Home - GoedBericht

GoedBericht.nl wijst op de ene GOD die alles beschikt en bij wie nooit iets mis gaat. Zij wijst op Jezus Christus als Redder der wereld. Jazeker, van alle mensen! Omdat GOD nooit laat varen de werken van zijn handen.

Uitgangspunt is de Bijbelse boodschap zoals Paulus deze als “apostel en leermeester van de natiën” heeft mogen bekendmaken. GoedBericht wil uitsluitend wijzen op wat “er staat geschreven”. Want “de Schrift” bewijst én verklaart zichzelf.

Lees verder

De levende GOD is een Redder van ALLE mensen, speciaal van gelovigen!

1 Timotheus 4:10

Prikbord

Maandag 2 november stond in het Nederlands Dagblad een mooi interview te lezen met Francien (95), die vrijmoedig spreekt van Gods genade voor álle mensen. Ook het boek ‘101 bommen en granaten’ komt ter sprake.

Artikelen & Nieuwsflitsen

Recente Toespraken

alle heiligen & Paulus

Allerheiligen en Halloween zijn bepaald geen Bijbelse hoogtijden. Integendeel, ze vormen een karikatuur van wat de Bijbel onderwijst over ‘alle heiligen’. Een mooi onderwerp om juist op de eerste november eens te belichten. Wie zijn ‘alle heiligen’ en wat onderscheidt hen van ‘alle zielen’, oftewel alle mensen? Paulus spreekt over een apart gezette groep met een zeer bijzondere bestemming, die zelfs in het Oude Testament al cryptisch is aangekondigd… .gb-transcript-details { margin: 32px 0 20px 0; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 8px; background: #f8fafc; overflow: hidden; font-family: inherit; } .gb-transcript-summary { cursor: pointer; padding: 15px 20px; font-weight: 700; font-size: 16px; color: #0f172a; background: #f1f5f9; list-style: none; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; gap: 12px; user-select: none; transition: background 0.15s ease; } .gb-transcript-summary::-webkit-details-marker { display: none; } .gb-transcript-summary:hover { background: #e2e8f0; } .gb-transcript-summary::after { content: "▼ Uitklappen"; font-size: 13px; font-weight: 600; color: #475569; background: #ffffff; padding: 5px 12px; border-radius: 4px; border: 1px solid #cbd5e1; white-space: nowrap; flex-shrink: 0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary { border-bottom: 1px solid #cbd5e1; background: #e2e8f0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary::after { content: "▲ Inklappen"; } .gb-transcript-body { padding: 24px 26px; background: #ffffff; color: #334155; font-size: 16px; line-height: 1.8; } .gb-transcript-meta-box { background: #f8fafc; border-left: 4px solid #0284c7; padding: 16px 20px; margin-bottom: 22px; border-radius: 0 6px 6px 0; } .gb-transcript-meta-box h4 { margin: 0 0 8px 0; font-size: 15px; color: #0284c7; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px; } .gb-transcript-meta-box p { margin: 0; color: #334155; font-size: 15px; line-height: 1.6; } .gb-transcript-quote { font-style: italic; color: #1e293b; background: #fefce8; border-left: 4px solid #eab308; padding: 14px 18px; margin: 18px 0 24px 0; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 15.5px; line-height: 1.65; } .gb-transcript-chapters { margin: 0 0 26px 0; padding: 16px 20px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 6px; } .gb-transcript-chapters h4 { margin: 0 0 12px 0; font-size: 15px; color: #0f172a; font-weight: 700; } .gb-transcript-chapters ul { margin: 0; padding: 0; list-style: none; font-size: 14.5px; } .gb-transcript-chapters li { margin-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 10px; flex-wrap: wrap; } .gb-ts-play { display: inline-flex; align-items: center; gap: 4px; background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 3px 9px; border-radius: 4px; font-size: 12.5px; font-weight: 700; font-family: monospace; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; user-select: none; line-height: 1.4; vertical-align: middle; } .gb-ts-play:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; border-color: #0284c7; transform: scale(1.03); } .gb-ts-play.gb-ts-active { background: #16a34a !important; color: #ffffff !important; border-color: #15803d !important; box-shadow: 0 0 0 2px #bbf7d0 !important; } .gb-ch-link { color: #0f172a; text-decoration: none !important; font-weight: 500; transition: color 0.15s ease; } .gb-ch-link:hover { color: #0284c7 !important; } .gb-ch-link:hover .gb-ch-title { text-decoration: underline; } .gb-ch-heading { scroll-margin-top: 80px; display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; font-size: 18px; color: #0f172a; margin: 32px 0 12px 0; padding-bottom: 6px; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; font-weight: 700; } .gb-back-to-ch { font-size: 12px; color: #94a3b8; text-decoration: none !important; margin-left: auto; font-weight: 500; } .gb-back-to-ch:hover { color: #0284c7 !important; text-decoration: underline !important; } .gb-transcript-text p { margin: 0 0 16px 0; color: #334155; font-size: 15.5px; line-height: 1.8; } .gb-audio-bar { position: fixed; left: 0; right: 0; bottom: 0; z-index: 999999; display: none; justify-content: center; align-items: center; background: #ffffff; border-top: 2px solid #0284c7; box-shadow: 0 -4px 20px rgba(0,0,0,0.12); height: 56px; box-sizing: border-box; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, "Segoe UI", Roboto, sans-serif; padding: 0 16px calc(env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { display: flex; align-items: center; justify-content: center; gap: 12px; max-width: 960px; width: 100%; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; height: 100%; } .gb-audio-bar-row { display: flex; align-items: center; gap: 8px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 0 1 280px; min-width: 0; } .gb-audio-bar-row-controls { flex: 1 1 auto; justify-content: flex-start; } .gb-audio-bar-title { font-size: 13px; font-weight: 600; color: #0f172a; white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; } .gb-audio-bar-speed { background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11.5px; font-weight: 700; cursor: pointer; flex-shrink: 0; } .gb-audio-bar-speed:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; } .gb-audio-bar-skips { display: flex; align-items: center; gap: 4px; flex-shrink: 0; } .gb-audio-skip-btn { background: #f1f5f9; color: #334155; border: 1px solid #cbd5e1; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11px; font-weight: 600; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; } .gb-audio-skip-btn:hover { background: #e2e8f0; color: #0f172a; } .gb-audio-bar audio { width: 340px; height: 36px; flex-shrink: 0; outline: none; margin: 0; } .gb-audio-bar-close { background: none; border: none; font-size: 22px; color: #94a3b8; cursor: pointer; line-height: 1; padding: 0 4px; display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center; flex-shrink: 0; height: 32px; width: 32px; margin: 0; } .gb-audio-bar-close:hover { color: #0f172a; } .gb-mobile-only { display: none !important; } .gb-desktop-only { display: inline-flex !important; } @media (max-width: 768px) { .gb-audio-bar { height: auto; padding: 8px 12px calc(8px + env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { flex-direction: column; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 1 1 100%; width: 100%; justify-content: space-between; } .gb-audio-bar-row-controls { width: 100%; justify-content: space-between; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-controls audio { flex: 1 1 auto; width: 100%; min-width: 160px; height: 34px; } .gb-mobile-only { display: inline-flex !important; } .gb-desktop-only { display: none !important; } } 📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing Samenvatting van deze toespraak Naar aanleiding van Allerheiligen en Allerzielen belicht deze studie het contrast tussen de kerkelijke traditie en het onderwijs van de Schrift, in het bijzonder van de apostel Paulus. Volgens de Bijbel is een ieder die het Evangelie gelooft een geheiligde, en is de dood geen voortzetting van het leven maar het tegenovergestelde daarvan. Na het sterven is er tot aan de opstanding geen enkel bewustzijn, waarmee begrippen als het vagevuur en de hel vervallen. Paulus openbaart het geheim dat gelovigen niet afzonderlijk bij het sterven naar de Heer gaan, maar tegelijk door opstanding en transformatie bij Zijn komst. Uiteindelijk zal de dood geheel worden tenietgedaan doordat in Christus allen levend worden gemaakt. “We gaan niet door sterven naar de Heer, we gaan door opstanding naar de Heer.” ⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie: ▶ 00:00 Inleiding: Allerheiligen en Halloween ▶ 07:32 Maarten Luther en de 95 Stellingen ▶ 15:34 Wat de Bijbel Leert over Heiligen ▶ 22:28 Hemel, Hel en Vagevuur Versus de Schrift ▶ 31:55 Dood als Tegenovergestelde van Leven ▶ 39:26 De Leugen van de Slang en de Onsterfelijke Ziel ▶ 45:02 Paulus als de Geringste van Alle Heiligen ▶ 54:21 Samen de Heer Tegemoet: Opstanding en Transformatie ▶ 58:27 Verschijnen met Alle Heiligen en de Dood Tenietgedaan ▶ 00:00 Inleiding: Allerheiligen en Halloween ↑ hoofdstukken Nou, en dan mag ik het eindelijk zeggen: een hele goede middag allemaal, vrienden! Goed om elkaar hier weer op deze middag en avond te treffen. En zoals aangekondigd op de website en zoals zojuist door Arnold aangegeven: het is inderdaad vandaag 1 november en daar wil ik dan toch even aandacht aan geven. Ik wou eigenlijk ook zeggen: op zo'n protestantse plaats als Urk zou je niet al te veel aandacht hoeven of willen geven aan een dag als deze, Allerheiligen. En tegelijkertijd – ook dat gaf Arnold in die paar zinnen al aan, je hebt eigenlijk al wat gras voor mijn voeten weggemaaid, maar dat is geen verwijt – is het inderdaad waar dat Allerheiligen ook weer alles te maken heeft met de dag van gisteren, namelijk Hervormingsdag of de dag van de Reformatie. Laat ik even een paar dingen in het algemeen daarover zeggen. Kijk, deze 1e november is het Allerheiligen. Dat is een oude manier van zeggen van een tweede naamval: 'van alle heiligen' betekent dat. En eigenlijk is het ook zo dat de voorafgaande avond – dus gisteravond was het 31 oktober – de feitelijke kerkelijke feestdag al begint: Allerheiligenavond. En waarom zeg ik dit nu ook? Omdat dat in het Engels All Hallows' Eve is, en als je die woorden samentrekt, dan krijg je Halloween. Dus Halloween betekent feitelijk gewoon Allerheiligenavond. Een nogal – in onze ogen – macaber feest tussen aanhalingstekens. Ik heb er niet veel mee; nee, maar daar gaat het nu even niet om. Het is trouwens wel eigenaardig, en daar wil ik ook wel eventjes op wijzen, hoewel het niet al te veel met het onderwerp te maken heeft: het gebruik van kerkelijke feestdagen die beginnen in de avond. Dat is niet alleen bij Allerheiligen zo, maar dat is dus ook het geval met Kerstavond. Want dat is niet 25 december in de avond, maar 24 december in de avond. Dat heb je trouwens ook weer met Pasen en met Pinksteren, met paaswakes en met pinksterwakes. En ik realiseer me ook dat dat het geval is op 5 december. Dat is ook weer zo'n heilige dag... Nee, dat zeg ik verkeerd: 6 december is eigenlijk de heilige dag. En wij noemen dat dan altijd de geboortedag van Sint-Nicolaas, maar het was niet zijn geboortedag, het was zijn sterfdag. En de avond daarvoor, dat wordt dan gevierd. Trouwens, de eerstvolgende Bijbelstudie is op 6 december, maar we gaan het dan niet over Sint-Nicolaas hebben, dat kan ik u nu al verklappen. Ja, jazeker. Allerheiligen: eventjes voor de goede orde, voor zover we dat niet weten. In het algemeen is daar niet zo heel veel over bekend. Ik geef persoonlijk ook helemaal niks om kerkelijke dagen en ik heb daar een heel goed argument voor: dat het feitelijk geen enkele Bijbelse grond heeft. Niet alleen wat men viert en hoe men dat doet, maar zelfs in de datumkeuze zit heel veel willekeur. In ieder geval heeft het geen Bijbelse grond. Maar wat ik er... dat vind ik vooral het nut ervan: het biedt gelegenheid om eens een bepaald onderwerp, juist vanwege de aandacht die het krijgt, in het Bijbelse licht te stellen en daar Bijbels licht op te laten schijnen. Dus dat vind ik dan toch wel weer de positieve kant daarvan, zeg maar. Allerheiligen, dat betekent dus 'van alle heiligen', feitelijk de dag van alle heiligen. En daarmee bedoelt men – kijk het maar na, dit is geen invulling van mijn kant: gewijd aan heiligen die in de hemel zijn en aangeroepen worden tot voorbede. Die definitie heb ik gewoon rechtstreeks overgenomen van het internet, dat is een van de omschrijvingen van deze dag. Ik moet er meteen bij zeggen: dat is zoals de rooms-katholieke leer luidt. Dit is dus niet zoals de Bijbel dat zou omschrijven, even voor de goede orde. Het gaat om de heiligen die in de hemel zijn en zij worden dan ook aangeroepen tot voorbede. De dag later, dus dat is morgen, is het Allerzielen. En die dag is gewijd aan voorbede voor overleden gelovigen, dat wil zeggen mensen van de Rooms-Katholieke Kerk – want daarover hebben we het dan – die in het vagevuur worden gelouterd. Dat is de gedachte achter deze feestdag of kerkelijke heilige dag. Ik heb trouwens begrepen dat er op een gegeven ogenblik – dat zal in de derde of vierde eeuw van onze jaartelling geweest zijn – zoveel heiligendagen waren dat ze inmiddels de 365 gepasseerd waren. Er waren dus niet meer dagen beschikbaar, zodat men gewoon een dag gereserveerd heeft voor alle heiligen die nog niet benoemd zijn. Want volgens mij zijn alle dagen van het jaar al gereserveerd voor de een of andere heilige. Maar Allerheiligen is in feite een speciale categorie die ook door de kerk, en in dit geval ook door de paus, heilig verklaard zijn. Die bevinden zich, zoals de leer luidt, in de hemel en zij doen dan voorbede, en daartoe wordt opgeroepen. En bekend is natuurlijk ook in de Rooms-Katholieke Kerk dat het een heel normale praktijk is dat Maria wordt aangeroepen, maar ook allerlei andere heiligen kunnen worden aangeroepen om een goed woordje te doen, voorbede te doen. Ik probeer het hier zo feitelijk mogelijk voor te stellen. Je zou als niet-rooms-katholiek de neiging kunnen hebben om daar wat laconiek over te doen – in feite doe ik dat ook wel – of om daar spottend over te doen, en dat wil ik in ieder geval proberen te vermijden. Gewoon, dit is de wijze waarop dat beleefd wordt en geformuleerd wordt. En in het algemeen is de gedachte dat gelovigen die overlijden, alvorens in de hemel terecht te komen, eerst in het vagevuur komen, alwaar ze gelouterd worden om alsnog vervolgens gepromoveerd te worden naar de hemel. ▶ 07:32 Maarten Luther en de 95 Stellingen ↑ hoofdstukken Daar hadden we het zojuist even over: op de 31ste oktober, voorafgaand aan deze beide dagen, sloeg Maarten Luther zijn 95 stellingen op de deur van de Slotkerk in Wittenberg. Ik heb begrepen trouwens dat dat historisch wat omstreden is, dus voor wat het waard is, maar dat is in ieder geval de gedachte. Terwijl al het kerkvolk op Halloween, op de avond van 31 oktober, naar de kerk ging, konden ze al die stellingen die Luther had geformuleerd lezen, en de aanklacht die hij deed. Wij als protestanten – als niet-Rooms-katholieken bedoel ik daarmee – praten er altijd met de grootste achting over. En eigenlijk ik ook. Ik vind het dapper wat Maarten Luther heeft gedaan: dat hij zich niet al te veel gelegen heeft laten liggen aan kerkelijke autoriteiten en dat hij bepaalde motto's heel uitdrukkelijk heeft geïntroduceerd die zo oerbijbels zijn. Sola Scriptura bijvoorbeeld, alleen de Schrift, of alleen genade: sola gratia, of sola fide, dat wil zeggen: alleen geloof. Al die uitdrukkingen komen rechtstreeks of vrijwel rechtstreeks uit de Bijbel. Terwijl wij hier samengekomen zijn rondom het Woord, kun je daar alleen maar de grootste achting voor hebben. Maar ik moet er meteen wel een aantekening bij plaatsen. Als je nou eens echt kennis zou nemen van die 95 stellingen, dan schrik je je een hoedje. Tenminste, bij heel veel stellingen waar je je totaal niet in kunt vinden en die haaks staan op het hele Bijbelse gedachtegoed. Daar wil ik toch een paar voorbeelden van geven. Het zijn 95 stellingen en u kent ze ongetwijfeld niet allemaal uit uw hoofd – ik ook niet. Ik selecteer er even vijf uit om aan te geven wat ik met die aantekening bedoel. In feite is het vooral een aanklacht tegen de aflaathandel die plaatsvond. Aflaten kon je kopen: in feite een soort van vergeving die je kon kopen, waardoor geliefden die zich in het vagevuur bevonden daaruit bevrijd zouden worden of verlichting kregen. Het zijn hele merkwaardige gedachten. Ik benoem het nu zo, maar je denkt: merkwaardig hoe men daarover dacht. Het ging vooral om die handel in aflaten; je kon iets kopen waardoor mensen die overleden waren het beter kregen in het vagevuur, of waardoor de tijd daarin verkort zou worden of de heftigheid verminderd zou worden. De zevende stelling van de 95 luidt bijvoorbeeld zo: "God vergeeft niemand de schuld zonder hem te brengen tot deemoedige gehoorzaamheid aan de priester als zijn plaatsvervanger." Ik houd expres even stil natuurlijk, gewoon om eventjes tot u te laten doordringen wat Luther hier beweert. Wat Luther dus zegt: zonder dat je je eerst gehoorzaam onderwerpt aan de priester als jouw plaatsvervanger, kan jouw schuld nooit vergeven worden! Als ik u nu vraag: hoe reformatorisch bent u eigenlijk? We gaan een tiental stellingen verder, naar nummer 17: "De zielen in het vagevuur zullen zeker behoefte hebben aan vermindering van hun angst en hun verschrikking..." Met andere woorden: Maarten Luther ging helemaal mee in de gedachte dat men, voordat men in de hemel komt, eerst door het vagevuur moet. Hij spreekt over de zielen in het vagevuur die zeker behoefte zullen hebben aan vermindering; dat stelt hij helemaal niet ter discussie. Hij heeft bezwaar tegen de aflaathandel, maar niet tegen de gedachte van het vagevuur. En nog een: nummer 30: "Niemand is zeker (...) of hij wel volkomen vergeving van zonden ontvangen heeft." Wederom stel ik mij de vraag: hoe reformatorisch ben ik eigenlijk? Het wordt steeds minder op deze manier, als ik het zo lees! Nummer 32: "Wie denken door aflaatbrieven zeker te zijn van hun behoud zullen met hun leraars onder het eeuwig oordeel vallen." Daar twijfelde Luther dus ook helemaal niet aan. Wat hij daarmee bedoelde – een eindeloze helstraf – stond voor hem zo vast als wat. Is er ook geen tegenstrijdigheid dan met wat je daarnet zei? Hoe bedoel je? Nou, wie denken door aflaten zeker te zijn... terwijl daarnet gezegd werd: je moet aflaten betalen omdat degene die in het vagevuur zit het dan beter krijgt. Nee, nee, dat zei hij niet. De zielen in het vagevuur zullen zeker behoefte hebben aan vermindering, dat wel. Maar hij bevestigt toch niet de aflaathandel? Oh, oké. Daar hebben we het zo meteen nog wel even over. Maar in ieder geval deze: stelling 71: "Wie de waarheid van de pauselijke aflaat weerspreekt, die zij vervloekt!" En dan denk ik: daar hoor ik bij, in die categorie! Ik stelde zojuist de vraag: hoe reformatorisch ben je? Laten we het anders vragen: hoe luthers ben je eigenlijk? Nu heb ik het over uitspraken die hij heeft gedaan met betrekking tot die 95 stellingen, maar ik zou ook een heel aantal citaten kunnen geven over wat hij heeft verteld of gezegd over het Joodse volk en over de eindtijd. Eén ding moet ik hem nageven: hij was vaak heel duidelijk in zijn taal, en dat is hij hier trouwens ook. Maar goed, we zijn hier samengekomen om het Woord te laten spreken en de Schriften te openen. Ook om de Schriften te openen met het oog op wat er beweerd wordt. In dit geval hebben we het over Allerheiligen en over de kerkelijke leer, maar het moet toch duidelijk zijn, bij wat ik zojuist even in een paar dingen naar voren heb gebracht, dat daar zoveel niet alleen van Rooms-katholieke zijde, maar net zo goed ook van Luthers kant haaks staat op wat de Schrift leert. ▶ 15:34 Wat de Bijbel Leert over Heiligen ↑ hoofdstukken Het hele concept dat aan dit alles voorafgaat, en wat Luther trouwens ook helemaal niet weersproken heeft, is dat men, om tot 'alle heiligen' te behoren, eerst gestorven dient te zijn. Ik bedoel: die dag is gewijd — het heet Allerheiligen — en dan gaat het over degenen die zich nu in de hemel bevinden. Pas dán ben je inderdaad een heilige en is die dag aan jou gewijd. Maar dat betekent dus dat je eerst gestorven moet zijn. Hoe Bijbels is dat? Nou, ik kan u zeggen: totaal niet dus! Dat wijkt er zo van af. Kijk, als je Paulus hierover leest — want dat was toch de titel: alle heiligen & Paulus. Ik wil in het algemeen de Schrift laten spreken, maar we zullen ons met name straks ook richten op wat Paulus onderwees. Voor hem was het zo dat ieder die het Evangelie gelooft — dat wil zeggen het goede bericht dat hij aan de natiën mocht brengen, het ware Evangelie... Want ik zeg het er maar even bij: er gaat ook heel veel voor evangelie door dat geen evangelie is. Dat was trouwens in Paulus' dagen al zo; lees maar in Galaten 1 dat hij al zei: men spreekt over een evangelie, maar het is geen evangelie. Zo wordt het wel verkocht — zo heb ik het trouwens ook wel gehoord — maar het is het niet. Want degene die gelooft in de blijde tijding die hij wereldwijd onder de natiën mocht bekendmaken, ja, degene van wie de ogen, oren en harten daarvoor geopend zijn, die is geheiligd! Laat ik daar één schriftplaats voor noemen; ik vind dat een heel mooi en frappant voorbeeld in 1 Korinthe 1. Paulus begint zijn brief en stelt zich voor: "Paulus, een geroepen apostel..." En dan zegt hij ook aan wie de brief die hij schrijft geadresseerd is: "aan de ekklesia van God te Korinte, aan de geheiligden in Christus Jezus, de geroepen heiligen met allen die allerwege de naam van onze Heer Jezus Christus aanroepen." Wat trouwens apart frappant is, want dat betekent dus ook — vooral uit dat laatste — dat deze brief helemaal niet uitsluitend geschreven is aan de Korinthiërs. Weliswaar primair, dat is de achtergrond, maar daarmee over de hoofden van de Korinthiërs heen is het gericht aan allen die allerwege — ik zou haast zeggen inclusief zij die vandaag hier in Urk samenkomen — allerwege de naam van onze Heer Jezus Christus aanroepen. De Jezus die door God is opgewekt uit de doden en tot Heer en Christus gemaakt is. Ja, inderdaad: JAHWEH redt, want dat is wat de naam Jezus betekent. Degenen die Hem aanroepen, zijn geroepen heiligen. Geheiligd, dat wil zeggen apart gezet. En waarom ik dit zo frappant vind en citeer uit de Korinthebrief, is omdat Paulus in het vervolg van deze brief toch laat zien hoeveel misstanden er waren daar in Korinte. Je leest eigenlijk vanaf de aanvang, al in hoofdstuk 3, over hun vleselijke gezindheid. Hij beklaagt zich erover dat ze nog steeds aan de melk zitten en dat hij zo graag vaste spijs vanuit het Woord zou willen brengen, maar daar waren ze niet aan toe en ze konden het eigenlijk niet verdragen. Later lees je over de toestanden van hoererij, over de schisma's, de splitsingen en de tweedracht in deze ekklesia. En ja, ook dat er onderlinge rechtszaken waren! Het was eigenlijk, als je het op menselijke wijze zou benaderen en zou moeten benoemen, dat je zou zeggen: wat een zooitje zeg, daar in Korinte! En dan vind ik het juist zo mooi hoe Paulus hen benadert: hij spreekt hen aan op grond van hun positie in Christus Jezus. Ze zijn geroepen, en God is degene die hen rechtvaardigde. En Hij is ook degene die hen heiligt en apart zet. En dat is wie zij zijn in Christus! Niet omdat Paulus dat zo waarnam in hun gedrag — want dat was helemaal niet het geval — maar God ziet ons zo aan, en we worden geacht om in geloof ook zó naar elkaar te kijken. En dat is ook waar Paulus heel demonstratief in deze brief meteen mee begint en hen aanschrijft in die hoedanigheid: dát is wat jullie zijn! Dus het hele idee dat heiligen mensen zouden zijn die, als ze eenmaal gestorven zijn, door de paus heilig verklaard worden en een bepaalde status hebben gekregen omdat ze zo trouw zijn geweest in de rooms-katholieke leer... Alleen dat al! Dan hebben we het dus over leringen die al in een heel vroeg stadium zijn vastgelegd, zoals de eindeloze hellestraf en de leer van de drie-eenheid. Dat is de algemene christelijke leer, tenminste zo werd dat neergezet en zo is dat beleden. Als je je die dingen realiseert, dan merk je van: ja, dat is een religieuze wereld die weliswaar de Naam heeft en zich naar Hem noemt, maar in werkelijkheid staat alles in de boodschap die daar verteld wordt haaks op wat Paulus heeft mogen uitdragen en zoals hij daar getuigenis van geeft in zijn brieven. Ja, dat moet gezegd worden. Ik bedoel: die motto's van de Reformatie zijn geweldig, maar je moet je ook realiseren hoe enorm veel er ook in de Reformatie nog aan leer is meegenomen vanuit de Rooms-Katholieke Kerk. ▶ 22:28 Hemel, Hel en Vagevuur Versus de Schrift ↑ hoofdstukken Een ander leerstuk dat heel duidelijk meekomt in die dagen van Allerheiligen en Allerzielen, is dat mensen direct na het sterven... Ja, er zijn eigenlijk drie opties. Ze gaan óf naar de hel — dat is definitief — óf naar de hemel, óf naar het vagevuur. Kent de Bijbel dat? Nee, maar de kerkelijke leer dus uitdrukkelijk wel. Er wordt gewaarschuwd dat je wel de goede keuze moet maken, dat je je wel bij de kerk moet voegen. Want dat is met name een van de formuleringen van de Rooms-Katholieke Kerk, maar het is ook door de protestanten overgenomen: buiten de kerk is geen zaligheid. Nou, er is geen redding buiten Jezus Christus, maar het hele idee dat er buiten het instituut van de kerk geen zaligheid zou zijn... Als je daarbij stilstaat, dat is eigenlijk weerzinwekkend. Maar goed, die drie opties dus. Je gaat direct naar de hel, en dat is definitief. Óf je gaat naar de hemel, maar dat is slechts voor een hele kleine groep weggelegd. Dan moet je welhaast een heilig boontje zijn, want daar komt het wel op neer: het is voor mensen die zich in vroomheid buitengewoon sterk ontwikkeld hebben, die daardoor die status hebben gekregen en vervolgens ook de bevestiging hebben ontvangen van het kerkelijk instituut — die door bisschoppen en de paus heilig verklaard zijn. En de derde optie — en dat is veruit de grootste categorie van het kerkvolk — is dat ze na het overlijden eerst in het vagevuur terechtkomen, waar ze gelouterd worden. Dat is de kerkelijke leer. Hoe verhoudt zich dit nu tot de Schrift? De Schrift leert, als u het mij vraagt, heel duidelijk dat er na het sterven tot aan de opstanding geen enkele bewuste ervaring is. De mooiste en eenvoudigste manier om het te formuleren is zoals de Schrift het zelf zegt in het boek Prediker: "de doden weten niets" (Pred. 9:5). Er is geen bewuste ervaring na het sterven tot aan de opstanding. Als je in Prediker 9 een paar verzen doorleest, vers 10, dan lees je: "Al wat uw hand vindt om naar uw vermogen te doen, doe dat." En de schrijver motiveert dat zo: "want er is geen werk of overleg of kennis of wijsheid in het dodenrijk waarheen gij gaat." Wat is er dan wel? Helemaal geen bewustzijn! De doden weten niets. Het woord 'dodenrijk' suggereert alsof het een bepaald rijk is waar de doden zich bevinden en op een of andere manier tot elkaar verhouden. Die term zelf suggereert al een bewust bestaan. Vandaar dat je eigenlijk veel beter kunt teruggrijpen op de oorspronkelijke woorden. In het Hebreeuws staat hier She'ol, en men weet daar eigenlijk weinig over te zeggen, behalve dat het verwant is aan een werkwoord dat 'vragen' betekent. Het Griekse woord is helemaal frappant: hades. En hades betekent letterlijk 'het onwaarneembare'. Dat wil zeggen: degene die dood is, neemt niets meer waar. Er is geen waarneming in het dodenrijk, als je die term dan toch gebruikt. Nu kun je tegenwerpen: als je spreekt over Hades, dan weten de meeste mensen niet wat dat betekent. Nou, dan moet je het uitleggen! Ik heb daar eigenlijk niet veel moeite mee, want dat doe ik nu immers ook. Het woord 'dodenrijk' wekt associaties op die niet bijbels zijn, dus moet je je richten naar betere woorden. En het beste is om de woorden te gebruiken die de Bijbel zelf aanreikt. Dat doen we immers ook als we spreken over aion. Dat is over het algemeen ook een onbekend woord, maar het is wel een schriftuurlijk woord. Correct woordgebruik is essentieel om de dingen scherp te krijgen; om bijbels te leren denken, moet je gezonde, bijbelse woorden gebruiken, zoals Paulus dat noemt. Als dit de werkelijkheid is — dat degene die sterft de laatste adem uitblaast, de ogen sluit en dat het eerstvolgende bewuste moment de opstanding is — dan begrijpt u wel dat zo iemand zelf helemaal niet zit te wachten op de opstanding. Wie wachten er dan wel? Degenen die achterblijven! Zij wachten. Voor degene die overlijdt, is het eerstvolgende bewuste moment wanneer hij de ogen weer opslaat in de opstanding. Ik heb daar ooit het mooie voorbeeld van gehoord van Abel. Abel werd doodgeslagen door zijn broer Kaïn. Het eerstvolgende moment dat hij straks in de opstanding zijn ogen opslaat — en dan laat ik even in het midden of dat bij de eerste opstanding zal zijn of na de duizend jaren — kijkt hij direct om zich heen: "Hé, waar is Kaïn?" In de menselijke geschiedenis zijn er dan duizenden jaren voorbijgegaan, maar voor Abel houdt de tijd op het moment van sterven met recht op. Vroeger was het in Nederland volgens mij het gebruik om bij het overlijden van iemand de klok stil te zetten. Dat vind ik een prachtig beeld: inderdaad, de tijd staat stil. En die gaat pas weer lopen op het moment dat de mens opstaat. Voor mij is dit al vele tientallen jaren een vanzelfsprekende overtuiging, maar het staat natuurlijk haaks op wat er alom over gezegd wordt — niet alleen in de rooms-katholieke wereld, maar net zo goed in de protestantse en evangelische wereld. Dit sluit direct aan bij het trio hemel, hel en vagevuur. Even voor de goede orde: het vagevuur kent de Schrift niet. De hel trouwens evenmin. De hemel kent de Bijbel zeker wel. Maar je moet zulke begrippen natuurlijk eerst zuiver definiëren. Wat bedoel je met 'de hel'? Eigenlijk zou je moeten vragen: wélke hel? Dat vraag ik niet om het ingewikkeld te maken, maar kijk maar eens in de Statenvertaling. Daar is het woord 'hel' soms de vertaling van she'ol of hades, maar het is ook de vertaling van het Griekse woord gehenna (het dal van Hinnom). Dat zijn volstrekt verschillende bijbelse begrippen, die toch allemaal met 'hel' worden vertaald. En dan heb je ook nog het woord abyssos (de afgrond), dat soms eveneens met hel wordt aangeduid. Waarover heb je het dan? Kort door de bocht wordt in het algemeen met 'de hel' dat oord bedoeld waar een mens terechtkomt en waar nooit meer een einde aan komt: de plaats van eeuwige godverlatenheid en pijniging. Er bestaan allerlei varianten op, maar dat is simpelweg niet wat de Schrift leert. Prijs God op uw blote knieën dat dat zo is! God heeft een geweldig plan met de mensheid. Dat zeg ik niet op een zoetsappige manier alsof er geen gericht zou zijn. Integendeel! Maar 'gericht' betekent in de Schrift juist dat Hij de dingen rechtzet en terechtbrengt. Dat is toch een geweldige waarheid? En dat is iets heel anders dan een vagevuur. Het vagevuur is de gedachte dat je tussen sterven en opstanding nog een loutering ondergaat. Maar dat kent de Bijbel dus niet: er is helemaal geen bewuste fase tussen het sterven en de opstanding. ▶ 31:55 Dood als Tegenovergestelde van Leven ↑ hoofdstukken Maar goed, bij het derde punt: mensen gaan niet dood, maar ze leven op een andere wijze verder. Dat is eigenlijk in het algemeen het hele concept achter Allerheiligen en Allerzielen. Eigenlijk is de dood een andere vorm van leven — dat wil zeggen, in de algemene opvatting. Een mens gaat niet echt dood, maar hij leeft op een andere wijze en op een andere plaats verder. Maar in de Bijbel is de dood niet een andere vorm van leven, maar juist het tegenovergestelde van leven. Of eigenlijk: daar waar geen leven is. Wie dood is... nou, dit is een open deur intrappen: wie dood is, leeft niet, en wie leeft, is niet dood. In Openbaring 20 lees je, in verband met die duizend jaren waar ik het zojuist over had, eerst over een opstanding van degenen die gedurende de grote verdrukking — de martelaren, degenen die geen teken op hun hand of voorhoofd hebben genomen en om die reden gedood zijn — dat zij, voordat de duizend jaren aanvangen, zullen opstaan. Opstaan uit de doden, dat wil zeggen: met achterlating van de overige doden. Dat is wat opstanding uit de doden betekent. En dan lees je in verband met die opstanding dat de overige doden niet wederlevend werden voordat de duizend jaren voleindigd waren. En degene die dus wel levend werd, dat wordt genoemd de eerste opstanding; een opstanding uit de doden. Na de duizend jaren lees je dat de overige doden — feitelijk alle doden — opstaan bij de grote witte troon. En ja, dat is dus de opstanding der doden, dat wil zeggen de opstanding van alle doden. Allen die dan nog dood zijn, zullen bij die gelegenheid opstaan. Het is overigens nog niet het eind van het verhaal, maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat er mij nu vooral om dat dood het tegenovergestelde is van leven. De overige doden werden niet levend. Dus die doden zijn dood. Ze leven niet op een andere wijze; nee, ze zijn niet levend. Dat is het grote contrast. Het is een verschil van dood en leven — zo groot is het verschil. In 1 Korinthe 15, hét hoofdstuk bij uitstek in de Bijbel dat ons wijst op de betekenis van de opstanding — alles draait in de Bijbel immers om de waarheid dat God de doden opwekt — zegt Paulus in vers 18: indien Christus niet is opgewekt, dan zijn ook zij die in Christus ontslapen zijn verloren. Kijk, die ontslapen zijn. Alleen de term 'ontslapen' is al heel veelzeggend. Want waarom vergelijkt de Bijbel de dood met een slaap? Eigenlijk om twee redenen. In de eerste plaats: degenen die dood zijn, zijn zich van niets bewust, zoals je ook geen bewustzijn hebt wanneer je slaapt. En de tweede reden is dat slaap een tijdelijk fenomeen is; uit de slaap ontwaak je weer. En dat is precies zoals de Bijbel de dood belicht: het is een slaap, je bent je van niets bewust, maar je wordt daaruit gewekt — opgewekt, zodat je opstaat. Dat is de Bijbelse gedachtegang. En daarom: als Christus niet is opgewekt, dan zijn zij die in Christus ontslapen zijn verloren. Kijk, als het waar zou zijn wat er in het algemeen gezegd wordt — kijk de rouwadvertenties maar na: iemand gelooft, sterft en juicht dan vervolgens voor Gods troon, er zijn talloze manieren om dat te benoemen, maar men is in de gelukzaligheid — dat is niet de manier waarop de Bijbel erover spreekt. Want in dat geval: zij moeten immers nog opstaan? Hoezo zijn degenen die in Christus ontslapen zijn dan verloren als er geen opstanding is? Want ze zijn toch al in de gelukzaligheid? Ze juichen toch al voor Gods troon? Dat betekent dus dat er in feite hoop zou zijn voor de doden buiten de opstanding om. En dat staat echt haaks op de hele Bijbelse boodschap. Op het moment dat je de gedachte toelaat of opening geeft voor het idee dat er zoiets zou zijn als hoop tussen dood en opstanding, daarmee degradeer je de betekenis van de opstanding. Want in feite wordt die dan irrelevant. En dat is wat je over het algemeen ziet: niet alleen in de officiële theologie, maar ook gewoon in het volksgeloof heeft de opstanding geen betekenis. Want je sterft en je bent al in de gelukzaligheid, maar dan is de waarheid van opstanding eigenlijk niets anders dan suiker op de honing. Wat voegt dit toe? Nou, niets! Paulus stelt juist: als er geen opstanding is, dan zijn zij die in Christus ontslapen zijn verloren. Dus er is hoop voor de doden, jazeker, maar niet buiten de opstanding om. Kijk, ik realiseer me dat, terwijl ik dit onderwerp nu aansnij in verband met Allerheiligen en Allerzielen, er natuurlijk veel meer over te zeggen is. Ik weet ook dat er allerlei bezwarende vragen gesteld kunnen worden naar aanleiding hiervan. Ik heb destijds op mijn website een hele lijst van veelgestelde vragen daarover geformuleerd. Dus als u zegt: "Je bent wel erg kort door de bocht", dan geef ik u voluit gelijk. Maar u moet één ding niet vergeten, en dat is het basale Bijbelse geluid en de waarheid: dat dood werkelijk dood is, en dat er hoop is voor de doden, namelijk via en door opstanding. ▶ 39:26 De Leugen van de Slang en de Onsterfelijke Ziel ↑ hoofdstukken En nu maken we het nog wat ernstiger, want in feite: die ontkenning hiervan, waartoe is dat te herleiden? Als je helemaal teruggaat naar het begin, namelijk in Genesis 3, dan lees je over de slang die met zijn dubbele tong al de eerste leugen inbracht en de dood ontkende. Hij zei: "Gij zult geenszins sterven, maar integendeel: uw ogen zullen geopend worden." Dat wil zeggen: een mens gaat niet echt dood. Dat heeft God wel gezegd, maar dat is wat die slang naar voren brengt en poneert: "Je zult niet sterven; nee, je ogen worden juist geopend." En in feite is dit wat de hele religieuze wereld is overkomen, eigenlijk vrijwel zonder uitzonderingen. Ik ken wel uitzonderingen, bijvoorbeeld Jehova's getuigen, die erkennen wat ik hier nu zeg. Zij zeggen inderdaad: de doden zijn dood en dat wat er beweerd wordt over dat een mens eigenlijk verder leeft, is niet Bijbels. Maar in het algemeen – of het nou gaat over de islam of het boeddhisme... Het jodendom is trouwens een wat lastig ding, want in het latere rabbijnse jodendom is ook de leer van de onsterfelijke ziel binnengedrongen. Maar dat geldt eveneens voor het boeddhisme en eigenlijk het hele idee in de Griekse filosofie van Plato: de ziel is onsterfelijk. Dat kent de Bijbel dus niet. Er staat in Ezechiël dat de ziel die zondigt, zal sterven. Een onsterfelijke ziel is een filosofisch concept of een religieus idee. Door de hele godsdienstige wereld is dat doorgedrongen en is dat zelfs een vanzelfsprekendheid geworden: een mens gaat niet echt dood, maar leeft op een andere manier voort. Waar dan ook en hoe dan ook, daar zijn heel veel varianten op, maar dat is de basis of het grondidee waar het helemaal op terug te voeren is. In feite zie je dat ook bij reïncarnatie. Want bij reïncarnatie leeft de ziel ook gewoon weer verder, alleen dan hier op aarde in een lagere of hogere orde dan waarin hij of zij eerder leefde. Maar ook reïncarnatie is in feite een variant van de leer van de onsterfelijke ziel. Een mens gaat dus niet echt dood, dat is de gedachte. En als je het helemaal terugbrengt naar het begin, dan is dat precies waar de slang mee begon: met die gedachte. Dan begrijp je ook waarom de Bijbel zo waarschuwt en dit zo benadrukt. Want dat betekent namelijk ook dat er geen communicatie mogelijk is met overleden geesten. De Schrift waarschuwt uitdrukkelijk tegen spiritisme. Dat is ronduit demonisch; het wordt geschaard onder de leringen van demonen. Als de doden werkelijk dood zijn en je zou toch contact kunnen hebben met overleden personen – of dat nou oma Marie is of wie dan ook – en je zou hen in een seance kunnen oproepen, dan weet je op voorhand dat dit leugen moet zijn. Want de doden zijn dood, en als ze zich dan toch als een geest manifesteren en communiceren, dan weet je: dit zijn leugengeesten. In feite is wat de Rooms-Katholieke Kerk doet ook spiritisme. Spiritisme is immers het oproepen van geesten of het communiceren met geesten van doden. Op het moment dat jij bidt tot Maria, ben je dus bezig met spiritisme. Want Maria – laat ik u dit vertellen – is dood. Zij is zich van niets bewust en wacht op de opstanding. Er is er nog maar één uit de doden opgestaan: de eersteling Christus Jezus. En wat betreft de eerstvolgende lichting, daar hoeven we niet zo lang meer op te wachten, maar in ieder geval: Maria slaapt, zij is een ontslapene, dat is waar. Maar er valt niet met haar te communiceren. Dus als Maria verschijnt, of dat nou in Fatima is of weet ik veel waar, en het is niet gewoon helemaal nep – want dan is het sowieso al bedrog – maar als er daadwerkelijk een geestverschijning is, dan is het pas echt een leugen. Als u begrijpt wat ik bedoel: dan wordt het nog veel trickier. Maar dat betekent dus: als je dit helemaal Bijbels bekijkt en er Bijbels licht over laat schijnen, over wat de dood en het graf werkelijk is, dan kom je tot deze overwegingen als we het dan toch over 'alle heiligen' hebben. ▶ 45:02 Paulus als de Geringste van Alle Heiligen ↑ hoofdstukken Ik wil u toch even meenemen naar Paulus, want dat was natuurlijk ook de titel: 'alle heiligen & Paulus'. Hij spreekt trouwens in de Efezebrief drie keer over 'alle heiligen'. Hij zegt: 'samen met alle heiligen', maar ook in Efeze 6 spreekt hij erover dat wij voorbeden zouden doen voor alle heiligen om zicht te krijgen op het geheim van het evangelie. Maar ik neem u even mee naar Efeze 3 vers 8, en daar zegt hij dit: "Mij, verreweg de geringste van alle heiligen, is deze genade te beurt gevallen..." Die is heel mooi: 'van alle heiligen'. Ja, 'aller heiligen' zal er in de Statenvertaling staan, denk ik. Maar zó benoemt Paulus zich hier. Het is heel apart, want er is een drietal uitspraken van hem die vergelijkbaar zijn. In 1 Korinthe 15, waar ik zojuist uit citeerde, zegt hij: 'Ik ben de geringste van de apostelen, niet waard een apostel te heten.' Maar hij motiveert dat ook door te zeggen: 'want ik heb de ekklesia van God vervolgd.' Hij vervolgde de ekklesia van God, en toen hij geroepen werd, zei de stem uit de hemel: 'Ik ben Jezus, die jij vervolgt.' De Heer identificeerde Zich dus met die ekklesia. Maar hij was de geringste van de apostelen, zegt hij. En hier zegt hij dat hij de geringste is van alle heiligen, van welke heilige dan ook: ben ik de geringste. En in 1 Timotheüs 1 zegt hij: 'Ik ben de eerste van de zondaren.' Dat laatste kun je op twee manieren lezen. Namelijk dat hij de grootste zondaar is; hij heeft immers de opgewekte Christus vervolgd als geen ander, en om die reden hoort hij in de categorie van de zwaarste zondaar. Maar je kunt het ook zo lezen – en persoonlijk maak ik daarin geen keuze – dat juist doordat hij geroepen is door de Heer Jezus Christus Zelf, hij onder alle zondaren (alle mensen dus, want alle mensen zijn zondaren, doelmissers en stervelingen) de eerste plaats inneemt, omdat God Zijn genade in hem heeft bewezen. Dat zegt hij hier trouwens ook: 'is deze genade te beurt gevallen.' Ik maak hier graag de vergelijking met water. Kijk, water zoekt altijd de laagste plaats op, en zó zoekt genade ook degene op die er het minst aanspraak op kan maken. Hij zegt: aan mij, juist aan mij is deze genade te beurt gevallen! De grootste genade is aan hem bewezen, juist omdat hij de geringste van alle heiligen is. En dan zegt hij erbij: 'om aan de natiën' – wereldwijd nu eigenlijk, ook buiten Israël als volk om – 'de onnaspeurlijke rijkdom van de Christus te evangeliseren.' Zo staat het er letterlijk. Men vertaalt vaak 'te verkondigen', maar er staat werkelijk het woord 'evangeliseren'. 'Onnaspeurlijke rijkdom', dat is een prachtige term. Daarmee heeft hij het over een rijkdom van de Christus die niet in het Oude Testament te traceren is. Het was voorheen altijd verborgen, en nu is het aan hem geopenbaard. Hij zegt dat trouwens ook in het navolgende vers (ik laat dat nu verder niet meer zien): het was voorheen verborgen, en daardoor, zolang het je niet geopenbaard wordt, is het dus onnaspeurlijk. 'De Christus', dat wil ik ook nog eventjes toelichten, want hier staat 'de rijkdom van de Christus'. Dat is niet alleen maar de rijkdom van Jezus Christus die nu als Hoofd daarboven verheven is. Nee, als je kijkt in de hele Efezebrief met name: de Christus, dat is Hij die het Hoofd is, maar verbonden met de ekklesia als Zijn lichaam. Dat wil zeggen: wij zijn – dat was het onderwerp trouwens de vorige keer – bij Hem of in Hem ingelijfd, samen één lichaam geworden. En dat wat God met de Heer Jezus Christus als Hoofd voorneemt, die positie deelt Hij met een gezelschap dat vandaag wordt uitgeroepen: de ekklesia. God verzamelt Zich vandaag een gezelschap en zij krijgen die positie, verbonden met Hem die het Hoofd is. Ja, dat is onnaspeurlijke rijkdom. Dat wil zeggen: een rijkdom die je, als het niet geopenbaard is, nooit kon terugvinden in wat voorafging, ook niet in het Oude Testament, tenzij het je eenmaal geopenbaard is. Maar ik kom daar straks nog even op terug. En dan moet je ook weten dat God juist door de Christus heel de schepping gaat herstellen. Paulus zegt in Efeze 1 vers 10: 'hetzij wat in de hemel, hetzij wat op aarde is, alles onder één Hoofd samen te brengen.' Heel de schepping gaat via de Christus teruggebracht worden tot God. Kijk, dat is andere koek dan het verhaal van hemel, vagevuur en hel! Nee, God heeft een hele schepping, alles wat Hij voortgebracht heeft, en daar heeft Hij een plan mee. Hij heeft het lief, omdat Hij het gemaakt heeft. En via de Christus... Ik heb laatst een studie gegeven onder de titel 'Gods Elitekorps'. Wij zijn corpsleden, een elite, uitgezocht en uitgeroepen. En wij delen in die positie uit pure genade; dat heeft niets met prestatie te maken. Maar als het woord tot je is gekomen en je mag het geloven, dan hoor je bij dat gezelschap waarmee God heel de schepping gaat redden. En in dat proces nemen wij die plaats in – zoals ook Israël enzovoort – maar wij als gemeente hebben de meest intieme en hoge positie, letterlijk bedoeld, ook hemels. Ongekend! En dat vind ik zo mooi: er staat niet alleen maar om die onnaspeurlijke rijkdom van Christus te verkondigen, maar te 'evangeliseren'. Dit is echt een blijde tijding! Dat de Christus niet één persoon is, maar dat het ook een heel gezelschap is dat met Hem verbonden is, én dat God via de Christus hemel en aarde, alles, de hele schepping tot Zich gaat verzamelen door de aionen, de wereldtijdperken heen. Het traditionele verhaal is: als Christus terugkomt, op de jongste dag zoals men dat noemt, dan is het eeuwig wel of eeuwig wee. Als je eenmaal dit evangelie hebt mogen vernemen, dan is er een wereld van verschil. En dat betekent ook – dat is het meest geweldige ervan – dat dit geen enkele menselijke bijdrage vergt. Dit is het voornemen van God: 'het voornemen der eeuwen', zoals het twee verzen verder staat. Dan wil ik nog iets naar voren brengen. Paulus is dus degene aan wie onnaspeurlijke dingen zijn geopenbaard, dingen die voorheen onnaspeurlijk waren, maar nu aan hem bekendgemaakt zijn. Hij zegt ook in Efeze 3, in Kolossenzen 1 en in Romeinen 16 dat hem het geheim of de verborgenheid is geopenbaard. En speciaal in verband met dit onderwerp wil ik daarover iets zeggen. Dat heeft alles te maken met waar we het bij de aanvang over hadden. Laat ik meteen maar noemen wat ik bedoel. ▶ 54:21 Samen de Heer Tegemoet: Opstanding en Transformatie ↑ hoofdstukken Kijk, ik ben er momenteel erg mee bezig; ik ben op mijn website elke dag een stukje aan het schrijven over de Thessalonicenzenbrieven, over de eerste brief. En juist op dit moment ben ik bezig met het vierde hoofdstuk, waarin Paulus met een woord van de Heer vertelt wat de toekomst is van de ekklesia. Hij zegt tegen de Thessalonicenzen: ik wil niet dat jullie hier onkundig over zijn. Hij wil dat we weten wat er gebeurt met hen die ontslapen zijn. Want wanneer de Heer straks neerdaalt van de hemel, bij de bazuin Gods, dan zullen zij die ontslapen zijn eerst opstaan. En vervolgens zullen zij, tegelijk en samen met de levenden — dat wil zeggen degenen die op dat moment in leven zijn en veranderd worden — de Heer tegemoet gaan. Je hebt dus twee categorieën. Aan de ene kant de ontslapenen: al die generaties van gelovigen die in Christus ontslapen zijn; zij zullen eerst opstaan. En dan vervolgens degenen die op aarde dan nog in levenden lijve hier vertoeven: zij zullen in een ondeelbaar ogenblik — dat vinden we trouwens in 1 Korinthe 15 — worden veranderd, getransformeerd. En zij samen zullen dan de Heer tegemoet gaan in de lucht. Het hele gangbare idee, zoals rond Allerheiligen en Allerzielen, is de gedachte dat mensen overlijden en één voor één achter elkaar naar welk oord dan ook of naar de Heer gaan. Maar dat is niet wat de Bijbel erover zegt! Wat Paulus juist onthult, is: we gaan niet allemaal één voor één naar de Heer, we gaan allemaal tegelijk. Er is alleen sprake van een volgorde: eerst de doden, en pal daarop de levenden die getransformeerd worden. En vervolgens gaan ze samen en tegelijk de Heer tegemoet in de lucht. Paulus zegt dit ook met nadruk, want dit is een gebeurtenis die je nergens anders vindt. Je vindt het niet in de evangeliën of in het Oude Testament. Hij zegt dit met een woord van de Heer; hij heeft dit van de Heer Zelf vernomen. En in 1 Korinthe 15 zegt hij: ik deel jullie een geheim mee. Allen zullen wij niet ontslapen, maar allen zullen wij veranderd worden. Hoe dan ook: hetzij door opstanding, hetzij door transformatie. Moet u zich voorstellen — en ik weet dat ik deze verwachting deel met heel wat mensen hier — dat wij in levenden lijve zijn als dat moment daar is, dat we niet zullen ontslapen, maar behoren tot die generatie die in een ondeelbaar ogenblik getransformeerd wordt en een onvergankelijk lichaam krijgt. Hoe zegt Paulus dat in Filippenzen 3? Hij zegt dat ons lichaam gelijkvormig gemaakt zal worden aan het lichaam van Zijn heerlijkheid: een onvergankelijk lichaam. Dan wordt ineens dit sterfelijke verslonden in onvergankelijkheid. Ja, dat is onvoorstelbaar, geweldig! Maar dat is het geheim wat hij vertelt. Ik zeg dit nu ook even in contrast met de gangbare christelijke voorstelling van één voor één naar de Heer gaan. Niks ervan! Niks één voor één naar de Heer. We gaan allemaal tegelijk, en wel door opstanding. We gaan niet door sterven naar de Heer, we gaan door opstanding naar de Heer. ▶ 58:27 Verschijnen met Alle Heiligen en de Dood Tenietgedaan ↑ hoofdstukken Zoals de Heer eerst komt vóór alle heiligen, daarna zal Hij ook verschijnen mét alle heiligen. Dat is ook vrij logisch. Paulus zegt in Kolossenzen 3: "Uw leven is verborgen met Christus in God." Dat is een verborgen werkelijkheid. Het is een werkelijkheid, maar het wordt nog niet gezien en het wordt zelfs nog niet aan den lijve beleefd. Maar wanneer Christus verschijnt, die ons leven is, dan zult ook gij met Hem verschijnen in heerlijkheid. Dat is het geweldige: we zijn één met Hem, en als Hij dan in heerlijkheid zal verschijnen, dan zullen wij met Hem in heerlijkheid verschijnen. En nou ga ik nog iets vertellen, want ik denk dat we in het Oude Testament hier al iets van vinden. Dit is voor sommige mensen — ik weet dat het bezwaarlijk is om dit zo te zeggen, maar ik deel het toch. Ook het Oude Testament spreekt van de Heer die verschijnt, en daar staat: "met al zijn heiligen". In Zacharia 14 vind je dat. Het aparte is dat daar niet bij staat wie dat zijn; dat blijft verborgen. Kijk, in Zacharia 14... ik zou in de verleiding komen, maar ik zie dat ik inmiddels al een uur aan het woord ben, dus ik moet het hierbij laten. Maar ik wil het dan toch even aanstippen. In Zacharia 14 lees je dus in de tijd pal na Israëls grote verdrukking dat de Heer zijn voeten zal zetten op de Olijfberg, die bij die gelegenheid ook zal scheuren. Er zal een vluchtweg gecreëerd worden en men zal naar de woestijn vluchten, et cetera. Daar gaat het me nu niet om. Het gaat mij erom dat de Heer zal verschijnen. Hier staat zelfs: "JAHWEH, mijn God, zal komen." Hoezo? JAHWEH is toch de onzienlijke God? Jawel, maar Hij heeft een beeld in wie Hij zich uitdrukt, namelijk zijn Zoon. En Hij is het beeld. De Heer Jezus is niet een onzienlijke God, maar Hij is wel het beeld, Hij representeert God. Dus als Hij straks gaat verschijnen, dan verschijnt Hij met alle heiligen. Ik weet dat sommigen daarover denken dat dat zal zijn met heilige engelen. Maar 'heiligen' in de Schrift, als je die uitdrukking leest, dan gaat het altijd over mensen. Engelen worden wel heiligen genoemd, maar je leest nooit dat engelen 'de heiligen' worden genoemd. Als de Bijbel die uitdrukking bezigt, gaat het over mensen. Alleen staat het hier in het Oude Testament op een hele cryptische manier: dat de Heer zal komen en met al zijn heiligen. Maar wie dat zijn, staat er niet. Dat weten we alleen bij het licht dat de apostel Paulus daarop laat schijnen: dat moeten wij zijn! Want als Hij zal verschijnen, dan zullen wij met Hem in heerlijkheid verschijnen. Daarom heb ik het ook expres genoemd. Toen ik bezig was met de voorbereiding van dit onderwerp zat ik te zoeken op 'alle heiligen'. Waar komt dat allemaal in voor? Nou, onder andere ook in Zacharia 14: alle heiligen, allerheiligen. Die wil ik dan toch genoemd hebben, want het is een hele cryptische manier waarop in feite al gewezen wordt op dat gezelschap met wie de Heer straks in heerlijkheid zal verschijnen. En dan breekt de toekomende eeuw aan, de toekomende aion, en daarna nog een aion en uiteindelijk... Dat is de allerbelangrijkste waarheid over de dood, en daarmee wil ik afsluiten. Ik zei zojuist: religie weet niet wat de dood is, omdat ze denkt dat het een andere vorm van leven is. Maar één ding weet ze helemaal niet, en dat is dat er aan de dood een einde komt. Dat de dood tenietgedaan wordt! En weet u hoe? Door alle mensen levend te maken. Het staat gewoon letterlijk zo in 1 Korinthe 15, zo simpel: de dood wordt tenietgedaan doordat allen die in Adam sterven levend gemaakt worden. Ieder in zijn eigen rangorde, maar niettemin: dat feit staat. En ontkent u maar eens dat dat echt een goed bericht is? Zo wil ik het hierbij laten, vrienden. 🎧 alle heiligen & Paulus 1x × ↺ −15s +15s ↻ × (function() { function moveTranscriptPosition() { var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); if (!allDet.length) return; var target = null; var allH5 = document.querySelectorAll('.focus.col-md-8 h5'); for (var i = 0; i < allH5.length; i++) { if (allH5[i].textContent.indexOf('Delen') !== -1) { target = allH5[i]; break; } } if (!target) { target = document.querySelector('.sharethis-inline-share-buttons'); } if (target) { if (target.parentNode) { for (var j = 0; j < allDet.length; j++) { target.parentNode.insertBefore(allDet[j], target); } } } else { var col = document.querySelector('.focus.col-md-8'); if (col) { for (var k = 0; k < allDet.length; k++) { col.appendChild(allDet[k]); } } } } moveTranscriptPosition(); document.addEventListener('DOMContentLoaded', moveTranscriptPosition); window.addEventListener('load', moveTranscriptPosition); var bar = document.getElementById('gb-audio-bar'); if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } } var floatAudio = document.getElementById('gb-floating-audio'); var speedBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-speed'); var titleEl = document.getElementById('gb-audio-bar-title'); var skipBack = document.getElementById('gb-audio-skip-back'); var skipFwd = document.getElementById('gb-audio-skip-fwd'); var closeBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-close'); var speeds = [1, 1.25, 1.5, 1.75, 2]; var speedIdx = 0; if (skipBack) { skipBack.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.max(0, floatAudio.currentTime - 15); }; } if (skipFwd) { skipFwd.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.min((floatAudio.duration || 999999), floatAudio.currentTime + 15); }; } if (speedBtn) { speedBtn.onclick = function() { speedIdx = (speedIdx + 1) % speeds.length; var rate = speeds[speedIdx]; if (floatAudio) floatAudio.playbackRate = rate; speedBtn.textContent = rate + 'x'; }; } function closePlayer() { if (bar) bar.style.display = 'none'; document.body.style.paddingBottom = ''; if (floatAudio) floatAudio.pause(); document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); } if (closeBtn) closeBtn.onclick = closePlayer; var closeMb = document.getElementById('gb-audio-bar-close-mb'); if (closeMb) closeMb.onclick = closePlayer; if (floatAudio) { floatAudio.addEventListener('ended', function() { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); }); floatAudio.addEventListener('timeupdate', function() { var curSrc = floatAudio.getAttribute('src') || ''; var curSec = Math.floor(floatAudio.currentTime); var activeDet = null; var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); for (var i = 0; i < allDet.length; i++) { var dUrl = allDet[i].getAttribute('data-audio-url') || ''; if (dUrl) { if (curSrc.indexOf(dUrl) !== -1 || dUrl.indexOf(curSrc) !== -1) { activeDet = allDet[i]; break; } } } var scope = activeDet || document; var allTs = scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds]'); var maxSec = -1; allTs.forEach(function(b) { var s = parseInt(b.getAttribute('data-seconds'), 10); if (s maxSec) { maxSec = s; } } }); if (maxSec >= 0) { var curActive = scope.querySelector('.gb-ts-play.gb-ts-active'); var curActiveSec = curActive ? parseInt(curActive.getAttribute('data-seconds'), 10) : -1; if (curActiveSec !== maxSec) { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + maxSec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); } } }); } function getAudioUrl(btn) { if (btn) { var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); if (det) { var dUrl = det.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl) return dUrl; } } var anyDet = document.querySelector('.gb-transcript-details'); if (anyDet) { var dUrl2 = anyDet.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl2) return dUrl2; } var rcScript = document.querySelector('script[src*="embedded-player"][src*="/ep/"]'); if (rcScript) { if (rcScript.src) { var m = rcScript.src.match(/\/ep\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m[1] + '/stream.mp3'; } } var rcIframe = document.querySelector('iframe[src*="redcircle.com"]'); if (rcIframe) { if (rcIframe.src) { var m1 = rcIframe.src.match(/(?:episodes|ep)\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m1) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m1[1] + '/stream.mp3'; } } return ''; } document.addEventListener('click', function(e) { var btn = e.target.closest('.gb-ts-play'); if (!btn) return; e.preventDefault(); e.stopPropagation(); var sec = parseInt(btn.getAttribute('data-seconds'), 10); if (isNaN(sec)) return; if (btn.classList.contains('gb-ts-active')) { btn.classList.remove('gb-ts-active'); var t = btn.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); btn.innerHTML = '▶ ' + t; if (floatAudio) { if (!floatAudio.paused) floatAudio.pause(); } return; } document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); var scope = det || document; scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + sec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); var url = getAudioUrl(btn); if (!url) return; if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } bar.style.display = 'flex'; document.body.style.paddingBottom = (window.innerWidth 1) { partLabel = parts.slice(1).join(':').trim(); } } } var mainHeading = partLabel ? (pTitle + ' (' + partLabel + ')') : pTitle; titleEl.textContent = cTitle ? (mainHeading + ' · ' + cTitle) : mainHeading; } if (floatAudio) { var curRate = speeds[speedIdx]; function seekAndPlay() { if (sec >= 0) { try { floatAudio.currentTime = sec; } catch(err) {} } floatAudio.playbackRate = curRate; var p = floatAudio.play(); if (p) { if (p.catch) p.catch(function(err) {}); } } if (floatAudio.getAttribute('src') !== url) { floatAudio.src = url; floatAudio.addEventListener('loadedmetadata', function onMeta() { floatAudio.removeEventListener('loadedmetadata', onMeta); seekAndPlay(); }); floatAudio.load(); } else { seekAndPlay(); } } }); })();

01-11-2026 Lees verder

de Schriften verklaren zichzelf!

De Bijbel laat zich slechts openen met de sleutels die zij zelf daarvoor aanreikt. De gangbare academische benadering vormt daarbij geen hulp, maar eerder een blokkade: zij beschouwt de Schrift als een menselijke verzameling teksten en miskent zo haar eigen aanspraak en onderlinge samenhang. Wie de aanspraken van de Schrift bij voorbaat afwijst (=ongeloof), zal haar nooit kunnen verstaan. .gb-transcript-details { margin: 32px 0 20px 0; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 8px; background: #f8fafc; overflow: hidden; font-family: inherit; } .gb-transcript-summary { cursor: pointer; padding: 15px 20px; font-weight: 700; font-size: 16px; color: #0f172a; background: #f1f5f9; list-style: none; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; gap: 12px; user-select: none; transition: background 0.15s ease; } .gb-transcript-summary::-webkit-details-marker { display: none; } .gb-transcript-summary:hover { background: #e2e8f0; } .gb-transcript-summary::after { content: "▼ Uitklappen"; font-size: 13px; font-weight: 600; color: #475569; background: #ffffff; padding: 5px 12px; border-radius: 4px; border: 1px solid #cbd5e1; white-space: nowrap; flex-shrink: 0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary { border-bottom: 1px solid #cbd5e1; background: #e2e8f0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary::after { content: "▲ Inklappen"; } .gb-transcript-body { padding: 24px 26px; background: #ffffff; color: #334155; font-size: 16px; line-height: 1.8; } .gb-transcript-meta-box { background: #f8fafc; border-left: 4px solid #0284c7; padding: 16px 20px; margin-bottom: 22px; border-radius: 0 6px 6px 0; } .gb-transcript-meta-box h4 { margin: 0 0 8px 0; font-size: 15px; color: #0284c7; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px; } .gb-transcript-meta-box p { margin: 0; color: #334155; font-size: 15px; line-height: 1.6; } .gb-transcript-quote { font-style: italic; color: #1e293b; background: #fefce8; border-left: 4px solid #eab308; padding: 14px 18px; margin: 18px 0 24px 0; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 15.5px; line-height: 1.65; } .gb-transcript-chapters { margin: 0 0 26px 0; padding: 16px 20px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 6px; } .gb-transcript-chapters h4 { margin: 0 0 12px 0; font-size: 15px; color: #0f172a; font-weight: 700; } .gb-transcript-chapters ul { margin: 0; padding: 0; list-style: none; font-size: 14.5px; } .gb-transcript-chapters li { margin-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 10px; flex-wrap: wrap; } .gb-ts-play { display: inline-flex; align-items: center; gap: 4px; background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 3px 9px; border-radius: 4px; font-size: 12.5px; font-weight: 700; font-family: monospace; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; user-select: none; line-height: 1.4; vertical-align: middle; } .gb-ts-play:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; border-color: #0284c7; transform: scale(1.03); } .gb-ts-play.gb-ts-active { background: #16a34a !important; color: #ffffff !important; border-color: #15803d !important; box-shadow: 0 0 0 2px #bbf7d0 !important; } .gb-ch-link { color: #0f172a; text-decoration: none !important; font-weight: 500; transition: color 0.15s ease; } .gb-ch-link:hover { color: #0284c7 !important; } .gb-ch-link:hover .gb-ch-title { text-decoration: underline; } .gb-ch-heading { scroll-margin-top: 80px; display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; font-size: 18px; color: #0f172a; margin: 32px 0 12px 0; padding-bottom: 6px; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; font-weight: 700; } .gb-back-to-ch { font-size: 12px; color: #94a3b8; text-decoration: none !important; margin-left: auto; font-weight: 500; } .gb-back-to-ch:hover { color: #0284c7 !important; text-decoration: underline !important; } .gb-transcript-text p { margin: 0 0 16px 0; color: #334155; font-size: 15.5px; line-height: 1.8; } .gb-audio-bar { position: fixed; left: 0; right: 0; bottom: 0; z-index: 999999; display: none; justify-content: center; align-items: center; background: #ffffff; border-top: 2px solid #0284c7; box-shadow: 0 -4px 20px rgba(0,0,0,0.12); height: 56px; box-sizing: border-box; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, "Segoe UI", Roboto, sans-serif; padding: 0 16px calc(env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { display: flex; align-items: center; justify-content: center; gap: 12px; max-width: 960px; width: 100%; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; height: 100%; } .gb-audio-bar-row { display: flex; align-items: center; gap: 8px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 0 1 280px; min-width: 0; } .gb-audio-bar-row-controls { flex: 1 1 auto; justify-content: flex-start; } .gb-audio-bar-title { font-size: 13px; font-weight: 600; color: #0f172a; white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; } .gb-audio-bar-speed { background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11.5px; font-weight: 700; cursor: pointer; flex-shrink: 0; } .gb-audio-bar-speed:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; } .gb-audio-bar-skips { display: flex; align-items: center; gap: 4px; flex-shrink: 0; } .gb-audio-skip-btn { background: #f1f5f9; color: #334155; border: 1px solid #cbd5e1; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11px; font-weight: 600; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; } .gb-audio-skip-btn:hover { background: #e2e8f0; color: #0f172a; } .gb-audio-bar audio { width: 340px; height: 36px; flex-shrink: 0; outline: none; margin: 0; } .gb-audio-bar-close { background: none; border: none; font-size: 22px; color: #94a3b8; cursor: pointer; line-height: 1; padding: 0 4px; display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center; flex-shrink: 0; height: 32px; width: 32px; margin: 0; } .gb-audio-bar-close:hover { color: #0f172a; } .gb-mobile-only { display: none !important; } .gb-desktop-only { display: inline-flex !important; } @media (max-width: 768px) { .gb-audio-bar { height: auto; padding: 8px 12px calc(8px + env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { flex-direction: column; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 1 1 100%; width: 100%; justify-content: space-between; } .gb-audio-bar-row-controls { width: 100%; justify-content: space-between; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-controls audio { flex: 1 1 auto; width: 100%; min-width: 160px; height: 34px; } .gb-mobile-only { display: inline-flex !important; } .gb-desktop-only { display: none !important; } } 📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing Samenvatting van deze toespraak De Schriften vormen een goddelijke bibliotheek die zichzelf bewijst en verklaart, zonder dat externe theologische hypothesen nodig zijn. Aan de hand van kritische inleidingen uit moderne bijbelvertalingen wordt aangetoond hoe menselijke wijsheid twijfel zaait over het auteurschap en de betrouwbaarheid van bijbelboeken zoals Genesis, Daniël en Jesaja. De Schrift onderscheidt zich juist doordat God Zichzelf bewijst door profetie en het exact voorzeggen van de toekomst. Om Gods Woord werkelijk te begrijpen moet men zich als een kind nederig openstellen en, naar het voorbeeld van de Bereeërs, alles rechtstreeks toetsen aan de Schriften. “Dan moet je wel gewoon de Schrift zichzelf laten verklaren.” ⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie: ▶ 00:00 Inleiding: de Schriften als Één Bibliotheek en Puzzel ▶ 03:12 Geen Profetie Der Schrift Heeft een Eigen Uitlegging ▶ 09:42 Verborgen voor Wijzen en Geopenbaard aan Kindertjes ▶ 14:15 Ontspoord Reeds voor Vertrek: Inleidingen in de Nbv ▶ 18:21 Voorbeeld 1: Genesis en het Auteurschap van Mozes ▶ 29:26 Voorbeeld 2: de Datering en Profetieën van Daniël ▶ 36:28 Voorbeeld 3: Jesaja en de Voorzegging van Kores ▶ 47:58 Voorbeeld 4: het Getuigenis en Auteurschap van Lucas ▶ 52:19 Voorbeeld 5: de Authenticiteit van de Pastorale Brieven ▶ 55:38 Voorbeeld 6: het Testament van 2 Petrus ▶ 58:50 Geestelijke Woorden en Toetsen als de Bereeërs ▶ 00:00 Inleiding: de Schriften als Één Bibliotheek en Puzzel ↑ hoofdstukken Aansluitend op wat zojuist naar voren gebracht is door Art over deurnaam, wil ik jullie vanmorgen graag eens meenemen naar dit thema. En het zou zomaar een serie kunnen worden, want ik veronderstel niet dat ik daar bij benadering volledig over kan zijn. Want ja, dit is zo'n sleutelbegrip. Het is in dit geval zelfs een heel toepasselijk woord of een frase die zo basaal is: de Schriften, dat wil zeggen die complete verzameling van boeken. Want ik blijf zeggen: dit is niet zozeer één boek – hoewel dat waar is –, maar het is een bibliotheek. En dan zeg ik er ook altijd bij – juist afgelopen week hadden we nog een etentje, nietwaar Boas? – toen kwam dat nog eventjes ter sprake bij iemand die eigenlijk helemaal niet de achtergrond heeft van de Bijbel. Maar toen ging het nog even over het aantal boeken dat de Bijbel telt. Er wordt altijd gezegd: dat zijn er 66. Kijk het maar na op Wikipedia; altijd is het verhaal dat de Bijbel 66 boeken telt. Nee, wij hebben het niet zo op 66 – ik hoop het volgend jaar wel te worden, weliswaar. Of zal ik het jaar overslaan? Maar er zijn trouwens nog meer redenen waarom ik het daar niet zo op heb, en als u dat niet geloven wilt, dan moet u Openbaring maar eens lezen. En ik heb trouwens nog meer redenen, maar die noem ik hier nu even niet. De Bijbel telt zeventig boeken, en dat is ook weer zo'n getal waarin eigenlijk de goddelijke handtekening begrepen is. En dat is een eenheid: al die boeken, al die geschriften. Hoe divers ook: in de loop van vele eeuwen en millennia is dat alles opgetekend, vanuit alle lagen van de bevolking en op allerlei locaties. En wat blijkt? Het blijkt één groot geheel te zijn; het een kan niet zonder het ander. Ik vergelijk het heel dikwijls met een puzzel. De Bijbel is inderdaad een puzzelboek. Dat wil zeggen, ook in een ander opzicht nog, namelijk: het zijn allemaal puzzelstukjes. En het wonderbaarlijke – waaruit dus ook de eenheid blijkt – is dat ze tezamen verbonden zijn, mits goed neergelegd. Want bij puzzelstukjes is het wel elementair dat je ze goed neerlegt. En dan blijkt het één geheel te zijn en één panorama te bieden. En dat geeft wel aan hoe divers het dan ook moge zijn: het heeft maar één bron en die Schriften verklaren zichzelf. Het is een schitterend onderwerp om positief te benaderen, dat gaan we ook doen, maar ik wil het vanmorgen ook afzetten tegen een contrast, omdat je zo dikwijls anders geleerd wordt. ▶ 03:12 Geen Profetie Der Schrift Heeft een Eigen Uitlegging ↑ hoofdstukken Laat ik eerst eventjes, om te beginnen, een Schriftwoord aanhalen uit de Petrusbrief. Petrus schrijft dat in zijn geestelijk testament — ik kom er straks trouwens nog even op terug — over de waarde en de betekenis van de Schrift. En dan zegt hij in 2 Petrus 1 dit. En voordat ik nu verder ga, wil ik dat eerst even goed onderstreept hebben, letterlijk en figuurlijk zelfs in dit geval. Hij zegt: "Dit eerst wetende" — dat wil zeggen: vóór alles moet je je hiervan bewust zijn. Hij heeft het trouwens over de dingen die gebeurd zijn in het verleden en die ook de vervulling zijn van dat wat tevoren was gezegd in de profetie. En dan moet je goed weten, sterker nog, het is primair: dit eerst wetende, dat geen profetie der Schrift haar eigen uitlegging voortbrengt. De vertaling is soms wat problematisch, maar de essentie is heel simpel. Dat wil zeggen: als je de profetie van de Schrift wilt verstaan, dan moet je bij andere profetieën wezen. Profetieën van de Schrift hebben niet een eigen uitlegging; nee, die leggen elkaar uit. En dat is, om eventjes die metafoor van de puzzelstukjes er weer bij te nemen, ook heel erg logisch. Dat wil zeggen: één fragment op zich biedt niet zoveel zicht. Nee, maar op het moment dat je het naast andere stukjes neerlegt, dan biedt het zicht, wordt het uitzicht steeds grootser en wijder, en blijkt het allemaal samen te hangen. En dat is een geweldig kenmerk van de Bijbel. Ik heb het al vijfentwintig of zesentwintig jaar pontificaal op de voorpagina van mijn website staan: de Bijbel bewijst zichzelf en verklaart zichzelf ook. En het bewijs van de Bijbel is inderdaad wat ik zojuist al zei: het blijkt, hoe divers ook in achtergrond en hoe divers ook het aantal boeken mag zijn, een eenheid te zijn. En die eenheid op zich is al een goddelijk bewijs. Dat is één ding, maar ook het feit dat het profeteert. Profetie — het Griekse woord profetie betekent letterlijk ook: 'pro' heeft te maken met 'voor', en het laatste deel van het woord heeft te maken met 'zeggen' of 'verklaren'. Dus het is tevoren zeggen, oftewel voorzeggen. En dat is ook een goddelijk kenmerk. Want weliswaar kunnen mensen voorspellen, maar er is er slechts Eén die de toekomst voorzegt, die de dingen aankondigt alsof ze reeds hadden plaatsgevonden, zoals dat in Jesaja genoemd wordt. En Petrus motiveert dat ook: geen profetie van de Schrift heeft een eigen uitlegging; profetieën van de Schrift leggen elkaar uit. En hij motiveert dat, want nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens. Nee, als je het woord profetie ook in de meest letterlijke zin verstaat, namelijk 'voorzeggen': dat kan een mens nu eenmaal niet. Hoe knap je ook bent en hoe groot de instituten ook zijn die zich ermee bezighouden om prognoses te uiten enzovoorts: voorzeggen kunnen we niet. Zelfs bij benadering niet, dat is het niet eens. Nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens, maar door heilige Geest gedreven — dat wil zeggen: een Geest die niet kenmerkend is voor wat wij hebben; nee, het is heilige Geest, dat wil zeggen Geest van een heel aparte, andere orde, van goddelijke komaf namelijk — door heilige Geest gedreven hebben mensen van Godswege gesproken. Alleen als Gods Geest Zich vaardig maakt over een mens, zijn ze in staat om dingen te zeggen die normaal gesproken een mens niet gegeven zijn. Slechts als zij inderdaad door Gods Geest gedreven zijn. En vandaar ook dat wanneer mensen aangegrepen worden door God en gaan spreken, of ze leggen het vast — ik bedoel: ze tekenen het op. De Schrift, dat mogen dan de woorden van God zijn die mondeling gesproken zijn, maar het is ook opgetekend, godzijdank, en daarom kunnen we daar nu ook zo mee bezig zijn. Het is opgetekend en al die Schriften hangen dus met elkaar samen, omdat ze één gemeenschappelijke bron hebben. En daarom moet je dus ook profetieën met elkaar vergelijken. Het is van Godswege, het is solide, het is betrouwbaar. Ik vind trouwens dat hier nog iets heel opmerkelijks aan vastzit, en daar wil ik u vanmorgen vooral ook bij bepalen: namelijk bij het gegeven van dit eenvoudige uitgangspunt dat de Schriften elkaar uitleggen, of de Bijbel als geheel legt zichzelf uit. Daarmee geef je dus ook aan dat je feitelijk geen andere bronnen nodig hebt om de Schrift te verstaan. Omgekeerd is het zo dat wanneer je die regel niet toepast, de Schrift zich ook nooit aan jou zal ontsluiten. Dat wil zeggen: de Bijbel kun je slechts openen aan de hand van en met de sleutels die zij zelf aanreikt. Weiger je dat te doen en plaats je je eigen wijsheid daarboven — dat is dus echt eigenwijs, en het is bovendien nog heel hoogmoedig ook — dan zal... ▶ 09:42 Verborgen voor Wijzen en Geopenbaard aan Kindertjes ↑ hoofdstukken En met al je wijsheid die je misschien meent te hebben, of misschien academische titels en dergelijke, zul je de Schrift nooit kunnen verstaan. Ook daar is de Bijbel heel duidelijk over. Ik had er even een diaatje van moeten maken, maar lees het maar; dat vind ik bijvoorbeeld een hele sterke in Matteüs 11. Daar lees je dat de Heer Jezus – terwijl Hij juist was afgewezen door de synagogen, de rabbijnen, de schriftgeleerden en farizeeën van Zijn dagen, eigenlijk de theologen in die tijd – dat de Heer Jezus op Zijn knieën gaat. Dan staat er: "Ik dank U, Vader, dat U deze dingen" – die Hij zo naar voren bracht – "verborgen hebt voor wijzen en verstandigen." Ik moet er eigenlijk bij zeggen: wijzen en verstandigen, dat wil zeggen zij die menen wijs te zijn of pretenderen dat te zijn, en die als verstandig, intelligent, begaafd, academisch gevormd – noem het maar op – te boek staan en die reputatie hebben. "Ik dank U, Vader, dat U deze dingen verborgen hebt voor wijzen en verstandigen, maar", zegt Hij dan, "aan kindertjes geopenbaard." Dat wil zeggen: er is helemaal geen hoog intellect nodig om de Schrift te verstaan. Ik zeg niet dat het per definitie een hindernis is, maar om de Schrift te verstaan zul je je eerst heel eerbiedig, maar ook nederig als een kind gewoon moeten openstellen voor dat wat de Schrift zelf zegt, wat God zegt in Zijn Woord. En dan moet je dus je eigen wijsheid – een leuk woord in dit verband – even helemaal aan de kant zetten. Doe je dat niet, dan gaat de Bijbel dicht en zul je het nooit verstaan. En dan kun je dus dokter in de theologie zijn en totaal niets van de Schrift verstaan; er heel veel over weten en weten wat anderen erover gezegd hebben, maar de Bijbel zelf blijft dicht. Je zult ook nooit de kracht ervan ervaren. En dit is heus niet zomaar een theoretisch ding hoor, want ik heb voor de aardigheid eens een Bijbel meegenomen. Ik heb hier... dat is de NBG-vertaling – ik zeg er natuurlijk even bij, maar dat is wellicht voor dit publiek ten overvloede, maar als ik het heb over de Bijbel bedoel ik in dit geval ook het origineel. Ik heb het niet over een Bijbelvertaling, want een vertaling is per definitie altijd maar mensenwerk. Maar het origineel, gewoon de grondtekst, dat wat daar opgetekend is in het Hebreeuws en in het Grieks, dat is goddelijk geïnspireerd. Dat staat ook letterlijk zo in Timotheüs. Maar ik heb hier een vertaling meegenomen, dat is de NBV-vertaling, en ik lees er eigenlijk nooit uit. Ik heb hem al jaren in de boekenkast staan, ik geloof dat hij dateert van 2004. Dit is eigenlijk de tegenwoordige, gangbare bijbelvertaling die in kerken overal gelezen wordt. Als ik hem even omhoog houd, dan zult u zeggen: "O ja, ik ken die kaft wel." Ja, een mooie kaft, daar niet van. Laat ik dan toch ook iets positiefs ervan zeggen. Over de vertaling zelf en de vertaalprincipes heb ik het nu nog niet eens. U weet natuurlijk ook dat ik zelf erg van het concordant vertalen ben. Dat wil zeggen: zo dicht als mogelijk bij het origineel blijven. En dan mag je misschien soms wat kromme zinnen krijgen in onze taal, maar dan toch in ieder geval om zo goed te verstaan wat er in het origineel staat opgetekend. Hoe dichter bij de bron, hoe beter. En u weet: hoe dichter je bij de bron komt, dan moet je soms wel tegen de stroom in zwemmen. Een leuke metafoor in dit geval, en dat klopt helemaal. Maar waarom heb ik hem meegenomen? Nou, omdat in deze Bijbel – en ik denk dat dat tegenwoordig ook zo is – bij elk bijbelboek een inleiding staat. Bij al die 76 boeken heb je inleidingen. ▶ 14:15 Ontspoord Reeds voor Vertrek: Inleidingen in de Nbv ↑ hoofdstukken Ik heb hier een dia die ik zo heb genoemd: 'ontspoord reeds vóór vertrek'. Die moet ik even toelichten, want deze uitdrukking zal je iedere keer opnieuw tegenkomen. Ik heb een plaatje door AI laten genereren dat dat aardig illustreert: je ziet daar een trein die uit de rails loopt, maar die kennelijk nog in het station staat en nog niet eens vertrokken is. Dat is eigenlijk de uitbeelding: het is ontspoord, reeds vóór vertrek. Wat bedoel ik daarmee? Nou, als jij als bijbellezer de Bijbel gaat lezen — want dat is wat je als bijbellezer doet — en laten we beginnen bij het begin, bij Genesis, dan lees je eerst nog even de inleiding tot het Bijbelboek. Maar dat moet je dus juist niet doen! Dat ga ik u vertellen en ik laat u echt zien hoe fataal dat is. Ik wil niemand scheef aankijken en ik wil ook niemand onterecht ergens van beschuldigen; het is niet negatief benaderd, maar ik wil wel echt waarschuwen en daarmee illustreren hoe belangrijk het is dat de Schrift zichzelf uitlegt, en dat je daarbij niet te rade gaat bij menselijke wijsheid. Want op het moment dat je dat doet, ben je op voorhand — terwijl je nog niet één woord in het boek gelezen hebt — eigenlijk al verkeerd voorgesorteerd. Laat ik gerust zeggen: ontspoord om het überhaupt nog te kunnen verstaan. Dat is heel verraderlijk, moet je nagaan. Een officieel instituut als het Nederlands Bijbelgenootschap geeft bijbels uit. Wat is er kostbaarder dan dat? Woorden zijn er immers plenty, en boeken ook. Maar een mens heeft werkelijk woorden nodig die licht geven, die de duisternis verdrijven, die levend en krachtig zijn, die solide zijn en waar je werkelijk van op aan kunt. En weet u, bij elk boek vind je in de NBV zo'n inleiding, en daarin word je er meteen op gewezen: de Bijbel pretendeert dit wel te zijn, maar het is anders. Dat is eigenwijsheid. Het presenteert zich als wijsheid, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en dergelijke, maar het is ook heel hoogmoedig. Het is het beter willen weten, want dat is eigenlijk de claim: de Bijbel zegt dit, maar wij — wijs, verstandig en academisch gevormd — hebben bevonden dat het vermoedelijk of zeker anders is. Dat is natuurlijk ook heel effectief, want op het moment dat je dat doet... U weet wat er algemeen over de Bijbel gezegd wordt: "Met de Bijbel kun je alle kanten op." Ja, op déze manier zeker! Maar de Bijbel wijst wel degelijk één duidelijke weg. Dan moet je je echter ook werkelijk houden aan dat wat de Schrift zélf aanreikt. Dat is fundamenteel. Ik ga een aantal voorbeelden geven van dit 'ontspoord reeds vóór vertrek'. Daarmee bedoel ik dus: voordat je ook maar één letter gelezen hebt in het bewuste Bijbelboek, ben je eigenlijk al op het verkeerde spoor gezet door de uitspraken, pretenties en beweringen die in de inleiding naar voren zijn gebracht. Ik zal het laten zien; zij zeggen bijvoorbeeld: ▶ 18:21 Voorbeeld 1: Genesis en het Auteurschap van Mozes ↑ hoofdstukken Genesis, dat is geen geschrift van Mozes. Nou, ik zal het u laten zien. Je gaat naar de inleiding. Ik heb het expres ook gewoon uit deze weergave genomen – je hebt ook een uitgebreidere digitale versie – maar u kunt het allemaal nagaan als u zelf zo'n vertaling hebt. Zo wordt het inderdaad gepresenteerd. Daar staat dit: 'Vanaf de tijd van Ezra en Nehemia, rond 450 voor Christus, werden deze boeken...' Deze boeken, dat wil zeggen de eerste boeken van de Bijbel, dat noemen ze de Pentateuch – penta betekent vijf – de vijf boeken van Mozes. '...werden deze boeken aan Mozes toegeschreven.' Alleen dat al! Daarom spreekt men ook wel van de vijf boeken van Mozes. Nou, de boeken van Mozes: die term of die beweringen of de gedachte erachter komt niet van 'men'. Ik geef de Bijbel zelf aan. In de Bijbel worden die boeken – in dit geval Genesis – niet aan Mozes toegeschreven alsof buitenbijbelse bronnen dat hebben gedaan. Nee, zo presenteert de Schrift zich! En dit is al een hele subtiele manier van afstand nemen van het Woord. Het is nog niet eens het direct ontkennen ervan, maar twijfel zaaien. U weet dat dat trouwens een hele diabolische tactiek is: diabolisch, des duivels. In feite was de eerste theoloog – sorry dat ik het zo zeg – inderdaad de slang. De oude slang die zich als een lichtdrager voordeed in de hof. En die begon over Gods Woord te spreken. En wat doet hij dan? Eerst twijfel zaaien: God heeft zeker wel gezegd dat... En als je dan toehapt, dan komt het echte vergif. Je bent eerst al op het verkeerde spoor gezet. Vervolgens, als je dan toehapt, dan komt de echte tegenspreking. Dan wordt God ook in diskrediet gebracht: het is precies andersom. Ja, maar dat is een hele subtiele tactiek: eerst twijfel zaaien, en als je daarmee eenmaal succes hebt gehad, dan kun je vervolgens echt gaan tegenspreken. Hier wordt dat ook al gedaan. Daar wordt nog bij gezegd – ik lees gewoon even voor, nogmaals, dit is dus die inleiding, dat hadden we begrepen: 'Het boek Genesis is het resultaat van een langdurig proces van overleveren en redigeren. Het redactieproces is al in de tijd van de koningen van Israël en Juda begonnen en werd pas afgesloten na de Babylonische ballingschap in de Joodse gemeenschap in de tijd van de Tweede Tempel.' Dat is dan ergens in de tijd van Ezra en Nehemia geweest. Ik moet u zeggen, dit is gewoon... ja, hoe zal ik het nou eens netjes zeggen? Nou, laat ik het gewoon feitelijk houden: dit is dus on-Bijbels. Dit is wat men bevonden heeft, onderzocht heeft. Dit zijn conclusies van mensen, maar dit is eigen wijsheid van mensen. Ik hecht aan deze formulering: eigen wijsheid van mensen. Waarom? Omdat de Bijbel zelf, de Schrift, de eerste boeken toeschrijft aan Mozes. Mozes heeft ook... ik zeg trouwens niet eens dat Mozes het hele boek Genesis geschreven heeft. We hebben er ooit wel meerdere keren aandacht aan gewijd dat het boek Genesis eigenlijk ook weer een verzameling documenten is die opgetekend zijn door de aartsvaders zelf: door Adam en door Noach, al die aartsvaders, maar ook door Abraham en Isaak en Jakob en Jozef. Die hebben gewoon hun eigen, om zo te zeggen, memoires opgetekend, zodat het directe ooggetuigen waren of ooggetuigenverslagen waren. En het is in handen van Mozes gekomen, die het geredigeerd heeft, er een boek van gemaakt heeft, etcetera. Vervolgens heeft hij ook nog Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium opgetekend – in totaal dus vijf boeken. Maar daarom heten het de boeken van Mozes. Dat is simpelweg wat de Schrift zelf erover zegt. Hoeveel bewijzen wilt u? Ik geef er maar één, maar in werkelijkheid is dit natuurlijk veel grootser. Ik ga er eigenlijk ook een beetje vanuit dat u weet dat dit zo is. Als je enigszins vertrouwd bent met de Bijbel, dan vind je dat zo dikwijls terug: 'Hebt gij niet gelezen?' of 'Heeft Mozes niet gezegd dat...?' En dan volgt er een citaat uit Genesis bijvoorbeeld. Maar bijvoorbeeld in Johannes 5, daar lees je dit. Daar zegt de Heer Jezus tegen de leidslieden, de theologen van zijn dagen... De Heer sprak en Hij deed de Schrift open, Hij sprak vanuit de Schrift: jullie geloven dus wat Ik beweer dat staat geschreven, het is voorzegd. En Hij stuitte tegen zoveel tradities of weer zoveel eigenwijsheid. En dan zegt Hij: uw aanklager is Mozes, op wie gij uw hoop gevestigd hebt. Dat wil zeggen: jullie gaan er prat op dat jullie Mozes hooghouden, maar in werkelijkheid is hij degene die jullie aanklaagt. Want indien gij Mozes zoudt geloven, dan zoudt gij ook Mij geloven, want hij heeft van Mij geschreven. Maar indien gij zijn geschriften niet gelooft, hoe zult gij mijn woorden dan geloven? Met andere woorden: de Heer kwam juist in naam van het Woord van God en dat wat er staat geschreven, om te beginnen bij Mozes. U kent de geschiedenis van de Emmaüsgangers, dat de Heer zich op de dag van de opstanding als de Opgestane aan hen presenteert en met hen meeliep, eerst incognito. En dan lees je dat Hij aan de hand van de Schriften, te beginnen bij Mozes en al de profeten, uitlegde hoe al de Schriften betrekking hadden op de Christus. En Hij liet zien dat Hij zou lijden en vervolgens ook zou opstaan uit de doden. Dat wil zeggen: het is allemaal voorzegd. Kijk maar na in het boek Handelingen. Volgens mij hebben we het er de vorige keer even over gehad dat als Paulus of Petrus in de synagoge het evangelie verkondigden, dan deden ze dat ook gewoon om aan te tonen aan de hand van de Schrift dat wat is voorzegd, wat al in hun eigen boeken stond geschreven: aan dat profiel voldoet Jezus exact. Met andere woorden: Hij is degene die is aangekondigd. En ze hielden maar geen preken; nee, ze bewezen uit de Schriften dat Hij het is, dat Hij de Christus is. Ja, en dat is wat de Heer Jezus trouwens zelf ook doet daar. Eigenlijk is het echt een polemiek, hè? Dit is maar geen gezellig onderzoekje, integendeel of zo. Nee, dit was echt op scherp, hè? Jullie beroepen je op Mozes, maar jullie kennen Mozes helemaal niet, jullie geloven hem in ieder geval niet. Want hij heeft van Mij geschreven en zijn geschriften, etcetera. Maar ja, als jullie dat niet geloven, dan kunnen jullie mijn woorden ook niet geloven. Waarom ik dit nu even aanhaal? Nou, omdat hier inderdaad gezegd wordt: hij, Mozes, heeft van Mij geschreven en zijn geschriften. Met andere woorden: die boeken, de eerste boeken in de Bijbel, zijn zijn geschriften. Dus dat hele verhaal wat in de inleiding van deze Bijbel staat geschreven: ja, dat is pas veel later na Mozes, áls Mozes überhaupt al bestaan heeft. Ja, want dat staat dan in feite ook nog weer ter discussie. Want ja, als Mozes niet de schrijver was, wie was hij dan wel? En het is pas eeuwen later, pakweg een kleine duizend jaar later, in de tijd van de ballingschap begonnen en geredigeerd en bijeengebracht, en de uiteindelijke redactie heeft toen plaatsgevonden... Ja, en dan zijn het dus niet meer de geschriften van Mozes. En heb je je dus gewoon op een hele subtiele manier ontdaan van de Schrift en daar afstand van genomen. En dan moet je nagaan, ik zeg het ook nog eens: dan heb je nog geen woord in Genesis gelezen en je bent meteen al op het verkeerde spoor gezet. Ziet u hoe subtiel dat is? Ja, hoe subtiel, maar ook hoe venijnig dit is! U mag rustig weten, terwijl ik erover spreek: ik had me voorgenomen om rustig te blijven, maar ik word er steeds bozer om, dat meen ik echt. Het is verschrikkelijk hoe menselijke wijsheid zich meester heeft gemaakt van de Bijbel. En wij zullen wel eens even vertellen: ja, dat staat in de Bijbel, maar nou ga ik even vertellen hoe wij erover denken. En dan er nog verbaasd van te staan dat mensen zeggen: wat heb je met die Bijbel te zoeken? Of: wat heb ik daar voor een boodschap aan? Ja, want ik bedoel: als het niet waar is wat de Bijbel pretendeert, wat heb ik er nou nog mee? De waarde van de Bijbel is juist gelegen in haar waarheid. Niet omdat er zulke mooie dingen in te vinden zijn of moreel verheven, poëtische boodschappen en dergelijke – dat mag waar wezen, maar dat is niet waar het om gaat. Het is Gods Woord waar we op kunnen bouwen. Wat vast is, wat solide is. Dat is waar het om gaat. Oké, nou nog een voorbeeld. Want u bent natuurlijk niet meer tevreden met die ene. U zegt: ja, dat is toevallig een misser geweest bij het boek Genesis. Maar ik ga u vijf of zes voorbeelden geven. In werkelijkheid had ik er veel meer kunnen geven. Maar goed, ik dacht van: nou, zes vind ik een aardig getal in dit verband. Daar houden we het dan bij. Ja, nu wel. Ja, ik had er ook 66 kunnen geven. Maar dan wordt het helemaal zo laat natuurlijk. Ja, ontspoord reeds vóór vertrek. ▶ 29:26 Voorbeeld 2: de Datering en Profetieën van Daniël ↑ hoofdstukken Een tweede voorbeeld: Daniël is niet de schrijver van het boek. Ik bedoel: het boek Daniël. U zegt: staat dat in de Bijbel? Nou, het staat wel gewoon geschreven in het Bijbeltje dat u misschien bij u hebt, namelijk in deze uitgave. Het staat gewoon in de inleiding. Nou ja, het is geen citaat van de Schrift zelf, maar dit is wel de bewering die gedaan wordt. Ik zal het u laten zien in de inleiding op Daniël in de NBV. De situering in de zesde eeuw voor Christus – dat wil zeggen: het boek Daniël gaat over de tijd van de Babylonische ballingschap. Daniël was in ballingschap in Babel, had daar een hoge functie en heeft ook nog koning Kores meegemaakt. Dat is de tijd waarin het boek Daniël zich afspeelt. Maar nu zeggen ze dit: "De situering in de zesde eeuw voor Christus hoeft niet te betekenen dat Daniël ook in die tijd geschreven is." Nou, als Daniël, de hoofdfiguur, dit heeft opgetekend en hij leefde in de zesde eeuw, dan moet dat wel betekenen dat het in de zesde eeuw – of als die chronologie juist is – is geschreven. "Op grond van historisch onderzoek en de taal en stijl van het boek nemen velen tegenwoordig aan..." Ziet u de omtrekkende bewegingen? Er wordt niet echt iets stellig beweerd, maar je wordt eigenlijk helemaal voorgesorteerd en opgewarmd om bij deze conclusie uit te komen: "...nemen velen tegenwoordig aan dat het boek in zijn huidige vorm uit de eerste helft van de tweede eeuw voor Christus stamt." Aha, maar dat is dus in de tijd van de Makkabeeën. Ik weet niet in hoeverre u een beetje op de hoogte bent van die tijdlijn, maar na de Babylonische ballingschap kreeg je de Perzen, en toen kreeg je het Griekse Rijk van Alexander de Grote. In die tijd daarna viel dat uiteen, en toen had je ook de tijd van de Makkabeeën. Nou, pas toen zou Daniël gecomponeerd zijn. Weet u waarom men dat zegt? Omdat Daniël zo accuraat... Ja, zij zeggen dus dit, laat ik het even voorlezen: Daniël kan niet de schrijver zijn van het boek, omdat hij zo accuraat schrijft over de Perzische koningen, Alexander de Grote en de tijd van de Makkabeeën. Het is dus puur ongeloof: wij geloven niet dat Daniël de schrijver kan zijn, omdat het zo precies klopt. Dat moet achteraf dan opgetekend zijn, en daarom geloven wij dat het eeuwen later pas... Het wordt gepresenteerd als voorzegging – dat is onmiskenbaar – maar dat was het natuurlijk niet, want dat kán immers niet, hè? En dus is het veel later pas opgetekend. Dat is de redenering. Dit is kort door de bocht hoor, dit zou uitgebreider toegelicht kunnen worden, maar dit is de afdronk. Waar komt het op neer? Nou, dit is de hele gedachtegang. Maar het boek Daniël presenteert het toch echt heel anders. Dat is het contrast dat ik wil laten zien: de Schrift zegt dit, maar wij weten beter. Daniël is heel uitdrukkelijk. Zie bijvoorbeeld in Daniël 7 vers 1: "In het eerste jaar van Belsassar, de koning van Babel, zag Daniël een droom en gezichten die hem op zijn legerstede voor ogen kwamen." Hij schrijft in de derde persoon over zichzelf, dat is helemaal niks bijzonders. Hij zag een droom en gezichten die hem op zijn legerstede voor ogen kwamen, "en toen schreef hij deze droom op." Nee, zegt de inleiding, dat is pas eeuwen later gebeurd! De vraag is dus: wie geloof je? Want met die vraag word je heel duidelijk geconfronteerd: wie moet ik nou geloven? Daniël 10: "In het derde jaar van Kores" – ik kom er straks ook nog op terug – "de koning der Perzen, werd aan Daniël, die Beltesassar genoemd werd, een woord geopenbaard. Dat woord was waarheid en sprak van grote nood en hij, Daniël, gaf acht op dat woord en had aandacht voor het gezicht." Dat was echt het visioen dat hij te zien kreeg. Dat is profetisch en dat was de waarheid. Eigenlijk is het mooi: men is zó onder de indruk van de accuratesse en hoe solide het is opgetekend, dat men zegt: ja, maar dat kan nooit van tevoren zijn opgetekend! Nee, een mens kan dat niet voorspellen, dat snap ik. Maar als je rekent met God, Die Zichzelf bewijst door profetie, door te voorzeggen – dat is juist Zijn handelsmerk... sorry, dat is geen goede term, maar dat is nu precies het kenmerk van Zijn spreken: Hij bewijst Zichzelf en Hij verklaart ook Zichzelf. Daniël 10 nog even verder: dan zegt die man in die linnen mantel – moet u maar even nakijken – die zegt dan: "En ik ben gekomen om u, Daniël, te verstaan te geven wat uw volk in latere dagen overkomen zal. Want wederom is het een gezicht aangaande de toekomst." Ja, dat is het hele boek! Het gaat juist over die dingen. En dan vervolgens zeggen de theologen: nee, dat kan helemaal niet, dit is gewoon achteraf opgetekend en gepresenteerd als profetie, als voorzegging, terwijl het in werkelijkheid gewoon achteraf allemaal geprojecteerd is. Weet u, daar is een naam voor, hè? Als je zoiets doet, dat heet valsheid in geschrifte. Dat je iets presenteert als... nou ja, in dit geval valselijk dus. Het is gewoon fraude. Als je zo denkt over de Bijbel, dan vraag je je toch af wat zulke mensen sowieso nog met de Bijbel hebben? Hoe kun je dat dan wel aanbevelen? Want dat is ook echt zo bizar. Het is echt bizar: ze bevelen de Bijbel aan en zeggen dat je er geweldig veel van kunt leren, maar op keper beschouwd is het gewoon fraude, valsheid in geschrifte en valselijke claims. Nog één. ▶ 36:28 Voorbeeld 3: Jesaja en de Voorzegging van Kores ↑ hoofdstukken Jesaja is een thema waar we het in het verleden al vaker over gehad hebben, dus ik hoef er nu niet zo heel uitgebreid op in te gaan. Maar het voorbeeld zelf is wel weer zo'n prachtig gegeven. Men zegt dan: Jesaja kan onmogelijk Kores bij name hebben genoemd. Waarom? Kijk, Jesaja was profeet in een tijd waarin het nog wel een eeuw of anderhalve eeuw zou duren voordat Kores überhaupt geboren werd. Het zou nog een eeuw duren voordat hij geboren werd, en pakweg anderhalve eeuw voordat hij zou optreden als koning en het volk zou doen terugkeren. Jesaja profeteert dat al, die voorzegt reeds voordat het volk überhaupt in ballingschap is gegaan, dat wanneer het volk eenmaal in ballingschap gaat, het ook weer zal terugkeren. En wel onder leiding van een koning wiens naam al genoemd wordt: Kores! Onder hem zal het volk worden teruggevoerd en hij zal Jeruzalem weer laten herbouwen. Dus heeft men gezegd — en nu lees ik weer voor uit de inleiding op Jesaja 40 tot 55, een groot deel van vijftien of zestien hoofdstukken: 'In Jesaja 40–55 staat een tweede verzameling profetieën. Deze worden gewoonlijk toegeschreven...' — merk op hoe afstandelijk dat klinkt, niet: 'de Schrift zegt dat', nee: 'ze worden toegeschreven aan een profeet die optrad gedurende de Babylonische ballingschap.' Aha, dat was Jesaja dus niet, want die leefde anderhalve eeuw daarvóór! Ja, ze schrijven ook... dit is echt sneaky, hè? Dat heeft te maken met 'sneek', denk ik! Want er wordt niet ronduit gezegd: hij noemt zich wel Jesaja, maar hij is het niet. Het wordt veel omzichtiger verwoord, veel vriendelijker en aardiger. Men zegt: 'Het wordt toegeschreven aan een profeet die optrad gedurende de Babylonische ballingschap en die wordt aangeduid met de term Deutero-Jesaja, de tweede Jesaja. Men veronderstelt dat hij een geestverwant is geweest van de grote profeet Jesaja.' Dat klinkt heel gewichtig, maar feitelijk zeg je gewoon: de schrijver claimt Jesaja te zijn, maar hij is het niet; ze verbloemen dat. En waarom zegt men dat? Omdat men veronderstelt dat hij het pas aan het einde van de ballingschap heeft opgetekend. En dán pas kon hij Kores bij name noemen, want anders zou dat immers niet kunnen. In feite is dit een gelijksoortig ongeloof als we zien bij het boek Daniël. Maar wat zegt de Schrift? Kijk, daar gaat het om. U bent hier gekomen omdat u uitgaat van de Schrift, dat is volstrekt logisch. Maar ik wil dit ook laten zien aan de hand van het contrast. 'Zo zegt Jahweh, uw Verlosser en uw Formeerder...' in Jesaja 44, '...die de waarzeggers als dwazen aan de kaak stelt.' Dat doet God, hè! Ze heten waarzeggers, maar het zijn leugensprekers. Ja, ze beweren van alles en als ze een beetje geluk hebben, hebben ze een keertje gelijk. U weet immers: een klok die stilstaat, geeft ook twee keer per dag de juiste tijd aan. Toevallig hebben waarzeggers soms gelijk, maar dat bevestigt hun claim allerminst. '...Die de waarzeggers als dwazen aan de kaak stelt en die de wijzen doet terugwijken en hun kennis tot dwaasheid maakt.' Zie je hoe Jesaja dit stelt? Er wordt weleens tegen mij gezegd: 'André, jij praat zo badinerend en neerbuigend over theologen.' Sorry, maar ik heb hier ook geen goed woord voor over. Hebt u gelezen wat hier staat? 'Die de wijzen doet terugwijken en hun kennis tot dwaasheid maakt.' Dat is ook niet erg respectvol naar die wijzen toe! En dat klopt, want dat is precies hoe God aankijkt tegen de redeneringen der wijzen en hun menselijke claims. Waarzeggers voorspellen, maar God voorzegt. Dat is het grote verschil. Nog even verder in Jesaja 44: 'Die het woord van Mijn knecht' — Jesaja dus — 'gestand doet' — dat wil zeggen: God spreekt via Jesaja en Hij maakt het ook waar — 'en de aankondiging van Mijn boden volvoert; die tot Jeruzalem zegt: Het worde bewoond.' En nog even verder: 'Die tot Kores zegt...' Jesaja profeteert dit dus anderhalve eeuw — laten we het daarop houden — voordat Kores daadwerkelijk optreedt en op het toneel verschijnt. Jesaja zegt al dat God over die man, Kores genaamd (of Cyrus, het hangt er maar net vanaf hoe je het uitspreekt, dat maakt niet zoveel uit), verklaart: 'Die tot Kores zegt: Mijn herder, hij zal al Mijn welbehagen volvoeren door tot Jeruzalem te zeggen: Het worde herbouwd en de tempel worde gegrondvest.' Dat gaat God via Kores doen! En hoe kan God dat doen? Nou, omdat Hij het heden kent en de toekomst overziet! Lees maar even verder in Jesaja 45: 'Zo zegt Jahweh tot Zijn gezalfde' — letterlijk staat er Zijn mashiach, Zijn gezalfde — 'tot Kores, wiens rechterhand Ik gevat heb om volken voor hem neer te werpen.' Kores was in zijn dagen de heerser van het wereldrijk van de Meden en de Perzen. En dan staat erbij dat God Kores geroepen heeft. Dus ruim een eeuw, anderhalve eeuw vóór zijn optreden heeft God zijn naam al laten optekenen door Jesaja. 'Opdat gij weet dat Ik Jahweh ben, die u bij uw naam riep, de God van Israël.' Dat kan alleen Hij, dat kan geen mens. En ik zal u vertellen — u hebt dat verhaal vast al weleens van mij gehoord, want het is uiterst boeiend: wanneer Daniël later aan het hof verblijft, inderdaad anderhalve eeuw later, heeft Daniël aan Kores verteld: 'Weet je dat jouw naam al in de Schriften staat opgetekend? Dat die al genoemd is door de profeet Jesaja? En dit jaar, het zeventigste jaar van Jeruzalems verwoesting, is precies het jaar dat Jeremia heeft aangekondigd. En weet je wat jou nu te doen staat? Jeruzalem herbouwen en het volk laten terugkeren!' En Kores weet in het eerste jaar dat hij aantreedt meteen: dit is God die dit tot mij gesproken heeft. Hij verklaart het ook aangaande de God van Israël — ik parafraseer nu: 'God heeft tegen mij gezegd dat het volk dat in ballingschap is, weer terug mag keren naar Jeruzalem.' Kores wist: dit is het woord van God. Hoe wist hij dat? Wel, hij heeft het gewoon gelezen in de profetie en Daniël heeft hem daarmee geconfronteerd, want Daniël was een hooggeplaatste functionaris binnen zijn eigen regering. Zo ingewikkeld is dat dus niet. En er staat ook bij waarom God zijn naam kon noemen: 'Opdat gij weet dat Ik Jahweh het ben, die u bij uw naam riep.' Dat is juist het goddelijke kenmerk van die voorzegging! 'De God van Israël. Ter wille van Mijn knecht Jakob en van Israël, Mijn uitverkorene, riep Ik u bij uw naam; Ik gaf u een erenaam, hoewel gij Mij niet kendet.' Wist Kores veel! Dat was gewoon een heidense koning, die had daar van tevoren geen enkele weet van. Hij kwam via Daniël in aanraking met de geschriften van de profeten en toen heeft Kores vernomen: wauw, zolang van tevoren is mijn naam al genoemd, ik weet precies wat mij te doen staat! Het is een voorzegging. En dan staat er nog bij: 'Want Ik ben Jahweh en er is geen ander; buiten Mij is er geen God.' En dat claimt Hij niet alleen, Hij bewijst het ook. Hij doet namelijk iets wat geen enkel mens kan: profeteren, voorzeggen! Dat lezen we ook in Jesaja 46. Dit is een geliefde tekst in deze samenkomst, ik haal hem zo graag aan: 'Ik, Jahweh...' Jesaja spreekt hier namens God Zelf: 'Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is.' Aan het begin staat het einde al vast! Waarom? Omdat Hij God is. Er gebeurt niets buiten Hem om en daarom kan Hij ook zo spreken. 'Die de afloop verkondigt en vanouds wat nog niet geschied is; die zegt: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al Mijn welbehagen doen.' Er is maar één God, en dus is er niets en niemand die Hem kan verhinderen dat te doen. Hij beschikt over alles! En dan staat er nog achter: 'Die uit het oosten een roofvogel roept, uit een ver land de man van Mijn raadsbesluit.' Dat wil zeggen, wat Jesaja hier voorhoudt... Uit het oosten – Kores de Perser – ga Ik een roofvogel roepen. Dat is op zich geen compliment natuurlijk, het is een roofvogel, maar die ga Ik roepen. Hij is de man van Mijn raadsbesluit. En Ik heb het gesproken, en Ik doe het ook komen; Ik heb het ontworpen, en Ik breng het ook tot uitvoering. Met andere woorden: de hele regie, het geheel is in Mijn hand. Het is waar, het is zeker, het is betrouwbaar. En dit is Mijn bewijs. Ziet u hoe... Nou ga ik nog bozer worden. Dat is niet gepland, maar één van de machtigste bewijzen van het goddelijk Woord wordt op deze manier gewoon ontkracht, weggeredeneerd. Moet ik daar achting voor hebben? Ik vind het vreselijk. Ja, en als mensen dat zeggen, dan vind ik het prima, maar dit staat gewoon tussen de bijbelboeken in, als inleiding! Zo van: als je wilt weten waar het over gaat, moet je eerst even dit lezen. Ja, nou, gefeliciteerd daarbij hoor! Ziet u hoe belangrijk het is om de Schrift zichzelf te laten verklaren? Alleen dan zul je verstaan, alleen dan zal je ook onder de indruk zijn van wat God verklaard heeft, en wat God doet en wie Hij is, en wat alleen Hij bij machte is te doen. Ja, hoe ver gaan we? Nou, ik zal wel die hekjes moeten gaan overslaan. We waren sowieso al wat later. Maar ik wil nog een paar andere voorbeelden geven van: ontspoord reeds vóór vertrek. ▶ 47:58 Voorbeeld 4: het Getuigenis en Auteurschap van Lucas ↑ hoofdstukken Voorbeeld 4: 'De schrijver Lucas was helemaal niet Lucas, dat is niet Paulus' metgezel die hij suggereert te zijn.' In de inleiding op het boek Lucas – u kent het wel, zoals Lucas zijn geschrift introduceert; zijn geschriften, want ook het boek Handelingen is natuurlijk van zijn hand, dat is zijn tweede boek – lees je dat hij nauwkeurig onderzoek heeft gedaan, zodat Theophilus, aan wie hij zijn boek opdraagt, op de hoogte zou zijn, maar ook dat hij bevestigd zou worden in dat wat waar is. Hij zegt: ik heb het allemaal nauwkeurig onderzocht. Hij hoort zelf niet bij de ooggetuigen, maar hij heeft het wel allemaal nagegaan. En in zijn tweede boek doet hij zich ook voor als een metgezel van Paulus. Want dat blijkt ook – heel interessant, ik ga het nu zeker niet allemaal laten zien, maar ga het maar eens na – dan blijkt dus dat de schrijver van het boek Handelingen in bepaalde periodes met Paulus meereist, want dan spreekt hij in de wij-vorm. En op een gegeven moment weet je ook meteen weer dat hij dan ergens achterblijft, want dan zegt hij: 'en zij gingen daar en daar naartoe.' Dan weet je dus precies wanneer de schrijver erbij was en wanneer hij er niet bij was. Van zo'n persoonlijk voornaamwoord gaat een enorme sprake uit. Maar goed, de inleiding op Lucas in De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV): 'Op grond van een aantal passages uit het Nieuwe Testament wordt van hem gezegd dat hij arts was en een metgezel van Paulus.' Hier zie je ook alweer dat afstandelijke. De Bijbel zegt gewoon heel duidelijk: hij was inderdaad onze geliefde geneesheer, Paulus noemt hem zo. 'Aan deze traditie heeft het boek zijn naam te danken.' Hoezo, aan deze traditie? Het is helemaal geen traditie! Het hele verhaal is dat de schrijver zichzelf zo presenteert en vervolgens door Paulus zo bevestigd wordt. Als je het interne bewijs aanhoudt, of gewoon de Schrift zichzelf laat verklaren, dan is dit geen enkel probleem. Hier wordt je meteen weer zand in de ogen gestrooid en word je onder hypnose gebracht: ja, historisch onderzoek heeft aangetoond... 'Het boek wordt over het algemeen tussen de 80 en 100 na Christus gedateerd.' Met andere woorden: het was niet de Lucas die hij claimde te zijn, namelijk een reisgenoot, metgezel en daarmee dus ook een tijdgenoot van Paulus. Het zou dan veel later zijn opgetekend. En in dat geval was hij dus ook niet in staat om de ooggetuigen zelf te raadplegen. Nee, hij was zelf geen ooggetuige, dat is waar, maar hij behoorde wel tot de eerste generatie. Hij heeft nauwkeurig onderzoek gedaan naar alles wat erover bekend was, en hij doet dat zo accuraat. Dat was ook precies zijn doelstelling, want je leest het ook in Lucas 1. Heb ik hiernaast...? Nee, ik heb die dia weggehaald, ik voelde de bui wel hangen dat het wat lang zou worden. Maar hij heeft dus zijn evangelie opgetekend opdat Theophilus – dus de lezer – zou weten: het is waar, het klopt! Het is niet zomaar een mooi verhaal wat de theologen ervan gemaakt hebben. Ik scheer iedereen over één kam, dat is waar, oké, maar dat is wel wat ervan gemaakt is: een mooi verhaal, een preek, moralistisch hoogstaand, of poëtisch en literair geweldig. Ja, en? Het is niet waar! Daar heb ik niets aan, want ik wil vaste grond onder de voeten waar je op kunt staan. En dat is nu juist wat de Schrift wél geeft. Een ander voorbeeld – ik ga hier nu verder niet eens op in, maar u bent gewaarschuwd. ▶ 52:19 Voorbeeld 5: de Authenticiteit van de Pastorale Brieven ↑ hoofdstukken De pastorale brieven, zo worden ze genoemd – niet door de Bijbel, maar zo worden ze genoemd: de persoonlijke brieven van Paulus aan Timotheüs (1 en 2 Timotheüs), aan Titus en ook Filemon. De bewering is dat de pastorale brieven valselijk onder Paulus' naam zijn geschreven. Dat is wat ze beweren. Nou ja, het woord 'valselijk' gebruiken ze zelf natuurlijk niet, maar dat is wel wat het feitelijk is, hè? Ik zal het u voorlezen: "De eerste en de tweede brief aan Timoteüs en de brief aan Titus staan ook wel bekend als de pastorale brieven. Volgens sommigen zijn de brieven door Paulus zelf geschreven..." Nou, weet u wat we eerst zouden moeten vaststellen? Vólgens de brieven zelf zijn ze door Paulus zelf geschreven! Niet 'volgens sommigen', want dan laat je het weer afhangen van een menselijke opinie. Nee, we nemen de Schrift zoals ze zich aandient. Doe je dat niet, dan ben je nergens. Er staat dus: "Volgens sommigen zijn de brieven door Paulus zelf geschreven aan het einde van zijn leven. Anderen menen op grond van de stijl en de inhoud dat de brieven niet van Paulus' hand zijn." Alsof Paulus niet verschillende stijlen zou kunnen hebben! Hij liet zijn brieven bovendien vaak optekenen; dat klopt, maar dat was dan een secretaris. Dat er stijlverschillen zijn in brieven en geschriften, kan trouwens ook nog met je leeftijd te maken hebben. En gewoon met de situatie: als ik een persoonlijke e-mail schrijf, dan is dat anders dan wanneer ik een blog schrijf, om maar wat te noemen. Dat zijn verschillende stijlen. En moet ik de Belastingdienst aanschrijven of zo, dan heb je weer een heel andere stijl. Men vervolgt: "Anderen menen op grond van de stijl en de inhoud dat de brieven niet van Paulus' hand zijn, maar dat ze pas aan het einde van de eerste eeuw en begin van de tweede eeuw zijn opgetekend" – dus in ieder geval niet meer door de ooggetuigen zelf – "door een auteur die ons verder onbekend is gebleven en die met de naam van Paulus zijn brieven gezag wilde verlenen." Dit is wat ik zojuist noemde: dit is gewoon fraude, dit is oplichting. In de voetbalkantine noemen ze dit gewoon opschepperij. In de medische wereld zeggen ze: dan ben je een kwakzalver. En in de zakelijke wereld ben je gewoon een oplichter, een beunhaas of een charlatan. Maar hier wordt er met veel achting over gesproken, terwijl er in feite wordt gezegd dat iemand de naam van Paulus eronder heeft gezet om zijn brief gezag te verlenen. Maar dat is dus gewoon pure oplichterij. En dit staat nota bene in uw Bijbels. Nou ja goed, ik ga deze niet eens meer verder lezen om aan te tonen waarom dit niet kan, want dat lijkt me wel duidelijk. ▶ 55:38 Voorbeeld 6: het Testament van 2 Petrus ↑ hoofdstukken Het zesde voorbeeld: Petrus' tweede brief. Dat is een testament, zijn geestelijk testament, want hij zegt ook dat het moment van zijn verscheiden nabij is. Maar volgens hen is dat een vervalst testament. Zij noemen het natuurlijk niet 'vervalst', maar kijk eens wat ze zeggen in de inleiding: "Het geschrift behoort veel eerder tot het genre 'testament': de aankondiging van de spoedige dood van de schrijver, de voorspelling van toekomstige gebeurtenissen, en een aansporing tot de juiste levenswandel. In de Grieks-Romeinse tijd was dit genre in joodse en christelijke kring populair. Als schrijver van 2 Petrus wordt in de tekst de apostel Petrus genoemd. Toch menen veel uitleggers dat Petrus niet de auteur van het boek is. Het toeschrijven van een 'testament' aan een gezaghebbend persoon was niet ongebruikelijk." Ik krijg al kriebels van die formulering, want dit is typische theologentaal. Op die manier rubriceer je het eerst en plak je er een etiket op: "Dat is het genre", net als met mythen, weet je wel. Dan kunnen we het wegzetten en er vervolgens gewoon van maken wat we er zelf van willen hebben. Het geschrift zou dus veeleer behoren tot het genre 'testament': de aankondiging van de spoedige dood van de schrijver, de voorspelling van toekomstige gebeurtenissen en een aansporing tot de juiste levenswandel. In de Grieks-Romeinse tijd was dat in joodse en christelijke kring populair. Dat wil zeggen: als je het op die manier verpakte en verkocht, was het populair. Als schrijver van 2 Petrus wordt in de tekst de apostel Petrus genoemd. Met andere woorden: 2 Petrus presenteert zich als geschreven door Petrus. Toch menen vele uitleggers dat Petrus niet de auteur van het boek is; het toeschrijven van een testament aan een gezaghebbend persoon was immers niet ongebruikelijk. O, dus omdat ze destijds de boel zo oplichtten en omdat dat wel vaker gebeurde, kunnen wij daar nu gewoon met respect over spreken? Dat is wat hier staat, hè? Het was heel gebruikelijk om het op die manier te doen. Vreselijk! En dan zeggen ze nog: "Ja, we kunnen er wel veel van leren." Nou sorry, maar van oplichters wil ik in moreel opzicht eigenlijk helemaal niets leren. Het eerste wat ik doe als ik weet dat iets oplichterij is, dan zeg ik: oud papier. Dan krijg je er in ieder geval nog wat voor. Ja, die wilde ik eigenlijk niet noemen, maar goed. Die heeft u niet allemaal gehoord, maar het is echt zo. Petrus presenteert zich toch echt zo. Ik scroll nu even door de dia's, want ik hoef niet eens mijn best te doen om aan te tonen dat 2 Petrus door hem geschreven is. Het staat er gewoon zwart-op-wit en op allerlei manieren wordt dat bevestigd. Maar volgens hen was het heel gebruikelijk om het op die manier te verkopen en te verpakken, omdat dat je geschrift meer autoriteit gaf. Tja. ▶ 58:50 Geestelijke Woorden en Toetsen als de Bereeërs ↑ hoofdstukken Ik wil hiermee afsluiten, want het wordt hoog tijd om dat te doen, met wat Paulus in de Korinthebrief zegt. Ik lees het voor, zonder al te veel toelichting: "Wij nu hebben niet ontvangen de geest van de wereld" – wat er in de wereld allemaal aan boodschappen rondgaat – "maar de Geest uit God, opdat we zouden weten wat ons door God in genade geschonken is." We hebben grond onder de voeten, we weten! Wij voelen niet zomaar wat dingen, of van die verhalen van: ja, maar het is moreel zo verheven, we kunnen er zoveel van leren. Hoezo? Van oplichters? Nee, omdat het wáár is wat ze hebben opgetekend, en God maakt Zijn Woord waar. En dus weten wij de dingen en kunnen we daarop staan. Het is slechts mogelijk, het is ons medegedeeld, juist omdat het betrouwbaar is. En daarom weten we dat ook. En dan staat er ook bij – hiervan zegt Paulus dus: "Spreken wij dan ook met woorden die niet door menselijke wijsheid, maar door de Geest geleerd zijn; geestelijke woorden passend bij geestelijke dingen." Dat wil zeggen: de boodschap die ik vertel is geestelijk, maar de wijze waarop ik het doorgeef, de woorden die ik eraan geef, zijn ook geestelijk. Dus niet alleen de inhoud, maar zelfs de vorm! De hele formulering, mondeling maar ook schriftelijk, dat zijn de gezonde woorden. Geestelijke woorden bij een geestelijke boodschap. U ziet, ik ga er nu heel snel even doorheen om bij mijn ene punt uit te komen. "Doch een ziels mens ontvangt niet hetgeen van de Geest Gods is, want het is hem dwaasheid." Een ziels mens... De gewone vertalingen geven dit verkeerd weer; die zeggen dan "een vleselijk mens" of "een natuurlijk mens", maar er staat gewoon letterlijk een psychikos, een ziels mens. Iemand merkt op: "Ik dacht vlees?" Nee, niet hier, ietsje verderop. Sorry, ik dacht eventjes: je bent een theoloog, dus ik moet er hard tegenin! Nee hoor, ik dacht zomaar... Klopt, later wordt het woord vleselijk wel gebruikt. Maar goed, ik wil geen ruzie met je krijgen – krijg je ook niet! Doch een ziels mens: beheerst worden door de ziel, vooral ook beheerst worden door gevoelens en door de waan van de dag. Dan ben je daar erg gevoelig voor. Als je een ziels mens bent, ontvang je de dingen van de Geest Gods niet. Ik vind het nog wel een aardig beeld in dit geval: je kunt dat niet ontvangen zoals je een radiozender niet kunt ontvangen. Je zit wat dat betreft op een heel andere golflengte. Het is een dwaasheid, hij snapt het niet. En er staat ook bij: hij kan het ook niet verstaan, omdat het op een geestelijke wijze kritisch – zo staat er letterlijk – wordt beoordeeld. De Schriften kun je slechts verstaan wanneer je de Schriften gewoon neemt zoals ze zich aanbieden. En dan ook inderdaad als een kind. Zo van: ik snap het niet, maar hoe gaat dat met een vader? Ik bedoel, straks is het weer Sinterklaastijd en dan zeg je tegen de kinderen dat Sinterklaas en Zwarte Piet op de daken lopen en cadeautjes door de schoorsteen gooien. Of het pedagogisch slim is, dat weet ik niet, daar heb ik het nu niet over. Maar zo'n kind denkt: "Oh, we hebben helemaal geen schoorsteen!" "Ja, maar papa zegt het." Mag ik daar toch even een pedagogisch advies over geven? Wees er voorzichtig mee, want je gooit wel je betrouwbaarheid te grabbel. Zoals ik ooit las van iemand die schreef: toen ik dat aan mijn kind vertelde over Sinterklaas, kreeg ik als reactie dat het kind huilend wegging en zei: "Nou is zeker dit verhaal van de kerstman ook niet waar!" Weet dus wat je doet. Maar snapt u wat ik bedoel? Wij zijn inderdaad simpel; we snappen een heleboel dingen niet, maar God weet het. Maakt dat dom? Nee, helemaal niet! Integendeel, want hier wordt het Griekse woord anakrino gebruikt. Dat is het laatste waar ik op wil wijzen: beoordelen. Dat is een juridische term en dat betekent onderzoeken, navraag doen, checken. En weet u waarom ik hierop wijs? Omdat dit precies hetzelfde woord is dat gebruikt wordt van de Bereeërs in Handelingen 17. Daar lees je dat Paulus daar kwam en dat zij zeer bereidwillig luisterden naar alles wat Paulus vertelde. En ze gingen dagelijks na in de Schriften of deze dingen alzo zijn. Kritisch dus, checken! Maar hoe dan wel? Niet aan de hand van inleidingen van theologen natuurlijk, of van wat wij ervan vinden. Nee, aan de hand van wat de Schrift zelf zegt! Snapt u? Dát is het. En dan word je heel kritisch op wat men beweert. Ik heb het nu vooral over wat theologen te berde brengen, maar dat is de gevaarlijkste categorie. Weet u waarom? Omdat zij uitspraken doen over wat God gezegd zou hebben. Het komt zelfs zo regelrecht in onze Bijbels terecht. Nagaan: hééft God dat gezegd? Want weet u waar het om gaat? Om het Woord van Hém, dat vast en solide is. En juist daarom kunnen we erop staan. Daarom maakt het blij, daarom geeft het vrede, daarom hebben we zo'n geweldig perspectief. Waarom hebben wij hoop? Nou, omdat God het gezegd heeft! En als Hij het zegt, dan gaat het gebeuren. Dat heeft Hij bewezen ook. Dan moet je wel gewoon de Schrift zichzelf laten verklaren. En dat is wat ik vanmorgen graag wilde duidelijk maken. Ik hoop dat het overgekomen is! 🎧 de Schriften verklaren zichzelf! 1x × ↺ −15s +15s ↻ × (function() { function moveTranscriptPosition() { var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); if (!allDet.length) return; var target = null; var allH5 = document.querySelectorAll('.focus.col-md-8 h5'); for (var i = 0; i < allH5.length; i++) { if (allH5[i].textContent.indexOf('Delen') !== -1) { target = allH5[i]; break; } } if (!target) { target = document.querySelector('.sharethis-inline-share-buttons'); } if (target) { if (target.parentNode) { for (var j = 0; j < allDet.length; j++) { target.parentNode.insertBefore(allDet[j], target); } } } else { var col = document.querySelector('.focus.col-md-8'); if (col) { for (var k = 0; k < allDet.length; k++) { col.appendChild(allDet[k]); } } } } moveTranscriptPosition(); document.addEventListener('DOMContentLoaded', moveTranscriptPosition); window.addEventListener('load', moveTranscriptPosition); var bar = document.getElementById('gb-audio-bar'); if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } } var floatAudio = document.getElementById('gb-floating-audio'); var speedBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-speed'); var titleEl = document.getElementById('gb-audio-bar-title'); var skipBack = document.getElementById('gb-audio-skip-back'); var skipFwd = document.getElementById('gb-audio-skip-fwd'); var closeBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-close'); var speeds = [1, 1.25, 1.5, 1.75, 2]; var speedIdx = 0; if (skipBack) { skipBack.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.max(0, floatAudio.currentTime - 15); }; } if (skipFwd) { skipFwd.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.min((floatAudio.duration || 999999), floatAudio.currentTime + 15); }; } if (speedBtn) { speedBtn.onclick = function() { speedIdx = (speedIdx + 1) % speeds.length; var rate = speeds[speedIdx]; if (floatAudio) floatAudio.playbackRate = rate; speedBtn.textContent = rate + 'x'; }; } function closePlayer() { if (bar) bar.style.display = 'none'; document.body.style.paddingBottom = ''; if (floatAudio) floatAudio.pause(); document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); } if (closeBtn) closeBtn.onclick = closePlayer; var closeMb = document.getElementById('gb-audio-bar-close-mb'); if (closeMb) closeMb.onclick = closePlayer; if (floatAudio) { floatAudio.addEventListener('ended', function() { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); }); floatAudio.addEventListener('timeupdate', function() { var curSrc = floatAudio.getAttribute('src') || ''; var curSec = Math.floor(floatAudio.currentTime); var activeDet = null; var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); for (var i = 0; i < allDet.length; i++) { var dUrl = allDet[i].getAttribute('data-audio-url') || ''; if (dUrl) { if (curSrc.indexOf(dUrl) !== -1 || dUrl.indexOf(curSrc) !== -1) { activeDet = allDet[i]; break; } } } var scope = activeDet || document; var allTs = scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds]'); var maxSec = -1; allTs.forEach(function(b) { var s = parseInt(b.getAttribute('data-seconds'), 10); if (s maxSec) { maxSec = s; } } }); if (maxSec >= 0) { var curActive = scope.querySelector('.gb-ts-play.gb-ts-active'); var curActiveSec = curActive ? parseInt(curActive.getAttribute('data-seconds'), 10) : -1; if (curActiveSec !== maxSec) { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + maxSec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); } } }); } function getAudioUrl(btn) { if (btn) { var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); if (det) { var dUrl = det.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl) return dUrl; } } var anyDet = document.querySelector('.gb-transcript-details'); if (anyDet) { var dUrl2 = anyDet.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl2) return dUrl2; } var rcScript = document.querySelector('script[src*="embedded-player"][src*="/ep/"]'); if (rcScript) { if (rcScript.src) { var m = rcScript.src.match(/\/ep\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m[1] + '/stream.mp3'; } } var rcIframe = document.querySelector('iframe[src*="redcircle.com"]'); if (rcIframe) { if (rcIframe.src) { var m1 = rcIframe.src.match(/(?:episodes|ep)\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m1) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m1[1] + '/stream.mp3'; } } return ''; } document.addEventListener('click', function(e) { var btn = e.target.closest('.gb-ts-play'); if (!btn) return; e.preventDefault(); e.stopPropagation(); var sec = parseInt(btn.getAttribute('data-seconds'), 10); if (isNaN(sec)) return; if (btn.classList.contains('gb-ts-active')) { btn.classList.remove('gb-ts-active'); var t = btn.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); btn.innerHTML = '▶ ' + t; if (floatAudio) { if (!floatAudio.paused) floatAudio.pause(); } return; } document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); var scope = det || document; scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + sec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); var url = getAudioUrl(btn); if (!url) return; if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } bar.style.display = 'flex'; document.body.style.paddingBottom = (window.innerWidth 1) { partLabel = parts.slice(1).join(':').trim(); } } } var mainHeading = partLabel ? (pTitle + ' (' + partLabel + ')') : pTitle; titleEl.textContent = cTitle ? (mainHeading + ' · ' + cTitle) : mainHeading; } if (floatAudio) { var curRate = speeds[speedIdx]; function seekAndPlay() { if (sec >= 0) { try { floatAudio.currentTime = sec; } catch(err) {} } floatAudio.playbackRate = curRate; var p = floatAudio.play(); if (p) { if (p.catch) p.catch(function(err) {}); } } if (floatAudio.getAttribute('src') !== url) { floatAudio.src = url; floatAudio.addEventListener('loadedmetadata', function onMeta() { floatAudio.removeEventListener('loadedmetadata', onMeta); seekAndPlay(); }); floatAudio.load(); } else { seekAndPlay(); } } }); })();

25-10-2026 Lees verder

het Onze Vader – voor wie en wanneer?

18-10-2026 Lees verder

Paulus – apostel van de natiën (2) – hoezo, “eerst de Jood”?

16-10-2026 Lees verder

de ekklesia als Gods elitekorps

11-10-2026 Lees verder

ingelijfd en geënt in Israël?

04-10-2026 Lees verder

24. Lucas 8:1-18 – het horen van het Woord

In onze doorgaande serie over het Lucas-evangelie zijn we aangekomen in hoofdstuk 8. Jezus trekt van stad tot stad en van dorp tot dorp om het Koninkrijk van God te verkondigen, vergezeld door de twaalf en door vrouwen die Hem dienen uit hun bezit. In het vervolg (vers 4–21) staat vooral het horen van het Woord van God centraal: in de gelijkenis van de zaaier en het licht dat niet verborgen blijft. .gb-transcript-details { margin: 32px 0 20px 0; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 8px; background: #f8fafc; overflow: hidden; font-family: inherit; } .gb-transcript-summary { cursor: pointer; padding: 15px 20px; font-weight: 700; font-size: 16px; color: #0f172a; background: #f1f5f9; list-style: none; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; gap: 12px; user-select: none; transition: background 0.15s ease; } .gb-transcript-summary::-webkit-details-marker { display: none; } .gb-transcript-summary:hover { background: #e2e8f0; } .gb-transcript-summary::after { content: "▼ Uitklappen"; font-size: 13px; font-weight: 600; color: #475569; background: #ffffff; padding: 5px 12px; border-radius: 4px; border: 1px solid #cbd5e1; white-space: nowrap; flex-shrink: 0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary { border-bottom: 1px solid #cbd5e1; background: #e2e8f0; } details.gb-transcript-details[open] .gb-transcript-summary::after { content: "▲ Inklappen"; } .gb-transcript-body { padding: 24px 26px; background: #ffffff; color: #334155; font-size: 16px; line-height: 1.8; } .gb-transcript-meta-box { background: #f8fafc; border-left: 4px solid #0284c7; padding: 16px 20px; margin-bottom: 22px; border-radius: 0 6px 6px 0; } .gb-transcript-meta-box h4 { margin: 0 0 8px 0; font-size: 15px; color: #0284c7; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px; } .gb-transcript-meta-box p { margin: 0; color: #334155; font-size: 15px; line-height: 1.6; } .gb-transcript-quote { font-style: italic; color: #1e293b; background: #fefce8; border-left: 4px solid #eab308; padding: 14px 18px; margin: 18px 0 24px 0; border-radius: 0 6px 6px 0; font-size: 15.5px; line-height: 1.65; } .gb-transcript-chapters { margin: 0 0 26px 0; padding: 16px 20px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 6px; } .gb-transcript-chapters h4 { margin: 0 0 12px 0; font-size: 15px; color: #0f172a; font-weight: 700; } .gb-transcript-chapters ul { margin: 0; padding: 0; list-style: none; font-size: 14.5px; } .gb-transcript-chapters li { margin-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 10px; flex-wrap: wrap; } .gb-ts-play { display: inline-flex; align-items: center; gap: 4px; background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 3px 9px; border-radius: 4px; font-size: 12.5px; font-weight: 700; font-family: monospace; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; user-select: none; line-height: 1.4; vertical-align: middle; } .gb-ts-play:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; border-color: #0284c7; transform: scale(1.03); } .gb-ts-play.gb-ts-active { background: #16a34a !important; color: #ffffff !important; border-color: #15803d !important; box-shadow: 0 0 0 2px #bbf7d0 !important; } .gb-ch-link { color: #0f172a; text-decoration: none !important; font-weight: 500; transition: color 0.15s ease; } .gb-ch-link:hover { color: #0284c7 !important; } .gb-ch-link:hover .gb-ch-title { text-decoration: underline; } .gb-ch-heading { scroll-margin-top: 80px; display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 10px; font-size: 18px; color: #0f172a; margin: 32px 0 12px 0; padding-bottom: 6px; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; font-weight: 700; } .gb-back-to-ch { font-size: 12px; color: #94a3b8; text-decoration: none !important; margin-left: auto; font-weight: 500; } .gb-back-to-ch:hover { color: #0284c7 !important; text-decoration: underline !important; } .gb-transcript-text p { margin: 0 0 16px 0; color: #334155; font-size: 15.5px; line-height: 1.8; } .gb-audio-bar { position: fixed; left: 0; right: 0; bottom: 0; z-index: 999999; display: none; justify-content: center; align-items: center; background: #ffffff; border-top: 2px solid #0284c7; box-shadow: 0 -4px 20px rgba(0,0,0,0.12); height: 56px; box-sizing: border-box; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, "Segoe UI", Roboto, sans-serif; padding: 0 16px calc(env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { display: flex; align-items: center; justify-content: center; gap: 12px; max-width: 960px; width: 100%; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; height: 100%; } .gb-audio-bar-row { display: flex; align-items: center; gap: 8px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 0 1 280px; min-width: 0; } .gb-audio-bar-row-controls { flex: 1 1 auto; justify-content: flex-start; } .gb-audio-bar-title { font-size: 13px; font-weight: 600; color: #0f172a; white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; } .gb-audio-bar-speed { background: #e0f2fe; color: #0284c7; border: 1px solid #bae6fd; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11.5px; font-weight: 700; cursor: pointer; flex-shrink: 0; } .gb-audio-bar-speed:hover { background: #0284c7; color: #ffffff; } .gb-audio-bar-skips { display: flex; align-items: center; gap: 4px; flex-shrink: 0; } .gb-audio-skip-btn { background: #f1f5f9; color: #334155; border: 1px solid #cbd5e1; padding: 2px 7px; border-radius: 4px; font-size: 11px; font-weight: 600; cursor: pointer; transition: all 0.15s ease; } .gb-audio-skip-btn:hover { background: #e2e8f0; color: #0f172a; } .gb-audio-bar audio { width: 340px; height: 36px; flex-shrink: 0; outline: none; margin: 0; } .gb-audio-bar-close { background: none; border: none; font-size: 22px; color: #94a3b8; cursor: pointer; line-height: 1; padding: 0 4px; display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center; flex-shrink: 0; height: 32px; width: 32px; margin: 0; } .gb-audio-bar-close:hover { color: #0f172a; } .gb-mobile-only { display: none !important; } .gb-desktop-only { display: inline-flex !important; } @media (max-width: 768px) { .gb-audio-bar { height: auto; padding: 8px 12px calc(8px + env(safe-area-inset-bottom, 0px)); } .gb-audio-bar-inner { flex-direction: column; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-meta { flex: 1 1 100%; width: 100%; justify-content: space-between; } .gb-audio-bar-row-controls { width: 100%; justify-content: space-between; gap: 6px; } .gb-audio-bar-row-controls audio { flex: 1 1 auto; width: 100%; min-width: 160px; height: 34px; } .gb-mobile-only { display: inline-flex !important; } .gb-desktop-only { display: none !important; } } 📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing Samenvatting van deze toespraak Jezus trekt rond door de steden en dorpen van Galilea om het evangelie van het Koninkrijk te verkondigen, vergezeld door de twaalf discipelen en dienende vrouwen. Aan de hand van de gelijkenis van de zaaier legt Hij uit hoe het Woord van God op verschillende manieren ontvangen wordt en slechts in goede aarde standhoudt en vrucht draagt. Gelijkenissen blijken niet bedoeld om te verduidelijken, maar juist om de geheimenissen van het Koninkrijk voor buitenstaanders te verbergen. Met het beeld van de lamp op de standaard wordt onderstreept dat wie bij het Woord blijft en daaronder blijft, rijk vrucht zal dragen en licht zal verspreiden. “Blijf bij dat Woord en dan gaat dat Woord met jou aan de gang.” ⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie: ▶ 00:00 Inleiding en Terugblik op Lucas 7 ▶ 03:41 De Rondgang Door Galilea ▶ 15:56 De Vrouwen Die Jezus Vergezelden ▶ 20:18 Maria Magdalena en het Begrip Demonen ▶ 29:57 Johanna, Suzanna en het Dienen met Bezit ▶ 35:02 Veel Volk Stroomt Samen en Spreken Door Gelijkenissen ▶ 39:08 De Gelijkenis van de Zaaier ▶ 45:25 Waarom Jezus Spreekt in Gelijkenissen ▶ 01:00:04 Vervulling van de Profetie van Jesaja ▶ 01:04:54 Het Zaad Langs de Weg ▶ 01:10:26 Het Zaad op de Rotsbodem ▶ 01:12:36 Het Zaad Tussen de Dorens ▶ 01:19:49 Het Zaad in de Goede Aarde ▶ 01:22:59 De Lamp op de Standaard ▶ 01:27:33 Ziet Toe Hoe Gij Hoort ▶ 00:00 Inleiding en Terugblik op Lucas 7 ↑ hoofdstukken Het klinkt misschien een beetje vreemd als ik nu ga beginnen met de 24e studie over het Lucas-evangelie. Voor iedereen is het eigenlijk pas de tweede studie, omdat we de vorige keer in de maand september de studie zijn aangevangen, of eigenlijk voor mij in ieder geval hervat hebben. En de pauze tussen die beide series is behoorlijk groot, want ik geloof dat ik het in 2019 heb afgesloten toen. Die eerste serie, dat waren 22 studies. De vorige keer zijn we begonnen met de draad weer op te pakken bij Lucas 7, vanaf vers 36. Misschien is het goed om nog even kort te recapituleren waar we het toen over hadden. Het was eigenlijk één geschiedenis die we toen besproken hebben, namelijk dat Jezus was uitgenodigd in het huis van Simon de Farizeeër, zo wordt hij genoemd. Daar werd Hij op een heel aangrijpende wijze gezalfd door een vrouw die als zondares in de hele stad bekendstond. We weten haar naam niet, ik kom daar straks nog even op terug. Ze staat algemeen te boek als Maria Magdalena, maar we weten eigenlijk wel zeker dat dat niet het geval was en ik zal dat straks ook laten zien. Het is ook heel onlogisch om dat te veronderstellen; dan zeg ik het eigenlijk nog heel netjes, want het is puur een idee dat vanuit de traditie bekend is geworden, maar het heeft eigenlijk geen enkele Bijbelse grond. Aan het eind lees je ook dat haar geloof haar had gered, dat wil zeggen: in die positie had gebracht waarin ze nu stond. En ik zeg dat ook omdat het daarbij gaat om – en dat is meteen een opstapje naar het volgende hoofdstuk – het vertrouwen dat zij had in het Woord van God. Eén ding blijkt, en dat hebben we de vorige keer ook wel gezien: kennelijk was zij op de hoogte van wie Jezus was, dat lijkt me nogal evident. Er was iets groots met haar gebeurd dat een geweldige betekenis voor haar had gehad. Vandaar ook dat zij deze daad stelt: dat ze Jezus' voeten kust en zalft, en dat dat zo aangrijpend beschreven wordt. En zij had veel lief. Waarom? Zij had een woord van de Heer vernomen en dat had zijn uitwerking gehad in haar leven. Daar gaat het allemaal om: om dat Woord, en om daar geheel ons vertrouwen op te kunnen en te mogen stellen. Als ik dat gezegd heb, komen we eigenlijk al vanzelf bij hoofdstuk 8. Van hoofdstukindelingen hoef je je verder niets aan te trekken, maar in dit geval is het wel heel logisch dat er een nieuwe passage begint. Laten we daar gewoon mee verdergaan, en wel vers voor vers. Dat is het makkelijke van dit soort studies: je hoeft niet van tevoren te plannen welke teksten je neemt; we gaan gewoon door het hoofdstuk en we zien vanzelf wel wat we daarbij tegenkomen. En dan staat er: ▶ 03:41 De Rondgang Door Galilea ↑ hoofdstukken "En het geschiedde daarna" – "kort daarna", zegt de NBG-vertaling, en dat zou inderdaad wel het geval zijn, maar letterlijk staat er gewoon: "En het geschiedde daarna dat Hij van stad tot stad en van dorp tot dorp trok." In het Grieks staat er een bepaald idioom, maar daar komt het inderdaad op neer. Je vindt die uitdrukking wel vaker in de evangeliën. Je moet je realiseren dat tot dit moment – en dat verandert pas in het volgende hoofdstuk, bij Lucas 9 vers 51, dat zullen we te zijner tijd wel zien – Jezus' bediening geconcentreerd was in Galilea. Daar lees je dat Jezus Zijn aangezicht richtte om naar Jeruzalem te reizen; dan wordt de oriëntatie anders. Maar tot dusver is eigenlijk Zijn hele bediening geconcentreerd in Galilea, en meer in het bijzonder was Capernaüm de uitvalsbasis. Je leest ook ergens in de evangeliën dat zich daar Zijn huis bevond. Hij was weliswaar opgegroeid in Nazareth, maar Hij woonde in Capernaüm. Hier wordt gesproken over: "van stad tot stad en van dorp tot dorp". Je leest allerlei plaatsnamen in dat verband: Chorazin, Bethsaïda, Nazareth en Naïn – er zijn er ongetwijfeld nog wel meer te noemen. Die plaatsen worden bij name genoemd, maar het is hier heel duidelijk dat Hij kennelijk systematisch de steden en dorpen rondtrok. Het is opmerkelijk om er in dit verband even op te wijzen dat zowel in Mattheüs als in Markus en nu dus ook in Lucas vooral die bediening in Galilea benadrukt en beschreven wordt. Eigenlijk wordt alleen in het Johannes-evangelie heel vaak melding gemaakt van Zijn werkzaamheden in Judea, en een groot gedeelte van de geschiedenissen in het boek Johannes gaat daar ook over. Niet uitsluitend natuurlijk, want je leest bijvoorbeeld ook over de bruiloft te Kana, maar er wordt veel meer aandacht gegeven aan wat Jezus in Jeruzalem heeft gedaan en bij allerlei hoogtijden. U moet zich realiseren dat Joodse mannen geacht werden drie keer per jaar naar Jeruzalem op te trekken. Je leest ook van de Here Jezus dat Hij dat deed – als u het mij vraagt vier keer, in ieder geval drie keer, maar ik denk zelfs vier keer. Afgelopen zaterdag is dat nog eventjes door mij of Gerard genoemd tijdens die studiedag over de zeventig jaarweken en de bediening van de Here Jezus, die drieënhalf jaar geduurd heeft. Vanaf Zijn doop in de Jordaan tot aan Zijn lijden en sterven was het drieënhalf jaar. Vandaar ook dat, als Hij in het najaar is begonnen met Zijn bediening, Hij in het voorjaar stierf en opstond. Dat is dus met Pesach geweest. Dan heeft Hij vier keer het Pesach gevierd. De vierde keer is het Pesach waarbij Hij daadwerkelijk ook geslacht is als het ware Paaslam. Al die keren worden in het Johannes-evangelie genoemd. Met name vanaf het begin van Jezus' bediening tot aan het einde worden juist die gelegenheden beschreven: Pesach, maar ook dat Hij bij het Loofhuttenfeest daar was, of je leest een keertje dat Hij daar was met Chanoeka, het feest van de tempelvernieuwing. Die dingen vind je weer niet in Mattheüs, Markus en Lucas. Juist de combinatie, het vergelijken van Schrift met Schrift, geeft je een compleet beeld; dat zijn allemaal puzzelstukjes die op die manier in elkaar passen. Dan staat er daarna dat Hij van stad tot stad en van dorp tot dorp trok. En u weet het: als ik cursiveer in de tekst, dan wijst dat op een afwijking van de NBG-vertaling. Want zo staat het niet in de NBG-vertaling: "verkondigende het evangelie van het Koninkrijk". Eigenlijk staat hier twee keer een werkwoord, namelijk herautend en evangeliserend. Bij "verkondigend" heb ik op zich niet zoveel moeite met het woord, maar de gedachte is eigenlijk die van proclameren of herauten. Iets met luide stem bekendmaken als een nieuwsfeit, zoals een heraut dat doet. Dat wordt in de NBG-vertaling meestal vertaald met "verkondigen", maar bij verkondigen denk ik toch vooral – dat kan aan mij liggen – aan een preekstoel of zoiets. Maar dat is niet de gedachte; de gedachte is dat je en plein public iets als een nieuwsfeit brengt. En "evangeliserend", want het is hier ook geen zelfstandig naamwoord, maar "het goede bericht brengende", evangeliserend. Hij heraut, Hij maakt iets bekend, en die herautboodschap is daadwerkelijk een blijde tijding. Vandaar dus: evangeliserend. Ook dat roept natuurlijk allerlei associaties op, maar dit is de meest letterlijke weergave: herautend, evangeliserend. En wat was dat goede bericht dan? Wel, het Koninkrijk van God! En de twaalf waren samen met Hem. Dat sluit trouwens ook aardig aan bij het onderwerp van afgelopen zaterdag. Toen de Here Jezus optrad, zei Hij dat ook. Dat is heel bijzonder zoals dat in de evangeliën beschreven wordt: Hij kondigt het aan. Hij was gedoopt in de Jordaan, en de periode van de 69 jaarweken was ten einde. Dan lees je over zeven en 62 weken tot op Messias de Vorst. Dat wil zeggen dat Messias de Vorst zou komen na die periode. Met andere woorden: wanneer Hij daadwerkelijk gezalfd wordt, de Mashiach wordt, toen was die termijn vervuld. En daarmee maakte Hij als een nieuwsfeit, maar ook als een geweldige blijde tijding bekend: de tijd die ooit door Daniël is aangekondigd, is nu verstreken en zie daar, Hij is er! Daarmee is de Messias, de Vorst, gekomen en het Koninkrijk van God nabij, binnen handbereik gekomen. Daar zit natuurlijk heel wat aan vast, maar dat is wat Hij daar bekendgemaakt heeft. Dat brengt ons meteen bij een andere gedachte: dat het hier ook weer typisch Israëlitisch is. Ik heb dat de vorige keer bij aanvang van de Bijbelavond geloof ik ook meteen benadrukt: als we het hebben over de evangeliën, dan hebben we het over de beschrijving van de Here Jezus in Zijn rondwandeling op aarde. Hij was gezonden tot het huis van Israël. Dat typeert Zijn hele bediening, dat was zelfs Zijn exclusieve bediening, en het is bij hoge uitzondering dat Hij daarvan afwijkt. Maar inderdaad: het Koninkrijk van God... Hij predikt tot een koninklijk geslacht, want dat is wat het volk van Israël immers was. Bovendien wordt dat heel sterk onderstreept door de twaalf die hier genoemd worden. Dat linkt natuurlijk direct weer aan de twaalf apostelen, maar ook aan de twaalf stammen van Israël; dat ligt er nogal dik bovenop. Een soortgelijke uitdrukking tref je ook in Mattheüs 9, en chronologisch komt dat trouwens met elkaar overeen. Lucas 8 vers 1 staat in dezelfde setting als Mattheüs 9 vers 35. Daar lees je: "En Jezus ging alle steden en dorpen langs" – vrijwel dezelfde uitdrukking, met dat verschil dat hier nog benadrukt wordt: alle steden. Met andere woorden: zoals ik zojuist al zei, het was echt een systematische rondgang in heel Galilea. Dat was het terrein waar Hij werkzaam was: alle steden en dorpen langs, en Hij leerde in hun synagogen. Er komt hier trouwens nog een werkwoord bij, want het is niet alleen herauten en een blijde tijding brengen (evangeliseren), maar ook leren. Maar het is ook nog eens een keertje onderwijs geven. En dat deed Hij; Hij leerde in hun synagogen. Dus daar, in die Joodse setting, heeft Hij onderwijs gegeven, ook over die dingen. En er staat bij: Hij herautte het evangelie van het Koninkrijk. De beloofde Koning was gekomen en daarmee het Koninkrijk ook nabijgekomen, en dat is op zichzelf al een blijde tijding, omdat men daar altijd naar uitkijkt. En dus ook vanuit de Schriften heeft Hij onderwezen. We weten bijvoorbeeld dat Hij daar in de synagoge van Nazareth kwam, en dan krijgt Hij een schriftrol aangeboden van Jesaja, en dan leest Hij voor. Zijn toelichting was trouwens uiterst kort, maar wel heel krachtig. Want Hij leest voor over de Gezalfde die gekomen is om te verkondigen, en dan gaat Hij zitten. En iedereen keek naar Hem: vertel eens? Hij zei: "Heden is dit Schriftwoord in uw oren vervuld." Nou, dat was het. Maar dat werd niet erg verwelkomd. Sterker nog, Hij werd meteen de synagoge uitgejaagd. Ja, daar kwam het toch op neer. Heel bijzonder trouwens. Hij herautte dus, Hij onderwees in hun synagogen. Hij herautte het evangelie van het Koninkrijk, en begeleidend bevestigde Hij dat dus ook met wondertekenen, die ook karakteristiek waren voor het feit dat Hij de Gezalfde van Gods wege is. En Hij genas alle ziekte en alle kwaal, zonder één uitzondering. Als er toch één bewijs is van het feit dat Hij daadwerkelijk de beloofde Koning is! Dit zijn geen flauwe charismatische spelletjes of trucjes of campagnes en zo. Nee, dit hoorde bij Zijn bediening en Hij bewees het dus ook daadwerkelijk. Oké, en dan staat erbij, terwijl Hij Zijn rondgang daar in Galilea deed, met de twaalven die Hem daarbij hielpen en ondersteunden. Maar dat niet alleen... ▶ 15:56 De Vrouwen Die Jezus Vergezelden ↑ hoofdstukken Er waren ook nog enige vrouwen. Er staat namelijk bij: "en enige vrouwen", wat wil zeggen dat zij kennelijk deel uitmaakten van dat gezelschap dat rondtrok. En die vrouwen die hier bij name genoemd worden, waren genezen van boze geesten en van ziekten. Dat wordt heel vaak aan elkaar gekoppeld. Er is een verklaring die zegt dat het eigenlijk synoniem is, dat wil zeggen: boze geesten, namelijk van ziekten. De hele gedachte is dan dat het dubbelop is, zoals een stijlfiguur, een hendiadys: je zegt twee dingen, maar het is één ding. Net zoals wanneer ik zeg: "de God en Vader van onze Heer Jezus Christus" – dat zijn er niet twee, dat is God, namelijk de Vader. Zo zou je dit woordje 'en' ook kunnen opvatten: genezen van boze geesten, namelijk van ziekten. Dat is een manier om dat te benaderen. Maar je kunt natuurlijk het woordje 'en' ook als een plus opvatten: het één, maar ook het ander. Ik denk inderdaad niet dat het helemaal hetzelfde is. Boze geesten maken je vaak wel ziek, dat wel, maar omgekeerd is het natuurlijk niet altijd zo dat wie ziek is, behept is met boze geesten. Overigens, geesten, boze geesten: dat is echt wat hier staat. We zullen straks nog een ander woord tegenkomen, maar het woordje pneuma is heel breed. We kennen allemaal het Griekse woord wel een beetje: pneuma. Het Hebreeuwse woord loopt daarmee parallel en heeft vrijwel dezelfde gedachte: dat is het Hebreeuwse woord ruach. Ruach heeft de betekenis van wind, van adem, van geest. Ik vind dat eigenlijk de mooiste omschrijving van het begrip: het woord pneuma of geest zegt eigenlijk niet zozeer wat het is, maar iets over ons onvermogen om het te zien. Geest staat voor kracht die je niet kunt zien; het zegt dus eigenlijk meer over ons onvermogen. Vandaar ook: de wind kun je niet zien, maar je ziet de uitwerking ervan wel. Adem kun je niet zien, maar zonder dat kun je niet leven; je kunt de effecten van adem zien. Dat geldt voor geest in het algemeen ook. Boze geesten... maar God is ook geest, Die kun je ook niet zien. Geest is gewoon alles wat je niet kunt zien. En in dit geval geldt dat ook voor de menselijke geest: gewoon dat vermogen om te denken, dat is ook een bepaalde kracht, maar het is onwaarneembaar of in ieder geval onzienlijk. In dit geval waren ze genezen van die boze geesten; het is een onzienlijke invloed of kracht. Waar het specifiek over gaat, wordt hier niet zo gezegd, maar het moet duidelijk zijn dat deze vrouwen zeer kwalijk waren aangedaan. En het was de Heer die hen daarvan had genezen, en ook van ziekten. Dan worden er twee met name genoemd. ▶ 20:18 Maria Magdalena en het Begrip Demonen ↑ hoofdstukken En over één van hen hadden we het zojuist al even: namelijk Maria. Maar ja, welke? Want er zijn er nogal wat, hoor. Ga ze maar eens een keertje na in het Nieuwe Testament; je komt er zo vijf of zes tegen. Ik zeg het even voor de vuist weg, maar volgens mij kun je er zo vijf of zes opnoemen: Maria van Klopas, Maria de moeder van Jezus, Maria Magdalena... Help me even, er zijn er nog meer. Die zoeken we nog wel even op. Maar in ieder geval, dat is net zoiets als wanneer je in Nederland Jan heet. Welke Jan bedoel je dan? Dat zie je ook in dorpen waar heel veel mensen dezelfde achternaam hebben; daar hebben ze een bijnaam nodig om zich te onderscheiden. Dat is de reden waarom je een bijnaam krijgt. Deze Maria had de bijnaam 'van Magdala', eigenlijk letterlijk een Magdaleense. Dat heeft ermee te maken dat Magdala aan het Meer van Gennesaret ligt, oftewel Kinneret. Kinneret betekent harp; het meer heeft immers de vorm van een harp. Hier ligt Kafarnaüm, Bethsaïda, Tiberias en hier ligt Magdala. Zij was een Magdaleense en zo werd ze onderscheiden; ze werd niet zomaar Maria genoemd, maar dat was haar bijnaam. Het loutere feit dat Lucas haar hier zo noemt, geeft al aan dat hij haar introduceert als een nieuwe persoon. Stel je voor dat zij dezelfde zou zijn geweest als die zondares uit het voorgaande hoofdstuk; dat is heel onlogisch, want dan had ze daar die naam al gekregen en niet pas hier. Ze wordt hier echt als een nieuw figuur op het toneel geïntroduceerd, als ik het zo mag formuleren. Zij is dus heel duidelijk niet dezelfde als de zondares in het voorgaande gedeelte. Hier lees je dan van haar: ik had het zojuist over boze geesten, en in het Grieks wordt er dan inderdaad gesproken over boze geesten (pneumata ponēra). Maar hier is de term een andere. Dan zie je hoe dat met concordant vertalen werkt. In de NBG-vertaling staat hier bij vers 2 'boze geesten'. En dat klopt, want er staat in het Grieks pneumatōn en kwaadaardige, dus boze geesten. Dat is een heel duidelijke en correcte weergave. Maar als je hier vervolgens leest: 'van wie zeven demonen uitgegaan waren', dan wordt dat in de NBG-vertaling weer op dezelfde wijze benoemd met 'boze geesten', terwijl er in de grondtekst gewoon daimonia staat, dat wil zeggen demonen. Dat is niet concordant vertaald. Dan suggereert de vertaling dat er eenzelfde begrip gebruikt wordt, maar het is iets heel anders. Ik zeg niet dat het niets met elkaar te maken heeft, maar de wijze waarop Lucas het hier beschrijft en benoemt, is gewoon heel anders. En dat zou tot uitdrukking moeten komen in de weergave. Als je zo dicht mogelijk bij de bron en de grondtekst wilt blijven, dan is dit heel verwarrend. Te meer omdat het woordje 'demonen' gewoon een bekend begrip is. Waarom zou men hier dan van afwijken? Waarom heeft men hier niet gewoon vertaald: 'van wie zeven demonen waren uitgegaan'? De noodzaak daarvan ontgaat me geheel. Ik moet er wel bij zeggen dat vertalingen vaak problematisch zijn doordat bepaalde woorden een eigen leven zijn gaan leiden. In onze taal roept het gedachten op die vreemd zijn aan de brontaal en aan hoe het in de Bijbel bedoeld is. Dat geldt trouwens ook voor het woordje 'demonen', want wij denken bij demonen allemaal aan iets afschuwelijks. Nogmaals, ik beweer niet dat een demon niet afschuwelijk kan zijn, maar het woordje 'demon' is in het Grieks op zichzelf een neutraal woord. Wist u dat? Dat kunnen wij ons haast niet meer voorstellen. Iemand die tegenwoordig in onze taal gedemoniseerd wordt, dat is ongeveer het ergste wat je kan overkomen: tot een demon verklaard worden. Maar in het Grieks van het Nieuwe Testament is dat niet de gedachte. Een demon was de normale Griekse aanduiding voor de godheden van de Grieken. Kijk maar eens naar een paar voorbeelden in Handelingen 17 en 1 Korinthe 10. Handelingen 17 is heel apart. Daar lees je dat Paulus in Athene is en op de markt spreekt over Jezus en over de opstanding. In het Grieks is opstanding Anastasis. Wat dachten die Grieken daar op de markt? 'O, hij heeft twee nieuwe goden; hij spreekt over twee andere demonen.' Dat was geen belediging aan het adres van Paulus, maar een puur misverstand: zij hoorden hem spreken over Jezus en over Anastasis, en toen dachten ze dat hij een verkondiger was van vreemde goden. Zo staat het in onze vertaling, maar er staat gewoon dat hij een verkondiger is van vreemde demonen, oftewel godheden die zij nog niet kenden. En als Paulus vervolgens wordt uitgenodigd om op de Areopagus zijn verhaal te doen — waar hij graag gebruik van maakte — dan lees je dat hij begint met een compliment: 'Ik heb vastgesteld, toen ik de stad rondging, dat u in alle opzichten zeer godsdienstig bent.' Maar daar staat letterlijk deisidaimonesterous: vervuld van ontzag voor demonen, voor godheden. Daarmee beledigde hij de Atheners niet; het was gewoon de manier waarop zij hun goden aanduidden als demonen. Het woord zelf is in het Grieks dus neutraal. Voor een Jood natuurlijk beslist niet, want voor hen is er maar één God en deugen alle vreemde goden niet. Maar voor de Grieken en alles wat niet-Joods was, was het een neutraal begrip; het waren gewoon hun godheden. Er staat in de Griekse vertaling van Psalm 96, in de Septuaginta: 'Alle goden der volkeren zijn demonen.' Dat is de kern: wat zijn demonen? Dat zijn de goden van de volkeren, dat is het. Geen Griek in die dagen zou daar bezwaar tegen hebben gemaakt of zich beledigd hebben gevoeld. Maar om weer even helemaal terug te komen op deze Maria: zij was dus bezeten door — of gedemoniseerd met — zeven demonen. Er wordt verder niet beschreven wat voor kwaadaardige machten of boze geesten dat precies waren. Maar zeven stuks, dat is heel wat. Ik kan daar wel over gaan speculeren, maar dat kunt u ook, dus laten we dat maar achterwege laten. Het belangrijkste van die zeven demonen is: die hád ze, maar nu niet meer. Ze waren uitgegaan. Ze zaten er ooit in, maar nu waren ze eruit gegaan en had ze er geen last meer van. Deze Maria dus, de Magdaleense. ▶ 29:57 Johanna, Suzanna en het Dienen met Bezit ↑ hoofdstukken En dan was er nog een dame die in dat gezelschap een grote rol speelde, of in ieder geval die daar diende en meetrok: ene Johanna. Haar komen we nog één keer tegen in het Lucasevangelie, wel helemaal aan het einde. Zij is een van de vrouwen – Maria van Magdala wordt daar dan ook weer genoemd – die vroeg in de morgen aankomen bij het graf van de Heer Jezus. Daar wordt deze Johanna weer genoemd. Hier wordt ze nog wat speciaal geïntroduceerd, want zij was de vrouw van ene Chusas. Die man komen we verder nooit meer tegen, maar wat het aardige is: hij had nogal een belangrijke functie. Hij was namelijk opzichter van Herodes, of de rentmeester – dat is eigenlijk weer een ander woord – of, zoals de Concordant Version waar ik nogal enthousiast en lovend over ben het vertaalt: de manager. En aangezien het gaat om Herodes Antipas – want over die Herodes hebben we het, dat was de heerser over de Joden in die dagen – betekent dit dat het gezelschap van de Heer Jezus en de vrouwen die meetrokken connecties hadden in de hoogste regionen, met het hof van Herodes Antipas. Het feit dat Johanna zo nadrukkelijk wordt aangeduid als de vrouw van Chusas wekt de suggestie dat hij een hoge positie had en vermoedelijk ook niet onbemiddeld was, en dus in staat om hen te ondersteunen. En dan was er nog eentje die Lucas noemt: Susanna. In het Hebreeuws heet dat Shoshanna. In het moderne Ivriet betekent dat roos. Dat weet ik zo goed omdat ik destijds rozenkweker was en een Israëlische collega had die het altijd over Shoshanna had. In de Bijbel wordt de naam ook genoemd en daar wordt het weer vertaald met lelie. Hoe dat precies zit weet ik eigenlijk nog steeds niet, maar in ieder geval... Er is trouwens ook een bekend apocrief boek dat zo heet: Susanna, over een figuur die een rol speelt in verband met de geschiedenis van Daniël, maar dat staat niet in de Bijbel. Verder wordt zij in het evangelie nooit meer genoemd. Maar deze drie vrouwen, die kennelijk toch wel prominent waren, worden hier door Lucas met name genoemd. En er waren er nog vele anderen. Dat klinkt vrij indrukwekkend: vele anderen die hen dienden met hetgeen zij bezaten. 'Dienden', dat is gewoon het Griekse woord diakoneo. Ze waren dus daadwerkelijk dienstbaar met hun bezittingen. Je mag aannemen dat ze zorg droegen voor alle mogelijke materiële voorzieningen, zoals maaltijden en overnachtingen. Moet je je voorstellen: als je zo met de twaalf discipelen en die vrouwen rondtrekt, daar komt heel wat bij kijken om dat allemaal te organiseren. Er moet gegeten en gedronken worden, er moeten slaapplaatsen zijn; daar komt praktisch en financieel heel wat bij kijken. Hier krijg je eigenlijk een kijkje achter de schermen van hoe dat gegaan moet zijn. Deze vrouwen worden bij name genoemd, maar er waren dus nog vele anderen die hen dienden met hetgeen zij bezaten. Ik probeer het me gewoon praktisch voor te stellen: als je zo rondtrekt, waren er op de verschillende locaties waar ze kwamen telkens weer vrouwen en mannen dienstbaar om onderdak en verzorging te bieden. Dit gedeelte vormt eigenlijk nog een apart stukje, een introductie, waarna in mijn bijbel een nieuwe perikoop begint. ▶ 35:02 Veel Volk Stroomt Samen en Spreken Door Gelijkenissen ↑ hoofdstukken Toen er nu veel volk samenstroomde en uit elke stad mensen tot Hem kwamen... Dat is wel apart als je dat eens goed en aandachtig leest. In vers 1 staat immers dat Hij van stad tot stad naar hen toe ging, en dan in het vierde vers komen zij stad voor stad naar Hém toe. Dus Hij ging naar hen en zij kwamen bij Hem, en het ging om veel volk dat samenstroomde. Toen er nu veel volk samenstroomde en uit elke stad mensen tot Hem kwamen, sprak Hij door gelijkenis. Dat woordje 'een' moet je eigenlijk weglaten. Het woord 'gelijkenis' is in het Grieks parabolē. Para is een voorzetsel en bolē komt van een werkwoord dat letterlijk 'werpen' betekent – denk aan een bal in onze taal, dat is nog herkenbaar. Het idee is dat iets naast iets anders geworpen wordt ter vergelijking. Je hebt iets en er wordt iets naast geworpen om het te vergelijken. Vandaar ook een gelijkenis: het lijkt erop en er wordt een vergelijking van het een en het ander gemaakt. Let erop: er staat niet dat Hij een gelijkenis vertelt, maar gelijkenis is de wijze waarop Hij vertelt, waarop Hij spreekt. Hij spreekt middels gelijkenis, door gelijkenis. Dus Hij spreekt niet linea recta, maar vergelijkenderwijs. Pas in vers 9 lees je dat het uitgelegd wordt. Maar laten we eerst nog eventjes verder lezen voordat we... Ja, deze gelijkenis die nu geïntroduceerd wordt. Ik realiseer me nu dat ik hier al een keertje eerder over gesproken heb, toen we het hadden over de verborgenheden in het Nieuwe Testament. Toen waren we bij Mattheüs 13, waar Jezus het huis uitgaat, bij de zee gaat zitten, in een schip gaat en in gelijkenissen gaat spreken. De eerste gelijkenis die Hij dan uitspreekt, is de gelijkenis van de zaaier, die we hier nu ook aantreffen. Of dit dezelfde gelegenheid is geweest, weet ik niet. Kijk, je moet je realiseren: als de Heer rondging in de dorpen en steden, heeft Hij natuurlijk heel dikwijls – mag ik aannemen – ook dingen naar voren gebracht die Hij eerder al naar voren gebracht had. Hij bracht heus niet iedere keer iets nieuws. Als je iets proclameert, vertel je immers iets wat je eerder ook al op een andere locatie verteld hebt. Hij vertelt hier dus een gelijkenis, en daar in Mattheüs 13 wordt een heleboel gelijkenissen verteld: van de zaaier, van het onkruid, van het mosterdzaad – wel zeven of acht gelijkenissen. Daar in Mattheüs 13 wordt het helemaal uitgebreid uitgelegd, maar hier iets minder uitgebreid. Maar laten we eerst gewoon lezen wat de gelijkenis zelf is. Wat vertelt de Heer dan? Daar kunnen we vrij kort en snel doorheen gaan, omdat we vooral geïnteresseerd zijn in de betekenis. Maar dan staat er dit: ▶ 39:08 De Gelijkenis van de Zaaier ↑ hoofdstukken De zaaier — niet een, maar dé zaaier — ging uit om zijn zaad te zaaien. Ja, dat is heel apart: drie keer dat zaaien. Dat klinkt saai, maar drie keer wordt het zaad genoemd: de zaaier ging uit om zijn zaad te zaaien. En bij het zaaien viel een deel langs de weg en het werd vertrapt, en de vogelen des hemels aten het op. Ja, zo gaat dat, vooral als je je realiseert dat dit niet zomaar is zoals wij dat vandaag de dag kennen, waar een stuk land keurig begrensd is. In het Midden-Oosten is het allemaal niet zo netjes geploegd en afgegrensd. Hoe dan ook: er viel een deel langs de weg en het werd vertrapt, en de vogelen des hemels aten het op. En dan staat er vervolgens: en een ander deel viel op de rotsbodem. In Mattheüs 13 wordt er nog bij gezegd: waar het niet veel aarde had. Dat is dezelfde gedachte, maar het is wel van belang, want er staat: en toen het opkwam verdorde het. Waarom? Omdat het geen vochtigheid had, of omdat het geen wortel kon schieten vanwege de rotsbodem. Het was op de rotsen — petra, dat is het woord dat gebruikt wordt. En dan een derde categorie van zaad dat ergens terechtkwam: en een ander deel viel midden tussen de dorens, en de dorens kwamen tegelijk op en verstikten het. En tenslotte in vers 8 — hier hoeven we niet al te lang bij stil te staan, de tekst spreekt voor zich: en een ander deel viel in goede aarde. Tot op de dag van vandaag kennen we in het Nederlands nog dezelfde uitdrukking: een woord dat je spreekt kan, en het is de bedoeling dat het, in goede aarde vallen. Dat is direct aan deze gelijkenis ontleend. Een ander deel viel in goede aarde, en toen dat opgekomen was, bracht het honderdvoudige vrucht voort. In zowel Mattheüs als Markus wordt deze gelijkenis ook vermeld. Daar wordt er dan nog bij vermeld dat dat trouwens in verschillende maten vrucht droeg, namelijk dertigvoudig, zestigvoudig, honderdvoudig. Hier bracht het alleen honderdvoudige vrucht voort. Dit zeggende — Hij heeft dit dus zo verteld — riep Hij... Let op de werkwoorden: het voorgaande zei Hij, en het navolgende riep Hij. Het ene vertelde Hij in alle rust, het andere roept Hij. De suggestie is: met luide stem vertelde Hij dat, met de bekende woorden: wie oren heeft om te horen, die hore! Daar zijn oren voor bestemd, maar het loutere feit dat je iets hoort, wil nog niet zeggen dat je het werkelijk hoort. Want horen en horen is twee. Nee, horen en horen is vier in dit geval! Want hier waren vier categorieën, we zullen het straks ook zien. Er waren vier groepen waar het zaad terechtkwam, en waar dat een beeld van is, zullen we straks zien. Maar het gaat allemaal om mensen die iets horen: ze hebben het gehoord, ze hadden oren, en toch hoorden ze het niet echt. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn, maar horen en horen is twee. En feitelijk kun je het nog verder onderverdelen. Laten we het even kort samenvatten. Dat wat op de weg terechtkwam: ook zij hoorden het, maar dat werd weer weggenomen. Vervolgens kwam er een deel op de rots: ook zij hoorden het, maar dat geloof was slechts tijdelijk. En dan een deel dat in de dorens terechtkwam: ook zij hoorden het, maar dat werd vervolgens verstikt. En dan dat wat in de goede aarde terechtkwam: ook zij hoorden het, en dat droeg vrucht. De overeenkomst in al die gevallen is: ze hadden wel het woord gehoord met hun oren, maar de uitwerking verschilde nogal. En dan krijg je een prangende vraag. Dat is ook wat ik me herinner van twee, drie seizoenen geleden — zeker weet ik het niet meer — toen we het over Mattheüs 13 hadden. Toen kwam deze vraag ook naar voren. En ik moet zeggen: iedere keer als ik eraan denk en als ik het toelicht, wekt dat een glimlach. Het is heel eigenaardig, haast humoristisch. Feitelijk is het humoristisch, als het niet zo tragisch was wat erachter schuilgaat. ▶ 45:25 Waarom Jezus Spreekt in Gelijkenissen ↑ hoofdstukken Namelijk: waarom vertelde de Heer Jezus nou gelijkenissen? In dit geval vragen zij wat deze gelijkenis mocht zijn. Het idee is: waarmee correspondeert dit? Ik bedoel, je kan wel iets vertellen over een zaaier en zaad, en het komt hier en het komt daar terecht, maar gaat het daarom? Nee natuurlijk niet, daar gaat het niet om. Maar waarmee vergelijk je het? Dat is de vraag, en dat is de vraag die de discipelen hier ook hebben. En dan zegt Hij vervolgens: jullie is het gegeven de geheimenissen van het Koninkrijk van God te kennen. Ik heb hem hier ook onderstreept, maar ik wil het graag ook nog even mondeling toelichten. Het is júllie, zegt Hij tegen de discipelen – dat zijn leerlingen die daar zijn – gegeven de geheimenissen te kennen. Ik denk dat je dat niet genoeg kunt benadrukken, want het geeft aan dat het geen kwestie is van slimheid. Het is niet zo dat die discipelen zulke goede rapportcijfers op school hadden en dat ze het daarom snapten. Nee, dat is het niet. Het is geen kwestie van IQ en al helemaal niet van prestatie, maar het is je gegeven. Trouwens, helemaal op de keper beschouwd geldt dat ook voor je IQ: wat heb je dat je niet ontvangen hebt? Ik zou niks weten. Er is – ik durf het zo wel te poneren – niets wat je niet hebt ontvangen. Alles wat ik heb, dat heb ik van mijn Vader. Alles wat ik ben, dat ben ik door mijn leven... en ik kan daar alleen maar amen op zeggen. Ik vind het zo mooi; ik had het net over Handelingen 17, over Paulus op de Areopagus. Daar spreekt hij over een God die hemel en aarde gemaakt heeft. En dan staat er dat Hij aan allen leven, adem en alles geeft. Dus ja, als je leeft, oftewel ademt... want dan heb je weer zo'n hendiadys: leven en ademen. Leven, dat is adem, en als je de laatste adem uitblaast, dan is het leven weg. Maar dat vind ik zo mooi dat hij zegt: Hij, de God van hemel en aarde, die aan allen – iedereen dus – leven en adem geeft. En mocht je denken dat daar iets van uitgesloten is: Hij geeft álles. Dus noem maar iets op, je hebt het altijd maar gekregen. Dat is een waarheid die mij heel dierbaar is, mag ik wel zeggen. Ik vind het zo geweldig om daaraan te denken, omdat het namelijk ook alle roem uitsluit. Iedereen die eerlijk is, moet erkennen dat dit de waarheid is. Je kan toch niks verzinnen waarvan je zegt: ja, dat heb ik van mezelf. Nee, je hebt het gewoon gekregen. Er kunnen allerlei factoren zijn, je genen bijvoorbeeld, maar die heb je ook gekregen hoor. Je afkomst en alles: je hebt het zomaar gekregen. Dat is de Bijbelse waarheid. Daarmee is gezegd: alle roem is uitgesloten. En nou zegt Hij tegen de discipelen: het is jullie gegeven. Jullie. Niet de scharen, maar jullie is het gegeven. Om wat te kennen? Dat loutere feit van het kennen is natuurlijk al het meest basale. Het is geweldig om je te realiseren dat je gezondheid krijgt – of niet. Maar het is letterlijk een mooi woord: een ge-geven. Zoals het oor dat hoort; ik heb er nog niet zo lang geleden over mogen spreken uit Spreuken: het oor dat hoort, het oog dat ziet, beide heeft de HEER gemaakt. Je bent er toch niet trots op dat je kunt zien of dat je kunt horen? Mijn gehoor is niet bepaald meer wat het wezen zou moeten zijn, maar wie ben ik? Je neemt iemand toch niet kwalijk dat hij doof is? Je bent blij als jij wel in staat bent om goed te horen. Dat is helemaal gegeven. Maar dat geldt geestelijk net zo. Het is zo ontzettend waar en zo fundamenteel om te realiseren dat als je het Woord gehoord hebt, maar ook als je het Woord verstaat, het kent en mag begrijpen, dat dit ook is omdat Hij jouw ogen daarvoor geopend heeft, je oor heeft laten horen en je hart daarvoor geopend heeft. Als je erover nadenkt, is het haast een open deur intrappen; het is zo vanzelfsprekend en zo logisch. Maar het is één ding om de logica ervan te onderkennen, en het is een ander ding om ook werkelijk te beseffen dat je helemaal niets van jezelf hebt en dat je het allemaal te danken hebt aan Hém. Inderdaad, omhoog – dat zeg ik voor degenen die later de mp3 beluisteren. Jullie is het gegeven de geheimen van het Koninkrijk van God te kennen. En dan moet ik er trouwens nog even iets bij zeggen: de geheimen. In het Grieks staat daar het woordje mysteria. Daar hebben we een heel seizoen over gesproken, over die geheimenissen. Maar om even het geheugen op te frissen: mysteria is ook weer zo'n woord dat rechtstreeks vanuit het Grieks in het Nederlands terecht is gekomen. Maar dat is ook weer zo'n typisch voorbeeld van een woord dat in het Nederlands een betekenis heeft gekregen – mysterie – die niet overeenkomt met de oorspronkelijke Bijbelse gedachte. Een mysterie is namelijk niet iets zoals wij het meestal bedoelen en opvatten: iets wat raadselachtig is of onverklaarbaar. Men zegt bijvoorbeeld over de leer van de Drie-eenheid, als je naar Bijbelse bewijzen vraagt: dat moet je niet doen, want het is een mysterie. Het is heel onlogisch, je kunt het niet bewijzen, en dan wordt het iets raadselachtigs en onverklaarbaars. Maar dat is niet de Bijbelse betekenis! De Bijbelse betekenis is dat een mysterie iets is wat verborgen is, zolang het niet bekendgemaakt is. Niks onverklaarbaars; het is dus niet mysterieus – dat is het woord dat ik in dit verband moet gebruiken. Een mysterie is dus niet mysterieus. Een mysterie is iets wat verborgen is zolang het niet geopenbaard is. En het Koninkrijk van God kent ook zijn geheimen, zijn verborgenheden. In feite leven wij nu ook in de tijd dat het Koninkrijk er wel is, maar verborgen is. De Koning is verborgen, zijn lichaam is verborgen. Het is er wel, maar het is verborgen. Maar dat is niet mysterieus. Nee, dat zijn heel andere gedachten. En dan komt vervolgens de tegenstelling. Hij zei: het is jullie gegeven de geheimenissen van het Koninkrijk van God te kennen, maar aan de overigen worden zij gepredikt in gelijkenissen, opdat zij ziende niet zien en horende niet begrijpen. Dit is echt heel elementair om überhaupt de zin van gelijkenissen te verstaan. Want hier wordt gewoon rechtstreeks en rechttoe rechtaan gezegd: jullie kennen de geheimen, maar de overigen die dit ook allemaal horen, kennen het niet. Die kennen het geheim niet, want die hebben alleen maar de gelijkenis gehoord, het mooie verhaal. En dan helemaal sterk: er staat ook nog bij dat dit met opzet is! Namelijk: opdat zij ziende niet zien. Terwijl ze het met hun ogen waarnemen – bijvoorbeeld dat Jezus het huis uitgaat en bij het meer gaat zitten, of in het schip vanaf het water het land toespreekt. Dat zagen ze voor hun ogen gebeuren, maar de betekenis ontging hen. En dat was zelfs de opzet. Moet je nagaan dat je predikt met de opzet dat je publiek jou niet begrijpt! Een deel van de mensen althans, zo moet ik het zeggen: jullie wel, de rest niet. Want de overigen, dat slaat op de buitenstaanders. In Marcus 4 wordt dat ook gebruikt, en in Mattheüs 13, en hier in Lucas 8. In Marcus 4 is dat in vers 8 en 9... Zullen we het even opzoeken? Ja, niet omdat ik je niet geloof, maar zo staat het er. Dus ik vind het wel mooi dat je dat onderscheid maakt met die twee groepen. Ja, oké. Lucas 4... oh, Marcus 4 vers 8. Je hebt hem net al even aangehaald. Oh ja, "en het overige viel in goede aarde", maar die bedoel je niet? Ja, maar dan zegt Hij, als Hij alleen is met de discipelen... Oh ja, dat is vers 11. Vers 11: "Hij zei: U is gegeven het geheimenis" — het enkelvoud — "van het Koninkrijk Gods, maar tot hen die buiten staan komt alles in gelijkenissen." En dat zijn... ja precies, dat zijn de overigen. Dat is heel sterk, want dat betekent dus dat de Heer Jezus binnen is en dan legt Hij het uit. Degenen die buiten zijn, die horen het sowieso natuurlijk niet. En dan geeft Hij nog een reden: opdat zij ziende niet zien en horende niet begrijpen, opdat zij niet op enig moment tot bekering komen. Je hebt dus de uiteenzetting in Matteüs 13, die is het bekendste. Systematisch worden al die gelijkenissen op een rijtje gezet, maar er worden hier toch dingen naar voren gebracht die elders weer niet gezegd worden. Ja, dat is het mooie van Schrift met Schrift vergelijken. Dat "opdat" zie je hier trouwens ook weer, dat is de reden. Waarom horen zij — de overigen, dus die buiten staan zoals Marcus dat noemt — in gelijkenissen? Nou, opdat zij ziende niet zien en horende niet begrijpen. Laten we met die conclusie dan eerst maar eens even gaan pauzeren. Want wat ik met deze dia bedoel: de gedachte is dus niet zoals wijdverbreid gedacht wordt. Als je in het algemeen vraagt: "Waarom vertelt Jezus gelijkenissen?", dan is het standaard antwoord: dat is om dingen duidelijk te maken, didactisch zeg maar. Maar het is precies het omgekeerde! Niet om iets te verduidelijken, maar juist om een betekenis te verbergen. En als je er even over doordenkt, begrijp je het ook. Want van alleen maar een gelijkenis horen word je natuurlijk niet wijzer, en dat was precies de opzet. Ik wil straks — maar dat doen we na de pauze — nog even naar die schriftplaats gaan in Jesaja 6, waar Jezus hier ook heel uitdrukkelijk aan refereert en wat later trouwens ook door Paulus wordt aangehaald in Handelingen 28. Maar laten we eerst even gaan pauzeren als dat goed is. Zou er nog wat zijn? Goed, laten wij weer verder gaan. Dankjewel weer voor al het lekkers wat jullie gemaakt hebben. Het is goed gelukt, zeker! Het valt niet mee om dat te maskeren dan. ▶ 01:00:04 Vervulling van de Profetie van Jesaja ↑ hoofdstukken Wij waren gebleven bij vers 10 van Lucas 8, waar de Heer uitleg of antwoord geeft op de vraag: "Jullie is het gegeven de geheimenissen van het Koninkrijk van God te kennen, maar aan de overigen..." Zoals we zagen – dat blijkt in de praktijk ook uit Marcus 4 – waren dat degenen die buiten stonden. Aan de overigen werd dat niet gepredikt; die hoorden slechts de gelijkenissen, met als opzet en met reden: opdat zij ziende niet zien en horende niet horen. Je leest dat in Matteüs 13 ook. Ik zei al, dat is een paralleltekst: "Daarom spreek Ik tot hen in gelijkenissen..." – dus meervoud – "...omdat zij..." Dat is nog iets minder sterk dan in Marcus en in Lucas, want daar wordt echt "opdat" gebruikt, net weer een verschil. Maar hier staat: "omdat zij ziende niet zien en horende niet horen of begrijpen. En aan hen wordt de profetie van Jesaja vervuld, die zegt: Met het gehoor zult gij horen en gij zult het geenszins verstaan, en ziende zult gij zien en gij zult het geenszins opmerken. Want het hart van dit volk..." Het gaat hier specifiek natuurlijk over het volk waar Jesaja ook toe gezonden was, en de Heer trouwens ook: "...want het hart van dit volk is vet geworden en hun oren zijn hardhorend geworden en hun ogen hebben zij toegesloten, opdat..." – hier staat dan wél "opdat" – "...opdat zij niet zien met hun ogen." Hier wordt dus wel echt dat oogmerk genoemd; er is echt opzet in het spel. De Heer geeft dat doel daarin ook mee: opdat zij niet zien met hun ogen en met hun oren niet horen en met hun hart niet verstaan en zich bekeren – omkeren – en Ik hen daarmee ook zou genezen, herstellen. Ik wees er al even op dat Paulus dit citaat ook geeft in Handelingen 28, helemaal als afsluiting van het boek Handelingen, waarmee ook gezegd is dat de boodschap van redding naar de natiën is gezonden. Dat was Israël ook aangezegd. Het heeft opzet. Net in de pauze werd er nog even op gewezen; ik geef het alleen maar even mee, zonder nu naar de schriftplaats toe te gaan, maar er staat in Deuteronomium 29 – ik meen vers 4, als ik me niet vergis vers 4 en 5 – waar al tegen Israël gezegd wordt aan het einde van de woestijnreis, nadat God hen al die jaren had geleid: de HERE, uw God, heeft u geen ogen gegeven om te zien en geen oren gegeven om te horen tot op de dag van heden. Ook dat woord haalt Paulus dan weer in Romeinen 11 aan. Wat ik daarin opvallend vind: God geeft, maar Hij geeft ook niet. In beide gevallen is Hij degene die daarin Zijn plannen trekt. Ik houd ervan om te zeggen: bij God gaat er nooit iets mis, en dus ook nu niet. Paulus legt dat zo geweldig uit in die hoofdstukken Romeinen 9, 10 en 11: het feit dat er momenteel een omweg gemaakt wordt en dat Israël tijdelijk terzijde staat. God heeft hen nu ook geen ogen gegeven om te zien; het is hen verborgen, maar dat is ook de bedoeling. Daar heeft God een plan mee en op Zijn tijd gaat Hij wat Hij Zich voorgenomen had met de vaderen alsnog oppakken en de draad hervatten. Ja, geweldig om daaraan te denken! En het is een enorm voorrecht als je nu al bij het gezelschap mag horen dat de dingen mag verstaan, als het je gegeven is de geheimenissen te kennen. En het ís je gegeven, daar gaat het maar om. Nou, weer even terug naar Lucas 8. De Heer gaat het nu uitleggen aan degenen die daar binnen zitten. ▶ 01:04:54 Het Zaad Langs de Weg ↑ hoofdstukken Dit is de gelijkenis. Met andere woorden: hoe stond het er ook alweer? Ja, de gelijkenis was gegeven, maar nu gaat Hij vertellen waar het op lijkt of waar het naar verwijst. Nou, dat is niet zo moeilijk: het zaad is het Woord van God, het Woord Gods. In Mattheüs 13 wordt nog eens gezegd: het zaad is het woord van het Koninkrijk. In dit geval dan ook het Koninkrijk dat nu verborgen is, nu nóg verborgen is. Ik vind dat trouwens een prachtige gedachte, zaad. Denk maar aan Jesaja 55: daar lees je ook dat God Zijn Woord zendt en Hij doet altijd wat Hem behaagt. Hij zendt het en Hij geeft brood aan de eter en zaad aan de zaaier. Het zijn wat vrije associaties die ik nu maak, maar ik dacht eraan zojuist en ik vind het prachtig om daaraan te denken. Het gaat er nu ook om dat zaad natuurlijk een schitterend type is van het Woord van God, omdat het leven voortbrengt. Zo wordt het trouwens in de Bijbel meerdere keren uitgelegd: het levende en krachtige Woord van God. Nou, dat is waar dat zaad van spreekt. En dan staat er: die langs de weg zijn, zijn zij die het gehoord hebben. Jazeker. Daarna komt de diabolos – ik houd meer van die aanduiding dan van 'duivel'. Diabolos, daar zit namelijk echt de gedachte in van de doorheenwerper. Hij neemt het woord vanaf hun hart weg. Als u zegt: dat vind ik geen mooi Nederlands, dan zeg ik: dat ben ik met u eens. Maar zo staat het er wel. Er staat in de NBG-vertaling dat hij het woord uit hun hart neemt, maar dat is niet wat er staat: vanaf hun hart. Dat is zo'n subtiel verschil. Kijk, je hebt twee voorzetselen: apo, dat betekent vanaf, en ek, dat betekent uit of vanuit. Maar hier wordt niet het woordje ek gebruikt (uit het hart), maar apo (vanaf het hart). En dat betekent dus gewoon: het woord was niet doorgedrongen, maar had hen eigenlijk – dat is de gedachte – oppervlakkig bereikt. Maar de diabolos komt en neemt het woord vanaf hun hart weg. In de gelijkenis was er sprake van de vogelen des hemels, en hier wordt gezegd: de diabolos neemt het woord vanaf hun hart weg. Die heeft ook inderdaad de bedoeling opdat zij niet zouden geloven en gered worden. Dat is eigenlijk wel eigenaardig, dat realiseer ik me terwijl ik hierover spreek. Maar je leest dus: de Heer heeft zo Zijn redenen opdat mensen niet geloven. Maar in dit geval is de tegenstander daarin gewoon niets anders dan een instrument in Zijn handen. Zeker. De diabolos neemt het weg opdat mensen niet zouden geloven, maar ook in dat opzicht is hij slechts dienstbaar. Kan hij anders dan dienstbaar zijn? Dat wil hij niet, maar ook dat is de bedoeling: hij is slechts dienstbaar aan dat plan van God. Linksom of rechtsom, je kunt je daar nooit aan onttrekken. En hier in dit geval: opdat zij niet zouden geloven en gered worden. In deze context betekent die redding... Kijk, redding kan afhankelijk van de context eigenlijk van alles betekenen. Iemand die gered wordt uit de dood, ja, die wordt levend. Maar hier in deze context is er sprake van blindheid en hardhorendheid. Als je daarvan gered wordt, dan word je dus gered uit blindheid en uit doofheid of hardhorendheid. Met andere woorden – ik denk aan dat lied Amazing Grace, hoe was het ook alweer: "I once was lost, but now I'm found, was blind, but now I see." Als je verloren bent, dan zie je het niet. Maar op het moment dat je het Woord gelooft, opent dat je ogen en dat verlost je. Dat redt je dus ook van de blindheid en daarmee ook van de duisternis, welke metafoor je er ook voor invult. De gedachte is in ieder geval duidelijk. Dan is er nog een tweede categorie: die op de rotsbodem zijn. ▶ 01:10:26 Het Zaad op de Rotsbodem ↑ hoofdstukken Die op de rotsbodem zijn zij die het Woord, zodra ze het horen, met blijdschap ontvangen. Ja, als je het mij vraagt: het Woord ontkiemt in hun hart en vandaar ook dat het vreugde genereert; het is ontvangen met blijdschap. Maar dezen hebben geen wortel en zij geloven voor een periode. Dan moet je niet... je kunt zeggen: het is geen echt geloof, maar de Heer noemt het gewoon geloof. Ik weet dat als je een beetje gepokt en gemazeld bent in de calvinistische theologie, je allerlei onderscheidingen hebt. We hadden het er in de pauze nog even over met Jan, over de verschillende soorten van geloof en zoals we dat qua categorisatie ook hebben meegekregen. Zijn er mensen die dit herkennen? Ja, een paar wel. Over de verschillende soorten: historisch geloof, je hebt tekengeloof – niet geloven in tekens, maar nou ja – en je hebt zaligmakend geloof. Maar dan zit je het in een bepaald dogmatisch, theologisch schema te persen. Het gaat mij hierom: hier wordt wel degelijk gesproken dat zij geloven. Het is alleen inderdaad voor een periode. Mijn punt is nu vooral dat de aanwezigheid van geloof niet wordt ontkend. Dat is van belang, en het ontkiemt, het wordt met vreugde ontvangen. Dus het doet wel degelijk wat, alleen is het periodiek, om zo te zeggen. Kairos wordt hier gebruikt in het Grieks voor een gelegenheid, voor een periode. En in de periode van beproeving, als het getest wordt, nemen zij afstand. "Vallen zij af" staat er eigenlijk niet, apostasie; het is: nemen zij afstand. ▶ 01:12:36 Het Zaad Tussen de Dorens ↑ hoofdstukken En wat in de dorens viel? Dat zijn zij die het gehoord hebben, en gaandeweg worden zij door zorgen — drie dingen worden genoemd: zorgen, rijkdom en geneugten des levens — verstikt. Ze brengen geen vrucht tot rijpheid. In feite is het heel aanschouwelijk wat hier gebeurt, want dit is wat er plaatsvindt als het Woord gezaaid wordt: het komt op allerlei plekken terecht. Het kan inderdaad vertreden worden, het kan weggenomen worden door de diabolos, of het kan verstikt worden. En dat laatste is waar het hier over gaat: het wordt verstikt. Het is trouwens wel opmerkelijk: voor die geneugten staat hier in het Grieks hèdonè. Daar is ons woord hedonist en hedonisme van afgeleid. Een hedonist is iemand die als levensfilosofie heeft om te genieten van wat er te genieten valt. Bij ons heeft het vooral de betekenis gekregen van — hoe zal ik het zeggen? — gewoon al het plezier en het vermaak uit het leven halen wat er maar in zit; het heeft iets heel oppervlakkigs gekregen. In de Griekse filosofie had het die betekenis niet zozeer, maar daar gaat het mij nu even niet om. Het gaat erom dat dat woord hier gebruikt wordt: de genietingen, de geneugten, het genot, de lusten. En bij 'des levens' staat ons woordje bios. Dat heeft niets te maken met een bioscoop, maar wel met biologie: het levensonderhoud. Dat is eigenlijk wel apart. Want er wordt hier gesproken over het zaad tussen de dorens. Weliswaar komt dat zaad op; het groeit, en gaandeweg groeit het dus mee met de dorens waar het zich tussen bevindt. Maar het wordt verstikt. Dat is eigenlijk opmerkelijk, want zowel zorgen als ook rijkdom en geneugten kunnen het Woord verstikken. Het ene heeft te maken met bezorgdheid omdat er gebrek is, maar ook het positieve — rijkdom, overvloed, geneugten — kan het Woord verstikken. En ook dat is gewoon heel realistisch, want ze hebben in dit geval hetzelfde effect. Door de zorgen van het leven — volgens mij wordt dat in Mattheüs 13 nog wat nader benoemd — kun je wakker liggen van allerlei dingen die het Woord verstikken. Dat is geen beschuldiging, het is gewoon een constatering waardoor het Woord niet werkelijk tot volle wasdom komt — dat is eigenlijk de metafoor hier. Maar dat geldt voor rijkdom net zo goed. Ik moet eraan denken dat er in Spreuken, ergens aan het einde, de woorden van Agur staan. Hij zegt: 'Geef mij armoede noch rijkdom.' Want in beide gevallen — het wordt daar ook gemotiveerd — kan het ervoor zorgen dat je je verliest: door armoede in de zorgen van het leven, waardoor het Woord inderdaad verstikt en niet de aandacht krijgt die het nodig heeft; maar dat geldt voor rijkdom net zo goed. Dan heb je Hem niet meer nodig en meen je alles al te hebben. Dat geldt trouwens ook voor de genietingen: het leven is allemaal prachtig, maar ze dragen in feite allemaal het gevaar in zich dat het Woord daardoor verstikt raakt. Het Woord is er nog wel, het is ook niet weggenomen en het is ook niet oppervlakkig, maar het punt is: het moet concurreren tegen zoveel andere dingen. En als u het mij vraagt: ik zie het gewoon om me heen, ik zie het ook in mijn eigen familie. Er zijn zoveel dingen die aandacht vragen: alle sociale media, de computers, zo'n overvloed aan data en ook rotzooi. Maar het punt is: ik bedoel het niet eens negatief over de inhoud, maar er is gewoon zoveel dat aandacht vraagt, zoveel informatie, dat hetgeen wat er werkelijk toe doet daartegen moet concurreren. Nou ja, daar past maar één ding, en dat is dat je het Woord de prioriteit geeft. Prioriteit betekent ook letterlijk: de eerste plaats. Zet dat vooraan! Dat zegt de Heer ook al, in die zin is er niets nieuws: 'Zoek eerst het Koninkrijk' — wat nu verborgen is, daarom moet het ook gezocht worden denk ik — 'en Zijn gerechtigheid', wat ook alles met Zijn Woord te maken heeft. Zoek dat eerst, en al het andere — dat wat nodig is of wat Hij nodig vindt — zal Hij je allemaal geven. Dat is pas echte onbezorgdheid, dat is het mooiste leven wat je kunt bedenken! Geef Hem de eerste plaats, geef het Woord de plaats die het toekomt, en al het andere valt allemaal op zijn plek. Je krijgt wat je nodig hebt, en juist dan kan het Woord ook vrucht dragen. Want dat is wat hier ook staat: deze dingen zijn allemaal gevaren die het Woord verstikken, die de werkzaamheid van het Woord verstikken, zodat het geen vrucht tot rijpheid voortbrengt. Ja, want in dit geval is er wel sprake van leven en is er ook sprake van ontwikkeling, maar het bereikt niet — dat is het woord wat hier gebruikt wordt: telos — het bereikt niet het eigenlijke doeleinde, en dat is vrucht, rijke vrucht. Dat is uiteraard waar het voor bedoeld is. En dat zaad in voortreffelijke aarde... wat is het woord dat hier gebruikt wordt? ▶ 01:19:49 Het Zaad in de Goede Aarde ↑ hoofdstukken De Heer gaat dus verder met de uitleg. Dit is de laatste categorie: dat in voortreffelijke aarde – 'goede aarde' werd het eerder genoemd. Dat zijn zij die met een voortreffelijk en goed hart het Woord gehoord hebben. En hoezo voortreffelijk en goed? Wel, omdat ze het Woord horen; dat is namelijk voortreffelijk. Ze horen het Woord en houden dat dan ook daadwerkelijk vast. Zie je, het gaat om één ding en dat is het Woord, en om bij het Woord te blijven. En ja, er zijn zo enorm veel dingen die je weer van het Woord zouden kunnen wegtrekken, die afleiden en je ervan afvoeren. Maar waar het om gaat, is dat je bij het Woord blijft, dat vasthoudt en daardoor vrucht draagt in verduren. In de NBG-vertaling staat: 'in volharding'. Er staat letterlijk iets... verduren is eigenlijk passiever: je verduurt de dingen die je overkomen. En hoe kan dat? De aardigheid van dat Griekse woord (hupo-moné) is dat het ook weer uit twee elementen bestaat: een voorzetsel (hupo) en dat woordje moné. En dat betekent: blijven en onderblijven. Dat vind ik een prachtige gedachte, want het roept de associatie op van: er komt van alles op je af, maar als je onder dat Woord blijft, dan maakt dat dat je vrucht draagt. De enorme potentie van het Woord is niet alleen maar dat het leven wekt en dat je het in vreugde ontvangt, maar de potentie van het Woord is dat het in staat is je rijkelijk vrucht te doen dragen in je leven: dertig-, zestig-, honderdvoudig. Ja, maar hoe werkt dat dan? Wel, gewoon doordat je niet alleen het Woord hoort, maar er ook gewoon bij blijft. Want daarin is alle kracht gelegen. En dan gaat het er niet om dat jíj iets met dat Woord doet. Dat is natuurlijk altijd weer die godsdienstige, religieuze link die gelegd wordt: wat doe jíj met het Woord? Nee, daar gaat het niet om. Dat Woord belooft, in dat Woord maakt God Zich bekend, dat is een goed bericht! Blijf bij dat Woord en dan gaat dat Woord met jou aan de gang. En dat Woord werkt dingen uit en brengt leven en vrucht voort. Dan krijg je eigenlijk nog een metafoor, dat is wederom eigenlijk een gelijkenis. Nou, of het zo benoemd moet worden in dit verband... Het is een metafoor die gebruikt wordt, die de Here Jezus eigenlijk in aansluiting daarop uitspreekt. ▶ 01:22:59 De Lamp op de Standaard ↑ hoofdstukken Niemand steekt een lamp aan – dat wil zeggen een olielamp, want het gaat niet om een kaars maar om een olielamp – en bedekt die met een vat of zet haar onder een bed. Nee, dat doe je niet, je steekt haar aan. Laten we maar verder lezen: "maar hij zet haar op een standaard, opdat wie binnentreden het licht mogen zien." Waarom zou je anders het licht aandoen? Waarom? We hadden het al over het Woord dat licht is en over het Woord dat zaad is. Maar het Woord is ook een lamp: "Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad." Dat Woord is licht. Het is eigenlijk ook een prachtig beeld van het Woord, want het Woord maakt de dingen openbaar. Als iets onduidelijk is, dan licht het op, het licht ons voor en laat de dingen zien zoals ze werkelijk zijn. Als het donker is, zie je niets, dan is het duister. Maar als het Woord klinkt, gaat het licht schijnen. "De opening van Uw woorden verspreidt licht." En denk aan Johannes 1: in het Woord was het leven en het Woord is het licht des levens. Die vergelijking laat zien dat een lamp dient om licht te verspreiden. In feite is dat verspreiden van het licht precies hetzelfde als het dragen van vrucht. Het zijn verschillende beelden, maar de gedachte is exact dezelfde. Vruchtdragen betekent dat het leven feitelijk geproduceerd wordt en vervolgens ook genoeg is voor anderen. Dat is ook precies de bedoeling van een lamp: dat zij in staat is om ieder die je treft, die in de omgeving is, te verlichten. Dat is het mooiste wat er bestaat, namelijk dat je een lampje wordt. Hoe was dat ook alweer? Een lichtje... "Ik in mijn klein hoekje en jij in het jouwe." Ja, weet u hoe het werkt? Het geweldige is: als dat licht in je ontstoken wordt – of anders gezegd, als het zaad in je gaat ontkiemen – dan produceert dat leven en vreugde, en dan gaat dat licht vanzelf schijnen. De ogen worden verlicht, want dat is wat het Woord doet. Je gaat stralen, je hebt wat te melden en te vertellen, en dingen worden duidelijk. Dat is allemaal wat licht doet, en dat is waar het hier dus ook over gaat: men zet het op een standaard, opdat wie binnentreden het licht mogen zien. "Want er is niets verborgen," staat er in vers 17, "dat niet openbaar zal worden en niets geheim dat niet zal bekend worden en openbaar wordt." Of: dat het aan het licht zal komen. Dat is ook wel aardig; misschien niet helemaal precies zoals het in het Grieks staat, maar het past wel helemaal bij de metafoor. Iets wat openbaar wordt, treedt immers aan het licht, dus de gedachte is dezelfde. Ik heb trouwens wel gemerkt dat dit vers soms heel anders wordt toegepast. Dan gaat het vooral over zonden, zo van: straks wordt alles openbaar, al mag het nu nog bedekt zijn. De gedachte op zich is niet eens zo gek of onbijbels, maar het is wel helemaal uit het verband losgemaakt. Daar moeten we dus niet aan beginnen. Hier gaat het over het woord krypton dat gebruikt wordt: er is niets verborgen. Dat woord kennen we tegenwoordig ook. En wat nu nog verborgen is – zeker ook het Koninkrijk, dat geheim is – dat zal openbaar worden. In feite zit hier dus ook een geweldige belofte in besloten. ▶ 01:27:33 Ziet Toe Hoe Gij Hoort ↑ hoofdstukken "Ziet dan toe", dat is de conclusie. Volgens mij ook het laatste vers dat we nog hebben: "Ziet dan toe hoe gij hoort." Niet wát gij hoort, maar hóe gij hoort. Er zijn allerlei categorieën van horen, dat hebben we inmiddels gezien, en slechts een deel droeg vrucht, oftewel: verspreidt licht. Zie dan toe, merk dat op. Wie oren heeft om te horen – of in dit geval: als je ogen hebt om te zien – merk dan dit op: "Want wie heeft, hem zal gegeven worden" – wie heeft, namelijk het Woord, hem zal gegeven worden – "en wie niet heeft, ook wat hij meent te hebben, zal hem ontnomen worden." Dit is trouwens een tekst die nogal eens misgeïnterpreteerd wordt. Want het gaat hier niet over het verliezen van redding, maar over het gehoorde Woord dat zijn uitwerking gaat missen. Ja, het licht wordt bedekt en dan wordt het alsnog donker. Ik moet denken aan de uitdrukking die in een heel ander verband ook wel gebezigd wordt: use it or lose it. Ze gebruiken dat in verband met je lichaam, met spieren: je moet ze gebruiken, anders raak je de functie helemaal kwijt. En in feite is dat ook met het Woord zo: bij het Woord blijven, het gebruiken en het hanteren zoals het bedoeld is. Als je dat loslaat, zal ook dat wat je meent te hebben je ontnomen worden. De centrale gedachte, eigenlijk vanaf het begin van dit hoofdstuk, is inderdaad dat Woord. Dáár gaat het om. Dat moet klinken, en dat doet zijn werk. En ja, dat is ook wat we elkaar voorhouden: blijf daarbij! Dat is het Woord dat we vast moeten houden, want dat is het enige wat telt. 🎧 24. Lucas 8:1-18 – het horen van het Woord 1x × ↺ −15s +15s ↻ × (function() { function moveTranscriptPosition() { var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); if (!allDet.length) return; var target = null; var allH5 = document.querySelectorAll('.focus.col-md-8 h5'); for (var i = 0; i < allH5.length; i++) { if (allH5[i].textContent.indexOf('Delen') !== -1) { target = allH5[i]; break; } } if (!target) { target = document.querySelector('.sharethis-inline-share-buttons'); } if (target) { if (target.parentNode) { for (var j = 0; j < allDet.length; j++) { target.parentNode.insertBefore(allDet[j], target); } } } else { var col = document.querySelector('.focus.col-md-8'); if (col) { for (var k = 0; k < allDet.length; k++) { col.appendChild(allDet[k]); } } } } moveTranscriptPosition(); document.addEventListener('DOMContentLoaded', moveTranscriptPosition); window.addEventListener('load', moveTranscriptPosition); var bar = document.getElementById('gb-audio-bar'); if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } } var floatAudio = document.getElementById('gb-floating-audio'); var speedBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-speed'); var titleEl = document.getElementById('gb-audio-bar-title'); var skipBack = document.getElementById('gb-audio-skip-back'); var skipFwd = document.getElementById('gb-audio-skip-fwd'); var closeBtn = document.getElementById('gb-audio-bar-close'); var speeds = [1, 1.25, 1.5, 1.75, 2]; var speedIdx = 0; if (skipBack) { skipBack.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.max(0, floatAudio.currentTime - 15); }; } if (skipFwd) { skipFwd.onclick = function() { if (floatAudio) floatAudio.currentTime = Math.min((floatAudio.duration || 999999), floatAudio.currentTime + 15); }; } if (speedBtn) { speedBtn.onclick = function() { speedIdx = (speedIdx + 1) % speeds.length; var rate = speeds[speedIdx]; if (floatAudio) floatAudio.playbackRate = rate; speedBtn.textContent = rate + 'x'; }; } function closePlayer() { if (bar) bar.style.display = 'none'; document.body.style.paddingBottom = ''; if (floatAudio) floatAudio.pause(); document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); } if (closeBtn) closeBtn.onclick = closePlayer; var closeMb = document.getElementById('gb-audio-bar-close-mb'); if (closeMb) closeMb.onclick = closePlayer; if (floatAudio) { floatAudio.addEventListener('ended', function() { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); }); floatAudio.addEventListener('timeupdate', function() { var curSrc = floatAudio.getAttribute('src') || ''; var curSec = Math.floor(floatAudio.currentTime); var activeDet = null; var allDet = document.querySelectorAll('.gb-transcript-details'); for (var i = 0; i < allDet.length; i++) { var dUrl = allDet[i].getAttribute('data-audio-url') || ''; if (dUrl) { if (curSrc.indexOf(dUrl) !== -1 || dUrl.indexOf(curSrc) !== -1) { activeDet = allDet[i]; break; } } } var scope = activeDet || document; var allTs = scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds]'); var maxSec = -1; allTs.forEach(function(b) { var s = parseInt(b.getAttribute('data-seconds'), 10); if (s maxSec) { maxSec = s; } } }); if (maxSec >= 0) { var curActive = scope.querySelector('.gb-ts-play.gb-ts-active'); var curActiveSec = curActive ? parseInt(curActive.getAttribute('data-seconds'), 10) : -1; if (curActiveSec !== maxSec) { document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + maxSec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); } } }); } function getAudioUrl(btn) { if (btn) { var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); if (det) { var dUrl = det.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl) return dUrl; } } var anyDet = document.querySelector('.gb-transcript-details'); if (anyDet) { var dUrl2 = anyDet.getAttribute('data-audio-url'); if (dUrl2) return dUrl2; } var rcScript = document.querySelector('script[src*="embedded-player"][src*="/ep/"]'); if (rcScript) { if (rcScript.src) { var m = rcScript.src.match(/\/ep\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m[1] + '/stream.mp3'; } } var rcIframe = document.querySelector('iframe[src*="redcircle.com"]'); if (rcIframe) { if (rcIframe.src) { var m1 = rcIframe.src.match(/(?:episodes|ep)\/([a-f0-9\-]{36})/i); if (m1) return 'https://audio4.redcircle.com/episodes/' + m1[1] + '/stream.mp3'; } } return ''; } document.addEventListener('click', function(e) { var btn = e.target.closest('.gb-ts-play'); if (!btn) return; e.preventDefault(); e.stopPropagation(); var sec = parseInt(btn.getAttribute('data-seconds'), 10); if (isNaN(sec)) return; if (btn.classList.contains('gb-ts-active')) { btn.classList.remove('gb-ts-active'); var t = btn.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); btn.innerHTML = '▶ ' + t; if (floatAudio) { if (!floatAudio.paused) floatAudio.pause(); } return; } document.querySelectorAll('.gb-ts-play.gb-ts-active').forEach(function(el) { el.classList.remove('gb-ts-active'); var t = el.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); el.innerHTML = '▶ ' + t; }); var det = btn.closest('.gb-transcript-details'); var scope = det || document; scope.querySelectorAll('.gb-ts-play[data-seconds="' + sec + '"]').forEach(function(b) { b.classList.add('gb-ts-active'); var t = b.textContent.replace(/[▶⏸]/g, '').trim(); b.innerHTML = '⏸ ' + t; }); var url = getAudioUrl(btn); if (!url) return; if (bar) { if (bar.parentElement !== document.body) { document.body.appendChild(bar); } bar.style.display = 'flex'; document.body.style.paddingBottom = (window.innerWidth 1) { partLabel = parts.slice(1).join(':').trim(); } } } var mainHeading = partLabel ? (pTitle + ' (' + partLabel + ')') : pTitle; titleEl.textContent = cTitle ? (mainHeading + ' · ' + cTitle) : mainHeading; } if (floatAudio) { var curRate = speeds[speedIdx]; function seekAndPlay() { if (sec >= 0) { try { floatAudio.currentTime = sec; } catch(err) {} } floatAudio.playbackRate = curRate; var p = floatAudio.play(); if (p) { if (p.catch) p.catch(function(err) {}); } } if (floatAudio.getAttribute('src') !== url) { floatAudio.src = url; floatAudio.addEventListener('loadedmetadata', function onMeta() { floatAudio.removeEventListener('loadedmetadata', onMeta); seekAndPlay(); }); floatAudio.load(); } else { seekAndPlay(); } } }); })();

02-10-2026 Lees verder

de zeventig weken van Daniel – vers 27

26-09-2026 Lees verder

Prikbord

Bijbelvers 3 uur geleden

1Thessalonika 4:16 – bazuingeklank van God

… en in bazuingeklank van God, neerdalen vanaf de hemel en de doden in Christus zullen eerst opstaan…

Het neerdalen van de Heer zal niet alleen gepaard gaan met een commando en de stem van de aartsengel, maar ook met bazuingeklank van God. In de Schrift heeft de bazuin een bijzondere functie. Toen Israël door de woestijn trok, moesten er zilveren trompetten worden gemaakt om het volk bijeen te roepen en het sein tot opbreken te geven (Num.10:1-7). Bazuingeschal kondigde aan dat het tijd was om samen te komen of in beweging te komen.

Ook bij de parousia klinkt een bazuin. Paulus verbindt dit signaal met de opstanding van de doden in Christus. Zij zullen eerst opstaan. Elders spreekt hij over de ‘laatste bazuin’, waarbij degenen die niet zullen ontslapen, in een ondeelbaar ogenblik veranderd worden (1Kor.15:51,52). De aanduiding ‘laatste’ veronderstelt voorafgaand bazuingeschal. Zou de bazuin bij de opstanding van de doden de eerste zijn, en die bij de verandering van de levenden de laatste?

Zo onderscheiden we twee opeenvolgende bazuinstoten binnen één groot gebeuren. Eerst staan de doden in Christus onvergankelijk op en vervolgens worden de overblijvende levenden veranderd. Zo wordt de gehele ekklesia gereedgemaakt om de Heer tegemoet te gaan. Niemand blijft achter. God zelf geeft het signaal en allen zullen delen in de overwinning op de dood!

De levende GOD is een Redder van ALLE mensen, speciaal van gelovigen!

1 Timotheus 4:10

Delen: