het onbijbelse geloof in klimaatbeheersing

klimaatontkenning?

“Klimaatontkenning”. Wat een bizar woord eigenlijk. Wie ontkent het klimaat? Niemand toch? En wie ontkent dat het klimaat verandert? Het klimaat heeft nooit anders gedaan. De werkelijke vragen liggen dan ook elders. In hoeverre wordt klimaatverandering veroorzaakt door menselijk handelen? Hoe betrouwbaar zijn prognoses over vele tientallen jaren? En misschien nog wel belangrijker: in hoeverre is de mens überhaupt in staat om door politieke maatregelen het klimaat te sturen?

In het Nederlands Dagblad van 2 juli schreef David Onnekink, bijzonder hoogleraar christelijk ecologisch denken, een artikel met “drie redenen om als christen klimaatverandering serieus te nemen”. Hij maakt zich zorgen over “klimaatontkenning” onder christenen en noemt drie redenen om daarin niet mee te gaan: betrouwbaarheid, medemenselijkheid en theologie.

Onnekink begint met een Facebookbericht waarin wordt beweerd dat vulkanen veel meer CO₂ uitstoten dan auto’s. Volgens factcheckers is dat onjuist. Dat zal best. Onjuiste argumenten moet je niet gebruiken. Maar wat bewijst dat over de vragen die werkelijk ter discussie staan? Een ondeugdelijk Facebookbericht maakt iemand nog niet tot woordvoerder van ieder die kritische vragen stelt bij klimaatbeleid. Toch is dat precies de sfeer die met een woord als “klimaatontkenning” wordt geschapen: wie niet meegaat in het gangbare verhaal, wordt ingedeeld bij mensen die feiten ontkennen.

de mens als redder

Het grootste misverstand zit wat mij betreft nog dieper. Het is het geloof dat wij mensen de loop van deze wereld kunnen beheersen. Dat regeringen door belastingen, verboden, subsidies en internationale afspraken de temperatuur van de aarde kunnen sturen. Dat wij de opwarming kunnen tegenhouden en daarmee ‘de planeet’ kunnen redden.

Opmerkelijk is dat de klimaatprofeten daarbij totaal niet rekenen met God. De mens wordt op een niveau geplaatst dat hem niet toekomt: hij zou het klimaat ontregelen, de loop van de wereld bepalen en vervolgens ook nog de aarde kunnen redden. De toekomst van de aarde ligt in dit verhaal geheel in mensenhanden.

En juist daar wordt het Bijbels gezien wrang. Want de gerichten waarvan de Schrift spreekt, komen over een wereld die niet met God rekent en waarin de mens zichzelf verheft. Men wil de wereld redden vanuit precies dezelfde grondhouding waarover Gods gerichten gaan: de mens aan het roer en de toekomst in mensenhanden.

Dat verantwoord omgaan met onze leefomgeving een goede zaak is, staat hier niet ter discussie. Maar dat is iets heel anders dan de pretentie dat de mens het wereldklimaat kan beheersen.

deze aarde heeft toekomst

Wie de Schrift kent, weet dat de toekomst van deze wereld niet in mensenhanden ligt. De Bijbel vertelt uitdrukkelijk wat deze aarde nog te wachten staat. Voor ons ligt een tijd waarin Christus duizend jaren zal regeren en Satan gebonden zal zijn zodat hij de volken niet meer zou verleiden (Openb.20:1-6). Alleen al daarom zijn scenario’s waarin de aarde binnenkort door klimaatverandering ten onder zou gaan, volstrekt onbijbels.

Deze aarde heeft toekomst. Niet omdat de mens haar redt, maar omdat God Zijn raad volvoert. De tijden en gelegenheden liggen vast in Zijn beschikking. De mens verhindert Gods gerichten niet en brengt evenmin het komende rijk tot stand.

Dat betekent overigens niet dat de Bijbel een rooskleurige nabije toekomst schildert. Integendeel. Voorafgaand aan het Messiaanse rijk zullen immense gerichten over deze wereld gaan. Maar ook daarin is het God die handelt. Juist dát gegeven ontbreekt volledig in het moderne klimaatverhaal.

verzengende hitte

Opmerkelijk genoeg beroept Onnekink zich zelf op Openbaring 16:9. Daar is, zo schrijft hij, “een verzengende hitte het gevolg van zonde”. En inderdaad is daar sprake van verzengende hitte. Bij het uitgieten van de vierde schaal wordt aan de zon gegeven de mensen met vuur te verzengen.

Maar dat is geen beschrijving van klimaatverandering door CO₂-uitstoot en evenmin een waarschuwing tegen overconsumptie. Het is een gericht van God. Natuurlijk houdt dit gericht verband met de zonde van de mens. Daarin heeft Onnekink gelijk. Maar juist daarom is het misleidend om deze Schriftplaats in een betoog over menselijke klimaatverandering aan te halen.

De verzengende hitte van Openbaring 16 komt niet over de wereld omdat regeringen te weinig klimaatmaatregelen hebben genomen. Ze komt omdat God richt. En de reactie van de mensen is veelzeggend: zij “lasterden de naam van God, die de macht heeft over deze plagen, en zij bezonnen zich niet om aan Hem de eer te geven” (Openb.16:9). Het gaat hier niet over een mensheid die haar uitstoot onvoldoende terugdringt, maar over een mensheid die weigert God te erkennen.

Het idee dat politieke maatregelen zouden kunnen verhinderen wat God in Zijn Woord heeft aangekondigd, is dan ook ronduit bizar. Alsof klimaatconferenties en CO₂-heffingen de gerichten van Openbaring kunnen afwenden.

geen ondergang

De Schrift tekent een volstrekt ander beeld dan het moderne klimaatverhaal. Daarin is de mens tegelijk de grote schuldige én de potentiële redder. Hij zou het klimaat hebben ontregeld, maar kan — mits hij tijdig de juiste politieke keuzes maakt — de wereld alsnog behouden. De mens die het probleem veroorzaakte, wordt zo ook degene van wie de redding moet komen.

Ja, er komen gerichten. Veel zwaarder zelfs dan de meeste klimaatprofeten zich kunnen voorstellen. Openbaring voorzegt dat een derde van de vegetatie wordt verbrand en een derde van het leven in de zee omkomt (Openb.8:7-9). En dan moet het ergste nog komen… Geen politieke maatregel zal kunnen verhinderen wat God heeft aangekondigd.

Maar deze aarde gaat niet ten onder. Na de gerichten neemt de Messias de regie over. Vanuit Jeruzalem zal wereldwijd de wet uitgaan. Juist daarin ligt de grote misrekening van het moderne klimaatdenken. Men rekent niet met God en dicht ondertussen de mens een macht toe die hem niet toekomt. De mens zou de aarde hebben ontregeld en moet haar nu ook redden. Maar juist over een wereld die met God niet rekent en de mens op de troon zet, gaan de gerichten van Openbaring.

Delen: