▶ 00:00 De Dubbele Betekenis van een Boeiend Jeruzalem ↑ hoofdstukken

Beste vrienden, ik wil u vanmorgen graag eens meenemen naar een geschiedenis die we aantreffen in Handelingen 21. De eerste veertien verzen uit dat hoofdstuk wil ik eens vers voor vers met u bespreken. Ik heb het als titel meegegeven, de wat cryptische titel: Boeiend Jeruzalem. Dat is cryptisch, want de eerste betekenis die je aan zo'n titel toch toe zult kennen, is dat de stad Jeruzalem een zeer boeiende stad is. Dat laatste kan ik in elk geval volmondig onderschrijven, van harte. Deze stad heb ik zelf al enige keren bezocht. En zelfs als je de stad nooit bezocht hebt, maar je bent een liefhebber van de Schriften, dan gaat je hart opspringen wanneer je alleen de naam al hoort. Een vesting van vrede; een stad die zo heet omdat het eens een vesting van vrede zal zijn. Terwijl het nu nog een brandhaard is en feitelijk dé stad die de hele wereldvrede op het spel zet, is het niettemin de stad die van Gods wege zo heet. En het zal de stad van de grote Koning zijn, zoals we zojuist ook zongen, en een stad van vrede zijn.

Het is een boeiende stad omdat al de grote heilsfeiten die hebben plaatsgevonden waarvan de Schrift melding maakt – en die nog zullen plaatsvinden – verband houden met deze stad. Dat bedoel ik met een boeiend Jeruzalem. Het is ook de stad waar alles in het boek Handelingen – want laten we daar nu even meteen naartoe gaan om in de sfeer te komen – ooit begon. Ik bedoel niet alleen de stad waar Jezus werd gekruisigd, even buiten de poorten daarvan, en waar Hij opstond uit de doden als de Eersteling, maar ook de stad waar Hij het wereldtoneel verliet. Op de Olijfberg, nietwaar, onttrok Hij Zich aan hun oog. Het is ook de stad waar op de Pinksterdag Gods Geest op zo’n duidelijke wijze gemanifesteerd werd, zodat er een enorme volkstoeloop plaatsvond omdat het overduidelijk was dat God Zijn Geest had uitgestort op al de mensen daar. Dat was allemaal in Jeruzalem.

Maar dat niet alleen: daar in Jeruzalem hebben de twaalf apostelen – twaalf, het getal dat juist ook verband houdt met Israël en de twaalf stammen – getuigenis afgelegd van de Messias. Waarom? Omdat zij daar ook de prediking hebben gebracht. Lees het maar na in hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 met name ook. Petrus heeft daar als hun woordvoerder verteld dat als de stad tot bekering zou komen – dat wil zeggen: zou omkeren en de Messias die tot hen gezonden was zou aanvaarden – de Messias ook tot hen zou terugkeren. En dat in die stad en in die tijd. Ik bedoel gewoon tweeduizend jaar geleden, het begin van onze jaartelling. In de eerste eeuw zou de Messias teruggekeerd zijn in de stad en daar in de stad van David Zijn koninkrijk hebben opgericht.

Dat was de prediking in het boek Handelingen van de twaalf. Je kunt het allemaal zo nalezen. Ik neem vanmorgen niet eens de moeite om dat te illustreren en te bewijzen, want ik zou er niet eens meer toe komen aan hoofdstuk 21, maar u kunt het gewoon nalezen. Dat is weliswaar vaak vergeten, maar dat was de boodschap van de twaalf en het evangelie van de besnijdenis. Dat wil zeggen: het goede bericht dat speciaal voor Israël bestemd was. Kom tot bekering en de Messias zal terugkeren en Zijn koninkrijk van vrede en gerechtigheid in Israël, maar ook wereldwijd, oprichten.

We weten ook wat er gebeurd is: Israël heeft deze boodschap afgewezen. Ze hebben op een gegeven moment zelfs Stefanus in hoofdstuk 7 officieel door het Sanhedrin laten stenigen buiten de stad. Dat was trouwens meteen ook de aanleiding dat de apostel Paulus, toen nog Saulus, achter de coulissen vandaan kwam. Goed, ik refereer nu wellicht aan uw aanwezige of al dan niet aanwezige bijbelkennis, maar dat is Jeruzalem. Ik zeg het: het is een boeiend Jeruzalem, maar u zult vanzelf nog wel zien, al vrij gauw trouwens, waar dat woord ‘boeiend’ nog meer op slaat. Eigenlijk specifiek op slaat. Ja, en nu hoor ik een paar jongelui daar achterin denken of zeggen – ik meen er zelfs één te horen zeggen: "Ja, boeien!" Zo kan het ook nog. Goed, maar voordat ik dat doe – en dit was eigenlijk al een inleiding – wil ik nog een drie- of viertal inleidende opmerkingen maken. Ja, toch wel. En de eerste is deze.

▶ 05:48 Gebonden Door de Geest: de Ootmoed van de Apostel ↑ hoofdstukken

Dan gaan we naar Handelingen 20. Want als je in Handelingen 21 vers 1 begint, moet je de voorgeschiedenis kennen, zoals wat ik zojuist zei: Paulus was op weg naar Jeruzalem. Dat moet je weten. Paulus, die inmiddels in het huidige Turkije, in Griekenland en in Zuidoost-Europa werkzaam was geweest en daar een spoor van Ecclesia's had nagelaten en de boodschap van de genade Gods had verkondigd, was weer op weg naar Jeruzalem. Dat staat in Handelingen 20 vers 16. Daar lees je dat het ooit in Jeruzalem was begonnen en nu wilde hij met Pinksteren daar zijn. Wij denken dat Pinksteren een christelijk feest is, maar dat is niet waar. Ja, het is wel zo, maar van origine is het gewoon een Joods feest: Sjavuot, het Wekenfeest. Het is een oogstfeest dat met de tarweoogst te maken heeft. Hij wilde met Pinksteren, met het Wekenfeest, te Jeruzalem zijn. Hij moest haast maken en daarom wilde hij niet te veel tijd verliezen. Eén ding wat hieruit duidelijk is: hij was dus op reis naar Jeruzalem.

Inmiddels was trouwens Pesach, ons Pasen, al voorbij. Er waren dus nog een week of wat te gaan. De geschiedenis die we nu lezen in Handelingen 21 heeft plaatsgevonden in dezelfde tijd van het jaar waarin wij ons nu bevinden, rond Moederdag zeg maar, alleen bestond dat toen nog niet. Een paar weken voor Pinksteren heeft dit plaatsgevonden. Wat dat betreft heb ik het wel aardig getimed, maar dat is meer toeval, moet ik er eerlijkheidshalve aan toevoegen. Goed, hij was dus op reis naar Jeruzalem.

Als je verder leest in Handelingen 20 vers 22, dan zie je dat Paulus een bijeenkomst heeft gearrangeerd aan het strand van Milete. Ik zal straks het kaartje laten zien. Daar houdt hij een toespraak voor de mensen die daar waren opgetrommeld en aan het begin van zijn toespraak zegt hij dit: "En zie, nu reis ik – let op – gebonden door de Geest naar Jeruzalem." Over boeien gesproken: gebonden door de Geest naar Jeruzalem. Hij kon niet anders. Ik onderstreep die uitdrukking even, omdat we daar gedurende dit uur onvermijdelijk nog meer op terug zullen komen. Gebonden door de Geest ging hij op naar Jeruzalem. Hij voegt eraan toe: "Niet wetende wat mij daar overkomen zal, behalve dat de Heilige Geest mij van stad tot stad betuigt." Dat zullen we straks trouwens ook nog weer bevestigd zien.

Terwijl hij daar aan de noordwest-Turkse kust op het strand van Milete is, spreekt hij deze woorden. Hem is al van stad tot stad betuigd wat hem te wachten stond, namelijk in Jeruzalem. Het was de Heilige Geest die hem dat betuigde en zei dat hem boeien en verdrukkingen te wachten stonden. Daarmee heb ik meteen de titel verklaard: Boeiend Jeruzalem. Wat hem in Jeruzalem te wachten zou staan, dat waren boeien. Jeruzalem zou hem inderdaad gevangen nemen, maar daarover straks meer. Dat stond hem te wachten: boeien en verdrukkingen.

Ik lees er nog iets bij, want dan zie je wat voor man het was en wat voor missie hij op zijn hart had. Hij zegt: "Maar ik tel mijn leven niet." Letterlijk staat er: "Ik tel mijn ziel niet." Hij cijferde zichzelf dus compleet weg. Hij wist dat hij naar Jeruzalem ging en hij wist dat hem daar verdrukkingen en boeien te wachten stonden. Niettemin ging hij; hij was vastbesloten. Dat zullen we vanmorgen nog heel duidelijk zien. Hij telde zijn leven niet en cijferde zichzelf compleet weg. Deze man was met recht ootmoedig. Dat is een mooi Nederlands woord, want ootmoedig betekent letterlijk de moed om een 'O' te zijn; jezelf in het ootje nemen. Een O is een nul. De moed om een nul te zijn – over wegcijferen gesproken. Dat deed hij; hij was een nul. Ik vind dat altijd een heel mooie woordspeling en toch klopt hij helemaal. Hij cijferde zichzelf weg. Het ging Paulus maar om één iemand die vooropstond in zijn leven, en dan ben je zelf een nul. Maar ik zal je vertellen wat je overhoudt: dat is de perfectie, de tien. Wat dacht u daarvan? De Ene stond voorop en hijzelf was een nul, maar het is geweldig als je dat cijfer als een totaliteit ziet.

Hij zegt: "Ik tel mijn leven niet, ik acht..." Dat is ook een getal hè? Nee, sorry, dat gaat dan weer van de band af. "Ik acht het niet kostbaar voor mijzelf als ik slechts mijn loopbaan mag ten einde brengen." Paulus had ook een carrièreplanning, maar heel anders dan de meeste van ons wellicht. De meeste mensen in de wereld denken steeds hogerop te komen, maar Paulus telde zichzelf helemaal niet. Hij wilde zijn loopbaan ten einde brengen en de bediening die hij van de Here Jezus ontvangen had – dat wil zeggen: Hij die Heer is, verheven in eer en heerlijkheid. De Eigenaar, dat is de Heer. De bediening die hij van de Here Jezus ontvangen had, was om – let op – het evangelie van de genade Gods te betuigen. Dat was de bediening: het evangelie, dat machtige goede bericht van de genade van God. Daarvan zegt hij in Titus 2 vers 11: "Want de genade Gods is reddend verschenen aan alle mensen."

Dat vertelde hij aan elk mens. Je leest het trouwens ook later in vers 25, maar dat projecteer ik nu niet meer. Hij heeft het aan elk mens verteld wie hij ook maar tegenkwam en aan wie hij het ook maar kwijt kon. Je kunt het lang niet aan iedereen kwijt, dat weet ik, maar het blijft waar: of je het nu wilt of niet, God houdt van jou en Hij is jouw Redder. Dat is de genade Gods. Het mag een versmade boodschap zijn, dat heeft Paulus ook ondervonden en hij zou het ook nog gaan ondervinden. Maar dat is de boodschap: het evangelie van de genade Gods. Wat een getuigenis! Daar ging het Paulus om, ongeacht de consequenties en ongeacht wat anderen ervan zeiden, want dat maakte hem niets uit. Hij luisterde door, absoluut, maar als het erop aankwam, dan was het de bediening. Hij had die van bovenaf ontvangen; hij was geroepen en dat telde. Al het andere telde hij niet en rekende hij niet mee. Zo'n geweldig voorbeeld is deze apostel. Goed, nu lees ik nog even verder.

▶ 14:41 Aalmoezen voor Jeruzalem: een Typerende Omkering ↑ hoofdstukken

We zijn inmiddels in Handelingen 24 aangekomen, want dit is nog steeds inleiding – dat is vanmorgen een hele lange. In Handelingen 24 lees je ook iets van Paulus’ oogmerk om naar Jeruzalem toe te gaan. Hij ging naar Jeruzalem, maar waarom? In Handelingen 24 vers 17 geeft hij verslag terwijl hij verantwoording aflegt, en dan lees je dat Paulus zegt: "Na verloop van vele jaren ben ik gekomen – hier is hij inmiddels dus in Jeruzalem – om aalmoezen voor mijn volk te brengen en offeranden." Hij is dus ook naar de stad gegaan om offeranden in de tempel, uiteraard, te brengen.

Maar hij kwam dus om aalmoezen voor zijn volk te brengen. Aalmoezen breng je voor het arme volk. Het is zo boeiend, maar het boek Handelingen is het geschiedskundige framewerk dat licht werpt op de brieven die de apostel geschreven heeft. Want wat je in de brieven tegenkomt, is een man die zich heel dikwijls met grote ijver heeft ingezet om een collecte in te zamelen; hij hield een inzameling voor de armen te Jeruzalem. 2 Korintiërs is er bekend om, een aantal hoofdstukken gaat daarover dat Paulus dus een inzameling organiseerde. Waarom? Voor de behoeftigen daar in Jeruzalem. Die had hij georganiseerd en nu met die aalmoezen ging hij naar Jeruzalem om de armen daar te voorzien.

Het is heel bijzonder trouwens, als je daar even over nadenkt. Niet alleen maar dat Paulus een groot hart had en met de boodschap die hij bracht ook de armen niet vergat. Maar ook, als je er even over doordenkt: hij was de apostel van de natiën, hij bracht daar onder de niet-Joden het evangelie van God, terwijl Jeruzalem een arme stad was. Ook geestelijk hoor, want ze hadden de boodschap, het goede bericht van de Messias, afgewezen. Het feit dat hij aalmoezen kwam geven vanuit de heidenwereld is eigenlijk typerend voor de boodschap: de rijkdom was naar de natiën gegaan en het arme Jeruzalem moest voorzien worden. Het is eigenlijk een omkering van zaken en dat is heel typerend.

De laatste opmerking die ik daarover wil maken is in verband met die aalmoezen. Want als je nu in de Galatenbrief hierover leest, dan lees je dat Paulus ook bij een eerdere gelegenheid in Jeruzalem is. Daar was een heel conflict, want Paulus kwam niet graag in Jeruzalem. Dat wil zeggen, het was een hele boeiende stad voor hem, hij had de stad lief, maar zijn boodschap lag daar zo gevoelig, juist ook bij de christenen, de Messiasbelijdende Joden daar. Hij had zo'n afwijkende boodschap. Hij bracht niet het evangelie van de besnijdenis, de boodschap van: als Jeruzalem tot bekering komt, dan zal het Koninkrijk baanbreken. Nee, hij wist dat Jeruzalem het heeft afgewezen en nu gaat het evangelie naar de natiën. Dat hebben ze daar zeer goed aangevoeld. Nergens heeft Paulus zoveel verzet en afkeer gevoeld en ervaren als juist in Jeruzalem. Hij zou het nu nog moeten gaan ervaren.

Maar goed, Paulus is daar in Jeruzalem bij een veel eerdere gelegenheid en dan staat er: "toen zij de genade die mij geschonken was opmerkten, reikten Jakobus, Kefas (dat is Petrus) en Johannes, die voor steunpilaren golden, mij en Barnabas de broederhand, de rechterhand der gemeenschap." Dat wil zeggen: zij die representant waren van het evangelie van de besnijdenis, zij hebben hem erkend. Dat zal ongetwijfeld ook met pijn in het hart geweest zijn. Ik weet ook vanuit de Bijbel dat Petrus grote moeite heeft gehad met Paulus, en ongetwijfeld die andere apostelen ook. Want dat was nogal wat: de boodschap die hij bracht had hij ook niet van hen vernomen, maar het was rechtstreeks vanuit de hemel aan hem geopenbaard. Maar ze hebben hem erkend, dat wel. Ze hebben hem de rechterhand der gemeenschap – in de Statenvertaling staat het ook zo vertaald – de broederhand gereikt met deze afspraak: wij zouden naar de natiën, naar de heidenen gaan en zij naar de besnijdenis, dat wil zeggen Israël.

Maar waarom lees ik dit nu? Er staat namelijk nog dit bij in vers 10: "Alleen moesten wij de armen blijven gedenken." En Paulus zegt er dan bij: "Ik heb mij dan ook beijverd dat vooral te doen." En inderdaad, daar heeft hij geen letter aan gelogen. Hij heeft zich gedurende zijn hele leven beijverd om de armen daar in Jeruzalem te gedenken. Dat was typerend, dat is waar, maar hij heeft het ook concreet gedaan. En daarom ging hij naar Jeruzalem. Nou, dat is een hele lange inleiding vanmorgen. Hij ging dus naar Jeruzalem. We weten wanneer hij ging – rond de Pinksterdag, zeg maar even daarvoor – en we weten nu waarom hij ging.

▶ 21:05 Handelingen 21: de Reis Naar Tyrus en de Eerste Waarschuwingen ↑ hoofdstukken

En nu gaan we naar Handelingen 21 vers 1. Want daar wilde men natuurlijk naartoe. Nou, en dan lees je in het geschiedverhaal: 'toen wij in zee gestoken waren'. Hij bevond zich hier — kijk, dit is dus Turkije, dit zijn de Griekse eilanden. Hier zie je nog het staartje van Griekenland, Athene. En hier ligt dat strand van Milete. Dit is het eiland — ik ken het erg goed en Petra ook — Lesbos. Hier heb je nog het stadje Petra geheten. Ja, dus als er staat: 'toen wij in zee gestoken waren', dan keek hij zo op het stadje Petra op Lesbos. Ik zeg dat even speciaal ook voor de moeder die daar zit.

Toen wij in zee gestoken waren, nadat wij ons van hen hadden losgescheurd... Want ik had u verteld, hij had daar op het strand van Milete een samenkomst gearrangeerd. En nou goed, er was afscheid genomen en ze staken van wal. Wat ook wel een leuke is in dit verband, is dat je leest dat wij ons van hen hadden losgescheurd en recht op Kos aankoersten. Nou, Kos ligt nog een heel stuk zuidelijker. Hier heb je dus het eiland Lesbos, en als ik me niet vergis is dit het eiland Chios. En dan heb je hier Samos, en heb je hier nog Patmos, een heel klein eilandje. Nou ja, zo heb je er heel veel van die mooie eilanden. Ik heb ooit — dat was een hobby voor mij — aan eilandhoppen gedaan op de Griekse zee. Dan ga je van het ene eilandje naar het andere eilandje met de ferry. Een prachtige bezigheid trouwens. Maar goed, dan leer je die eilandjes allemaal vanzelf wel aardig kennen.

Ze voeren recht op Kos aan, dat is hier — ook tegenwoordig een bekende vakantiebestemming. En vervolgens de dag daarna op Rodos. Dat is hier, dat is nog weer een stukje verder. En dan staat er: 'en vandaar op Patara'. Dat is inmiddels een kustplaats in het huidige zuidwesten van Turkije. Ja, Patara. Goed, dit zijn van die plaatjes van deze eilanden.

En dan lees je vers 2: 'En nadat wij een schip gevonden hadden dat naar Fenicië zou oversteken' — en dan praten we over deze streek — 'gingen wij aan boord en we voeren af.' Dus vanaf Patara gingen ze dus deze kant op. 'En toen wij Cyprus in zicht gekregen hadden' — dat is dit eiland uiteraard — 'en het links hadden laten liggen...' Wat natuurlijk ook dubbelzinnig is. Dat wil zeggen: we passeerden het. Dat betekent ook links laten liggen, maar ook letterlijk hadden ze het links laten liggen, want ze gingen dus niet via deze kant, maar via deze kant naar Fenicië toe. Toen wij Cyprus in zicht gekregen hadden en het links hadden laten liggen, voeren wij naar Syrië — dat is hier dus — en kwamen te Tyrus aan, een grote stad die ook in het Oude Testament nog wel eens een keer genoemd wordt. Want, zo staat er, daar zou het schip zijn lading lossen.

Nou, ik ga maar snel verder. 'En wij vonden de discipelen'. Let even op de woordkeuze: 'wij vonden de discipelen'. Met andere woorden: zij waren op de hoogte dat daar discipelen waren, leerlingen, en die hebben ze opgezocht. Want je kunt alleen maar iets vinden als je het eerst opzoekt. Wij vonden de discipelen en we bleven daar zeven dagen. Dezen zeiden Paulus door de Geest dat hij zich niet naar Jeruzalem moest inschepen. Daar hadden we het net al eerder over. En het is heel eigenaardig, want als je het zo neemt, als je de tekst isoleert, dan zou je zeggen: 'Hé, dat is tegenstrijdig.' Want we hadden eerder gelezen dat Paulus gebonden was door de Geest en naar Jeruzalem moest gaan en wist wat hem te wachten stond. En hier lees je dat zij zeiden door de Geest dat hij niet naar Jeruzalem moest gaan en zich daar laten inschepen.

Hoe zit dat? Nou, we zullen het straks trouwens nog nader bevestigd zien, maar het verhaal is wat hij daar opnieuw weer te horen kreeg. Het was hem trouwens al van stad tot stad betuigd wat hem in Jeruzalem te wachten stond, maar ook nu kreeg hij weer te horen: 'Ga niet naar Jeruzalem, want daar wachten je boeien en verdrukkingen.' Alleen, zij hebben dat opgevat als een motief om hem te verhinderen. Het was inderdaad door de Geest dat ze hem daarvoor waarschuwden. Maar zij meenden dat de Geest het hen verteld had, of doorgaf, of duidelijk maakte — hoe dan ook, dat maakt verder niet uit. De Geest maakte het duidelijk. Het was dus onmiskenbaar: in Jeruzalem staat dat je te wachten. Maar die waarschuwing moest Paulus niet verhinderen om naar Jeruzalem te gaan. Het zou hem slechts voorbereiden. En dat hadden die mensen daar niet in de gaten. Niemand had het in de gaten, want Paulus zal ongetwijfeld een zeer eigenwijze indruk hebben gemaakt op de mensen daar. Ik zal het straks ook nog verder laten zien. Dezen zeiden Paulus door de Geest dat hij zich niet naar Jeruzalem moest inschepen. Wat slechts ten dele waar is; het is slechts waar voor zover hem inderdaad daar boeien en verdrukkingen te wachten stonden.

Goed, nou lees ik even verder in vers 5. 'Toen het nu zover was dat wij de dagen hadden voleindigd...' Dus die zeven dagen... 'Gingen wij vandaar verder op reis, terwijl zij ons allen met vrouwen en kinderen uitgeleide deden.' Je denkt dan bij jezelf: ja, toen hadden ze helaas nog geen kindersamenkomsten, maar die waren er toen dus ook gewoon bij. Terwijl zij ons allen met vrouwen en kinderen uitgeleide deden tot buiten de stad, en op het strand — min of meer een herhaling van wat daar ooit al eerder op het strand van Milete had plaatsgevonden — en op het strand knielden wij neer en baden. Prachtig toch hè, wat hier zo in een paar zinnen beschreven wordt? Allemaal waren ze erbij betrokken. Ze wisten allemaal van Paulus en ze hebben hem een hart onder de riem gestoken. Ze zijn met hem meegegaan en ze hebben daar op het strand gewoon neergeknield in afhankelijkheid van de Almachtige. We knielden neer, we baden en we namen afscheid van elkaar. Maar ja, u weet het hè, hoe dat is als wij afscheid nemen van elkaar: wij zeggen altijd 'tot ziens'. En wij kunnen met recht zeggen: afscheid nemen bestaat niet.

Ja, 'wij gingen', lees je dan. Dat is trouwens wel opmerkelijk: 'Wij gingen scheep'. Moet je even goed lezen: 'wij'. Wie is 'wij'? 'Wij', dat is in ieder geval de schrijver. Wie was de schrijver? Lucas. Vermoedelijk waren er trouwens nog meer mensen bij, een gezelschap van een man of vijf, zes. Ik kan het niet helemaal strikt bewijzen, maar die waren al eerder genoemd in hoofdstuk 20. In ieder geval was Lucas hier ook bij. Wij gingen scheep. 'Wij', dat is dus Lucas, de schrijver die dit optekent, die had zich bij Paulus gevoegd; hij was erbij, en Paulus zelf. En zij, dat wil zeggen zij die daar in Tyrus waren, zij keerden naar huis terug.

En dan vers 7: 'En na afloop van de vaart van Tyrus uit kwamen wij te Ptolemaïs aan.' Wat trouwens heel wat makkelijker uit te spreken is, want deze stad is veel beter bekend onder de naam Akko. Trouwens, Akko is niet alleen een veel modernere naam, maar ook een veel oudere; in het boek Richteren kom je de stad Akko al tegen. Dat is een stad even, zeg maar, een kilometer of wat boven het huidige Haifa. Dus hier is Haifa en Ptolemaïs, Akko, ligt vlakbij de kibboets — ik weet het erg goed — vlakbij de kibboets Nes Amim, de rozenkwekerij. Goed, daar gingen ze dus naartoe. We kwamen te Ptolemaïs aan en begroetten de broeders en bleven een dag bij hen.

▶ 30:43 Caesarea: de Geopende Poort Naar de Volkerenzee ↑ hoofdstukken

De volgende dag gingen wij vandaar en kwamen te Caesarea. We zijn inmiddels hier aangekomen; je kunt het allemaal prachtig volgen als je er een kaart bij pakt, of als Lucas hier de reis beschrijft. Je kunt dan feilloos nagaan hoe dat precies verlopen is. Ze waren in Akko, in Ptolemais, en gingen vervolgens naar Caesarea. Die stad speelt een grote rol in het boek Handelingen, op meerdere plaatsen. De stad is vooral bekend als de stad waar... Ja, laat ik het eens vragen. Komt u ook eens even aan het woord: waar is de stad Caesarea vooral om bekend geworden in de Bijbel? Ik geef toe, er zijn meerdere goede antwoorden op te geven, maar als u het mij vraagt, speelt de stad vooral een grote rol in de geschiedenis van Petrus die naar de hoofdman Cornelius gaat. Dat was in Caesarea. Daar ging de poort open.

Ik zeg het graag op die manier en ik zal dat toelichten. Caesarea is namelijk een havenstad met zicht op de zee. Ook dat is allemaal zo typerend. Hier ging de poort open, en u weet: het woord poort betekent ook haven. Aan Petrus waren de sleutels toevertrouwd door de Heer Jezus Zelf, en hij ging de deur, de poort, openzetten. Petrus heeft dat gedaan. Hij is naar Cornelius gegaan, wat heel veel voeten in de aarde heeft gehad. Er moest een visioen aan te pas komen, want het kwam in het hoofd van Petrus niet op dat hij naar de natiën zou gaan. Waarom zou hij naar de natiën gaan? Hij had het evangelie van de besnijdenis. De boodschap moest naar Israël, naar Jeruzalem, en Israël zou tot inzicht komen. Waarom zou hij dan naar de natiën gaan?

Wel, we lezen dat hij van Godswege een visioen te zien kreeg. U weet wel, dat laken met die reine en onreine dieren. Daar moest hij gaan slachten en dat wilde hij helemaal niet. Hij kreeg van Godswege een aanwijzing dat hij naar die heidense Cornelius moest gaan. Nou ja, heidens, het was gewoon een godvrezende man hoor. Dat was weliswaar een Romein, maar een godvrezende man. Zelfs daar had hij al zoveel weerstand tegen. Maar daar in Caesarea, daar ging de poort open naar de natiën. In Bijbelse taal: daar ging de poort open naar de volkerenzee. Hoe vindt u die symboliek? Want de zee in de Bijbel is een beeld van de volkerenwereld. Daar kwam zicht op de natiën. Daar ging de deur open en Petrus hanteerde de sleutel.

Maar hoewel Petrus daar de deur opendoet, is het niet Petrus, maar Paulus die door de poort heen gaat en daadwerkelijk naar de natiën gaat. Niet Petrus; het uiterste wat hij deed was de deuren openzetten, meer niet. Het is Paulus die naar de natiën gaat, ook daarin weer heel letterlijk. Want Paulus komt bij meerdere gelegenheden in Caesarea terecht en van hier steekt hij van wal en begint met zijn zendingsreizen. Vanuit Caesarea, dat is heel veelzeggend. Petrus opende de poort en het is Paulus die door de poort letterlijk naar de volkerenzee gaat en zijn zendingsreizen aanvangt. En als hij dan weer bij gelegenheid terugkomt, dan is het weer in Caesarea. Dat is de poort.

Ja, de vrouwen en kinderen zijn er ook bij... daar kom je ook wel eens achter. Daar maken we ons niet al te druk om hoor. Blijf vooral relaxed, mensen. Ik vind het totaal geen probleem, ook als het misschien een keertje afleidt als de kinderen wat lawaai maken. Als het niet al te erg wordt, dan denk ik dat we gewoon de verdraagzaamheid moeten oefenen en ons op deze wijze bezig moeten houden met het Woord. Hebt u daar problemen mee? Ja, dat valt niet mee om nu nog nee te zeggen.

Goed. Wij gingen vandaar en kwamen te Caesarea. Het is deze stad ook waar Paulus binnen de kortste keren... Hij ging dus zoals gezegd naar Jeruzalem, hij wilde daar met Pinksteren zijn, maar hij werd daar eigenlijk binnen een paar dagen gevangen genomen door de Joden en vervolgens gevangen gezet. Eerst in Jeruzalem, maar hij is al gauw met een gigantisch cohort soldaten overgebracht naar Caesarea en heeft daar twee jaar gevangen gezeten. Het zou dus nog maar een paar weken duren voordat hij weer in Caesarea zou komen, maar dan als gevangene. Daar heeft hij twee jaar gezeten. Dat is vaak onbekend. Als wij het over de gevangenschap van Paulus hebben, denken we altijd aan Rome. Dat is waar, maar hij had ook al eerder twee jaar gevangen gezeten hier. Het zou nog maar heel kort duren voordat hij daar inderdaad gevangen gezet zou worden. Caesarea is tegenwoordig nog steeds goed te bezoeken. Wat daar momenteel vooral bekend van is, zijn de overblijfselen van dat Romeinse aquaduct waar u hier het plaatje van ziet.

Wij gingen vandaar en kwamen te Caesarea, en gekomen in het huis van Filippus de evangelist... Ja, die kennen we heel goed. Als je het boek Handelingen enigszins kent, dan weet je: Handelingen 8, Filippus. Dat was de man die deel uitmaakte van de zeven dienaren die uitgekozen waren, de zeven diakenen. Er was een conflict en er waren zeven mannen uitgekozen, zeven dienaren. Maar bovendien is hij vooral bekend geworden als evangelist. Hij was het die naar Samaria ging in Handelingen 8. Maar vooral is hij denk ik bekend vanwege de geschiedenis waarin hij de kamerling, de eunuch uit Ethiopië — u weet wel, die minister van Financiën — confronteerde met het evangelie. De evangelist.

Daar komt Paulus samen met Lucas en misschien nog een aantal anderen te logeren. We lezen trouwens ook al in Handelingen 8 dat Filippus daar uiteindelijk neerstreek. Hij behoorde dus tot de zeven, en wij bleven bij hem. Deze had vier ongehuwde dochters; er staat letterlijk: vier maagden. Als je deze vertaling zo leest, dan zou je denken: 'Oh, ze woonden zeker samen ofzo.' Nee mensen, het was geen 2012. Het waren vier maagden, en dan lees je dat zij profetessen waren. Nou, dat vind ik geen gelukkige weergave. Er staat letterlijk: 'die profeteerden'. U zegt: wat voor verschil maakt dat? Nou, dat maakt nogal wat verschil. Want het gaat er hier namelijk niet om aan te duiden wat die vier vrouwen in hun dagelijks leven deden of wat hun beroep was; dat is niet aan de orde. Het waren vier vrouwen, dochters van Filippus, en zij profeteerden. Er staat niet bij wát ze profeteerden, maar de hele samenhang is volstrekt helder. Ik zal het ook straks in het navolgende vers laten zien. Zij profeteerden, dat wil zeggen: zij voorzegden wat er zou gaan gebeuren, zodat Paulus hier opnieuw met Gods spreken te maken krijgt.

Lees maar verder: 'En toen wij daar verscheidene dagen bleven, kwam uit Judea een zekere profeet genaamd Agabus.' Nog een profeet dus. Eerst worden die dochters van Filippus genoemd, nu wordt Agabus genoemd. En wie was Agabus? U zegt: 'Nou, dat was een profeet uit Judea.' Ja, heel goed. Maar over deze Agabus lezen we een tiental hoofdstukken eerder ook al iets, namelijk in Handelingen 11. Daar staat dit over deze Agabus: 'En in die dagen kwamen profeten van Jeruzalem te Antiochië.' Dit was dus een veel eerdere gelegenheid. We weten dus nog iets meer: hij kwam niet alleen uit Judea, maar specifiek uit Jeruzalem.

En één uit hen, genaamd Agabus, stond op en gaf door de Geest te kennen dat er een grote hongersnood zou komen over het gehele rijk. En dan staat erbij – dat wordt door Lucas toegevoegd – die dan ook inderdaad gekomen is onder keizer Claudius. Dus deze Agabus had zijn credits wel verdiend, als u het mij vraagt. Een voorzegging; het was inderdaad de waarheid.

Waaruit weet je of een profeet van Godswege spreekt? Ik bedoel, de toekomst is mensen onbekend. En er staat een hele nuchtere toets in het boek Deuteronomium al. Als je wilt weten of een profeet van Godswege is gekomen, dan moet je gewoon kijken: is datgene wat hij zegt, komt dat ook uit? Is het waar?

Maar Gods spraak is het kenmerk; Gods Woord bewijst zichzelf. De toekomst is een onbekend terrein, dus als er gesproken wordt over de toekomst en het is waar, het komt uit, dan weet je: het is een man van God. Dus één toetssteen. Er is er nog één, maar goed, dat laat ik hier even voor wat het is. Het was een profeet, deze Agabus. En hij was al eerder op de proppen gekomen in het boek Handelingen en nu dus weer opnieuw.

▶ 42:54 De Gordel van Paulus: de Aanschouwelijke Profetie van Agabus ↑ hoofdstukken

En toen wij daar verscheidene dagen bleven, kwam er uit Judea een zeker profeet genaamd Agabus. Toen deze bij ons gekomen was, nam hij de gordel van Paulus – de gordel, de riem. Wat in de Bijbel trouwens altijd vooral een uitbeelding is van arbeid en van reisvaardigheid. Als je op weg gaat, als je op reis gaat, dan heb je je gordel om; dan gort je je om. Dat heeft zeker ook te maken met de kleding in die dagen: je trok het kleed op zodat je inderdaad reisvaardig was, in staat om te lopen, te wandelen en te werken. Omgorden dus.

Die profeet Agabus kwam daar in Caesarea bij Paulus en Lukas. Hij nam de gordel van Paulus en, terwijl hij zijn eigen voeten en handen bond – dit was dus zichtbaar onderwijs – zei hij: "Dit zegt de Heilige Geest: De man van wie deze gordel is, van Paulus dus, zullen de Joden te Jeruzalem zo binden en uitleveren in de handen van de natiën, van de heidenen." Hij ging spreken, maar hij liet het ook heel aanschouwelijk zien. En over boeien gesproken: "zullen", dat is geen onzekerheid, hè? Het is niet "misschien" of "hoogstwaarschijnlijk". Nee, zó zal het gaan. Geen twijfel over mogelijk. Je gaat op weg naar Jeruzalem, maar dit zal je te wachten staan. Je kunt geen kant meer op. Het is over met je vrijheid, met handen en voeten gebonden.

En het is juist daar, in Jeruzalem, waar het ooit begonnen was... De stad die geacht werd te geloven in de Messias en waar het Koninkrijk in die dagen van start gegaan zou zijn. Maar juist dat was de stad waar Paulus gevangen genomen zou worden om uiteindelijk in Rome te arriveren.

En dan lees je: "Toen wij dit hoorden, verzochten zowel wij als de broeders daar ter plaatse hem om niet op te gaan naar Jeruzalem." Dat "wij" slaat op het gezelschap van Paulus en Lukas, en terwijl ik het nu lees, denk ik dat het gezelschap inderdaad groter is geweest dan alleen zij tweeën. Wij, samen met de broeders daar ter plaatse, verzochten hem niet op te gaan. Ik liet net het woord "eigenwijs" al even vallen. Van alle kanten kreeg Paulus immers te horen: ga niet naar Jeruzalem. Daar waren die profetessen, en van stad tot stad was het hem al betuigd. Nu is daar Agabus. Ik weet overigens niet of Agabus ook bij die groep hoorde die hem tegenhield, want het enige wat hij vertelde was wat er gaat gebeuren. Hij heeft er geen advies aan gekoppeld – terecht trouwens. Maar alle anderen die dat hoorden, ook de broeders daar in Caesarea, zeiden tegen Paulus: "Ga niet op naar Jeruzalem!"

Was het nu nog niet duidelijk, Paulus? Dit staat je te wachten. Wat bezielt je om naar Jeruzalem toe te gaan? Ik denk trouwens dat dit buitengewoon moeilijk is geweest voor Paulus. Dat denk ik niet alleen, dat weet ik.

▶ 47:07 Vastberadenheid en Overgave: de Wil Des Heren Geschiede ↑ hoofdstukken

Er staat in vers 13: "Toen antwoordde Paulus: Wat doet gij, dat gij weent?" Dit moet heel aangrijpend zijn geweest. Wat hem allemaal verteld werd en hoe hem op het hart werd gebonden om niet naar Jeruzalem te gaan. "Wat doet gij," zegt hij, "dat gij weent en mijn hart week maakt?"

Paulus wist zelf ook heel goed wat hem te wachten stond in Jeruzalem. Het was hem inmiddels al zo vaak betuigd dat dit hem te wachten stond. Maar hij was vastberaden om naar Jeruzalem te gaan. En nu was daar die kring van intimi, de medewerkers van Paulus, die hem smeekten: "Doe dat nou niet, Paulus." En dat onder tranen. "Wat weent gij? En wat maakt gij mijn hart week?"

Misschien zou je kunnen zeggen dat Paulus heel erg eigenwijs was om al die adviezen in de wind te slaan, maar hij zegt: "Want ik voor mij ben bereid, niet alleen gebonden te worden, maar ook te sterven te Jeruzalem." Dat laatste zou trouwens niet gebeuren, maar hij was ertoe bereid. Hij zou in Jeruzalem gevangen worden genomen en vervolgens eerst twee jaar in Caesarea in gevangenschap blijven.

Maar juist op die weg zou hij zich ook gaan verantwoorden voor de stadhouders Felix en Festus, en zelfs voor koning Agrippa. Uiteindelijk zou hij – ik wou zeggen 'opgescheept' worden, of misschien met recht 'afgescheept' – in ieder geval per schip naar Rome gevoerd worden om zelfs in het huis van de keizer verantwoording af te leggen. Hij had zich immers al op de keizer beroepen.

"Ik voor mij ben bereid niet alleen gebonden te worden, maar ook te sterven te Jeruzalem voor de naam van de Here Jezus." Dat was Paulus. En dan lees je: "En toen hij niet te overreden was, hielden wij ons stil en zeiden: De wil des Heren geschiede." Het staat er niet direct, maar ik proef in deze woorden dat Lukas en het gezelschap er het zwijgen toe deden. Waarom? Omdat ze wisten: deze man is niet alleen onoverredbaar, maar hij spreekt de waarheid. Hij is gebonden door de Geest; deze man kiest niet voor zichzelf.

Paulus wist heel goed wat hem door Agabus was verteld, wat hem zo demonstratief was aangekondigd: "Dat staat je te wachten." En desondanks is Paulus gegaan. Dat deed hij niet voor zichzelf; hij wist: "Ik moet daar naartoe gaan." Daar in Jeruzalem, als apostel van de natiën. Juist door de afwijzing van Israël ging de boodschap naar de natiën. Juist daar in Jeruzalem zou hij gevangen moeten worden genomen. Dat is allemaal zo typologisch – dat wil zeggen zo typerend en symbolisch. Dit was de weg van God.

Paulus' vastberadenheid heeft hen tot zwijgen gebracht. Toen hij niet te overreden was, hielden zij zich stil en zeiden: "De wil des Heren geschiede." En zo is het gegaan. Ze zijn naar Jeruzalem gegaan en het was maar een paar dagen later dat hij daadwerkelijk gevangen werd genomen. Zo heeft deze man, deze apostel van de natiën, werkelijk aan den lijve ondervonden wat het betekent om het goede bericht door te geven.

Het evangelie was eerst naar Israël gegaan, maar Israël heeft het afgewezen. En juist daar in Jeruzalem is hij gevangen genomen; daar is hij de geboeide apostel geworden en naar Rome gestuurd. Deze man, dat is de apostel bij wie we ons oor te luisteren zouden leggen om te horen wat hij te melden heeft: het evangelie van de voorhuid, van de niet-Jood. Het gaat vandaag helemaal niet om dat volk Israël. Straks, binnenkort weer wel, maar nu niet. God maakt geen verschil. Nu klinkt de boodschap van het evangelie der genade Gods, en Paulus heeft dat herhaald. Door niets en niemand is hij te weerhouden geweest om die weg te gaan. Amen.