vinden jullie het goed als we onze God en Vader daarvoor danken? Dan zingen we straks nog een lied.

🎧 Paulus' ogen gebrandmerkt?
Delen: