▶ 00:00 Introductie: Wat Is van Blijvende Waarde in Ons Leven? ↑ hoofdstukken

Ook van mijn kant, vrienden, een hele goede morgen. En als ik dit zo hoor van mijn broer Dirk, dan denk ik: wat heb ik hier nog aan toe te voegen? Dat meen ik echt, want het is zo schitterend, de sprake die er uitgaat van de schepping op zo'n troosteloze dag als het nu lijkt te zijn. 'Lijkt' is een beter woord in dit geval. Want je weet, het is zoals Dirk dat ook zojuist naar voren bracht: als het licht van Gods Woord daarover schijnt, dan ga je zulke schitterende dingen zien en dan word je met recht een mens van hoop en van verwachting.

Ik wil u graag deze morgen meenemen naar 1 Korinthe 3, en daar vindt u deze woorden terug — we zullen daar straks vanzelf op komen: goud, zilver en kostbaar gesteente. Er worden daar in datzelfde vers nog een paar andere materialen genoemd, van wat mindere kwaliteit, zal ik maar zeggen. Ik zal ook even iets vertellen over de aanleiding, want het was zeker twee weken terug dat ik op Urk sprak — 'op Urk' moet ik eigenlijk zeggen, want het is een eiland van origine. Ik sprak daar over de Korinthebrief en over de erekrans. Of de erekroon, het hangt er een beetje vanaf welke vertaling u heeft. Paulus had één ding voor ogen en dat was die erekrans. Naar aanleiding daarvan ontstonden er een paar vragen, die ik ook via de mail heb gekregen. Toen dacht ik: er zijn dingen onderbelicht gebleven en dat tekort van toen wil ik graag rechtzetten. Vandaar dus de keuze voor dit schriftgedeelte, want feitelijk gaat het over dezelfde elementen, namelijk over dat wat van blijvende waarde is, ook in ons leven.

Laat ik om te beginnen de draad oppakken in vers 10 van 1 Korinthe 3. U moet weten dat Paulus nog maar kort tevoren was aangekomen in Korinthe. Eerst was hij in Athene geweest — trouwens, als u ook de studies beluistert of bezoekt in Katwijk over het boek Handelingen, daar zijn we nu ongeveer ook mee bezig, in Handelingen 16 en 17. Paulus was in Athene en vervolgens ging hij naar Korinthe, dat daar niet ver vandaan lag. Hij heeft daar met knikkende knieën de boodschap gebracht, zo weten wij uit deze brief. Met knikkende knieën, gewoon ziende op zichzelf en op dat wat men allemaal van hem verwachtte. Maar wat een mannetje was Paulus, en wat een kracht demonstreerde hij in het Woord dat hem was toevertrouwd. Daar was hij ook erg zeker van.

Inmiddels zijn we een jaar verder. Er was een ekklesia ontstaan, hij had daar de boodschap gebracht en nu, zo ongeveer een jaar later — misschien nog iets langer — schrijft hij deze Korinthiërs een brief. Paulus was inmiddels weer verdergegaan en aan die ekklesia, die gemeente, schreef hij deze brief. Ik haak aan bij vers 10. Dan zegt hij woorden die heel karakteristiek op Paulus' lippen bestorven liggen; woorden waar het hem altijd om ging, namelijk de genade Gods. "Naar de genade Gods die aan mij gegeven is", of eigenlijk: gegeven wordt, voortdurend. Dat staat in de tegenwoordige tijd: naar de genade van God die mij gegeven wordt. Laat ik daar nog eens op inzoomen, want over die genade Gods schrijft hij ook in deze brief. In al zijn brieven etaleert hij dat zo geweldig.

▶ 04:18 Genade: Vreugde Puur Om Niet ↑ hoofdstukken

Genade, weet u wat dat is? Dat is vreugde om niet. Dat wil zeggen: je doet er niets voor. Zoals het al eerder vanmorgen ter sprake kwam: het overkomt je, het valt je ten deel. Je betaalt er niets voor en je kunt het niet kopen, maar je krijgt er vreugde voor terug. Dat woord charis, dat is het Griekse woord... dat werd in de Griekse wereld ook veel gebruikt. Kijk, bij ons is het een beetje weggekaapt en een religieus woord geworden, maar dat is het niet. Genade wil zeggen: vreugde om niet. En genade Gods, dat is vreugde van God om niet. Je krijgt het gratis. En dat is zo geweldig, omdat het vreugde is en bovendien omdat het om niet is. Ons woord 'gratis' heeft daar ook alles mee te maken, net als 'gratie'.

Maar ik neem u mee naar twee plaatsen. Even verder in deze brief – we zijn inmiddels zo ongeveer aan het einde van de brief gekomen – naar 1 Korinthe 15 en Efeze 3. Laat ik eerst eens beginnen bij 1 Korinthe 15. Paulus vertelt daar in dat magistrale, monumentale hoofdstuk waarin hij naar voren brengt dat het leven heeft overwonnen en dat de dood eenmaal uiteindelijk tenietgedaan zal worden. Het is de laatste vijand, maar de dood zal tenietgedaan worden omdat het leven inmiddels heeft overwonnen en Christus de Eersteling is. Hij heeft dat bewezen en Paulus laat het ook zien in die eerste verzen. Het is een historisch feit. Het graf is leeg, door velen gezien en gedocumenteerd. Het feit ligt er. Of mensen dat nou geloven of niet, het is een historisch feit.

Hij laat ook zien dat Hij aan velen verschenen is: aan de twaalven en een keer aan vijfhonderd broeders tegelijk, van wie het merendeel thans nog in leven is, zegt Paulus dan. Met andere woorden: vraag het hun maar na. En hij zegt: uiteindelijk is Hij ook aan mij verschenen, als aan een ontijdige geboorte, een misgeboorte. Dat is wat hij van zichzelf zegt. Maar dan komen we in het tiende vers: "Maar door de genade Gods" – vreugde puur om niet.

Want hij zegt er nog bij: "Ik heb de Ekklesia van God vervolgd." Gezocht heb ik het dus niet; het is me met recht overkomen. Bij klaarlichte dag, terwijl hij op weg was om de Ekklesia in Damascus in Syrië te verwoesten. De geloofsbrieven had hij meegekregen vanuit Jeruzalem; hij was gemachtigd om dat te doen. Hij was in ieder geval faliekant een vijand; hij wilde de gemeente van God vervolgen. En dan komt er bij klaarlichte dag een licht over hem heen, hij valt ter aarde en hoort een stem. Nou, u kent het wel. Als Paulus daarop terugblikt, zegt hij: dat is genade Gods. Puur om niet.

Niet omdat ik er iets voor gedaan heb; ik zocht het niet, integendeel. Ik zocht het juist niet. Maar God maakt van vijanden vrienden en het is hem overkomen. Kijk, dat is genade. "Door de genade Gods," zegt hij, "ben ik wat ik ben." Dan ben je onaantastbaar. Paulus wil helemaal niets pretenderen; hij zegt: ik verdien helemaal niets, ik heb niets gezocht, geclaimd of bereikt. Het is puur Zijn genade, en die is actief geweest hoor! Het loutere feit dat het hem ten deel viel is genade Gods, maar ook: het is niet vergeefs geweest. Want hij zegt: "Ik heb meer gearbeid dan zij allen." Dat kon hij tegen de Korinthiërs zeggen; inmiddels was hij weer verder gegaan en overal had hij het uitgebazuind. Maar terwijl hij het zo formuleert, haast hij zich om te zeggen: "Ja wacht even, maar niet ik, maar de genade Gods die met mij is."

Kijk, genade ontketent wat in een mens. Dat is vreugde om niet, en dat houd je niet voor jezelf. Dat moet eruit. Paulus is zo'n projectiel geweest; dat was echt kracht van God en genade van God. Dat heeft zo enorm veel in zijn leven ontketend. Dat is genade. Het is dus totaal geen prestatie, geen werk. Als het al een werk is, oké, maar dan is het Zijn werk. Honderd procent Zijn werk door de genade Gods. Je zou natuurlijk heel veel vanuit de brieven naar voren kunnen brengen, maar dat doe ik niet. Wel wil ik u nog bij een ander gedeelte bepalen, en dat is in de Efezebrief, die veel later in de gevangenis is geschreven. Hij schrijft als gevangene en dan zegt hij: "Mij..." Hij herinnert zichzelf en zijn lezers eraan: "Mij, verreweg de geringste van alle heiligen."

Hij heeft ook hier weer totaal geen enkele pretentie. Hij zegt ten opzichte van al degenen die hij aanschrijft – over de hoofden van die Efeziërs heen richt hij zich daarmee ook tot ons. In feite is die brief geschreven aan allen die in Christus Jezus zijn. Hij zegt: van allen die ik nu aanschrijf, ben ik verreweg de minste. Hij zegt: "Aan mij is deze genade te beurt gevallen." In het tweede vers – kijk het maar eens na, ik heb mijn Bijbeltje zelf niet bij me, maar in Efeze 3 vers 2 spreekt Paulus ook over de genade Gods – deze genade is mij te beurt gevallen als de geringste. Elders zegt hij: "Ik ben de eerste van de zondaren." Dus van alle zondaren ten opzichte van heel de mensheid ben ik de eerste. Maar juist daarom was hij zo'n geweldig demonstratiemodel van genade, zodat hij echt kon bewijzen dat het niets met verdiensten te maken heeft. God doet dat en geeft dat. "Mij, verreweg de geringste van alle heiligen, is deze genade te beurt gevallen om aan de natiën de onnaspeurlijke rijkdom van Christus te verkondigen."

Nou, dat houdt wat in hoor! Dat houdt onder andere in dat degenen die vandaag geroepen worden, geplaatst zijn in het lichaam van Christus. Dat wil zeggen: de positie delen van Hem daarboven. Daar hebben we geen idee van op wat voor niveau wij zijn geplaatst. Alles wat Hem beloofd is, valt allen ten deel die bij dat gezelschap behoren. Die Ekklesia, dat is in feite ook de Christus: hoofd en lichaam tezamen. Hij zegt: dat mag ik nu aan de natiën verkondigen. Nu God een omweg maakt en Israël tijdelijk terzijde staat, bezoekt God in deze tussentijd de natiën met pure genade. Alleen de genade van God, niet wat een mens moet doen of wat een mens zou kunnen doen: werken of welke filosofie dan ook. Nee, wat God gedaan heeft, wat Hij doet en wat Hij zal doen. Inderdaad precies wat we zojuist zongen: "Stil maar, wacht maar, Hij doet het."

Ik weet wel dat mensen zeggen: "Dat is gevaarlijk," dat hoor je altijd, of: "Dat maakt laks." Nou, dan zou je dat van Paulus moeten zeggen. Maar als je die genade leert kennen, is dat zo'n enorme vreugde. Daaraan herken je ook genade: in hoeverre versta ik die genade, in hoeverre ken je die vreugde? Het is zo geweldig dat Hij alles om niet doet. Paulus zegt: "Het is mij te beurt gevallen," en dan zegt hij: "naar de genade van God."

▶ 12:57 De Wijze Architect en het Enige Fundament: Jezus Christus ↑ hoofdstukken

Ik ga weer even terug naar 1 Korinthe 3. "De genade van God die mij is gegeven, heb ik als een kundig bouwmeester..." Eigenlijk staat hier een "wijs", en u ziet het hier: ons woordje architect. Dat komt regelrecht uit het Grieks. Hier staat sophos, van sophia. Maar in ieder geval: als een wijs architect, als een wijs bouwmeester. Maar als ik zeg "wijs", dan bedoelt Paulus uitdrukkelijk niet — en kijk het maar eens na in het hele verband van 1 Korinthe 2 en ook in 1 Korinthe 4 — de wijsheid van mensen. Daarom was het ook dat Paulus met knikkende knieën in Korinthe kwam. Ja, daar hadden ze wijsheid van mensen; daar konden ze bogen op titels, op tradities en filosofenscholen. Dat had Paulus allemaal niet.

Nou ja, Paulus was geleerd, maar hij had juist een van de geweldige ervaringen moeten opdoen die zo ingekerfd zijn in zijn leven, onvergetelijk voor hem: dat een mens helemaal niets heeft in te brengen. Helemaal niets. En wat bedoel ik met niets? Nou, gewoon zoals ik het zeg: niets. De mens niets, en van Hem alles. En ook geen wijsheid van mensen. Paulus kende de wijsheid van Israël, het jodendom; hij was erin opgeleid en hij was verder gekomen dan velen van zijn tijdgenoten. De wijsheid van de wereld, daar was hij ook zeer goed van op de hoogte. En Paulus heeft het allemaal voor schade en drek gehouden. Het is allemaal — sorry dat ik het zeg — bullshit. Er is één ding dat telt, en dat is wat hij zegt: Gods Woord heeft hem gegrepen. Het was geen wijsheid van mensen.

"Maar als een wijs architect — dat is ook genade van God — heb ik het fundament gelegd." Let op, dan heeft hij het niet over: "Ik heb een gemeente gesticht." Ik heb altijd een beetje een hekel aan dat woordje "gesticht". Daar krijg ik altijd rare gedachten bij. Ja, dan heb je het over een werkwoord, maar eigenlijk is het dan weer een zelfstandig naamwoord: het gesticht. Nee, maar ook een "gemeentegesticht", hoe vaak hoor je dat niet in de kerkelijke wereld? Dat is allemaal wijsheid van mensen, hoor. Dan zeggen ze dat ze een gemeente hebben gesticht en dan bedoelen ze daarmee "geïnstitutionaliseerd" — alleen het woord al. Dan zijn er statuten neergelegd en zijn er mensen aangesteld. Dat is allemaal gewoon menselijke organisatie, en dat heeft Paulus niet gedaan. Paulus heeft geen gemeente gesticht als een organisatie die hij neerlegde.

Nee, hij had het fundament gelegd. En weet u wat hij daarmee bedoelde? Nou, hij heeft daar in Korinthe het fundament neergelegd en hij heeft daar gesproken, namelijk het levende Woord van God. Er waren mensen die luisterden en die werden gepakt en gegrepen door dat Woord. Dat overkomt je namelijk. Die werden overtuigd; ook weer Zijn werk. Daarmee was een ekklesia ontstaan; ook dat is Gods werk. Het is geen organisatie, het is een organisme. Paulus had daar verteld, hij had onderwijs gegeven aangaande wie en wat. Nou, dat zullen we straks zien, maar even dit: het gaat hier over onderwijs. Hij had dingen gesproken, namelijk Woord. Woord, en dat was dat fundament. Hij zegt: "En ik heb dat fundament gelegd." Feitelijk moet ik erbij zeggen dat wat hij gedaan heeft, is gesproken over het fundament. Elders in zijn brieven — ik doel onder andere op de Romeinenbrief — haalt hij Jesaja aan, dat God in Zion een kostbare hoeksteen heeft neergelegd. En dat is weer dat lege graf. Daar in Zion is de Zoon van God opgewekt, de derde dag uit de doden. Dat is het fundament. Het gaat over Iemand.

Daar wil ik het vervolgens over hebben, want dat is wat in vers 11 staat. "Want", zegt hij — eerst nog even dit: "Ik heb als een wijs architect het fundament gelegd, waarop een ander dan weer voorbouwt." Want Paulus is weer verdergegaan. Hij heeft het fundament gelegd en een ander zou daarop voorbouwen. En dan zegt hij: "Maar ieder zie wel toe hoe hij daarop bouwt." Nou, daarover straks meer, maar eerst even over dat fundament. Hij zegt: "Want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand leggen." Hier zie je dus dat fundament. Dat is niet een organisatie of statuten; nee, dat is Iemand. Dat is een Persoon.

U zou dat eens na moeten lezen in 1 Korinthe 15. Ik citeerde zojuist al even uit dat hoofdstuk waar Paulus zegt: "Ik heb bij jullie het ABC verteld." Hij zegt: "Wat jullie ontvangen hebben: Christus stierf naar de Schriften, Hij werd begraven naar de Schriften." Ik praat nu dus over feiten, over historische feiten, over Iemand aan wie dat gebeurde. Hij stierf op een bepaald tijdstip, op een bepaalde plaats. Allemaal voorzegd. Dat wil zeggen: naar de Schriften, in overeenstemming met wat tevoren was aangekondigd, en daarmee bewijst de Schrift zichzelf. God vervult dat wat Hij aankondigt, belooft en voorzegt. Kijk, dat is het Woord van God. Daar herken je het Woord ook aan: het is onweerlegbaar. Als God iets van tevoren belooft en aanzegt, dan doet Hij het. God voorspelt niet, Hij voorzegt. Wel, hij heeft gesproken over Hem die stierf en Hem die begraven werd, en vervolgens "ten derden dage opgewekt uit de doden naar de Schriften". Dat wil zeggen dat ook dat stond aangekondigd. Niet alleen dat Hij zou worden opgewekt, maar ook wanneer Hij zou worden opgewekt en zelfs waar, namelijk daar in Zion. Allemaal in overeenstemming met wat God tevoren had aangekondigd en beloofd.

Paulus zegt: dat is het fundament. Er is zoveel meer over te vertellen. Wat de impact van deze gebeurtenis is, dat is kolossaal. Dat is wereldomvattend en niemand uitsluitend. Het is louter genade. Het geweldige van die boodschap is: het vraagt niets. Het vraagt niet wat u moet doen; het vraagt niet eens geloof. Je kunt zeggen: "Geloof dat, dat is waar", maar God vraagt geen geloof, Hij geeft dat. Hij overtuigt mensen, Hij doet alles. Wat Paulus heeft gedaan daar in Korinthe, met al die indrukwekkende filosofieën en alles wat ze daar in die hellenistische wereld hadden opgebouwd... Paulus zegt: "Het is allemaal flauwekul." Gods Woord heeft hij daar gebracht en hij heeft gesproken over deze Persoon die de dood heeft overwonnen. En daar zijn we allemaal slachtoffers van, van die dood. Dat proces wat we in de natuur zien, waar broer Dirk het over had. We zijn allemaal stervelingen.

En wat is nu de blijde boodschap in een donkere wereld van allemaal stervelingen? De blijde boodschap is: er is leven. Maar dan bedoelen we Leven met hoofdletters. Leven dat onvergankelijk is. Leven dat de dood achter zich heeft. Kijk, daar hebben we het over. De dood wordt tenietgedaan. En wat moet je ervoor doen? Niets. Daar kun je ook niets voor doen. Ik zou zeggen: wat kun je tegen een dode zeggen? Wat kun je tegen een sterveling zeggen? "Je moet niet doodgaan"? Of kun je tegen een dode zeggen: "Je moet opstaan"? U begrijpt wel, dit ligt totaal buiten het bereik van de mens. Daar kunnen mensen hun tengels niet op leggen. We zijn daarin gewoon slachtoffer. En wat geweldig is in 1 Korinthe 15: "Zoals in Adam alle mensen sterven" — en dat bedoel ik gewoon: allen. Dat is gewoon een gegeven. Ik bedoel, dat hoef ik niet vanuit de Bijbel aan te tonen dat alle mensen sterven; dat weten we. Dat is een gegeven. Alle mensen zijn stervelingen. In Adam, ja. "Zo zullen in Christus allen levend gemaakt worden." Alsjeblieft. En gerechtvaardigd, zegt Paulus dan ook nog in Romeinen 5. Dat is genade van God. Daar valt niets aan te verdienen. Dat krijg je, en dat wordt de mens aangezegd.

En weet je wat een gelover is? Als iemand zegt: "Wauw! Dat is geweldig. Amen." Dat is een gelovige. Moeilijk is het niet hoor. Mensen denken bij geloven dat het betekent dat je je aansluit bij een kerk of iets dergelijks. Nee, geloven is dat je "amen" zegt; je bent overtuigd door dat woord van genade, van die genade Gods.

En dat was het fundament dat hij gelegd had. Paulus is weer verdergegaan. En als er op voortgebouwd wordt... dat is de bedoeling. Want er is zoveel meer over te vertellen. En hoe God dat dan gaat doen? Ik bedoel, we hebben een dik Boek; al die Schriften getuigen van Hem. En dat is zo’n enorme rijkdom. Waar het om gaat is dat een mens Hem beter leert kennen, zodat je steeds meer niet alleen maar van die rijkdom gaat weten, maar ook gaat beseffen hoe geweldig dat is. Zodat het in je leven ook zijn werk gaat doen en je de vreugde en de vrede en de hoop daarvan gaat ondervinden.

Ja, dat is een hele ontdekkingsreis. Maar Paulus zegt ook: "Zie toe hoe daarop gebouwd wordt." Dat het in overeenstemming daarmee is. Dat het wel genade blijft. Dat een mens niet zegt: "Ja, daar is nu mee begonnen, maar nu moeten we verder." Nee, als je het hebt over een fundament, dan moet je niet "verder". In de zin van: nee, je moet dáárop bouwen. Vanuit dat fundament moet je juist op diezelfde plaats blijven. Op het moment dat je gaat zeggen: "Ja, maar wij moeten wat doen", dan bouw je niet op dat fundament, dan bouw je er weer naast. Want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand leggen. En dan komt het, en dan komen we ook op die titel terug.

▶ 24:40 Bouwen op het Fundament: Vuurvast of Vergankelijk Materiaal? ↑ hoofdstukken

Vers 12 van 1 Korinthe 3. Let eens op. Is er iemand die op dit fundament bouwt? Maar eerst even dit: Paulus heeft het hier specifiek over het onderwijs in de Ecclesia van Korinthe. Daar gaat het heel speciaal over. Hij had het fundament gelegd, de Ecclesia was daardoor ontstaan, dat woord was gebracht en men kwam samen. Nu zou men vervolgens vanuit dat fundament en op dat fundament verder opgebouwd worden.

Maar het gaat feitelijk over, in een breder perspectief, over alles wat er gebeurt aan opbouw. Als je eenmaal dat fundament hebt leren kennen, wat is dan vervolgens van belang? Waar gaat het dan om? Het gaat erom dat je opgebouwd wordt, maar dan wel op dit fundament. En dan zegt hij: is er iemand die op dit fundament bouwt met goud, zilver, kostbaar gesteente, hout, hooi of stro?

Ik heb het keurig in twee regeltjes geschreven, zodat je meteen ook ziet van: hé, dat zijn nogal twee heel verschillende soorten materialen. Ja, dat is ook duidelijk: goud, zilver, kostbaar gesteente en hout, hooi en stro. Wat is het grote verschil, denk je? Het zit hem vooral in de duurzaamheid. Dat wil zeggen: dit is fireproof, vuurbestendig. Dit dus niet. Nou, dat zult u in het navolgende zien, want dat is ook het punt van Paulus.

Maar let eens eventjes op wat voor materialen hij ook aanduidt. Kijk, je kunt natuurlijk gewoon in het algemeen zeggen wat vuurbestendig is en wat niet vuurbestendig is, maar Paulus geeft voorbeelden, man! En wat zou hij bedoelen met goud? Wat zou hij bedoelen met zilver? Wat zou hij bedoelen met kostbaar gesteente? Trouwens, dat geldt ook voor die andere materialen die hij noemt. Ik wil daar toch wat meer op inzoomen.

▶ 26:44 Goud: een Type van Gods Onvergankelijke Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Kijk, als we het hebben over goud... Goud is in de Bijbel... in het Nederlands is het nogal mooi: het doet denken aan God. Ja, dan zit je er niet ver vanaf. Want goud is in de Bijbel een type van onvergankelijke heerlijkheid. Dat is niet zo moeilijk, lijkt mij. Het is een type van onvergankelijkheid. Het is het bekendste edelmetaal en als je 'edelmetaal' zegt, dan betekent dat dat het zich niet verbindt met zuurstof; oftewel, het roest niet.

En daarom, kijk, als je ijzer... als je een fiets ergens neerzet — geen gouden fiets, ik bedoel gewoon een fiets — dan is er na verloop van een aantal jaren, als er een paar keer de herfst overheen gegaan is, weinig meer van over. Waarom? Hij verroest. In feite verbrandt hij dus, want verbinding met zuurstof is eigenlijk een vorm van verbranding. Dat wil zeggen: het doorstaat het vuur niet. Goud wel; goud is edel. Als je een staaf goud neerlegt, dan ligt dat goud er nog steeds. Het is een type van on... ja, dat ligt er nog steeds. Ja, Arie zie ik 'nee' schudden en hij zegt: "Nee hoor, dat ligt er dan niet meer." Nee, als Arie langs geweest is... Maar u begrijpt de hint, hè? Het is een onvergankelijk metaal.

Het is trouwens ook heel mooi, ik zat het nog eens na te kijken; er is over goud veel meer te vertellen, ook over de typologie in de natuur. Maar het is ook een schitterend embleem van eenheid. Ik las over goud dat één gram goud kan worden uitgetrokken tot een draad van 35 kilometer. Dan wordt het heel erg dun, maar zonder dat het breekt. Men zegt dan dat het een extreem hoog cohesiegehalte heeft; het is cohesief. Dat wil zeggen: het breekt niet. Vandaar ook dat je bladgoud hebt dat zo ontzettend dun is dat het zelfs doorzichtig wordt. Maar dat komt omdat het niet breekt; het is een type van eenheid. En dat is dan ook weer prachtig.

Want alles wat met Gods heerlijkheid te maken heeft, is onvergankelijk, maar het maakt ook één. Het heeft trouwens ook nog de associatie met de zon en met licht. En die foto's die u zojuist zag van de herfst, weet u wel? Als het goddelijke licht of het licht van de zon schijnt over die trieste natuur, dan zie je het blad ineens veranderen in goud. Goudkleurig. Zo van: het is onvergankelijke heerlijkheid die wacht.

Kijk naar de plaatjes die u hier ziet. Dat zijn allemaal plaatjes uit de tabernakel, maar dat is eigenlijk niets anders dan Gods illustratiemateriaal waarin Hij demonstreert wie Hij is en wat Zijn werk is. Daar was ook alles goud. Hoe meer je in het heiligdom kwam, zeker als je in het Allerheiligste kwam, dan zag je dat daar alles goud was, of in ieder geval overtrokken met goud. Dit was een houten kist, weet u dat? Ja, hout. Maar het is een beeld: hout is vergankelijk, maar het was overtrokken met goud. Dat wil zeggen dat het vergankelijke met onvergankelijkheid werd overkleed.

Nou, u ziet hier de gouden kandelaar in het heilige en de gouden tafel met de toonbroden — schitterende typen. Waarom ik er nu de nadruk op leg: het is goud. In dat heiligdom van God gaat het om dat wat onvergankelijk is, over wie God is, namelijk onvergankelijk. En het enige wat telt, ook in het onderwijs, in de ekklesia, maar ook in ons leven: wat is er in ons leven aan goud? Goud is dat wat te maken heeft met wat van Hem is. En waar we Hem danken, waar we de genade van Hem zien, dat is goud. En dat blijft ook. Het gaat nooit voorbij, we zullen dat zien. Wat blijft... oh, ik zou het haast zingen. We gaan straks trouwens niet zingen, maar: "O mens, zeg toch wat blijft over van dit leven? De arbeid der liefde, gedaan om u heen." Maar de liefde Gods dan, dát blijft over.

Alles vergaat, maar weet u wat blijft? Goud. Ook van dit leven gaat alles voorbij. Goud blijft. Zijn genade blijft. Ook waar we straks aan herinnerd zullen worden: alles gaat voorbij, maar Zijn heerlijkheid, dat wat Hij gedaan heeft, wat Hij geeft, wat Hij in ons leven gedaan heeft, dat is goud. Het gaat nooit voorbij.

▶ 32:26 Zilver en Kostbaar Gesteente: de Losprijs en Zijn Vertegenwoordiging ↑ hoofdstukken

Dan is er nog iets: goud en zilver. Zilver is in de Bijbel vooral een betaalmiddel. Bij ons trouwens ook nog wel, hoewel goud natuurlijk ook een betaalmiddel is. Ons woord ‘gulden’ komt eigenlijk van ‘gold’, dus een gulden is eigenlijk goud, maar in de Bijbel is zilver met name hét betaalmiddel. Je leest over zilverlingen en zilverstukken. In het Hebreeuws is het woord voor geld kessef; dat is letterlijk zilver. In vele andere talen is dat trouwens ook het geval. Zilver heeft te maken met de prijs.

Het gaat hier over dat wat onvergankelijk is. Waar denk je dan aan? Dat lijkt me niet zo moeilijk. Laat ik het voorlezen uit 1 Timotheüs 2. Daar zegt Paulus: "Er is één God. Ook één middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen." Dat is zilver. Zilver doet denken aan die onvergankelijke betaling, die prijs die ooit betaald is voor elk mens. Voor al die miljarden mensen: ze zijn gekocht en betaald. Dat is geen vraag. Het is niet: "Bent u al het eigendom van Christus?"

Gisteren had ik er nog een gesprek over met iemand uit Katwijk. Dan gaan mensen hun hele leven naar de kerk en als ze dan aan het einde van hun leven kunnen zeggen: "Ja, ik ben gekocht en betaald, want ik weet het eigendom van Hem te zijn," dan vindt men dat heel geweldig. Maar feitelijk is dat het resultaat van een boodschap die je altijd hebt gehoord; een boodschap die misschien wel als evangelie klinkt, maar het niet is. Want weet u wat het werkelijke evangelie is? De prijs is betaald. Je bent Zijn eigendom. Je bent van Hem. Dat heeft niks te maken met wat je voelt of wat je doet; het heeft te maken met wat tweeduizend jaar geleden is gebeurd. De prijs is betaald voor iedereen en iedereen is een eigendom. Er komt een moment dat iedereen dat ook zal erkennen, maar of je het nu erkent of niet, of je het nu weet of niet: de prijs is betaald. Dat is zilver. Daar kan een mens niks aan toedoen en niks aan afdoen. Dat is de genade Gods. Dat is wat blijft. Al ons getop valt in die andere categorie waar we het straks over zullen hebben.

Dan nog het kostbaar gesteente. Dan denk je in de eerste plaats aan edelgesteente. Dat is het allerkostbaarste. En weet u waarom edelstenen zo heten? Dat heeft te maken met de duurzaamheid, dat wil zeggen de hardheid van het materiaal, maar vooral ook de lichtdoorlatendheid. Een edelsteen is een steen die licht doorlaat. Ik zou zeggen: kleur het plaatje zelf verder in, dan weet je meteen waar het een beeld van is. Het laat licht door. Het is een beeld van wat God te melden heeft, van wie God is. God is licht. Zijn Woord is licht. Welnu, als dat licht doorlaat, dan is er sprake van kostbaar gesteente.

Hier ziet u nog een plaatje als we het over kostbare gesteenten hebben. Hier ziet u de hogepriester onder het oude verbond. Hij was op een speciale wijze gekleed in hemelblauw, maar wat zo geweldig was: hij droeg ook kostbaar gesteente. De namen van zijn volk, twaalf stuks. Twaalf stenen had hij op zijn borst, op zijn hart. Hij had zes stenen op zijn linkerschouder en ook zes stenen op zijn rechterschouder. Dat waren allemaal representanten; die stenen representeerden elk van de stammen van Israël. Die droeg de hogepriester op zijn schouders — een beeld van kracht — maar dat niet alleen: hij droeg ze ook op zijn borst, op zijn hart.

Wanneer die priester in het heiligdom kwam, was hij onttrokken aan het oog. Dat is een schitterend type, waar de Hebreeënbrief over spreekt. Wij hebben vandaag een Heer die onttrokken is aan het oog. Waar is Hij dan? Ja, achter het voorhangsel, in het hemels heiligdom. Maar Hij leeft! En wat doet Hij dan? Hij draagt Zijn volk op Zijn hart en op Zijn schouders. Over het verloren schaap lees je ook dat het gedragen werd op de schouders van de herder. Dat is groot, dat is een geweldige kracht.

We gaan richting kerst. Niet dat we ons van het kerkelijk jaar zoveel aantrekken, maar we gaan richting kerst. Dan worden die woorden uit Jesaja nog wel eens gelezen: "Een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven," en dan staat er: "De heerschappij rust op Zijn schouder." Ik hoor het u al zeggen: schouders? Dat is bijna goed. De heerschappij — het gaat over de heerschappij over Israël en de volkeren die straks openbaar zal worden — maar de hele heerschappij van de wereld rust op Zijn ene schouder. Maar Hij draagt de Zijnen op Zijn schouders. Wat een kracht, dat bedoel ik. Maar dus ook hier: op Zijn hart. Wij hebben een Vertegenwoordiger daarboven. U zegt: "Je ziet het niet." Nee, maar wat maakt dat uit? Wij leven door geloof; God heeft gesproken.

Kijk, dat is dat kostbaar gesteente. Daar worden we aan herinnerd: wat Zijn volk voor Hem is. Dat kostbaar gesteente wordt gedragen door die Hogepriester, door die Heer die daar vandaag in de hemel is, aan de rechterhand Gods. Er staat: "Hij pleit." Hij behartigt de belangen van Zijn volk. Dat wil zeggen: Hij is degene die dat allemaal in ons leven regelt en ons geeft wat we nodig hebben.

Kijk, als je dat weet... Je moet het eerst weten, anders kun je het ook niet bezeggen. Dan kun je er ook niet uit leven en kun je ook niet het profijt en het rendement daarvan ondervinden. Maar als je het ondervindt en je weet: er is Eén die mijn belangen behartigt bij God, die mij liefheeft... wat kan er dan gebeuren? Kijk, dat is kostbaar gesteente. Dat gaat nooit voorbij. Het moment dat een mens dat gaat beseffen: goud is Zijn heerlijkheid, onvergankelijk opstandingsleven; zilver is de prijs die Hij betaalde; kostbaar gesteente is Zijn vertegenwoordiging. Kijk, dat blijft. Maar dan tekent Paulus het contrast met waar we het nu vervolgens over gaan hebben.

▶ 40:02 Hout, Hooi en Stro: Menselijke Werken en Religieuze Constructies ↑ hoofdstukken

Over hout zegt hij het volgende. Laten we even goed opletten. Er staat hier 'hout', maar in de grondtekst staat er eigenlijk 'houtdelen'; het is dus meervoud. In het Nederlands kun je dat niet zo goed uitdrukken; je zou 'houten' moeten zeggen, maar dat klinkt een beetje vreemd. Het gaat dus om de gedachte van houtdelen. Wanneer je aan houtdelen denkt, dan denk je aan planken en balken waar je constructies van maakt. Gewoon dit: houtdelen. En het is met opzet dat ik het zo verwoord, want dan denk je aan constructies. Paulus zegt dat natuurlijk niet voor niets, juist in dit verband van 1 Korinthe 2 en 1 Korinthe 3 waar we het nu over hebben. Daar heeft hij het over de wijsheid van deze wereld en de redeneringen van de wijzen. Dat zijn die houten constructies: heel indrukwekkend, want je kunt er iets geweldigs mee maken met enorm veel volume. Je kunt er geweldige gebouwwerken mee optrekken, maar het blijft hout.

Paulus zegt in 1 Korinthe 3 vers 20, dus een paar verzen verderop: "De Heer weet dat de redeneringen der wijzen ijdel zijn." De mensen weten dat meestal niet, maar de Heer wel. Er staat 'van de wijzen', dat wil zeggen van degenen die in de wereld als intelligent, wijs en geleerd worden beschouwd. Het zijn niet de redeneringen van de dwaas — dan zou je zeggen: 'ja, duh' — nee, het zijn de redeneringen van de wijzen waar zo tegenop gekeken wordt. Weet u waarom die ijdel zijn? Dat heeft niets te maken met een gebrek aan intellect, maar met het feit dat het uitgangspunt niet deugt. Wanneer het uitgangspunt niet klopt — u weet hoe dat gaat: als je met een wiskundige som begint en je voert de berekening perfect uit, maar het uitgangspunt deugt niet, dan klopt er van het eindresultaat ook niets. En weet u wat het beginsel van wijsheid is? Waar wijsheid begint, dat is bij de vrees voor Hem. Als het daar niet begint, dan kom je per definitie vals uit. Dan loopt het dood en leidt het tot niets. 'IJdel' betekent lucht, niets, gewoon flauwekul dus. Je kunt geweldige constructies maken: redeneringen, filosofieën, dogmatieken; wat een mens allemaal bedenkt, ook onder godsdienstige schijn en een vrome dekmantel. Maar het zijn houten delen. En weet u wat er gebeurt met al die constructies? Er komt een moment dat alles aan het licht zal komen en getoetst zal worden. Dan blijft er van al die constructies niets over. Weet u waarom? Omdat het hout is en niet vuurbestendig. Daarom gaat alles in vlammen op. Dat zijn de redeneringen der wijzen: houtdelen en geweldige constructies.

Vervolgens noemt Paulus in één adem ook hooi en stro. Ik weet niet of u daar ooit eens over nagedacht hebt, maar kijkt u het maar eens na: hooi en stro zijn in de Bijbel ingrediënten voor tichelstenen, dat wil zeggen voor bakstenen. Een 'tichel' is eigenlijk gewoon een tegel, een steen die een mens zelf gebakken heeft. U leest in de Schrift dat een altaar niet gemaakt mocht worden van tichelstenen of bakstenen. Een altaar moest gemaakt worden van stenen uit de natuur, zoals God die in de natuur gelegd heeft. Ze mochten trouwens ook niet bewerkt of gehouwen zijn; nee, gewoon stenen zoals de Schepper ze in de schepping gelegd heeft. Geen mensenwerk, dat is de gedachte. Een tichel staat echt voor dat wat een mens zelf bakt: een eigen baksel. En u weet, dat is in goddelijke ogen per definitie een misbaksel.

Hooi en stro houden ook verband met slavernij. Kijkt u maar eens mee in Exodus 5, wanneer het volk Israël in slavernij is. Daar staat dat de farao zegt, als hij het volk nog verder wil onderdrukken: "Gij moogt het volk van de Hebreeërs daar in Egypte geen stro meer geven om tichelstenen te maken." Wanneer die klei uit de Nijl werd genomen om er een goede baksteen van te maken, moest daar stro of hooi in. Voorheen kregen ze dat, maar nu moest het volk niet alleen tichelstenen maken, ze moesten ook nog eens zelf voor het hooi en stro gaan zorgen. De farao zei: "Gij moogt hun geen stro meer geven om tichelstenen te maken, zoals gisteren en eergisteren; zij moeten nu zelf het stro gaan verzamelen." Daar heeft het mee te maken: al die bouwwerken die daar in Egypte gemaakt werden, waren ook geweldige constructies, maar gebouwd met hooi en met stro.

Veel eerder leest u al over Babel aan de Eufraat. Daar zeiden de mensen tot elkaar — want ze wilden iets maken en zichzelf een naam maken: "Welaan, laten wij tichelen maken en die goed bakken." Dat wil zeggen: gewoon bakstenen maken en die zelf bakken. Daar gingen ze vervolgens een toren mee bouwen. Ze kwamen niet ver, maar dat was hun oogmerk. Het heeft te maken met dat wat een mens allemaal zelf maakt. Het zijn eigenlijk de eigen werken waar je verschrikkelijk druk mee bent. U zou het aan die Hebreeërs moeten vragen: ze waren verschrikkelijk druk in de weer, maar het was hooi en stro; het was slavernij en eigen werken. En dat geeft nooit voldoening. In het Nederlands noemen we dit ook 'balen', nietwaar? Zou dat er iets mee te maken hebben? Het is alleen maar balen, dat hooi en stro.

Mensen denken vaak dat hun eigen inzet waarde heeft in hun leven: als je maar verschrikkelijk je best doet en je benen uit je lijf loopt voor deze of die organisatie, of voor mijn part voor de kerk. Maar dat is hooi en stro. Weet u wat werkelijk waarde heeft? Nee, ik moet het goed zeggen, ik moet nog verder terug: goud, zilver en kostbaar gesteente. Dat is van Hém. Zijn werk heeft waarde in ons leven. En straks zal blijken wat daarvan standhoudt, want ik ga nu verder.

▶ 47:18 De Vuurproef en het Loon: Alleen Zijn Genade Houdt Stand ↑ hoofdstukken

Ieders werk zal aan het licht komen. Het gaat hier dus specifiek over het onderwijs in de ekklesia, maar ook in het algemeen: wat is van blijvende waarde in ons leven? Want, zegt Paulus, de dag zal het doen blijken. Over die dag had hij al eerder gesproken in hoofdstuk 1 vers 8: de dag van onze Heer Jezus Christus. Het idee is dat het nu nacht is. Nu zien we al die dingen nog niet; de kwaliteit van ons leven wordt nu niet gezien. Het is nacht. Maar als de dag komt, is er een moment dat alles aan het licht komt. Dan zal het blijken en zal alles duidelijk worden gemaakt. Als de dag verschijnt, komt alles aan het licht in een groot demasqué; de maskers gaan af.

Omdat die dag met vuur verschijnt – letterlijk: in vuur wordt onthuld. Vuur is de goddelijke toets. Er komt een moment dat blijkt wat werkelijk van waarde is in ons leven. Waarmee bouwen wij? Waarmee bouwen we elkaar en onszelf op? Wat is de waarde daarvan? Dat zal dan blijken, omdat het in vuur wordt getoetst. Dat is natuurlijk beeldspraak. Goud, zilver en edelgesteente blijven bestaan, want dat is vuurbestendig. Hoe indrukwekkend menselijk werk ook is en hoeveel moeite er ook voor gedaan is, dat is totaal niet aan de orde. De vraag is: van welke aard is het? Er staat ook bij dat het vuur zal uitmaken hoedanig ieders werk is. Er staat 'hoedanig', letterlijk: van welke aard. Het gaat niet om hoeveel, maar om hoedanig. Het is niet de kwantiteit, maar de kwaliteit; het gaat niet om het volume, maar om de vuurbestendigheid. Zie je dat er uiteindelijk totaal andere vragen aan de orde zijn dan al die vragen waar wij ons in de wereld druk om maken? Wij maken ons druk om eer en roem, maar als het iets is wat in de categorie hout, hooi en stro hoort, dan is het dat wel. Trouwens, zelfs in deze wereld is dat al verschrikkelijk vergankelijk; daar hoef je niet eens zo heel lang op te wachten. Een naam maken is hout, hooi en stro.

Maar het zal allemaal een keer blijken. Hoe hoedanig ieders werk is, dat zal het vuur uitmaken. Ik heb eens van iemand gehoord hoe lastig het is om dit woord weer te geven. Want wat betekent het dat het vuur het zal 'uitmaken'? Het woord voor vuur is pur, ons woord puur. Het vuur zal het toetsen; het vuur is eigenlijk de toets der kritiek. Wat zal er blijken? Indien het werk dat hij erop gebouwd heeft standhoudt – of letterlijk: als het zal blijven – dan is het goed. Als het goud, zilver en edelgesteente is, dan blijft het. Maar als het hout, hooi en stro is, hoeveel er ook voor gedaan is, hoeveel prestaties er ook aan ten grondslag liggen en hoeveel indruk het ook heeft gemaakt, hoe imposant het ook scheen: het zal allemaal in vlammen opgaan.

Indien het werk dat daarop gebouwd is standhoudt, of letterlijk zal blijven, zal hij loon ontvangen. Hier moet ik even iets rechtzetten of in ieder geval aanvullen. Want kijk, is het nou zo dat we straks loon zullen ontvangen, iets zullen krijgen voor wat we in dit leven gedaan hebben? Nee. Houd even vast waar Paulus het over heeft. Wat is dat 'loon ontvangen'? Dat loon ontvangen is niets anders dan het werk dat blijft. Weet u wat het loon straks is? Dat is niet dat God iets gaat uitkeren voor wat wij gepresteerd hebben. Het is dat straks zal blijken dat er dingen van blijvende waarde zullen zijn. En dat is het loon. Dat wil zeggen: het blijft. Dat wat inderdaad van Hém is – goud, zilver en edelgesteente – dat blijft. Dat is het loon.

En omgekeerd: indien iemands werk verbrandt, zal hij schade lijden. Wat is dat, schade lijden? Mensen hebben het daar vaak over. Als je de boodschap niet kent en je begrijpt niet dat we gerechtvaardigd en verlost zijn, en dat de redding gegarandeerd is, dan denk je: 'Is er straks nog weer schade te lijden? Hangt mijn redding toch weer aan een zijden draad?' Nee, daar heeft het niets mee te maken. Dat schade lijden is simpelweg dat al het mensenwerk – hout, hooi en stro – zal verbranden. Dat blijft dus niet. Dat schade lijden is niets anders dan dat het verbrandt. Ik zou zeggen: dank God daarvoor dat je dat niet mee hoeft te nemen! Maar straks zal blijken wat van waarde was, wat vuurbestendig is, of nog anders: wat goud, zilver en edelgesteente in ons leven was en wat niet. En wat eigen werk was: hout, hooi en stro. Het zal allemaal blijken. En wat blijft, dat is het loon. Weet u wat dat loon is? Dat is dat wat blijft, oftewel Zijn genade. Dat wat Hij deed, want dat is het enige wat onvergankelijk is. Alles van een mens zelf is hout, hooi en stro.

Er staat ook bij: "Doch hijzelf zal gered worden." Ja, want dat is nu juist het hele punt. Dat staat niet ter discussie. Maar "als door vuur heen". Dat wil zeggen: als je je hele leven zo in de weer bent geweest met hout, hooi en stro, met eigen werken, dan zal blijken dat dat geen stand houdt. Wat ook zal blijken, is dat wat waarde heeft in het leven, blijft bestaan. Wat van Hem is, wat Hij doet, dat blijft. Waarmee dus ook gezegd is dat dit werkelijke waarde heeft, en dat is uiteindelijk allemaal Zijn eer. Ziet u het hier? Niet de redding staat ter discussie, het gaat over de waarde van de bouwmaterialen. Daar gaat het over. Dat is goud, zilver, kortom alles wat van Hem is. Dat bekroont God. Eigenlijk is die erekrans in 1 Korinthe 9 ook niets anders dan wat God bekroont, oftewel: Zijn werk. Dat houdt zijn waarde en zal blijven bestaan.