▶ 00:00 Inleiding: de Schrift Om de Leugen te Weerleggen ↑ hoofdstukken

Ik wil jullie vanmorgen eens bepalen bij deze vraag. In de inleiding heb ik al even verklapt dat het vraagteken waarmee de titel eindigt, gaat veranderen in een vet uitroepteken — en zet er nog maar één, twee of drie achteraan. Dat ik de titel als vraag heb geformuleerd, heeft te maken met het krantenartikel dat ik met jullie ga bespreken.

De vorige keer herinneren jullie je wellicht nog — dat was twee weken geleden — toen hebben we het gehad over de Schriften die nuttig zijn om te onderwijzen, en daar staat ook bij: om te weerleggen. Dat heeft te maken met het gegeven dat de Schrift ons tot nut is en zelfs noodzakelijk is om de dingen te verstaan, maar ook om de leugen te herkennen. Het is nodig om te weten of iets waar is, maar ook om de Schrift zodanig te verstaan dat je de dingen die om je heen verteld en gesproken worden, kunt toetsen. Zo weet je of het waar is en zie je dat het ook weerlegd wordt door de Schrift.

Dat karakter komt vanmorgen vooral ook voor het voetlicht, omdat we iets bespreken wat deze week in de krant stond. Ik kom daar straks nog even op terug.

▶ 01:36 Het Evangelie en Gods Doel Door de Aionen Heen ↑ hoofdstukken

Eerst nog even dit. De boodschap in het algemeen die we hier in deze samenkomsten al zo lang uitdragen, wat centraal staat — ja, heel de Schrift komt daarbij aan het licht, maar wat we bedoelen met het goede bericht is de boodschap dat GOD, met allemaal hoofdletters, die werkelijk God is, de Redder is van alle mensen. Zoals dat beschreven staat in 1 Timotheüs 4 vers 10, waar Paulus als het ware zijn mission statement weergeeft. Dat is waartoe hij is gezonden en waartoe hij arbeidt; het is het betrouwbare woord dat alle aanneming waard is. Dat is de boodschap. En dat is nogal wat, want het staat haaks op wat men daar doorgaans over zegt.

Wat we daarbij ook voortdurend weer zien en waarbij we bepaald worden — wat overigens heel onbekend is — is niet alleen dat Hij de Redder is van alle mensen, maar dat dit ook alles te maken heeft met het feit dat men geen zicht heeft op de aeonen. Men kent het hele begrip vaak niet eens, terwijl dat in de Schrift zo'n belangrijke rol speelt. Aeonen zijn wereldtijdperken die een begin hebben. De Bijbel spreekt over 'vóór de aeonen', over de aeonen die al achter ons liggen, over de tegenwoordige aeon, over de toekomende aeon en de toekomende aeonen, en over de voltooiing van de aeonen. Het zijn allemaal uitdrukkingen die vaak zijn wegvertaald, waarbij men er een 'eeuwigheid' van heeft gemaakt. Nee, het zijn aeonen.

God realiseert die waarheid dat Hij de Redder is van alle mensen door de aeonen heen. Wat daarbij ook van belang is, is dat Hij dat ook doet door nog toekomende aeonen. Als Jezus Christus straks terugkeert — en dat is binnen niet al te lange tijd zelfs, want de termijn is bezig te verstrijken — dan breekt er niet een eindeloze eeuwigheid aan, zoals ons altijd is verteld vanuit de christelijke traditie. Nee, dan breken de toekomende aeonen aan. Dat zijn wereldtijdperken die nog te gaan zijn, en in die toekomende aeonen zal Christus heersen.

Dat is ook het grote verschil met deze boze aeon die dus ten einde loopt. We zitten nu hier, maar deze boze aeon wordt vervangen en dan breekt de toekomende aeon aan. In de eerste plaats zijn dat die duizend jaren, dat millennium waar het boek Openbaring over spreekt. Maar daar blijft het niet bij. Ook in de aeon die daarop volgt, die in de laatste hoofdstukken van de Bijbel wordt beschreven, gaat het over dat Jeruzalem dat neerdaalt vanuit de hemel. Dat zijn die toekomende aeonen waarin Christus zal heersen.

In deze aeonen is er een belofte aan degenen die vandaag, en in de tijden die achter ons liggen, in Hem mochten geloven. Dat is een voorrecht, want daarvoor zijn je ogen geopend. Zij die geloven, de gelovigen die Hem vertrouwen, zullen in die tijdperken een lotdeel hebben; zoals de Bijbel dat noemt: een erfenis. Zij zullen daarin betrokken zijn. Some way, somehow — hoe en wat precies maakt verschil, want ook daarin zijn allerlei groepen en richtingen: Israël, de gemeente, de volkeren, et cetera. Maar gelovigen zullen daarin een rol spelen, een grote rol.

En dat is nog niet het laatste, want Christus zal heersen, maar Hij zal heersen 'totdat'. Hij heerst totdat Hij de laatste vijand, dat is de dood, teniet zal doen. Dat betekent dat wanneer Hij de dood tenietdoet, allen levend gemaakt worden. Dat wil zeggen dat degenen die in deze aeonen nog dood zullen zijn, dan worden levend gemaakt. En als allen levend gemaakt zijn, ja, dan is de dood dus tenietgedaan. Dan is er geen dood meer. Dan wordt God 'alles in allen', maar dan is ook werkelijk dat plan, die waarheid dat Hij de Redder is van alle mensen, ook daadwerkelijk gerealiseerd.

Kijk, Hij is de Redder van alle mensen. Dat is Hij vandaag nu ook al. Maar dat wil nog niet zeggen dat alle mensen al gered zijn. Dat zal hier pas het geval zijn. Als allen levend gemaakt zijn, dan zijn de wereldtijdperken voltooid. Dit is zo even voor de vuist weg en in het kort waar dat dan op neerkomt. En wat van belang is, is om te verstaan dat God een plan heeft. Ik wil dat nu ook zodanig tegen het licht houden om een contrast te tonen.

▶ 06:48 Introductie van het Krantenartikel van Dolf te Velde ↑ hoofdstukken

Afgelopen week, afgelopen woensdag om precies te zijn, stond er in het Nederlands Dagblad een opvallend artikel. Dat is een christelijke krant, een protestantse krant, voorheen de vrijgemaakt-gereformeerde krant. Ik ken die krant erg goed omdat we er van huis uit altijd op geabonneerd waren, dus ik lees hem nog met enige regelmaat. Van de week stond er dus een artikel in met een titel die ons onderwerp direct raakt. De auteur is Dolf te Velde; hij is hoogleraar systematische theologie aan de universiteit in Kampen. Hij schreef dit artikel en ik wil het graag kort samenvatten. De titel luidt: "Houdt God van alle mensen? Ja, maar..." En dat is in de praktijk hetzelfde als 'nee, want'. Vandaar dus dat vraagteken.

Ik denk dat we er verstandig aan doen om dit artikel eens te lezen. Niet omdat je er direct zo veel wijzer van wordt — want dat is de insteek niet — maar gewoon om te weten wat er zoal gezegd wordt in die kringen. Dolf te Velde is niet de eerste de beste. Ik bedoel, ik kan persoonlijk niet in zijn schaduw staan. Ik heb alleen lagere school en een rijbewijs, twee zwemdiploma's en lagere thuisbosfalen... ja, dat ook nog. U moet niet te gering over mij denken! Maar alle gekheid op een stokje: deze man is een academicus, een systematisch theoloog, een hoogleraar en doctor. Toch is een theologisch meten hier niet aan de orde; het gaat niet om de theologie, het gaat om wat de Schrift zegt. We houden de tekst tegen het licht van de Schrift. Ik heb me voorgenomen om dat artikel vanmorgen van het begin af aan te doorlopen en van wat kanttekeningen te voorzien. Daar heb ik mijn handen vol aan, dus ik ga snel verder.

Het artikel begint zo: "Loopt het met alle mensen goed af? Onder orthodoxe christenen is de sympathie voor deze gedachte de afgelopen jaren toegenomen." Professor Te Velde maakt zich daar zorgen over. En ik moet u zeggen: ik begrijp dat ook wel. Hij signaleert een verschuiving waarbij de sympathie voor de gedachte dat het uiteindelijk met alle mensen goed afloopt, toeneemt. Dat stel ik zelf ook vast. Het was inmiddels bijna dertig jaar geleden dat ik zelf de ontdekking deed vanuit de Schrift dat God de hele wereld zou redden. Destijds riep dat gigantisch veel verzet op vanuit de christelijke wereld. Tegenwoordig is het allemaal veel matter geworden en men is toleranter naar alle mogelijke visies.

Maar ik moet erbij zeggen dat ik met die verschuiving — en dat deel ik dan weer met professor Te Velde — eigenlijk helemaal niet zo gelukkig ben. Dat klinkt misschien vreemd. Toen ik dertig jaar geleden met deze dingen naar voren kwam, riep dat enorm veel verzet op, en dat was in zekere zin gezonder dan het schouderophalen in onze dagen. Want kijk, het gaat nu vaak om een gevoel. Men heeft 'sympathie' voor het idee omdat men zich simpelweg niet kan voorstellen dat God er een puinhoop van maakt. Dat is trouwens een heel gezond gevoel, maar als het daarbij blijft, ben je nog geen zak wijzer geworden. Het gaat erom: wat zegt de Schrift? Het feit dat mensen zeggen: "Nou, ik heb wel sympathie voor jouw opvatting," dat zegt niets en het is ook geen verbetering. Wat anders zou zijn, is als men had gezegd: "Christenen hebben daar nu sympathie voor omdat ze hebben ontdekt dat de Schrift andere dingen zegt." Dan zeg ik: kijk, dan hebben we vaste grond onder de voeten. Dan weten we waar we het over hebben en dat is solide. Maar dat is nu niet aan de orde. Men zegt: "Ja, vroeger dachten we dat, maar we weten tegenwoordig beter," gebaseerd op dat soort gevoelens.

Ik lees verder: "In gesprekken met studenten," zo vervolgde Te Velde, "merk ik dat er een sterke wens is dat de liefde van God zo krachtig en onweerstaanbaar werkt dat uiteindelijk alle weerstand zal smelten als sneeuw voor de zon." Nou, ik moet u zeggen: als hij het zo zegt, dan feliciteer ik zijn studenten. Waarom? Want die sterke wens delen zij met de wil van God. Ik kom er straks op terug, want Te Velde brengt het straks zelf ook nog ter sprake in dit artikel: namelijk dat God wil dat alle mensen gered worden. Dus als zijn studenten zeggen dat ze zo'n sterke wens hebben dat God zo krachtig en onweerstaanbaar werkt dat uiteindelijk alle weerstand zal smelten als sneeuw voor de zon, dan zeg ik: ja, dat wil God namelijk ook heel graag. Het loutere feit dat men dat wenst en zich afvraagt: "Zou God niet zo zijn?", dat geeft aan dat men in ieder geval het verlangen heeft dat God werkelijk toch eens écht God zou zijn. En dat Zijn liefde echt ook zo krachtig is, zo onweerstaanbaar, dat uiteindelijk alle weerstand zal smelten. Een verlangen naar een God die werkelijk God is, dat is gezond. Het geeft aan dat ze afstand willen nemen van een godje die dat misschien wel wenst, maar die met handen en voeten gebonden is aan wat zijn schepseltjes daar allemaal tegenover stellen.

Ook bij andere onderwerpen die in de krant, op internet en in onderlinge gesprekken naar voren komen, tekent zich een meer inclusieve benadering af. De wereld wordt groter; mensen komen tegenwoordig wat meer buiten hun bubbel. Ze kijken op internet, volgen het nieuws, en dat verruimt de blik. Het is ook logisch dat mensen zich vragen gaan stellen over hoe het zit met al die mensen die zich buiten ons gezichtsveld bevinden. Er tekent zich dus een meer inclusieve benadering af. Laten we geen nadruk leggen — zo is dan het idee — op wat scheiding brengt tussen mensen en God, maar liever vertrouwen op Gods goedheid en geduld waarmee Hij al Zijn schepselen in Zijn hand houdt.

Kijk, ik ben een beetje verlegen met deze dingen, want wie kan hier nu bezwaar tegen hebben? En toch zie je hier meteen ook al hoe tricky dit is. Want dit is namelijk weer dat redeneren vanuit gevoelens: "Laten we liever maar vertrouwen op Gods goedheid en geduld," en die andere dingen dus eigenlijk maar gewoon wegredeneren. Maar dan moet je protesteren, want het gaat er namelijk om heel de Schrift recht te doen. Niets in de Schrift mag verzwegen worden. Gods goedheid en geduld? Amen! Dat is een Bijbelse waarheid. Maar dat Hij oordeelt en dat Hij gericht oefent, is net zo Bijbels. Dat moet je niet wegmoffelen, want dan krijg je een eenzijdig beeld. Die balans en het recht willen doen aan álle Bijbelse gegevens, dat is zo essentieel. Anders wordt het alsnog weer scheefgetrokken, al of niet door gevoelens. Ik lees verder. Vanouds is er gewezen op een paar belangrijke Bijbelteksten...

▶ 16:30 Jezus Is Geen Potentiële, maar de Daadwerkelijke Redder ↑ hoofdstukken

...die de wereldwijde, universele strekking van Gods liefde tot uitdrukking brengen. Ik moet erbij zeggen: de belangrijkste schriftplaatsen die dat gewoon expliciet zeggen, die laat hij onvermeld. Maar goed, hij begint nu met, ik veronderstel zo ongeveer de allerbelangrijkste Bijbeltekst, of in ieder geval de bekendste Bijbeltekst: Johannes 3 vers 16. Dat God de wereld zo liefhad dat Hij Zijn enige Zoon heeft gegeven. Overigens, dat zeg ik weer even voor de fijnproevers: "liefhad" staat in de aorist, als een tijdloos feit. Dat is geen voltooid tegenwoordige tijd of voltooid verleden tijd, nee, het is een aorist; tijdloos. God hééft de wereld lief.

Met de zending van Jezus Christus heeft God niet alleen de verlossing van enkelingen op het oog, maar, zo zegt Te Velde, de hele wereld. Hé, ja, toch wel dus! Ik waarschuw u nu alvast maar even: in dit hele artikel — je zou het eerst in zijn geheel moeten lezen en dan vervolgens een stukje moeten 'snippen', maar dat zou een beetje te tijdrovend voor vanmorgen worden — maar hij zegt: niet alleen de enkelingen, maar de wereld heeft God op het oog. Ja, dat klopt ook. Want het gekke is: Johannes 3 vers 16 wordt dikwijls geciteerd, maar vers 17, dat er pal op volgt, laat men onvermeld. Want wat staat daar in Johannes 3 vers 17? "Want" — Johannes 3 vers 16 heeft dus een uitleg nodig — "Want God zond Zijn Zoon niet in de wereld opdat Hij haar zou veroordelen, maar opdat de wereld door Hem gered zou worden." Dat was Gods doel: dat de wereld gered zou worden.

Waarna vervolgens de vraag is: maar is God ook in staat om Zijn doel te bereiken? Ja, ik vind het een blasfemische vraag eigenlijk. Is God in staat om Zijn doel te bereiken? Als Hij dat namelijk niet is, dan is Hij in Bijbelse zin een zondaar, namelijk een doelnisser. Eigenlijk is dat ook het antwoord op de vraag. Dus ja, we kunnen het nu heel kort houden, maar we gaan verder want we willen het hele artikel bespreken. Inderdaad, God heeft de hele wereld op het oog.

Tegelijk ontdek je als lezer, zo gaat Te Velde verder, dat er met het woord "wereld" wel iets aan de hand is. Het optreden van Jezus onder Gods eigen volk brengt een tweedeling aan het licht tussen wie Hem erkennen en aannemen, en anderen die zich van Hem afkeren. Zeker, twee verzen later, Johannes 3 vers 18, gaat het over wie niet in de Zoon gelooft: die is al veroordeeld; die blijft liggen onder het oordeel waarvan Jezus komt verlossen.

Ja, ik moet er wel bij zeggen: "in de Zoon geloven" wil zeggen... Wie is die Zoon? Dat is Hij die God gaf opdat de wereld door Hem gered zou worden. Sterker nog, niet alleen maar was dat Gods oogmerk, Hij is ook de Redder der wereld. Hetzelfde Johannesevangelie zegt dat ook. Want later, dat is trouwens hoofdstuk 4 in de geschiedenis van de Samaritaanse vrouw, verblijft Jezus daar twee dagen. U weet wel, precies twee dagen verblijft Hij daar. En dan komt Hij de derde dag in Kana, waar ooit die bruiloft was. Maar in die twee dagen was het zo dat die Samaritaanse vrouw... trouwens, daar in heel Samaria heeft Jezus geen tekenen gedaan, maar men had wel ontdekt dat Jezus Christus de Heiland der wereld is. De Redder der wereld.

Weet u wat dat betekent, dat Hij de Redder der wereld is? Dat betekent dat Hij de wereld redt. Ja, als Hij de Redder der wereld is, dan redt Hij de wereld. Hoe dan ook, waar dan ook, wanneer dan ook. Maar dat doet Hij. Gewoon, het feit staat. Wie niet in de Zoon gelooft... ja, dat is dus wie Hem verwerpt, ook als de Redder der wereld. In feite is dit hele artikel niks anders dan het verwerpen van Jezus Christus als de Redder der wereld.

▶ 21:33 Gods Raad en Wil Worden Nooit Gefrustreerd ↑ hoofdstukken

In 1 Timoteüs 2 doet Paulus de oproep om te bidden voor alle mensen. Dat is immers goed en welgevallig in de ogen van God, die wil dat alle mensen worden gered en de waarheid leren kennen. Want er is één God en één Middelaar. Over deze tekst is heel wat te doen geweest; ook professor Te Velde schrijft daarover. Als u een Statenvertaling hebt en de kanttekeningen leest — die oude toelichtingen die destijds bij de vertaling zijn bijgeleverd — dan zie je bij dit vers al staan: "God wil dat alle mensen gered worden, betekent natuurlijk niet álle mensen, maar allerlei mensen." Want, zo redeneert men, als God werkelijk zou willen dat alle mensen gered worden, dan zou dat dus ook gebeuren. Maar aangezien men ervan uitgaat dat dit niet kan, maakt men er "allerlei mensen" van.

Sommigen trekken echter rechttoe rechtaan de conclusie dat het inderdaad met alle mensen goed komt. Gods wil kan immers niet gefrustreerd worden. Het punt is dat 1 Timoteüs 2 vers 4 niet alleen zegt dat God wil dat alle mensen gered worden, maar als je even doorleest naar hoofdstuk 4 vers 10, dan zegt Paulus: "Het woord is betrouwbaar en alle aanneming waardig. Hiertoe arbeiden wij en worden wij bestreden, omdat wij ons geloof gevestigd hebben op de levende God, die een Redder is van alle mensen, allermeest van de gelovigen." En dan voegt Paulus eraan toe: "Beveel en leer dit." Dus als dit tegengesproken wordt, is de Schrift daar om dat te weerleggen.

Gods wil kan uiteindelijk nooit gefrustreerd worden. Zijn wil kan weliswaar weerstaan worden — ik bedoel, God zei bij monde van Mozes tegen farao: "Let my people go, laat mijn volk gaan." En farao zei: "Nee, dat doe ik niet." Maar God had van tevoren al gezegd dat farao dat niet zou doen. Sterker nog, het was nog de bedoeling ook dat farao dat niet zou doen. Juist door een weerspannige farao, de machtigste man op de hele wereld toentertijd, kon Gods macht gedemonstreerd worden. Juist doordat hij "nee" bleef zeggen — en op het moment dat hij dreigde te bezwijken, verhardde God zijn hart — zou Gods kracht openbaar worden. Als farao meteen had toegegeven, was dat niet gebeurd. Het punt is dit: Gods bedoeling kan nooit verijdeld worden. Zelfs een farao die "nee" zegt, volvoert Gods raad. Dat vind ik zo'n geweldige waarheid: Gods raad wordt nooit weerstaan.

Kijk ook naar Jeruzalem. De Heer Jezus zegt in Mattheüs 23: "Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en stenigt wie tot u gezonden zijn! Hoe menigmaal heb Ik u niet willen vergaderen, gelijk een hen haar kuikens, maar jullie hebben niet gewild." Hier zie je dat ze niet wilden, en de Heer zegt dat hun huis woest wordt achtergelaten. Maar Hij voegt eraan toe: "Totdat u zegt: Gezegend Hij die komt in de naam van de Heere." Met andere woorden: je kunt "nee" zeggen, maar uiteindelijk heeft de Heer het laatste woord. Zijn wil zal geschieden, gelijk in de hemel alzo ook op de aarde. Gods wil kan uiteindelijk nooit gefrustreerd worden; Zijn wil zal altijd geschieden. Dat is een diepe Bijbelse waarheid.

Anderen hebben echter moeite gedaan om Paulus' woorden zo uit te leggen dat er geen tegenspraak zou zijn met de leer van uitverkiezing en verwerping. Men zegt: "De Bijbel leert toch dat God mensen uitkiest? Uitverkiezing is per definitie exclusief; de één wel en de ander niet." Maar daarvoor moet je iets construeren wat er niet is. De Bijbelse waarheid is namelijk helemaal niet in strijd met de leer van verkiezing. Er is geen tegenspraak. God kiest namelijk altijd enkelingen uit, maar niet omdat de rest Hem niet interesseert, maar juist om via die enkelingen de rest te zegenen.

Het mooiste voorbeeld hiervan staat in Genesis 12 vers 3, waar God Abraham uitkoos. Al die andere mensen die er toen waren, koos Hij niet uit. Maar Hij koos Abraham niet uit omdat de rest van de aarde Hem niet interesseerde. Nee, God koos Abraham opdat via hem en zijn nageslacht alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden. Dat is uitverkiezing: God heeft het geheel op het oog en daartoe kiest Hij instrumenten uit om Zijn doel voor de hele wereld, voor de gehele mensheid, te bereiken. Het is geen tegenstelling; verkiezing is juist het middel om dat universele doel te bereiken. Hij kiest uit omdat Hij Zijn hele schepping wil brengen bij het plan dat Hij met hen heeft.

De standaard gereformeerde interpretatie dat "alle mensen" gelezen moet worden als "alle soorten mensen" is dan ook gekunsteld. Het is bovendien volstrekt inconsequent. Dat zie je heel duidelijk in Romeinen 5, waar Paulus Adam en Christus, de laatste Adam, tegenover elkaar plaatst. Geen gereformeerde zal in twijfel trekken dat alle mensen zondaren zijn. Men kent Romeinen 3: "Er is niemand rechtvaardig, zelfs niet één." Alle mensen zijn zondaren. Hebben we daarvoor gekozen? Nee, we zijn nakomelingen van Adam en in hem is ons lot bezegeld. Welnu, Paulus betoogt in Romeinen 5 dat op precies dezelfde wijze alle mensen die in Adam zondaren en stervelingen zijn, in en door Christus — door één daad van gerechtigheid — gerechtvaardigd en levend gemaakt zullen worden. De vergelijking is perfect. Het is dan ook een aanslag op de tekst om daar plotseling "alle soorten mensen" van te maken. Want dan zou je consequent moeten zijn en ook moeten zeggen dat slechts "sommige soorten mensen" in Adam zondaren zijn. Nee, het zijn er allen.

▶ 30:51 Het Evangelie Is een Vaststaande Mededeling, Geen Aanbod ↑ hoofdstukken

Er zit meer perspectief in het doorvragen naar de aard van de wil van God. Kijk, hier is de theoloog aan het woord — en dat bedoel ik aardig hoor — maar er wordt gesteld dat je moet doorvragen. Goed, dat gaan we doen. Gaat het om een wil die altijd doorgang vindt, of spreekt Paulus over een goddelijke intentie die in de uitvoering nog een aantal extra stappen en voorwaarden kent? Aha, dus het idee is: God wil dat wel, maar dat is slechts Zijn intentie. Dat wil niet zeggen dat Gods intentie ook vervuld wordt, want er zitten nog een paar extra stappen en voorwaarden aan vast.

Voor dat laatste pleit volgens professor Te Velde het vervolg van het zinnetje. In feite is dat ook de strekking van zijn hele artikel. Hij zegt: dat mag dan wel zo zijn, maar het is Gods intentie, want er zitten voorwaarden aan vast. Volgens hem pleit het vervolg van het vers daarvoor: de mensen die gered worden, leren de waarheid kennen van Jezus Christus, die als enige Middelaar en Verlosser aan de mensen gegeven is. Hij heeft het hier nog steeds over die tekst in 1 Timotheüs 2, waar staat dat God wil dat alle mensen gered worden en komen tot besef van waarheid. Want er is één God en één Middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus, die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Dat staat in 1 Timotheüs 2 vers 6.

Het is de waarheid dat Jezus Christus de enige Middelaar en Verlosser is. Weet u waarom Hij de enige is? Er is ook maar één nodig, want Hij redt, middelt en verlost namelijk allen. Daarom is Hij de enige; u heeft ook niet meer nodig. In feite — en dit is niet aardig wat ik nu zeg, maar zo scherp ligt het — zegt professor Te Velde hiermee dat Jezus Christus géén Middelaar en Verlosser is. Het klinkt wel vroom, maar hij maakt van Hem slechts een potentiële Middelaar en Verlosser. Het is dan een aanbod: het is Zijn intentie om jou te redden, te middelen en te verlossen, maar Hij is het nog niet daadwerkelijk. Ziet u hoe tricky dit is? Met dit artikel geeft hij aan dat God het wel aanbiedt, maar dat Hij het niet is. Waar hangt dat dan van af? Van de reactie van u, van mij, of van wie dan ook.

Dan is Hij dus niet de daadwerkelijke Redder. Ik kan dat woordje 'daadwerkelijk' ook gewoon weglaten, want als Hij Redder is, dan redt Hij. Als Hij de Redder der wereld is, dan redt Hij de wereld. Punt. Anders is Hij alleen maar een potentiële redder. Dat wil zeggen dat het ergens van afhangt; dan is het een aanbod. Dat is trouwens ook de gereformeerde theologie: het aanbod van genade. Maar ik zeg u dit: het evangelie is geen aanbod. Het is geen aanbieding, het is een mededeling. Hij is jouw Redder!

De boodschap van het evangelie is zo geweldig krachtig dat je tegen elk mens dat je tegenkomt kunt zeggen: Hij is jouw Schepper. Als iemand dat niet gelooft, verandert dat niets aan het feit dat Hij zijn Schepper is. Zo kan ik ook zeggen: Hij is jouw Redder. "Ja, maar dat geloof ik niet." Dat maakt niets uit. Hij is jouw Redder en dat betekent dat Hij jou redt. Hij komt er hoe dan ook, inderdaad door oordeel en gericht heen, maar Hij brengt iedereen tot die erkenning en je wordt gered. Anders zou Hij namelijk niet jouw Redder zijn.

Het kennen van Jezus Christus als enige Middelaar en Verlosser betekent inderdaad dat Hij het daadwerkelijk is. Dit hele artikel — en nogmaals, dit is scherp — zegt in feite wat de christenheid hier altijd over geleerd heeft: men ontkent dat Hij de Redder en Verlosser der wereld is. Men maakt er een aanbod van dat van u afhangt. Men zegt dat theologische vragen niet alleen met bijbelteksten beslist worden. Nee, dat klopt; je moet heel de Schrift recht doen. Niet alleen losse teksten, maar de hele Schrift. Het is ook goed om te kijken naar inhoudelijke verbindingen en consequenties, zoals bij het idee van een universele liefde.

▶ 35:58 De Diepte van Gods Onvoorwaardelijke Liefde ↑ hoofdstukken

Het idee van Gods universele liefde is 'aantrekkelijk'. Nou, dat brengt me op een punt waar ik giftig word. Dit is gif. Weet u waarom? Het idee dat Gods universele liefde – zo tussen aanhalingstekens – een vraag zou zijn. Maar dat is het in de beleving van sommigen dus wel. Dat is nu juist de hele essentie.

Kijk, Gods liefde is alomvattend. Weet u waarom? Vanwege het feit dat zij onvoorwaardelijk is. Als er voorwaarden zijn, betekent dat immers ook dat er beperkingen zijn. Want als je dan niet aan de voorwaarden voldoet, dan val je buiten het debat, dan val je erbuiten. Nee, dit is niet 'aantrekkelijk'. Moet u nagaan: dit is een hoogleraar die ook op de kansel staat en 's zondags de kerkdienst aanvangt met de woorden: "Onze hulp is in de naam van de HEER, die hemel en aarde gemaakt heeft, die trouw houdt..." Ik ken die tekst heel goed hoor. U hoort het: "Die trouw houdt en nooit laat varen de werken van Zijn handen." Nooit! Is dat voorwaardelijk? Dat is geen 'idee' van Gods universele liefde; dat is Zijn universele liefde.

Hij laat nooit varen de werken van Zijn handen. En wie is een werk van Zijn handen? Laat ik het omkeren: wie is géén werk van Zijn handen? Of wat is geen werk van Zijn handen? Al wat is, is werk van Zijn handen en Hij is trouw en betrouwbaar. Dat is geen idee, dat is niet 'aantrekkelijk', dat is de basis. Dat is de grond onder mijn voeten. Als dat niet waar is, is het hele evangelie – sorry dat ik het zo zeg – flauwekul. Dit is de essentie. Op Zijn trouw kun je altijd aan. Ik ben een werk van Zijn handen. Ik ben door Hem bedacht, door Hem gemaakt en daarom ook door Hem geliefd. Dat staat volstrekt los van mijn reactie, mijn denken, mijn wil of mijn keuzes. Het heeft er niets mee te maken. Kijk, dit is een blamage voor het evangelie.

"Het idee van een universele liefde van God is aantrekkelijk." Ik ga verder. Ja, daar krijg je dorst van hoor. "Toch gebeurt er dan het een en ander met de invulling van liefde. Wat aan breedte gewonnen wordt" – het is wel een mooie zin trouwens – "gaat verloren aan diepte en werkelijkheid." Maar mensen, wat een onzin! "Veel verder dan een algemene welwillendheid kom je niet. De liefde verliest haar kleur en bereikt bij de meeste mensen maar weinig."

Kijk, dit is zo'n volstrekte omkering van waar het werkelijk om gaat. De liefde in de voorstelling van Te Velde is goedkoop, want zij is voorwaardelijk. Dat is pas goedkoop! Die liefde heeft namelijk geen diepte en daarom is ze trouwens ook zo smal. Want als ze werkelijk diep zou zijn... Gods liefde is inderdaad onpeilbaar, want zij kent geen voorwaarden. En daarom is ze inderdaad universeel. Als je dan zulke opmerkingen kunt maken dat het slechts een 'algemene welwillendheid' zou zijn of dat liefde haar kleur verliest, dan heb je er werkelijk nog helemaal niets van begrepen.

▶ 40:18 Gods Overweldigende Genade Breekt de Menselijke Wil ↑ hoofdstukken

Wil iemand dit ondervangen door te stellen dat Gods liefde wel degelijk bij alle mensen die innige verbondenheid en wederzijdse liefde tot stand brengt? Dan rijst er direct een ander probleem. Wil iedereen dat wel? Nou, dan begint het haast komisch te worden. Wil iedereen dat wel? Alsof dat interessant zou zijn! Nee, natuurlijk wil niet iedereen dat. Ik wilde het van huis uit ook niet, en professor Te Velde wil het kennelijk ook niet, als ik zijn artikel zo lees. Hoewel, dat neem ik direct weer terug, want eigenlijk zou hij het waarschijnlijk wel wensen, maar hij doet niet veel moeite om het te begrijpen. Laat ik het zo zeggen: het is helemaal geen kwestie van willen. Ik kan u dit vertellen: van nature wil geen mens Hem. Dat is wat Romeinen 3 ons leert: er is niemand die God zoekt, zelfs niet één. En Romeinen 11 vers 32 zegt dat God hen allen onder de ongehoorzaamheid heeft besloten. Romeinen 5 vers 19 zegt dat God allen tot zondaren heeft gesteld. Het staat er gewoon letterlijk zo neergezet. Dat is geen keuze van de mens; God heeft iedereen onder de weerbarstigheid besloten.

Dus, wil iedereen dat wel? Kijk naar professor Dolf te Velde. Ik weet niet in hoeverre u de gereformeerde theologie een klein beetje kent — sommigen wel, anderen niet — maar ik persoonlijk ken het redelijk goed omdat ik ermee ben grootgebracht. Denk aan de strijd tussen de Arminianen en de Gomaristen. Zelfs als je deze week zestig wordt, heb je daar misschien wel van gehoord. Die strijd ging in de kern over de menselijke wil. Gomarius, waar de gereformeerde theologie eigenlijk de erfgenaam van is, zei: 'Nee, het gaat niet om de wil van een mens. Als God het wil, dan gebeurt het.' En nu zegt professor Te Velde, een paar eeuwen later: 'Ja, nou nee, uiteindelijk gaat het toch om de wil van een mens.' Dan zouden we kunnen zeggen dat hij de goede kant op is geschoven. Nou, hij is geschoven, maar zeker niet de goede kant op.

Laten we verder lezen: 'En past het wel bij Gods liefde om de eigen keuze van de mens die Hij als vrij schepsel maakte niet te respecteren, als de mens zich tegen Gods genade blijft verzetten en het evangelie blijft afwijzen?' Hoe was het ook alweer? Dat moet Te Velde toch weten: Gods liefde was toch onwederstandelijk? Dat is ook zo'n term uit de gereformeerde theologie. Onwederstandelijk betekent simpelweg: niet te weerstaan. In de visie zoals hij het nu voorstelt, heeft de mens echter het laatste woord. Natuurlijk is het waar dat mensen 'nee' zeggen tegen God. Ik gaf zojuist al voorbeelden van het volk Israël dat 'nee' zegt tegen de Messias. Maar de Schrift zegt dat God hun ogen heeft gegeven om niet te zien en oren om niet te horen, totdat Hijzelf hun ogen gaat openen en de bedekking wegneemt. Is dat menselijke wil? Oppervlakkig gezien wel; je stelt het gewoon vast. Maar wat gebeurt er werkelijk? God opent de ogen. 'Het oog dat ziet en het oor dat hoort, beide heeft de HEERE gemaakt', zegt de Spreukendichter. Als ik u zie, komt dat omdat God mij ogen heeft gegeven. En als ik u hoor, komt dat omdat God mij daartoe de oren heeft gegeven. Als ik het niet zie en niet hoor, dan ontbreken die gaven simpelweg. Maar als God de ogen, de oren en de harten opent — wat Hij daadwerkelijk doet — dan verandert de hele situatie. Zelfs het hart van de koning, of van een Farao, is in Zijn hand; als waterbekers leidt Hij het waarheen Hij maar wil. Dat is de God met allemaal hoofdletters.

Een mens verzet zich, jazeker. Ik ken nog iemand die dat deed. Te Velde heeft het over 1 Timotheüs en over Paulus. Was Paulus zelf niet het ultieme voorbeeld daarvan? Zocht hij Christus? Er was in de toenmalige wereld geen grotere vijand te vinden dan Saulus van Tarsis. En toch heeft Christus Jezus hem geroepen op de weg naar Damascus. Weet u wat hij later zegt in 1 Timotheüs 1? Hij zegt dat Gods genade overweldigend was. Kijk, dat is geen kwestie van een keuze. Als je onder de Niagara Falls staat — ik heb die ervaring zelf niet, maar u kunt het zich voorstellen — dan word je overweldigd. Het is dan geen keuze meer of je nat wordt of niet; dat kan simpelweg niet anders. Je wordt overweldigd. Nou, dat is Gods genade. Dat was de ervaring van Paulus, en zo werkt God. Dat is de God waar we in de Bijbel mee te maken hebben.

Ik lees verder in het artikel: 'Een visie op de liefde van God die uiteindelijk al deze weerstand zou wegnemen, doet aan de realiteit van deze volgehouden menselijke keuze tegen God tekort.' Aha, dus de menselijke keuze tegen God is groter en sterker dan Gods liefde en Gods wil. Dat is wat hij feitelijk zegt. Daarmee wordt God gereduceerd tot een 'godje'. God wil dat alle mensen gered worden, maar als de mens dat niet wil, dan gebeurt het dus niet? Dan is de menselijke wil dus sterker dan de wil van de Almachtige? Ik zeg: prijs God en ga op je knieën dat het niet zo is! Ik heb in dit artikel alles in het geel gearseerd wat ik kort wilde aantekenen. Ik kon het niet laten; dit onderwerp houdt me enorm bezig.

▶ 47:11 De Absolute Overwinning van het Kruis ↑ hoofdstukken

En dan misschien wel de belangrijkste vraag: als Gods liefde tot iedereen uitgaat, ongeacht of iemand gelooft of niet, wat is dan de betekenis van Jezus Christus? Kijk, hier komt de aap uit de mouw. Wat de schrijver van dit artikel doet, is eerst twijfel zaaien om het uiteindelijk feitelijk te ontkennen. Je begint met het zaaien van een twijfel, en als die twijfel eenmaal ontkiemt, dan eindigt het in ontkenning. Zo ging dat destijds ook al in het paradijs: "God heeft zeker wel gezegd dat..." En als je dat eenmaal toelaat, komt uiteindelijk het gif en volgt de ontkenning. Hij stelt namelijk: als Gods liefde tot iedereen uitgaat, dan zou de betekenis van Jezus Christus eigenlijk verdwijnen. Ziet u de logica? Hij ontkent daarmee Gods echte, onvoorwaardelijke liefde voor iedereen.

Ik herinner me dit nog zo goed; ik heb het wel vaker verteld. Jaren geleden waren we in Apeldoorn uitgenodigd om te eten — Peter was daar ook bij. De gastvrouw vertelde hoe ze tot bekering was gekomen. Wij vertelden vervolgens iets wat ze nog niet wist: dat God de Redder is van alle mensen. Ze werd me toch een partij furieus! "Als dat zo is, dan was ik nooit tot geloof gekomen! Dan had ik net zo goed niet kunnen geloven!" zei ze. Ik dacht bij mezelf — maar ik hield me in en bleef aardig —: "Dan ben je ook nooit werkelijk tot geloof gekomen." Want wat is dat voor een geloof?

Het idee is blijkbaar: als God toch al de Redder is van alle mensen, waarom zou ik dan nog geloven? Men denkt vaak dat je gelooft opdat God je Redder wordt. Dat jij ervoor kiest en dat Hij door jouw keuze, door jouw wil en jouw daad, pas je Redder wordt. Maar dan is het evangelie weer een 'werk' geworden. Het Evangelie is echter een mededeling: God is de Redder van alle mensen. Het is niet zo dat Hij pas je Redder wordt áls je gelooft. Nee, Hij is de Redder van alle mensen — geloof dat! Er zijn mensen die dat geloven en er zijn mensen die dat niet geloven. Maar de gedachte "als het toch zo is, waarom zou ik dan nog geloven?", dat is ongeloof ten top.

Als Hij zo groot is en Zijn liefde zo onvoorwaardelijk is, waarom zou je Hem dan niet vertrouwen? Dat is de kern. Men 'kiest' er nu vaak voor om alleen maar niet in de hel te komen. Maar dat is geen vertrouwen; dat is wantrouwen. Je vertrouwt God dan eigenlijk niet. Je denkt dat Hij niet te vertrouwen is en dat het nooit meer goed komt met je als jij die stap niet zet. Dat is een afschuwelijke gedachte.

Ik lees nog even verder uit het artikel in het Nederlands Dagblad: "Als de weg naar heil en eeuwig leven hoe dan ook voor ieder openligt, is het moeilijk te plaatsen waarom God koos voor een weg die Zijn eigen Zoon voor ons allen aan het kruis bracht." Wat moet ik daarvan zeggen? God gaf juist Zijn Zoon voor allen óm iedereen te redden! In mijn beleving is dat juist het meest waardevolle. Hij gaf Zijn Zoon opdat de wereld gered zou worden. En dan zegt men: "Ja, maar als iedereen toch gered wordt, waarom gaf Hij Zijn Zoon dan?" U zegt misschien: "Ja, maar André, jij hebt geen theologie gestudeerd." Nee, dat zal het wel zijn. En ik moet zeggen: als dat de reden is dat ik deze logica niet begrijp, dan ben ik blij dat ik die opleiding nooit heb gevolgd.

Het artikel vervolgt: "De betekenis van Christus als de ultieme openbaring van Gods liefde en de verzoening door Zijn bloed als de enige weg tot behoud, verdwijnen dan uit beeld." Ik vind dit werkelijk onbegrijpelijk. De auteur sluit af met: "Over dat evangelie zijn Johannes en Paulus het eens: zó houdt God van alle mensen." Met andere woorden: onder die voorwaarden houdt God van mensen — namelijk op voorwaarde dat jij wel de goede keuze maakt. Ik zeg u: dat is een leugen.

Het is zwart-wit, of donkerblauw-wit zo u wilt. Want we hebben vastgesteld dat Gods liefde onvoorwaardelijk is. Die onvoorwaardelijkheid, dat is de diepte, en vandaar is zij ook alomvattend. Wat men in dit artikel van Gods liefde gemaakt heeft, vind ik afschuwelijk. We hebben zo'n geweldige bibliotheek en via de apostel Paulus is de boodschap van Gods trouw en liefde onder de natiën terechtgekomen. De boodschap van Christus Jezus, die de losprijs betaalde voor allen! En wat heeft men ervan gemaakt? Men heeft het verkwanseld en er alsnog weer een religie van gemaakt. Alles wordt weer afhankelijk gemaakt van de mens. God is gedegredeerd tot een 'godje'. Zijn liefde is geen liefde meer, maar pure koehandel. Het is allemaal voorwaardelijk en heeft niets te maken met agapé, met onvoorwaardelijke liefde. En daarmee is de hoop weg, het uitzicht is weg. Dat is het eind van het liedje.

Maar het goede bericht staat nog steeds. Dit is de werkelijke Bijbelse boodschap en daar mag geen twijfel over bestaan. Daarom vond ik het ook zo belangrijk om dit te bespreken. Houdt God van alle mensen? Ja, natuurlijk houdt Hij van alle mensen! Maar je moet wel weten wat Zijn liefde betekent. Dat is dan weer het nut van zo'n artikel: je wordt er des te meer bij bepaald hoe groot, diep en breed Gods liefde is, en hoe solide die basis is. Het is volstrekt in overeenstemming met de hele Bijbelse boodschap. En daarom ben ik blij. Kees, we gaan gewoon verder met het vertellen van dit goede bericht. Iedereen mag het horen. En ook degenen die er nu niet aan willen... ik heb 'slecht' nieuws voor u: u zult er uiteindelijk toch aan gaan geloven! Maar ik vind dat juist goed nieuws. Goed, daar wil ik het graag bij laten voor vandaag.