⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op Daniël 2⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Prachtige introductie, Wolter. Dankjewel. En wij gaan hier vanavond weer verder met onze studie. U ziet het: nummer drie over Daniël 2 en Daniël 7. Over Daniël 7 heb ik eigenlijk nog zo goed als niets gezegd, afgezien van wat introducerende opmerkingen die ik over beide hoofdstukken heb gemaakt. Zowel in Daniël 2 als in Daniël 7 worden dromen gedroomd, maar vooral ook dromen uitgelegd. In Daniël 2 gaat het over een droom van Nebukadnessar en vele jaren – wat zeg ik: decennia – later, aan het einde van Daniëls leven, droomde hij zelf een droom. Dat gaat dan ook weer over vier koninkrijken. Er is heel veel overeenkomst, maar er zijn ook veel verschillen. Daar zullen we het ongetwijfeld in een later stadium nog over gaan hebben.⟨/p> ⟨p>Ik wil de samenvatting voor dit keer kort houden. Om het even heel beknopt samen te vatten: op de eerste avond hebben we wat verteld over Daniël in het algemeen en wat introducerende opmerkingen gemaakt over deze hoofdstukken. We keken naar de voorgeschiedenis van Daniël 2, waarin Nebukadnessar een bijzondere droom heeft, en de directe aanleiding hoe Daniël uiteindelijk op de proppen komt om te vertellen hoe de vork in de steel zit. Want daar gaat nog een hele geschiedenis aan vooraf.⟨/p> ⟨p>Vervolgens vertelt hij wat Nebukadnessar gedroomd heeft: namelijk over dat statenbeeld met dat gouden hoofd, de zilveren romp en armen, de lendenen en dijen van koper, en de onderbenen en voeten van ijzer, dan wel ijzer en leem. De vorige keer zijn we, eigenlijk al halverwege de avond, gaan spreken en nadenken over de uitlegging van de droom die Daniël daar bij geeft. Hij vertelt niet alleen wat Nebukadnessar gedroomd heeft. Dat wist de koning zelf trouwens ook wel. Alleen, hij wilde het niet vertellen, juist om niet in het ootje genomen te worden door al die knappe koppen die daar om hem heen stonden. Hij was in het bijzonder geïnteresseerd in de uitlegging daarvan. Laten we daar nog even wat over zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="161" title="Speel af vanaf 02:41">▶ 02:41⟨/button> ⟨span>De Heerschappij Overgegeven aan de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We hebben de verzen 37 en 38 besproken, maar om de dingen weer even goed in herinnering te roepen: Daniël zegt, nadat hij verteld heeft wat Nebukadnessar gedroomd heeft: "Gij ook koning, koning der koningen" – wat toch een heel bijzondere titel is. Laten we wel wezen, want ik denk dat veruit de meesten van ons aanvankelijk dachten dat die term exclusief gereserveerd is voor de Messias, namelijk Jezus Christus. Dat blijkt dus niet het geval te zijn, want men gebruikt die term ook zo op een andere plaats. Het betekent dat hij de meest overtreffende koning is van alle koningen op de aarde.⟨/p> ⟨p>Er staat nog bij: aan wie de God des hemels – ook op die term hebben we nog ingezoomd – het koningschap, de macht, de sterkte en de eer geschonken heeft. Het idee is eigenlijk – en dat is heel fundamenteel om deze droom in het algemeen te begrijpen – dat God Zijn troon te Jeruzalem heeft. Dat is echt Bijbelse terminologie: God heeft een troon te Jeruzalem, en die troon is de troon van het huis van David, de Davidische dynastie, het koningshuis van David. Die troon is de troon van God.⟨/p> ⟨p>Maar sinds de dagen van Nebukadnessar is die troon vakant. Dat wil zeggen: er wordt daar niet meer vanuit Jeruzalem en vanuit het huis van David geregeerd. Sindsdien is er nooit meer vanuit het huis van David geregeerd te Jeruzalem. Dat betekent dus dat God vanaf deze tijd inderdaad Zijn heerschappij, het koningschap, de macht, de sterkte en de eer heeft afgestaan en gegeven aan de natiën. Vandaar ook dat de perioden sindsdien "de tijden van de natiën" heten. Dat zijn in feite de tijden waarin Jeruzalem vertreden wordt. Jeruzalem heeft niet de plaats die het van Godswege uiteindelijk daadwerkelijk zal toekomen. Al die inmiddels 2500 jaren – want over zo'n tijdsbestek hebben we het – leven we dus in die tijden van de natiën, zonder troon van God in Jeruzalem.⟨/p> ⟨p>God heeft dat allemaal gegeven aan de natiën, te beginnen bij Babel. Eigenlijk mag dat bijzonder heten, want Babel of Babylon – het ene is Hebreeuws, het andere is Grieks – is de stad waar alles deze aion ook mee begon. Na de dagen van de zondvloed lees je dat de volkeren worden opgedragen zich te verspreiden over de aarde, maar ze gaan samenklonteren en ze willen zich een naam maken in plaats van de Naam. Ik zou haast zeggen "anti-Sem" dus: in plaats van de Naam.⟨/p> ⟨p>In ieder geval wordt vanaf dat moment in de vlakte van Sinear, in Babylon, die toren gebouwd. Eigenlijk vanaf dat moment lees je ook dat God ingrijpt, waardoor mensen elkaar niet meer begrijpen. Vandaar al die talen. Je verbaast je over de hoeveelheid talen, maar ook over hoe ze totaal niet op elkaar lijken. Daar schijnen overigens ook andere standpunten over te zijn; er zijn er die zeggen dat er wel degelijk dieptestructuren in zitten die allemaal overeenkomen. Maar goed, één ding lijkt me duidelijk: Chinees klinkt aanzienlijk anders dan Hebreeuws, Arabisch of Nederlands. Maar dat is even genoeg hierover.⟨/p> ⟨p>In ieder geval waren de volkeren daardoor gedwongen – al die families, want dat is wat volkeren feitelijk van origine zijn – om zich te verspreiden over de aarde. Nu leven we in de dagen van Nebukadnessar, een hele tijd verder. Opnieuw worden we verplaatst naar Babylon en daar is de heer Nebukadnessar. Daniël zegt dan tegen hem: "God heeft aan jou het koningschap, de macht, de sterkte en de eer geschonken, en Hij heeft jou tot heerser over die allen gemaakt. Gij zijt dat gouden hoofd." Over de uitleg van dat eerste onderdeel van dat menselijke lichaam, het eerste metaal, hoeven we dus helemaal niet te gissen. Dat wordt gewoon expliciet gezegd.⟨/p> ⟨p>De vorige keer heb ik er al even op gewezen, want ik vind het een buitengewoon bijzonder gegeven: deze tijd is niet alleen in Bijbels opzicht heel bijzonder omdat de tijden van de natiën aanvangen, maar het is ook het begin van een hele nieuwe tijd in de profane geschiedenis. Men noemt dat de scharnierperiode. Toen werd het spirituele en intellectuele fundament gelegd voor de tijden van de natiën.⟨/p> ⟨p>Ik heb een aantal voorbeelden gegeven en je zou daar natuurlijk veel dieper op in kunnen gaan. Dit zijn thema’s voor boeken om het allemaal toe te lichten. Maar dit was de tijd van Nebukadnessar, de tijd van Confucius in China, de tijd van Boeddha in India, de tijd van Zarathoestra in Perzië en de tijd van Thales en Pythagoras – je kent hem vast nog wel – in Griekenland. Pythagoras was niet alleen een wiskundige, maar ook een filosoof en hij heeft de basis gelegd voor het spirituele fundament van het westerse denken. Al het denken dat wij tot op de dag van vandaag kennen, gaat in zijn oorsprong terug naar deze scharniertijd, deze spilperiode.⟨/p> ⟨p>Dat is logisch, maar ik vind het ook weer apart dat het zo samenvalt. Daniël zegt, of liever: God zegt via Daniël tegen Nebukadnessar: "Gij zijt het gouden hoofd." Het hele denken is hier begonnen. Terwijl het licht in Jeruzalem uitging, heeft God een licht – ik moet erbij zeggen: een vals licht – laten schijnen onder de natiën. Dat is zo gebeurd. Ik zou het ook anders kunnen zeggen, iets minder vriendelijk: het licht ging uit in Jeruzalem en feitelijk werd het duister in de wereld. Ondanks het feit dat de figuren die ik hier noem – en het aantal is veel groter – als verlichte personen gelden en geweldige denkers waren die een fundament hebben gelegd, markeren ze juist de tijd dat het Woord van God uit Jeruzalem verdween en dat er een heel donkere periode aanving.⟨/p> ⟨p>Zo zie je maar weer hoe de mens dit heel anders inschat en beoordeelt dan God dat doet. Hoe dan ook: gij zijt dat gouden hoofd. Ik ben overigens een klein beetje hoestig; dat heb ik vaker in de winter. Een kriebelhoestje, dat stelt verder niets voor. Maar we zijn nu aangeland bij wat we de vorige keer nog helemaal niet hebben besproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="669" title="Speel af vanaf 11:09">▶ 11:09⟨/button> ⟨span>Het Tweede Koninkrijk: de Meden en de Perzen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dus dit is echt een nieuw onderdeel. Want Daniël gaat verder met zijn uitleg en zegt: "Doch na u zal een ander koninkrijk ontstaan, geringer dan het uwe." Een aantal hoofdstukken later, in Daniël 8, vind je trouwens ook weer een visioen of een droom van Daniël zelf vermeld die hij heeft gekregen. Dan ziet hij een ram en een geitenbok, met allerlei details, en ook dan wordt het weer uitgelegd. In vers 20 van Daniël 8 wordt er expliciet gezegd: "De ram die gij gezien hebt met de twee horens, doelt op de koningen van de Meden en de Perzen." Vandaar die twee horens, want het was eigenlijk een Perzisch rijk, maar met een Medische component. Een interessante verrekening eigenlijk. Nou ja, in ieder geval wat betreft de Meden, dat is wel makkelijk hè? Dat is minder dubbelzinnig.⟨/p> ⟨p>Je had Kores de Pers. In het boek Daniël kom je hem ook tegen, en ook Darius de Meder. Die twee volkeren vertegenwoordigen dat tweede rijk, de Meden en de Perzen; meestal noemen we ze trouwens ook in één adem. Eigenlijk was het het Perzische Rijk, want de eerste koning van dat rijk kennen we maar al te goed, ook al was het maar uit de verhalen van Daniël: dat is Kores. Over die Kores gaan we nu niet te diep in, maar Daniël heeft dat allemaal nog meegemaakt. Hij heeft de transitie van dat eerste koninkrijk, dat gouden hoofd, naar dat tweede koninkrijk zelf nog meegemaakt. Hij was inmiddels een oude man, maar hij heeft zijn hoge positie in het rijk behouden.⟨/p> ⟨p>In Daniël 9 lees je ook dat aan het einde van die zeventig jaren die Jeremia had voorzegd over de verwoesting van Jeruzalem, Daniël in gebed gaat en God erop attendeert. Het klinkt een beetje vreemd, alsof je God erop moet herinneren, maar u begrijpt wat ik bedoel. Hij wijst Hem erop, hij doet de Schrift open en zegt: "Ja, de tijd is vervuld." Dan hoort hij tijdens zijn gebed dat er juist een woord is uitgegaan van Kores de Pers. Dat was juist het jaar dat die transitie van het Babylonische naar het Medo-Perzische Rijk plaatsvond. Er was zojuist een woord uitgegaan dat Jeruzalem herbouwd gaat worden, en dat er ook toestemming werd gegeven om de stad en de tempel te herbouwen. Je leest dat allemaal beschreven in 2 Kronieken 36 en trouwens ook in Ezra, waarin Kores zegt: "Ja, God heeft mij daartoe geroepen." Dat bijzondere verhaal heb ik wel eens vaker verteld, het is zo spectaculair, maar het is in ieder geval genoeg om er even op te wijzen dat deze Kores de eerste koning was, en trouwens ook de belangrijkste, van dat tweede rijk.⟨/p> ⟨p>In dat rijk hebben na Kores nog vier andere Perzische koningen geregeerd voorafgaand aan het derde rijk, namelijk dat van Alexander de Grote. Die koningen worden trouwens ook beschreven. Ik heb hier expres de versnummers bijgegeven, zodat u dat nog eens een keertje kunt nakijken als u die PowerPoint terugkijkt via de website. Dan kun je zien dat deze dingen expliciet al in het boek Daniël zijn voorzegd. Moet je nagaan: er wordt gezegd "na u zal dat gebeuren", maar in datzelfde boek wordt al aangegeven dat na de dood van Kores nog vier andere Perzische koningen zouden volgen voordat die andere koning zou komen, namelijk Alexander de Grote.⟨/p> ⟨p>Dat is eigenlijk in een pennenstreek dat hele rijk van de Meden en de Perzen. Er wordt hier natuurlijk gezegd – en ik kom er straks nog even op terug, of laat ik dat meteen even zeggen – er staat: "Doch na u zal een ander koninkrijk ontstaan, geringer dan het uwe." Dat moet ik even toelichten. Want wat Nebukadnezar in zijn droom had gezien, was dat het hoofd van goud was en de borst van zilver. Zilver is weliswaar ook een edelmetaal, maar toch in kwaliteit of in ieder geval in waarde geringer dan dat goud, hoe waardevol het ook moge wezen. Het is altijd de volgorde goud en zilver. Dat blijkt ook uit de aard van het koninkrijk. Het koninkrijk dat na Nebukadnezar zou ontstaan, beginnend bij Kores de Pers, zou weliswaar groot zijn, maar toch inferieur, minder in kwaliteit dan het daaraan voorafgaande rijk van Nebukadnezar.⟨/p> ⟨p>Dat blijkt uit een aantal dingen. In de eerste plaats verloor Babel haar status als hoofdstad. Er kwamen andere steden. Babel had nog steeds een hele belangrijke plaats, maar niettemin was het niet meer de hoofdstad van dat rijk. In feite was de vorst ook minder bij machte; zijn gezag was inferieur aan dat van Nebukadnezar. Want als er een wet was uitgevaardigd van de Meden en de Perzen, dan kon zelfs de koning daar niet op terugkomen. Dat was een wet van Meden en Perzen. Ook dat komt in de hele geschiedenis van Daniël naar voren.⟨/p> ⟨p>Maar er is nog iets heel interessants waar ik op wil wijzen, namelijk dat in het algemeen – niet alleen hier, maar in de hele reeks van koninkrijken die hier beschreven worden – de kwaliteit iedere keer afneemt. Het evolueert niet, maar het devolueert. En op de een of andere manier is dat aan elkaar gecorreleerd. Want terwijl de kwaliteit van de koninkrijken afneemt, neemt de macht en ook de sterkte – ik bedoel daarmee vooral ook het militaire vermogen van de koninkrijken – juist weer toe. Dat is eigenlijk logisch, want omdat het Medo-Perzische Rijk sterker was dan het Babylonische Rijk van Nebukadnezar, kon het ook de macht overnemen. Dus qua kracht is het sterker, en toch is de macht zelf, de kwaliteit van de macht, minder.⟨/p> ⟨p>Dat proces zet zich voort, want dan ga je van goud naar zilver, naar koper en naar ijzer. In feite is dat de hele loop van de geschiedenis. Wij hebben de illusie dat wij nu in onze westerse wereld het hoogste hebben bereikt qua staatsvorm met onze democratie; we denken dat dit het hoogste is. De Bijbel beschrijft het precies omgekeerd: de staatsvormen nemen in kwaliteit af. Waarom? Ik las in een prachtig boek, ook een commentaar op Daniël, dat je dit van allerlei kanten kunt aanvliegen, maar ga maar eens na: de burgers worden in het algemeen steeds ontevredener over de overheden die over hen gesteld zijn. Het is niet zo dat we tevredener en blijer zijn omdat we nu zelf onze regeringen mogen kiezen. Nee, in feite wordt die staat steeds machtiger. Tegenwoordig gaat misschien wel 60% van wat we verdienen naar de overheid. In de dagen van Nebukadnezar, en trouwens in al die wereldrijken, was dat hooguit 5 of 10%. Wij dragen tegenwoordig zo enorm veel meer af; we worden eigenlijk steeds zwaarder belast in vergelijking met vroeger. En als burgers ergens ontevreden over zijn, dan is het wel over hoge belastingen. Mensen willen vrij zijn, maximaal vrij zijn. Dat is dus een heel eigenaardig fenomeen. En ik denk ook, stel ik nog, dat je ook heel gemakkelijk een logische relatie kunt zien.⟨/p> ⟨p>Tussen die twee leggen we het verband. Het feit is dat de kwaliteit afneemt, terwijl de sterkte en de macht toenemen. Want hoe neemt die sterkte toe? Nou, doordat het militaire vermogen, het militaire apparaat, steeds groter en sterker wordt. Ik zal u vertellen: daar zit een hoop geld in, hoor. Want het grootste gedeelte van het kapitaal gaat allemaal naar defensie. Ik zal het niet zeggen van Nederland, maar er gaat gewoon heel veel geld heen. Al het geld dat in de wereld rondpompt, gaat voor een groot gedeelte direct of indirect naar de wapenwedloop en de bewapening.⟨/p> ⟨p>En dat wordt steeds geavanceerder. Als het ene land een bepaalde waarde heeft, dan moet je als naburig land in ieder geval minstens net zo sterk zijn om te kunnen afschrikken. Het is in feite een vicieuze cirkel. Je moet steeds sterker worden en om sterk genoeg te blijven, moet je ook steeds meer geld inbrengen. Dus dat is op zich een heel apart verband.⟨/p> ⟨p>Maar waar het me vooral om gaat, is dat hier in het boek Daniël de kwaliteit van die metalen, de kwaliteit van de koninkrijken, afneemt. Dat is een proces, dus geen evolutie. Het is niet zo dat het steeds beter wordt, of dat mensen blijer worden of minder onderdrukt worden, wat je ook wijsgemaakt wordt. Het wordt geringer dan het uwe. Hier gaat het over het Medo-Perzische rijk, en nu gaan we...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1423" title="Speel af vanaf 23:43">▶ 23:43⟨/button> ⟨span>Het Derde Koninkrijk: Alexander de Grote en de Grieken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan nu naar dat derde koninkrijk. Eerst heb je het Babylonische Rijk van Nebukadnessar gehad, daarna krijg je het rijk van de Meden en Perzen, waar Babel één van de steden was. Na dat Medo-Perzische Rijk, dat een heel aantal generaties heeft geduurd, krijg je weer een derde koninkrijk: dat van koper, dat ook zal heersen over de gehele aarde. Dat is kenmerkend voor deze koninkrijken. Ik zeg niet dat ze alles letterlijk veroverd hebben, maar we hebben het er de vorige keer ook al even over gehad: als de term 'koning der koningen' wordt gebruikt, betekent dit niet dat al die andere koningen worden afgezet. Nee, alle koningen die er zijn, moeten zich onderschikken aan dé koning. Dat was bij Nebukadnessar het geval, dat was in de dagen van de Meden en Perzen zo — zij waren superieur — en dat was ook het geval bij dat derde koninkrijk van koper. Hij zou heersen over de gehele aarde en er was niemand die dat derde koninkrijk kon stoppen.⟨/p> ⟨p>Waarover hebben we het dan? Ook dit koninkrijk wordt weer expliciet genoemd in Daniël 8, waar ik al eerder naar verwees. In die droom over de ram en de geitenbok staat een paar verzen verder dat de harige geitenbok die Daniël in zijn droom had gezien, de koning van Griekenland is, meer specifiek van Macedonië. De grote hoorn die tussen zijn ogen stond, is de eerste koning. Nou, die man is natuurlijk al lang geleden — zo’n 2400 jaar — opgekomen en gaan heersen, maar hij staat nog steeds bekend als de eerste koning en met recht als 'de Grote'. Een 'horen' of een 'hoorn' — ik weet eigenlijk niet wat de exacte spelling is, hier staat 'horen' maar je hebt ook 'hoorn', dat moeten we nog maar eens uitzoeken — is in de Bijbel altijd een beeld van koningschap. De tien horens waar Daniël over spreekt, zijn bijvoorbeeld ook tien koningen.⟨/p> ⟨p>Die eerste koning is Alexander de Grote. Wij hebben in ons land natuurlijk ook een 'Alex', maar dat is niet de Grote. Het is heel opmerkelijk, want er staat in Daniël 8 bij de uitleg van de droom dat die grote hoorn de eerste koning is. Zijn naam wordt weliswaar niet genoemd, maar er wordt wel van hem gezegd dat hij 'de grote' is en dat dit al op voorhand was bepaald. Er staat ook dat hij zou afbreken en dat er vier in zijn plaats zouden komen te staan. Dat is inderdaad zo gegaan. Deze Alexander trok in no-time vanuit Macedonië naar het oosten en overwon alles. Toen hij 33 jaar oud was, had hij Babylon overwonnen en hij riep Babylon meteen uit tot hoofdstad van zijn rijk. En wat gebeurde er? Hij krijgt een griep en hij gaat dood. Moet je nagaan, zo'n machtige man die Babel eigenlijk weer wilde herstellen. Je kunt dit allemaal teruglezen op Wikipedia en dergelijke: Alexander de Grote verovert Babylon en, jong als hij is, wordt hij afgebroken. Zijn koningschap houdt op. Er zijn trouwens ook andere suggesties, dat het geen griep is geweest maar dat hij is vergiftigd door een van zijn medewerkers. Dat is nu natuurlijk moeilijk na te gaan.⟨/p> ⟨p>Ik heb me er nog eens in verdiept en wist u dat ook Napoleon ooit Babylon heeft willen herstellen? Dat is veel later, maar toch alweer enige tijd geleden. Hij was erg geïnteresseerd in al die oude steden en wilde Babylon graag herstellen. Hij heeft de stad trouwens nooit bezocht, maar het was zijn plan, zijn droom. Hij had wel meer dromen die niet helemaal uitgekomen zijn, zo gaat dat. Maar eigenlijk was het ook logisch, want het was gewoon de tijd nog niet. Ook Saddam Hoessein heeft dat geprobeerd. Hij wilde Babylon weer zijn nieuwe glorie geven. Ik herinner me nog goed de krantenberichten daarover van zo'n twintig of dertig jaar geleden. Bij het huidige Hillah, de hoofdstad van een provincie in Irak, heeft hij er een museumstad van gemaakt die veel toeristen trekt. Maar het is natuurlijk niet de stad die het ooit was in de dagen van Nebukadnessar.⟨/p> ⟨p>Babel is ook bekend van de 'hangende tuinen'. Het was een stad daar in Mesopotamië, wat 'tussen de twee rivieren' betekent. Het is een uiterst vruchtbaar gebied en de bakermat van onze beschaving. Onze aion na Noach is daar in Babel begonnen en iedere keer weer is Babel die stad. Hoezeer er ook pogingen zijn ondernomen om dat allemaal weer te herstellen, het is tot nu toe niet gelukt.⟨/p> ⟨p>In ieder geval volgt hier het Griekse Rijk. Omdat Alexander de Grote zo plotseling op jonge leeftijd stierf, kwamen er vier in zijn plaats. De macht is na zijn dood verdeeld onder zijn vier generaals. Dat staat ook in Daniël 8 en hoofdstuk 11: de macht werd gegeven aan vier van zijn generaals naar de vier windstreken van de hemel. Dat betekent dus naar het noorden, het zuiden, het oosten en het westen. Zo is het inderdaad gegaan; vanuit dat Grieks-Macedonische rijk zijn vier rijken ontstaan. Er staat bij dat deze vier koninkrijken uit het volk zouden ontstaan, maar zonder zijn kracht. Het haalde het niet bij wat Alexander de Grote ooit gedaan had. Ze hebben de taart in vieren moeten delen en dat is eigenlijk altijd een hopeloze strijd geweest. Ook dat wordt beschreven in het boek Daniël. Heel Daniël 11, een erg lang hoofdstuk, gaat over de koning van het noorden en de koning van het zuiden, over allerlei opeenvolgende koningen. Het noorden was Syrië en het zuiden was Egypte. De dynastie die in het noorden ontstond, waren de Seleuciden. De koningen van het zuiden heetten de Ptolemaeën. Een van die koningen van het noorden moet ik even vermelden, want die naam heb je misschien wel eens gehoord: dat is de beruchte Antiochus Epiphanes, die ooit de tempel van Jeruzalem heeft ontwijd, waarna de strijd van de Makkabeeën volgde om dat allemaal weer te herstellen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2123" title="Speel af vanaf 35:23">▶ 35:23⟨/button> ⟨span>Het Vierde Koninkrijk: Waarom het Niet Rome Is⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En er staat dan nog bij, en nou komen we eigenlijk wel bij het meest bijzondere, namelijk het vierde koninkrijk. Er is nogal wat over te doen, want over welk koninkrijk hebben we het dan? Ja, dat wordt algemeen zo gezegd, het wordt gewoonlijk uitgelegd: na het Griekse Rijk krijg je het Romeinse Rijk. Kijk, op zich klopt dat. Na het Griekse Rijk kreeg je het Romeinse Rijk. Maar ik moet er iets bij zeggen, twee dingen eigenlijk.⟨/p> ⟨p>Het Romeinse Rijk is nooit superieur geweest over alle koninkrijken der aarde. En dat weet ik altijd goed, want ik woon in Katwijk en dat was ongeveer de grens, de noordwestelijke grens — tenminste continentaal gezien — van het Romeinse Rijk. Aan de andere kant waar ik dus woon, was het niet Romeins. Allerlei namen daar zijn heel interessant. Ik woon in Rijnsburg, de burg van de Rijn, maar je had ook de Brittenburg en de Valkenburg. Dat zijn namen die dateren uit de Romeinse tijd. In ieder geval was dat de grens van het Romeinse Rijk. Ze hebben geprobeerd om daar naar boven te kunnen gaan, en hetzelfde geldt voor allerlei delen van Engeland. Dat hebben ze ook niet kunnen veroveren; ze hebben de weerstand niet kunnen verslaan. Kortom, het Romeinse Rijk is nooit in die mate een rijk geweest dat superieur was over alle koninkrijken, zoals Nebukadnezar dat wel was en zoals Alexander de Grote dat ook uitdrukkelijk wel was.⟨/p> ⟨p>Dat is één ding, maar het tweede — en misschien is dat nog wel belangrijker — is dat het Romeinse Rijk nooit heeft geregeerd over Babylon, terwijl de rijken waar het hier over gaat juist allemaal rijken zijn over en te Babel. Kijk, om nog even over de grenzen van het Romeinse Rijk te spreken: dat heeft natuurlijk enige eeuwen geduurd, dus die grenzen fluctueerden in de loop der eeuwen. Er is een kaartje uit het jaar 80 van onze jaartelling en daar zien we ook Egypte, maar dit zijn de grenzen van het rijk. Misschien lag het nog ietsje oostelijker, dat weet ik eigenlijk niet, maar in ieder geval ziet u het hier: Katwijk-Rijnsburg. Je moet wel heel goed kijken. Ja, je wilt je toch een beetje belangrijk voelen. Rijnsburg en andere wereldsteden, weet je wel. Als je Chinees spreekt, ben je een globalistische denker. En hier het beruchte Gallië, Britannië en hoe dan ook: dit was de begrenzing. Hoewel ze geprobeerd hebben Germania te veroveren, is dat niet gelukt.⟨/p> ⟨p>Dus het Romeinse Rijk was inderdaad geen rijk dat heerschappij had over alle koninkrijken der aarde en ook niet superieur was over alle koningen, terwijl dat van Nebukadnezar, het Medo-Perzische Rijk en het Griekse Rijk wel gezegd wordt. Maar let dan vooral hierop, want op deze plaats — ik heb er expres even een sterretje bij gezet — ligt Babylon. En daar is Rome nooit geweest. Daar heeft Rome nooit zijn voet op kunnen zetten. En dat betekent dus dat de eerste drie koninkrijken allemaal regeerden over en zelfs te Babylon. Ook het laatste koninkrijk — dat wil zeggen, het koninkrijk dat pal voorafgaat aan de komst van het Messiaanse Rijk — zal ook weer geregeerd worden vanuit Babylon. Ik bedoel gewoon letterlijk daar in het huidige Irak.⟨/p> ⟨p>Ik excuseer me voor het feit dat er op dit moment nog helemaal niks van te zien is en dat ik ook niet kan aantonen of laten zien hoe dat dan in zijn werk zou gaan, maar de profetie is er duidelijk over. Het zal ook weer eindigen zoals onze aion begon: in Babylon. Het zal ook weer eindigen in Babylon. Dat beestrijk waarover je in Openbaring 17 leest, met die tien hoorns enzovoort, dat wordt bestuurd door de grote stad. "De hoer", zo wordt ze genoemd — daar kom ik straks nog even op terug — maar er staat dat zij de grote stad is, genaamd Babylon.⟨/p> ⟨p>Ik weet dat mensen dat, met name sinds de Reformatie, graag hebben willen uitleggen door te zeggen: er staat wel Babylon, maar het woord bedoelt Rome. Ja, weet je, als je zo werkt, dan is dat geen Bijbelstudie, als u het mij vraagt. Kijk, als er een beeld wordt gegeven en vervolgens wordt de uitleg ervan gegeven, dan is die uitleg de norm. Dan moet je niet die uitleg ook nog eens een keertje gaan verklaren, want dan blijf je bezig. Het gaat er juist om: Johannes zag in dat geval een hoer en daar staat bij: dat is Babylon, de grote stad. Dat wordt gewoon zo uitgelegd. Zoals er staat van die tien hoorns die je zag: dat zijn tien koningen. Dan moet je ook niet zeggen: "Ja, tien koningen, dat betekent symbolisch dit, maar eigenlijk betekent het dat." Nee, als de Bijbel dat zo uitlegt, dan is dat de uitleg. En dan moet je niet zeggen dat we dat ook nog een keertje moeten gaan uitleggen. In feite wil je dan God Zelf of de Schrift gaan verbeteren. Niet doen, het is ook nergens voor nodig.⟨/p> ⟨p>Ik kan me voorstellen dat het vragen oproept: hoe gaat Babylon dan nog zo'n rol spelen? Dat roept vragen op, maar ga dan niet, als je het niet begrijpt, de Bijbel veranderen, want dat is niet fair. Zeg dan gewoon: "Ik snap het niet" en trek je handen er vanaf, geef er geen commentaar op. Maar dit staat er, en zo is het. Dat lijkt me een veilige en ook een eerbiedige weg om te bewandelen.⟨/p> ⟨p>Het laatste koninkrijk heeft dus ook weer Babel als hoofdstad. Dat betekent dat al die vier koninkrijken in Daniël 2 "Babylonisch" zijn, als u begrijpt wat ik bedoel. Ze hebben Babylon als hoofdstad, als residentie, maar in ieder geval regeren ze allemaal te en over Babylon. Het Romeinse Rijk valt niet in die categorie, ook al omdat het geen superieur rijk was over alles. Dus kort en goed: over dat vierde koninkrijk wordt meestal uitgelegd dat het het Romeinse Rijk is. Daar zit een logische gedachte achter, dat begrijp ik ook wel, want je zegt: je kreeg de Meden en Perzen, de Grieken en toen kreeg je het Romeinse Rijk. Maar als je het op die manier benadert, dan kan ik ook zeggen: "Ja, en wat heb je daarna allemaal nog meer gehad?" Je hebt het Ottomaanse Rijk nog gehad; welke wereldrijken hebben we sindsdien nog gehad? Het Britse wereldrijk? Die worden allemaal niet genoemd.⟨/p> ⟨p>De Bijbel telt vanaf Nebukadnezar tot aan de komst van het Messiaanse Rijk vier koninkrijken hier in Daniël 2. Dat zijn dus niet alle wereldrijken geweest in die tijd, want er zijn er veel meer. Er wordt op een speciale manier geteld. De vraag is dus: hoe wordt er geteld en wat wordt er geteld? Dan zeg ik: de koninkrijken die geteld worden, zijn de koninkrijken die universeel geregeerd hebben en koningschap hadden over alle koninkrijken. Dat is één ding. En ze hebben allemaal over en te Babylon geregeerd. In die categorie vallen de eerste drie koninkrijken, en dat laatste, het vierde koninkrijk, ook.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2709" title="Speel af vanaf 45:09">▶ 45:09⟨/button> ⟨span>De Verpletterende Kracht van het Ijzeren Rijk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Over dat vierde koninkrijk wordt gezegd dat het hard zal zijn als ijzer. Ik loop hiermee even voor de fanfare uit, want we zijn natuurlijk nog helemaal niet aan Daniël 7 toegekomen. Wellicht komt dat de volgende keer, dat weet ik nog niet helemaal zeker, maar dan gaan we naar Daniël 7 over die vier dieren. Ook over dit vierde dier wordt daar gesproken. Zonder het nu direct verder toe te lichten, wil ik nu alvast wijzen op de overeenkomst. Er staat daar: "Daarna zag ik in de nachtgezichten en zie – dit is een droom van Daniël zelf – een vierde dier, vreselijk, schrikwekkend en geweldig sterk. Het had grote, ijzeren tanden; het at en vermaalde, en wat overbleef, vertrad het met zijn poten."⟨/p> ⟨p>Het gaat mij nu vooral even over dat vierde koninkrijk en dat het grote ijzeren tanden heeft. Het is vermalend en zal hard zijn als ijzer. Er staat nog bij: "Juist zoals ijzer alles verbrijzelt en vermorselt; en gelijk ijzer dat vergruist, zal dit die allen verbrijzelen en vergruizen." Dat is wat hier met zoveel woorden gezegd wordt: het is superieur als het gaat om zijn vernietigende, vermorselende kracht. Het is gewelddadig. Dat kun je trouwens op twee manieren opvatten, namelijk militair, maar ook ideologisch.⟨/p> ⟨p>Het is niet voor niets dat ik de Islam erbij heb gezet, want als er één ideologie en religie is die gewelddadig is – ik weet het, de rest kan er ook wel van – dan is het als ideologie en als religie inderdaad de Islam. Waarom zeg ik dat? Omdat het vierde koninkrijk ook weer Babylon als hoofdstad zal hebben. Het moet dus niet in het westen, maar in het Midden-Oosten gelokaliseerd worden. En wat heb je in het Midden-Oosten, in de landen rondom Babel? Dat is inderdaad heel hard en gewelddadig; dat is eigenlijk ook spreekwoordelijk. Het is heel kenmerkend voor dat vierde koninkrijk, voor zover het gaat over het ijzeren aspect van dat rijk.⟨/p> ⟨p>Dan staat er nog bij in vers 41: "En dat gij de voeten en de tenen gezien hebt, deels van pottenbakkersleem en deels van ijzer..." Dat betekent dat dit een verdeeld koninkrijk wezen zal. Hier wordt dat vierde koninkrijk beschreven, maar dan kennelijk in de laatste fase. De benen zelf komen helemaal niet aan de orde; er wordt alleen uitdrukkelijk gewezen op de voeten en de tenen daarvan. Dat is heel eigenaardig, die tenen. Waarom moeten die speciaal genoemd worden als de voeten al vermeld worden? Dat is omdat het er tien zijn. Ons woord 'teen' betekent trouwens ook 'tien'.⟨/p> ⟨p>In ieder geval is het rijk in de fase van dat vierde koninkrijk die hier beschreven wordt, verdeeld. Het is nog steeds ijzer. Ik ken ook de verklaring dat het eigenlijk over vijf koninkrijken gaat, namelijk eerst over ijzer en daarna over ijzer en leem, maar ook in die laatste fase – in die voeten en tenen – is het gewoon van ijzer. Het is eigenlijk gedegradeerd; het is vermengd, het is gemixt. Het is nog steeds ijzer, maar ijzer dat zijn werk niet meer kan doen zoals ijzer hoort te doen, doordat het gemengd is. Het is een verdeeld rijk, deels van pottenbakkersleem en deels van ijzer.⟨/p> ⟨p>Nu willen we natuurlijk ook wel even weten wat dat zou betekenen, dat het deels van pottenbakkersleem is. Zullen we eerst gaan pauzeren? Dan mag u daar eens even over nadenken.⟨/p> ⟨p>Helaas is er na de pauze even iets fout gegaan, want de eerste zes minuten stond het geluid niet aan. Gedurende die zes minuten heb ik aan de hand van Jeremia 18 toegelicht dat het pottenbakkersleem een type is van het huis van Israël. Na die zes minuten ga ik daar nog op verder. Waarvan akte en excuus voor het ongemak.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3061" title="Speel af vanaf 51:01">▶ 51:01⟨/button> ⟨span>Een Verdeeld Rijk: Ijzer en Pottenbakkersleem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat ijzer wordt omschreven als hard, vermalend en verbrijzelend. Maar dat pottenbakkersleem wordt strikt genomen niet expliciet uitgelegd. Of nou ja, ik kom straks nog even op een kleine aantekening, maar houd in ieder geval de associatie vast met wat we van de profeet Jeremia weten. Er staat hier: deels van pottenbakkersleem, deels van ijzer. Dat wordt uitgelegd als een verdeeld koninkrijk. Het is een samengesteld koninkrijk, maar dat betekent dus ook dat het uit twee verschillende elementen bestaat die in ieder geval niet hechten. Het zijn elementen die niet samenbindend zijn, waar je eigenlijk niets samen mee kunt doen. Het is verdeeld; het is kei- en keihard en tegelijkertijd is het zacht.⟨/p> ⟨p>Het pottenbakkersleem zal, zo staat het ook weer uitgelegd, wel iets hebben van de vastigheid of de hardheid van het ijzer in zich hebben. Juist zoals je gezien hebt: ijzer gemengd met kleiachtig leem. En dan de tenen der voeten; hier heb je het weer. Ik zei al dat dit in feite een tweede, impliciete verwijzing is. Dus indirect, niet expliciet of uitdrukkelijk, maar het wordt min of meer verondersteld. Het is een verwijzing naar de tien horens van het vierde dier in Daniël 7. Ik wees eerder al eventjes op dat vierde dier, wat we veel later ook nog zullen gaan bespreken. Dat is ook het vierde koninkrijk en daar speelt ijzer met zijn vermalende werking ook een grote rol, maar ook die tien komen daar weer in terug. Daar, in Daniël 7, wordt het wel heel uitdrukkelijk vermeld dat de tien horens die hij zag, tien koningen zijn. En al zou je dat niet weten vanuit het boek Daniël, dan zou je het wel weten vanuit het boek Openbaring, want daar wordt het namelijk herhaald. Dus de tenen worden al genoemd en dat verwijst naar de tien koningen in de eindtijd.⟨/p> ⟨p>Dat rijk is deels van ijzer en deels van leem. Ten dele zal dat koninkrijk hard zijn en ten dele zal het broos zijn. En u zegt: "Maar dit is toch duidelijk?" Namelijk de hardheid en de zachtheid, dat wat het broos maakt. Ik wil er niet op vooruitlopen, maar het is in ieder geval duidelijk dat het verdeeld is. Het is niet één geheel, het is innerlijk tegenstrijdig. In vers 43 wordt het ook nog wat nader toegelicht: "Dat gij gezien hebt, ijzer vermengd met kleiachtig leem, betekent..." En nu komen we op een lastige kwestie, waar de vertalers nogal wat verschillende wegen zijn ingeslagen. Dat moet ik toch even gaan toelichten.⟨/p> ⟨p>"Zij zullen zich door menselijk zaad vermengen." U ziet hier – ik werd in de pauze nog even aangesproken over hoe dat tegenwoordig zit met mijn presentatie, omdat ik de NBG+ noem. Wat ik daarmee bedoel, misschien even ten overvloede: de laatste maanden noem ik het meestal zo omdat ik uitga van de NBG '51-vertaling, en als het echt nodig is om een correctie daarop aan te brengen, dan geef ik dat aan met een cursief woord. Hier heb ik dus staan "menselijk zaad". Dat staat niet in uw NBG-vertaling, maar dat is mijn wijziging. Als ik zeg dat het een NBG+ is, dan wil dat zeggen dat het beter moet wezen en niet een "NBG-min". Dat kan ik ook wel toelichten, want in de NBG-vertaling staat namelijk "door huwelijksgemeenschap". Ik zet daar meteen een streep doorheen. Niet omdat het geen aardige poging is, want ik begrijp best hoe men daartoe gekomen is. Men dacht: de menging van zaad zal wel iets te maken hebben met geslachtsgemeenschap of zoiets. Maar dat is idiomatisch; in feite vertaal je dan niet zozeer, maar verklaar je het. Je parafraseert de tekst op de wijze zoals jij het begrijpt, en dan is het maar hopen dat je het goed begrijpt, want anders geef je het nog fout door ook. Dat is een groot probleem met allerlei vertalingen. Die zijn wel heel simpel en hapklaar. Dat is met de NBV ook zo: hapklaar te lezen en fijn voor aan tafel, iedereen begrijpt het. Maar eigenlijk hoor je niet echt wat er staat geschreven; je hoort wat de vertalers ménen dat er staat geschreven en dat geven ze aan je door. Een kritische Bijbellezer wil echter weten wat er nu echt staat. Vandaar ook het belang van een zo veel mogelijk woord-voor-woordvertaling. Ik weet het, dat heeft allerlei haken en ogen, maar je wilt terug naar de bron. En u weet: als je naar de bron terug wilt, moet je altijd tegen de stroom in zwemmen. Dat is niet de makkelijkste route, maar wel de beste.⟨/p> ⟨p>Om even terug te komen op deze vertalingen: de NBG heeft het over "huwelijksgemeenschap", maar dat is in ieder geval niet wat er letterlijk staat. De Statenvertaling zegt inderdaad: "door menselijk zaad vermengen". Dus eigenlijk is wat ik hier heb staan gewoon de versie van de Statenvertaling. Bij zaad denken wij natuurlijk meteen aan sperma, maar dat hoeft het in de Bijbel niet te betekenen. Zaad kan ook gewoon een aanduiding zijn van nakomelingen of nakomelingschap. Van Israël lees je dat het het "zaad van Jakob" is; dat wil zeggen dat het de nakomelingen van Jakob zijn. Er wordt zelfs gesproken over het "zaad van de vrouw". Dat is helemaal eigenaardig, daar zou je biologisch gezien toch vraagtekens bij moeten zetten. Maar ik bedoel maar te zeggen: ook Jezus Christus wordt het "zaad van Abraham" genoemd. Zaad heeft dus die bredere betekenis van nakomelingschap.⟨/p> ⟨p>Dan krijg je de gedachte: ze zullen zich door menselijk zaad vermengen. Ga even met me mee, het is na de pauze en het wordt wat laat, maar ik hoop dat u er nog even bij blijft, want we zijn op een belangrijk punt aangekomen. Het gaat hier om verschillende soorten nakomelingschap. Dat betekent – en nu geef ik het dus idiomatisch weer – dat er kennelijk verschillende volkeren in dat vierde koninkrijk zijn die door elkaar heen lopen, maar zich niet hechten. Dus menselijk zaad wordt vermengd; het ene nakomelingschap wordt vermengd met het andere, maar dat hecht niet. Dat weten we allemaal natuurlijk. Momenteel zijn we op weg naar de verkiezingen in Nederland en een van de grote items is immigratie. Het probleem daar is altijd, hoe je daar verder ook tegenaan kijkt, dat als volken door elkaar gaan lopen, dat problemen geeft. Maar hier speelt er nog iets anders. Dat vierde koninkrijk bestaat uit twee elementen die niet bij elkaar horen.⟨/p> ⟨p>Ik zal eerst nog even iets anders zeggen door de Concordante Vertaling (the Concordant Version) weer te geven, die ik nu even in het Nederlands vertaal. Die geeft het namelijk op een heel andere manier weer: "Zij zullen gemengd zijn: rijkdom met gewapende macht van de sterveling." De sterveling is hier gewoon de aanduiding van een mens, daar gaat het me nu even niet om. Maar hier is de weergave dat het gaat om rijkdom en gewapende macht, en die twee vermengen zich, maar het hecht niet. Ik ga dit nu niet verder toelichten terwijl ik hier sta, want dat voert echt te ver. Als ik dit nu ga toelichten, dan ben ik weer een keer verder.⟨/p> ⟨p>Maar ik wil graag voor degene die dit thuis nog eens even wil napluizen, de 'bonnetjes' erbij geven. Dat men het met rijkdom weergeeft, is omdat ditzelfde woord ook bijvoorbeeld in Spreuken 28 wordt genoemd. Daar wordt het inderdaad vertaald met rijkdom en weelde. Dat woord 'gewapende macht' heeft te maken met het idee dat 'zaad' verwant is aan het woord voor 'arm'. Wat trouwens ook interessant is, want de arm is dat waar je mee zaait, waar je mee zaad uitstrooit.⟨/p> ⟨p>Vandaar ook – etymologie is boeiend, gewoon de woordherleidingen – dat zelfs het Engelse woordje 'army' daar ook nog mee te maken heeft: met het idee van zaaien, maar ook met de arm. Een gewapende arm. Dat is het idee van een leger. Die twee verklaringen, dat is eigenlijk wat de Concordant Version weergeeft. Ik heb het ook in de toelichting daarover gelezen en het lijkt heel lastig, want het is nogal een technische kwestie van hoe dat precies vertaald moet worden.⟨/p> ⟨p>Ik ben erachter gekomen – en ik houd van simpel, ik ben een simpel mannetje – dat deze twee genoemde verklaringen bij nader inzien, als je hier echt helemaal op doorgaat, heel apart blijken samen te vallen. Ze kunnen samenvallen, zo weten we ook, omdat in de Concordant Version dat kleiachtige leem vooral gelinkt wordt aan kapitaal, terwijl in de andere uitleg de pottenbakkers vooral gelinkt worden aan het huis van Israël. Maar hebben die twee niet alles met elkaar te maken?⟨/p> ⟨p>Het kapitaal... dit is een vrij bekend gegeven. Sterker nog, dit is zelfs een bron van antisemitisme. Een heel belangrijke bron van dat antisemitisme is gewoon puur de afgunst dat het geld voor een groot gedeelte in de wereld bij de Joden zit. Trouwens, in het algemeen zegt men dat antisemitisme vaak ook gewoon puur jaloezie is. Want als het gaat om intellect en ontdekkingen, Nobelprijswinnaars en alle mensen die aan de voorkant een voortrekkersrol spelen in de wereld van amusement en de filmindustrie: overal speelt het Joodse volk – en dan bedoel ik niet religieus, maar gewoon het Joodse volk – zo’n onevenredig prominente rol. Dat is gewoon een bekend gegeven. Dat geldt ook voor het kapitaal, en daar gaat het me nu even om.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3891" title="Speel af vanaf 01:04:51">▶ 01:04:51⟨/button> ⟨span>De Joodse Invloed en het Kapitaal in het Midden-oosten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Waar het op neerkomt — want u vraagt zich nu misschien af: waar wil je naartoe? — nou, wat ik hiermee wil zeggen, is dat in dat laatste wereldrijk dat gecentreerd zal zijn rondom Babylon, dat is dus een Arabisch rijk. Het zijn die Arabische landen, jawel. Maar het Joodse volk zal daarin een prominente rol gaan spelen. En dat is heel interessant. Want laat ik eerst nog even dit lezen. Ze zullen... ja, ik wijs hier nog even op Amerika. Ja, want ze zeggen natuurlijk dat het in feite niet eens zozeer om de Joodse staat gaat. Die tien staten die er zullen komen, die tien tenen, die tien horens, dat zijn Arabische landen. Jawel. Maar ze worden op de een of andere manier gedomineerd, ook door dat pottenbakkersleem. En hoe zit dat dan? Het gaat dus niet zozeer om de Joodse staat, maar het gaat om de Joodse invloed. Die komt trouwens niet eens in de eerste plaats via de Joodse staat, maar vooral via Amerika, waar trouwens in Amerika ook meer Joden wonen dan in de hele Joodse staat... België.⟨/p> ⟨p>En toen ik de eerste keer — ik weet nog heel goed, ik heb het niet gekocht, maar ik weet nog heel goed dat ik de eerste keer in Israël was, dat was in 1976, vijftien jaar — en toen was ik in Jeruzalem en ik wilde toen een T-shirt kopen waarop de tekst stond: "Don't worry America, Israel is behind you." Ik ken hem. De grap is het, omdat iedereen weet dat die Joodse staat bestaat gewoon bij de gratie van Amerika. Lees gewoon over de Joodse lobby die daar zo enorm veel geld in steekt. Hoe dan ook, in dat laatste wereldrijk gaat Babylon weer een belangrijke Joodse neerzetting worden. Er staat hier nog even bij: "ze zullen zich door menselijk zaad vermengen" — en bij die versie houd ik het trouwens even — maar met elkaar zullen zij geen samenhangend geheel vormen, zoals ijzer zich nu eenmaal niet vermengt met leem. Nee, dat laatste begrijpen we. In de eindtijd zal Babylon weer een Joods gedomineerde stad zijn. Ik zeg niet eens dat het een Joodse stad zal zijn, maar daar gaat... ja, dit is in feite een heel onderwerp apart.⟨/p> ⟨p>Maar ik heb ooit, alweer jaren geleden, over Zacharia 5 een Bijbelstudie gegeven. Daar lees je dat visioen van de vrouw in de efa. Waar het daar over gaat, is dat er geprofeteerd wordt — moet u nagaan, net nadat Israël uit de Babylonische ballingschap was gekomen — lees je dat goddeloos Israël weggevlogen en gedreven zal worden naar de vlakte van Sinear, en daar zullen ze een huis bouwen van handel en van geld. Die vrouw, die efa... die efa is trouwens een inhoudsmaat, en dan weet u: in zo'n efa met een deksel erop... dat is gewoon het woord kikar, dat betekent gewoon een munt. Alles wat in die profetie gezegd wordt, wordt ook uitgelegd: dit is het goddeloze Israël en dat zal een onderkomen gaan vinden in de vlakte van Sinear, en daar zal voor haar een huis gebouwd worden. U weet, de vlakte van Sinear, dat is waar Babylon ligt. Dat lees je al in Genesis 11.⟨/p> ⟨p>Waar het op neerkomt, is dat in de eindtijd die stad Babylon — die bestaat nu ook al, waar we het in de pauze net over hadden. Die stad heet Hilla. Er wonen 500.000 mensen. Het is in feite zo'n stad van de grootte van Utrecht, maar het heeft op dit moment, behalve dat het ook een museumstad is, niets te betekenen. Maar deze plaats, die van origine Babylon is, gaat in de eindtijd op de een of andere manier weer een stad worden waarin de commercie en de handel zullen bloeien. En dat is wat in Openbaring ook beschreven wordt. Want Babylon zal over dat beest van de eindtijd, met die tien horens, weet u wel, Babylon zal over dat beest-rijk heersen.⟨/p> ⟨p>Maar je leest ook in Zacharia 6 — als u trouwens op de computer straks thuis bent of u leest het na, dan hoeft u alleen maar op deze link te klikken, dan wordt u meteen naar dat bewuste artikel gebracht — maar daar wordt het ook gewoon uitgelegd wat ik nu even in een paar zinnen samenvat, niet zonder toelichting verder. Dus zonder dat ik de bonnetjes erbij lever; dat voert nu te ver. Maar in ieder geval: Joodse investeerders zullen geld en handel naar het land van Sinear brengen. Daar komt het op neer. En een beest, dat zijn die tien staten, zal de hoer... want zo noemt God het, en zo wordt het in de Openbaring ook beschreven. Een hoer, en dat is het idee: die vrouw is ontrouwd aan haar God. Het is niet de bruid — in Openbaring speelt dat ook een grote rol, de bruid — maar ook de hoer. En dat is dat goddeloze Israël dat weliswaar een verbond heeft met God, maar dat zich afgeeft met de volkeren en in feite hoererij pleegt en ook een afschuwelijke rol zal spelen, en die zal daarin die stad domineren.⟨/p> ⟨p>Dus op de een of andere manier — u zegt: het kapitaal, dat zit daar toch allemaal in Wall Street en New York en zo — op de een of andere manier gaat dat verhuizen. Het gaat daar naar het Midden-Oosten toe. Houd je ogen open, zou ik zeggen. En als u zegt: ik zou wel graag nu eventjes in de krant een bevestiging willen zien, dan zeg ik: sorry, even wachten nog, denk ik. En we houden het scherp in de gaten. Maar in ieder geval...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4314" title="Speel af vanaf 01:11:54">▶ 01:11:54⟨/button> ⟨span>Het Toekomstige Handelscentrum Babylon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Over de stad Babylon moet ik nog even iets zeggen. De Bijbel zegt dat die stad verwoest zal worden, met de grond gelijk gemaakt zal worden en ook niet meer herbouwd zal worden. Maar ik zal u dit vertellen: die stad Babylon is in het verleden nooit verwoest. In de loop van de tijd – ik beschreef haar zojuist in de tijd van de Meden en de Perzen – kreeg zij een geringere plaats. Uiteindelijk is de stad ontmanteld; het werd op een gegeven moment zelfs een soort van Bedoeïenenplaats en je hebt er ook belangrijke Joodse nederzettingen gehad. Petrus schreef zijn eerste brief zelfs vanuit Babylon. Babylon is dus altijd blijven bestaan, maar de stad is nooit verwoest. Met andere woorden: als die profetie daadwerkelijk vervuld zal worden, dan moet dat nog gebeuren, want in het verleden is dat nooit gebeurd.⟨/p> ⟨p>Nu komt de cirkel weer rond, want in Openbaring 18 wordt inderdaad beschreven dat die stad Babylon op dat beest met de tien hoorns zal zitten. Die stad Babylon, waar zoveel handel is en waarin alle rijkdom verzameld wordt en wat eigenlijk dus een wereldhandelscentrum zal gaan zijn, dat zal in één uur compleet verwoest worden en in de aarde zakken. Dat is het. Zo spreekt de profetie daarover. Dus dat gaat alsnog vervuld worden, uiteraard. Gods Woord keert nooit ledig weer, dus dat gaat zeker gebeuren.⟨/p> ⟨p>Het zal een verdeeld koninkrijk zijn; het hangt niet samen met elkaar. Of je nu Hindi, Chinees, Arabisch of natuurlijk Nederlands spreekt, het vormt geen eenheid. Dat zie je in het boek Openbaring ook al, want die vrouw zit op dat beest, wat wil zeggen dat zij het domineert. Moet u zich dat voorstellen: het kapitaal zal daar regeren over de politieke macht, over die hele federatie van tien staten in het Midden-Oosten. Maar tegelijkertijd zullen zij de vrouw haten. Dus terwijl het één geheel lijkt te vormen – die vrouw die dat beest bestuurt – conflicteert het tegelijkertijd. Dat kun je natuurlijk heel gemakkelijk begrijpen als je weet hoe de verhoudingen liggen.⟨/p> ⟨p>Dat laatste rijk is dus eigenlijk én Joods én het is Arabisch of islamitisch. Dat zal zich op die manier nooit tot één geheel gaan vormen. Op de een of andere manier zal er vanuit de Joodse staat een dependance daar in de vlakte van Sinear terechtkomen; daar wordt een huis gebouwd en daar komt het financiële handelscentrum. Ik geloof dus inderdaad dat dat pottenbakkersleem naar twee zaken verwijst, ik hoef daar niet eens een keuze tussen te maken. Het verwijst naar het huis Israëls en de rol van het Joodse volk wereldwijd – niet eens zozeer van de Joodse staat, maar gewoon van het Joodse volk, waarbij ik met name denk aan Amerika. En het verwijst naar kapitaal, het slijk der aarde. Dan hebben we nog een derde aspect, maar dat wil ik niet eens als een serieus argument noemen, want dat is meer een bijzaak.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4567" title="Speel af vanaf 01:16:07">▶ 01:16:07⟨/button> ⟨span>De Steen Die het Beeld Verbrijzelt: Gods Koninkrijk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er: "Maar in de dagen van die koningen..." Dit bevestigt precies waar we het al over hadden: dat die tenen dus inderdaad kennelijk koningen zijn. In de dagen van die koningen—welke koningen? Nou, van die koningen die dan zullen regeren. Dat zijn die tenen dus. In de dagen van die koningen zal de God des hemels een koninkrijk oprichten dat tot de aeonen — u ziet ook hier weer cursief staan, want inderdaad, dat staat niet in uw NBG-vertaling, maar dit is NBG+. Het hoort er namelijk te staan: de ⟨em>olamim⟨/em> of de aeonen. Dat koninkrijk zal in de aeonen niet te gronde gaan.⟨/p> ⟨p>Prachtig hè? Aan de ene kant zie je hoe die wereldrijken elkaar opvolgen, allemaal met Babylon als grote factor, en ook dat het wereldwijde koninkrijken zijn. In die laatste fase zal het een afschuwelijke rol spelen, maar er is ook een verbazingwekkende rol weggelegd voor dat pottenbakkersleem, dat ijzeren rijk eigenlijk breekt en wat het verdeeld maakt. Maar in die dagen, dus in die laatste fase van dat beeld, in die dagen zal de God van de hemel — want daar hebben we die uitdrukking weer — een koninkrijk oprichten dat tot de aeonen, de navolgende wereldtijden, niet te gronde zal gaan.⟨/p> ⟨p>Dat is uiteraard in tegenstelling tot al die andere koninkrijken, want die gingen allemaal vroeg of laat te gronde. Maar dit laatste koninkrijk, dat zal een heel ander lot beschoren zijn. Want er staat: "en waarvan de heerschappij op geen ander volk meer zal overgaan." Op welk volk? We hebben het Babylonische Rijk gehad, we hebben het Medo-Perzische Rijk gehad, we hebben het Griekse Rijk gehad... Aan welk volk heeft God nu de wereldheerschappij beloofd en toegekend? Nou, dat is een inkoppertje natuurlijk: het zal definitief worden gegeven aan het volk van Israël.⟨/p> ⟨p>Trouwens, dat staat in Daniël 7 ook, na afloop van dat vierde koninkrijk dat beschreven wordt: "En het koningschap, de macht en de grootheid der koninkrijken onder de ganse hemel zal gegeven worden aan het volk van de heiligen — of het heilige volk — van de hooggeplaatste, of van de hoge plaatsen." En daar begrijp ik eigenlijk "van de Allerhoogste" onder. Ik laat het even rusten in dit verband, maar in ieder geval moet het duidelijk zijn: het gaat hier over het volk, het Joodse volk, het volk van Israël. En dat koninkrijk zal al die andere koninkrijken verbrijzelen en daaraan een einde maken.⟨/p> ⟨p>Let op, want waar wordt dat beeld getroffen? Bij de voeten. Maar het maakt daarmee ook een einde aan al die andere koninkrijken. Die komen nooit meer op. Dat is definitief gewoon 'schluss'. Het zal daar een einde aan maken, maar zelf zal het bestaan tot in de aeonen. Juist zoals jij gezien hebt dat, zonder toedoen van mensenhanden, een steen van de berg losraakte. Ik vind dat geweldig. Dat vind ik echt een van de letterlijke hoogtepunten van dit hoofdstuk, dat het zo eindigt: "zonder toedoen van mensenhanden." Al die eerdere koninkrijken overwonnen elkaar — ja, hoe? Gewoon door menselijke kracht, militaire kracht, politieke intriges en zo meer. Maar zonder enige menselijke inbreng zal er aan al die wereldkoninkrijken, met hun grote spraak en hun militair vertoon en weet ik wat ze allemaal hebben, een einde komen. Het zal zonder toedoen van mensenhanden gebeuren. Een steen die van de berg losraakte — dus ook weer van bovenaf.⟨/p> ⟨p>Ik wil er ook nog even op wijzen dat die steen hier de vijfde is. Ik geloof dat ik er al eventjes op gewezen heb, want je hebt de vier koninkrijken en wat komt er dan vervolgens? De steen. Na de vier koninkrijken krijgen die een einde, en dan die steen. Dan moet ik meteen denken aan de geschiedenis in 1 Samuël 17, waar je leest over David die tegenover die Filistijn staat. Die grote reus met al die zessen: zijn lengte, zijn uitrusting, allemaal zessen. Ook zo eigenaardig. In ieder geval wordt hij letterlijk een kopje kleiner gemaakt. Maar David zocht steentjes: vijf steentjes. Hij had er maar eentje nodig, maar hij zocht er vijf. Hij wilde namelijk die vijfde gebruiken natuurlijk. Dat is mijn uitleg, maar je snapt het wel hè?⟨/p> ⟨p>Van Goliath lees je ook dat hij een reus was, net als dat beeld hier: reusachtig groot. Hij had een koperen harnas en een helm, en de punt van zijn lans was zeshonderd sikkels ijzer. Hoeveel dat precies is weet ik niet, maar het moet een heleboel wezen. In ieder geval: koper en ijzer. De associaties met dat reusachtige beeld dat Nebukadnessar zag in zijn droom zie je meteen natuurlijk. Ook daar kwam dat steentje.⟨/p> ⟨p>En dan zegt Daniël er nog bij: "De grote God heeft de koning bekendgemaakt wat na dezen zal geschieden; en de droom is waarachtig en zijn uitlegging betrouwbaar." 2500 jaar geleden heeft God al het Zijne gezegd over hoe dat zou gaan met al die wereldkoninkrijken. Inmiddels zitten wij tegen dat vierde, dat laatste rijk aan. En ja, wat er dan gaat gebeuren: in de dagen van die koningen komt dat steentje. Dat raakt los en dat verpulvert gewoon het hele beeld, zonder toedoen van mensenhanden. En dat gaat gebeuren. God voorspelt niet alleen — ik blijf het zeggen — Hij voorzegt. Het zal zo gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5003" title="Speel af vanaf 01:23:23">▶ 01:23:23⟨/button> ⟨span>De Erkenning Door Nebukadnezar en Afronding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik maak het nog even af, want dit heeft verder in verband met de uitleg niet zo wezenlijk veel meer toe te voegen, dus ik kan daar kort over zijn. Toen wierp koning Nebukadnessar zich op zijn aangezicht; hij was natuurlijk helemaal flabbergasted toen hij dat hoorde. Hij wierp zich op zijn aangezicht en aanbad Daniël. Toen had hij het nog niet helemaal goed begrepen, maar hij beval ook om een offer en reukwerk aan hem op te dragen – wist hij veel.⟨/p> ⟨p>De koning gaf Daniël ten antwoord: "In waarheid..." Dat zegt Nebukadnessar dus tegen Daniël: "In waarheid, uw God – namelijk die van Israël dus – dat is de God der goden en de Heer der koningen, en Hij openbaart verborgenheden; daarom hebt gij deze verborgenheid kunnen openbaren." Anders niet. Dus Nebukadnessar onderkent exact hoe het zit.⟨/p> ⟨p>Ik moet er trouwens bij zeggen – maar dat blijkt meteen al uit het volgende hoofdstuk – dat het niet erg lang bij hem is blijven kleven. Hoe zeg je dat? Bekleven? Het beklijft niet lang bij hem, zo zou ik zeggen. In ieder geval... nee, want Nebukadnessar gaat natuurlijk later ook zelf nog zo'n beeld maken, iets van die orde. Maar dat maakt verder niet uit. In ieder geval kan hij hier niet anders dan dit herkennen.⟨/p> ⟨p>Toen verhief de koning Daniël; hij gaf hem een hoge plaats en schonk hem vele grote geschenken. Ja, hij maakte hem tot heerser over het hele gewest Babel en tot opperhoofd over alle wijzen van Babel. Dus Daniël heeft daar in Babel zomaar een toppositie gekregen. Waarom? Omdat hij een uitleg die hij zelf van Godswege had gekregen, aan Nebukadnessar mocht bekendmaken. En op Daniëls verzoek droeg de koning het bestuur van het gewest Babel op aan Sadrak, Mesak en Abednego, die vrienden van hem dus, terwijl Daniël aan het hof van de koning bleef.⟨/p> ⟨p>Daarmee zijn wij aan het einde van Daniël 2. En dit was eigenlijk ook mijn bedoeling. Ik had in de pauze niet gedacht dat ik zo ver zou komen, maar zie daar. Dan kunnen we de volgende keer – dat is dus de derde donderdag van december, D.V. uiteraard – de draad weer oppakken en dan gaan we verder met Daniël 7, het visioen dat Daniël zelf decennia later heeft gekregen. Daarover is ook nog heel veel te melden. Maar tot zover dus deze toch ook wel buitengewoon spectaculaire droom en de niet minder spectaculaire uitlegging daarvan.⟨/p>