⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2" title="Speel af vanaf 00:02">▶ 00:02⟨/button> ⟨span>Inleiding: een Nieuw Seizoen op een Nieuwe Locatie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Een hele goede avond allemaal. Dames en heren, broeders en zusters, jongens en meisjes, vrienden... hoe wilt u aangesproken worden? Nou, u bent op de een of andere wijze nu al sowieso aangesproken. En wat een voorrecht, zoals zojuist Wolter al aangaf, om hier bij elkaar te zijn.⟨/p> ⟨p>En ja, dat is toch wat onwennig. Ten eerste omdat we weer een heel nieuw seizoen starten met een heel nieuw onderwerp, maar wat dacht u van de locatie? Dat is toch wel het eerste wat heel erg opvalt. Een aantal van u – en ikzelf ook – moest zelfs nog even zoeken: waar is het nu eigenlijk ook alweer precies? En zie daar, het is een prachtige gelegenheid. We hebben ongeveer, om even in de termen van Daniël te spreken, volgens mij een jaarweek in De Aker samenkomsten gehad op de donderdagavonden; misschien nog zelfs een jaar of twee jaar langer. Dat was heel goed, maar toen werd dit aangeboden en dat aanbod kon niet worden afgeslagen. We treffen het hoor, moet ik zeggen, ook in dat opzicht.⟨/p> ⟨p>Wij gaan ons vanavond voor de eerste keer bezighouden met de twee hoofdstukken die u hier achter mij geprojecteerd ziet, althans de titel daarvan. Er staan een stuk of acht, negen avonden gepland – of wat zijn het? Tien misschien? Ik weet het eigenlijk niet eens meer precies. Ja, hoe lees je dat nu? In de aankondiging had ik gezegd: 'de vier koninkrijken in Daniël 2 en 7'. En dit is dan deel 1. Maar ik heb er nu een plaatje bij en dat lijkt dan toch weer wat anders. Dat is niet alleen maar iets artistieks door een handje op te laten steken met vier vingers, want als u goed kijkt, dan ziet u eigenlijk vijf vingers. De vijfde is 'achter de hand'.⟨/p> ⟨p>Dat is in dit geval ook heel tekenend, want je zou namelijk heel goed kunnen verdedigen dat het zowel in Daniël 2 als in Daniël 7 niet over vier koninkrijken gaat, maar over vijf koninkrijken. En die vijfde, die verborgen is zal ik maar zeggen, dat is de definitieve versie. Die zal blijven. In beide hoofdstukken staat dat centraal.⟨/p> ⟨p>Dat plaatje is ook veelzeggend. Op dat bovenste gedeelte ziet u een beeld, de droom die Nebukadnezar heeft gehad. In dit geval ligt hij, maar dat kon even niet anders om het zo uit te beelden. Maar Nebukadnezar zag hem dus staan. Daaronder ziet u die vier monsterlijke beesten, de vier dieren in Daniël 7. Op de een of andere wijze correspondeert dat met elkaar. Nou, daar gaan we het nog uitgebreid over hebben.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="202" title="Speel af vanaf 03:22">▶ 03:22⟨/button> ⟨span>De Rode Draad: Vijf Koninkrijken in Daniël 2 en 7⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is buitengewoon boeiend. Want wat we deze avonden gaan krijgen, is dat we zicht krijgen vanuit deze hele oude geschriften die eigenlijk maar pakweg vijf minuten en een uur oud zijn. In die termen spreken we dan. We krijgen zicht op de lijn van de wereldgeschiedenis en hoe wereldkoninkrijken elkaar hebben opgevolgd, en hoe ze uiteindelijk plaats moeten maken voor het definitieve koninkrijk dat zal blijven.⟨/p> ⟨p>In Daniël 2 en 7 wil ik eerst nog wat inleidende zaken vertellen, naast wat ik zojuist al heb gezegd. In deze hoofdstukken wordt in twee dromen een profetie gegeven. Het woord profetie betekent een voorzegging; dat wordt ook letterlijk zo aangegeven: die dingen zullen gaan gebeuren. Zo werd dat ook aan Daniël bekendgemaakt. Het zijn twee dromen van respectievelijk Nebukadnezar in Daniël 2 en van Daniël in Daniël 7. Daarin worden vier wereldkoninkrijken getoond die zouden opkomen en die, zoals gezegd, uiteindelijk plaats moeten maken voor het definitieve, vijfde koninkrijk.⟨/p> ⟨p>Wat in beide profetieën, zowel in Daniël 2 als in Daniël 7, erg opvalt, is dat er speciale aandacht wordt gegeven aan dat vierde koninkrijk, met de tien horens in Daniël 7 of de tien tenen in Daniël 2. Dat zijn tien koningen. We zullen dat in de loop van de avonden nog veel specifieker gaan zien, maar het is enorm actueel. Want dat vierde koninkrijk is de laatste gestalte die we zien voordat het definitieve Koninkrijk van God komt. Dat koninkrijk zal gaan opkomen en we leven in spannende tijden; dat gaat niet al te lang meer duren.⟨/p> ⟨p>Dan nog iets anders. We hebben het weliswaar een heel seizoen over deze twee hoofdstukken, maar er zit een enorme tijdspanne tussen wat er in beide hoofdstukken beschreven wordt. Neem de droom van Nebukadnezar in Daniël 2, waar we ons de eerste avonden mee gaan bezighouden. Wanneer Daniël dat grote beeld in die droom ziet, is hij nog een hele jonge vent, waarschijnlijk nog niet eens twintig jaar oud. Maar in de droom die in Daniël 7 beschreven wordt — de droom die Daniël zelf krijgt over de vier dieren — is hij inmiddels al een oud man. We zullen dat vanzelf nog specifiek bekijken, maar de vraag is: is Daniël dan al 84 jaar oud? Terwijl hij in Daniël 2 nog geen twintig was. Er zit dus een enorme tijdspanne tussen die beide hoofdstukken.⟨/p> ⟨p>Het was even het idee dat Wolter het hoofdstuk dat we vanavond behandelen zou gaan voorlezen, maar dat zijn 49 verzen. Daniël 2 is echt een lang hoofdstuk, dus dat zou een beetje te veel van het goede worden. Ik ga er eigenlijk een beetje van uit dat u de geschiedenis van de droom die daar beschreven wordt wel kent. Het is een dankbaar onderwerp, zelfs op de zondagsschool. Maar ook als u er niet vertrouwd mee bent, is dit heel goed te volgen. We gaan gewoon vers voor vers door het hoofdstuk heen en de geschiedenis, voorzien van de nodige aantekeningen, laat zich heel gemakkelijk verstaan. Dat lijkt mij de snelste en ook de beste wijze.⟨/p> ⟨p>Trouwens, ik kan het u zeer aanbevelen om bij een volgende gelegenheid, als u weer thuis bent, deze hoofdstukken nog eens heel goed te lezen. Kijk wat daar nu eigenlijk gezegd wordt en lees ze allebei. Dan komt u wat beter beslagen ten ijs wanneer u hier komt. Dan kunt u mij ook kritischer volgen, en doe dat vooral ook. Neem niets zomaar voor zoete koek aan. Ik vertel de dingen en geef door wat ik zelf heb ontdekt en wat ik lees, maar het is aan u om het te checken. Ga als ware Bereërs na of het inderdaad zo is.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="540" title="Speel af vanaf 09:00">▶ 09:00⟨/button> ⟨span>Daniël 2 Vers 1: Historische Chronologie Rond Jojakim⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oké, we gaan naar Daniël 2. Vers 1 is de meest logische manier om dit hele onderwerp bij de kop te pakken; we beginnen gewoon bij het begin. Ik lees voor uit de NBG-vertaling, maar ik noem het "NBG+". Wat ik daarmee bedoel, is dat ik Daniël 2 raadpleeg uit de NBG-vertaling van 1951, maar zo af en toe een correctie aanbreng. Dat geef ik dan keurig aan door de tekst cursief weer te geven. In vers 1 ziet u bijvoorbeeld het laatste woord, ⟨em>dromen⟨/em>, cursief staan. Dat wijkt af van de standaard NBG-versie en is een verbetering of correctie. Ook dat zal vanzelf wel aan de orde komen.⟨/p> ⟨p>In Daniël 2:1 staat: "In het tweede jaar nu van de regering van Nebukadnessar had Nebukadnessar dromen." Laten we eerst even stilstaan bij die tijdsbepaling. Nebukadnessar was de eerste koning van het Babylonische Rijk, een geweldig wereldrijk dat nog uitgebreid aan de orde zal komen. Hij was het hoofd van het wereldrijk in die dagen. In het tweede jaar van zijn regering had hij dus een droom.⟨/p> ⟨p>Nu valt daar wel iets over te zeggen. Ik zou er een lang verhaal van kunnen maken, maar ik kies even de kortere route. Deze tijdsbepaling is gerekend vanaf het moment dat Daniël in Babel is. Wij zouden het ook zo kunnen zeggen: als wij Nederlanders zeggen dat 1941 het tweede jaar van Hitlers regering was, dan klopt dat strikt genomen niet, want Hitler begon al veel eerder met zijn regering of zijn rijk. Maar voor de Nederlanders begon dat in 1940, en dan is 1941 het tweede jaar. Het is dus een relatieve aanduiding, bezien vanuit het standpunt van Daniël. Dat blijkt ook wel uit het voorgaande en uit het tekstverband; als je ervan uit zou gaan dat Nebukadnessar pas twee jaar regeerde, dan klopt dat chronologisch niet. Dat blijkt overigens ook al uit het eerste hoofdstuk.⟨/p> ⟨p>Om nog iets meer chronologische context te geven: dit was het vijfde jaar van Jojakims regering. Misschien weet u het niet, maar na de splitsing van het rijk in de dagen van Salomo ontstonden het koninkrijk van Juda en het koninkrijk Israël van de tien stammen. De twee stammen van Juda hebben een twintigtal koningen gekend, totdat het rijk uiteindelijk ten onder ging in de dagen van Nebukadnessar. Jeruzalem werd toen verwoest en het Joodse volk werd in zijn geheel naar Babel gedeporteerd. Daaraan voorafgaand waren er echter al een aantal eerdere deportaties geweest en Daniël was een van degenen die al eerder naar Babel waren weggevoerd.⟨/p> ⟨p>In de tijd dat dit beschreven wordt, bevond Daniël zich dus al in Babel, maar er was nog steeds een Joodse koning in Jeruzalem. Het was de eindtijd; het zou nog een aantal jaren duren voordat Jeruzalem definitief verwoest zou worden. Dit was, zoals heel duidelijk blijkt als je dit vergelijkt met hoofdstuk 1, in het vijfde jaar van koning Jojakims regering. Het is soms lastig om ze allemaal uit elkaar te houden, want je hebt ook zijn zoon die Jojakin heette — met een 'n'.⟨/p> ⟨p>Deze koning Jojakim wordt zowel in de boeken Kronieken als in Jeremia genoemd; dat is allemaal in diezelfde tijd. In het vijfde jaar van deze koning Jojakim — en dat was een hele goddeloze koning — lees je dat hij in het openbaar de boekrol van Jeremia verbrandt. In die boekrol stonden oordelen beschreven die over het Joodse volk en over Jeruzalem zouden komen. Jojakim wilde daar niets van weten en liet die boekrol waarin dat alles op stond opgetekend, verbranden. Dat wordt beschreven in Jeremia 36 en het vond plaats in dat vijfde jaar van koning Jojakim. Dat is veelzeggend. In dit jaar, het tweede jaar van de regering van Nebukadnessar, wat dus het vijfde regeringsjaar van koning Jojakim was, wordt de boekrol van Jeremia verbrand. Daarmee wordt van koninklijke zijde officieel afstand genomen van de woorden van God en van de woorden die in die dagen door Jeremia werden uitgesproken.⟨/p> ⟨p>Jeremia was een tijdgenoot van Daniël, en trouwens ook van Ezechiël. Het was de tijd waarin de Joodse staat van die dagen ten einde liep. Wat hier zo opmerkelijk is aan de timing in dit jaar, is dat het de tijd was waarin het woord van God in Jeruzalem door de Joodse koning officieel werd verworpen. Let dan op het contrast. Op grote afstand, daar in Babel — in het huidige Irak, in Mesopotamië tussen de rivieren — is daar een koning in de hoofdstad van het rijk die iets heel bijzonders droomt. Er gaat een godsspraak van uit en Daniël mag die droom gaan uitleggen. Dus terwijl de Joodse koning in Jeruzalem officieel afstand doet van het woord van God door de boekrol in het openbaar te verbranden, is er datzelfde jaar in het buitenland een heidense koning, Nebukadnessar, die van Godswege een droom droomt. En Daniël mag die gaan uitleggen. Zover zijn we nog lang niet, want er gaat nog wel het een en ander aan vooraf, maar het gaat even om de timing: het was in dat jaar dat dit plaatsvond.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1031" title="Speel af vanaf 17:11">▶ 17:11⟨/button> ⟨span>Nebukadnezars Droom en de Wijzen van Babel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In het tweede jaar nu van de regering van Nebukadnezar had Nebukadnezar dromen. Het staat er letterlijk in het meervoud, dus hij droomde meerdere dromen; dat doen we allemaal wel eens. Maar hij droomde dromen waardoor zijn geest verontrust werd en het gedaan was met zijn slaap. Zo kwam dat. Normaal gesproken spreken we van een nachtmerrie als je zoiets overkomt; dan kun je de slaap niet meer vatten en ben je helemaal ontdaan. Maar uit het vervolg van de geschiedenis blijkt wel dat deze Nebukadnezar zich er heel goed van bewust is dat wat hij in zijn droom gezien heeft, niet zomaar een droom is. Er gaat een enorme sprake, een Godsspraak vanuit. Dat blijkt ook wel.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens eigenaardig dat dit, zoals het hier wordt opgevoerd en opgetekend, opmerkelijke parallellen vormt met een andere geschiedenis die zich al veel eerder had voorgedaan, namelijk in de dagen van Jozef toen hij in Egypte was. Dan lees je dat Jozef ook in het buitenland was, en daar is het de farao die een droom droomt die hij niet kan verklaren. Die droomde trouwens ook meerdere dromen. In dat geval is het Jozef die eigenlijk uit het niets wordt opgevoerd, als iemand die totaal niet kandidaat staat. Alle andere mensen die zich zouden moeten opwerpen als degenen die expertise hebben om dromen te verklaren, voldeden allemaal niet. Maar Jozef blijkt dan in staat te zijn om inderdaad te vertellen hoe de vork aan de steel zit, en de farao is diep onder de indruk. In feite zie je een soortgelijk patroon hier in Daniël 2 ook. Dat is dan niet de farao van Egypte, maar de koning daar in het Midden-Oosten, in Babel, die een droom droomt. In dit geval is het Daniël die uiteindelijk klaarheid schenkt. En nog een opmerkelijke parallel: in beide gevallen, zowel in de geschiedenis van Jozef als in die van Daniël, krijgen ze juist doordat zij inderdaad de raadslag door de droom kunnen verklaren, een hoge positie. Jozef wordt onderkoning en Daniël krijgt ook de hoogste positie onder Nebukadnezar. Dat zijn van die opmerkelijke parallellen.⟨/p> ⟨p>In ieder geval, met Nebukadnezars slaap was het gedaan en zijn geest was verontrust. Dan lees je in vers 2: "Toen gebood de koning dat men de geleerden, de magiërs, de tovenaars en de Chaldeeën zou roepen." Dat zijn allemaal verschillende categorieën van mensen die in ieder geval geacht worden licht te werpen op wat Nebukadnezar die nacht heeft meegemaakt, gezien en gedroomd. Het zijn verschillende onderdelen: er waren geleerden, intellectuele academici, mensen die ervoor gestudeerd hadden. En magiërs, een eigenaardige maar bekende term. In het Grieks staat hier inderdaad "magoi", zoals we dat ook tegenkomen in de Septuagint, de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel. Dat woord kennen we omdat het ook de aanduiding is voor de mannen die ooit op de ster afgingen; zij hadden een ster gezien in het oosten en dat bracht hen uiteindelijk in het Joodse land, omdat ze wisten dat de Koning der Joden was geboren. Dat hadden ze afgeleid uit de taal van de sterren, en wellicht wisten ze ook van de Bijbelse profetieën.⟨/p> ⟨p>Ik probeer me daar een voorstelling van te vormen. Die magiërs komen dus allemaal uit dat rijk daar tussen de rivieren, Mesopotamië. Mesopotamië betekent trouwens ook letterlijk "tussen de rivieren", de Eufraat en de Tigris daar in Irak. Die magiërs kwamen daar vandaan. Als je je dan probeert voor te stellen dat Daniël daar ook bij betrokken is geweest, samen met zijn vrienden, dan hebben zij natuurlijk ook kennis overgeleverd. Als eeuwen later, pakweg vijf of zes eeuwen later, de beloofde Messias wordt geboren, dan worden die magiërs op een idee gebracht en gaan zij inderdaad richting het Joodse land om te gaan zoeken. Hoe wisten zij van die dingen? Wel, aan de ene kant vanwege de sprake die eruit gaat van de sterrenhemel. Heel veel mensen zeggen: "Dat mag helemaal niet", maar ik denk dat die sterrenhemel heel veel te vertellen heeft. Ga maar na: die sterrenhemel spreekt. De sterrenbeelden zijn gemaakt door onze God Zelf. Dat is dezelfde Auteur als Degene die ons ook de Schriften heeft gegeven. We zouden kunnen zeggen dat het twee boeken zijn, maar het is één Schrijver, één Auteur, één God die ons sprake geeft in de natuur, aan de hemel, in de sterrenbeelden, en Hij spreekt ook verbaal en heeft dat allemaal laten optekenen in dat zevende boek, in de Bijbel.⟨/p> ⟨p>Er wordt dus gesproken over magiërs, en dan worden er ook nog tovenaars genoemd. Dat zijn wellicht astrologen, speciale magiërs. En ze worden ook nog de Chaldeeën genoemd. Chaldeeën zijn eigenlijk Babyloniërs, zij komen uit die streek van Babel. Vaak is het in de Bijbel een aanduiding voor de streek daar: Chaldea, het gebied van Babel. Zo kennen wij bijvoorbeeld Ur der Chaldeeën, waar Abraham ooit vandaan kwam; Ur lag in het gebied van de Chaldeeën, wat breder is dan alleen de stad Babel. In die zin is "Chaldeeën" gewoon een aanduiding voor de Babyloniërs in de brede zin van het woord. Maar hier kan dat niet het geval zijn. Hier is "Chaldeeën" kennelijk een speciale elite die bekwaam was in het achterhalen, onderzoeken en uitleggen van tekenen. Er worden hier dus vier categorieën genoemd, maar in ieder geval is het de crème de la crème aan wijsheid. Zojuist had Wolter het al over de wijsheid van de wereld; nou, die was hier wel vertegenwoordigd. Sowieso in het hartje van de wereld, de hoofdstad van die dagen. Wereldwijd gezien, zeg maar. Wij spreken tegenwoordig over New York of Moskou, maar in die dagen was dat echt Babel. Daar in Babel werden de mensen die het konden weten allemaal bij elkaar geroepen.⟨/p> ⟨p>Ja, en dan staat er: "Toen gebood de koning dat men de geleerden, de bezweerders, de tovenaars en de Chaldeeën zou roepen om de koning zijn droom te verklaren. En ze kwamen en ze stonden voor de koning." De koning zei tot hen: "Ik heb een droom gehad en mijn geest is verontrust, zodat ik die droom wil verstaan." Dan lees je vervolgens: "Toen spraken de Chaldeeën tot de koning." Dat is eigenaardig: er waren vier van die verschillende groepen waar ik het zojuist over had die bij elkaar werden geroepen, maar het zijn telkens de Chaldeeën die het woord voeren. Opmerkelijk. Toen spraken de Chaldeeën tot de koning — en daar staat dan vervolgens "Aramees" tussen haakjes —: "O koning, leef tot de aeonen!"⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1563" title="Speel af vanaf 26:03">▶ 26:03⟨/button> ⟨span>De Profetische Betekenis van de Aramese Taal⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Eerst even dat woordje Aramees. Waarom staat dat erbij? Aramees, dat is de taal van de Chaldeeën, zeg maar de wereldtaal in die dagen. En vanaf hier — u weet het — we zeggen wel dat het Nieuwe Testament ons is overgeleverd in het Grieks, en dat klopt. Het Oude Testament daarentegen, de Hebreeuwse Bijbel — het woord zegt het al — is ons overgeleverd in de taal van de Hebreeën: het Hebreeuws. Maar er zijn een paar uitzonderingen. In de boeken van Esther en Nehemia heb je een passage, maar ook in Daniël. Daniël 2 vers 4 tot het einde van Daniël 7 is niet opgetekend in de Hebreeuwse taal, maar in het Aramees, de taal van de Chaldeeën. Hier begint de Bijbel dus in het Aramees; in die taal is dit gedeelte opgetekend.⟨/p> ⟨p>Vergis je niet, Daniël was natuurlijk een Hebreeër, dat zie je aan zijn naam en dergelijke, maar hij was inmiddels ook bezig om geïntegreerd te worden. Hij was op dat moment net twee jaar daar in Babel; het was zijn tweede jaar. Hij was een zeer pientere man, dat lees je al in Daniël 1. Hij behoorde tot de meest wijze jongens die al eerder naar Babel waren gedeporteerd en die een enorm zware opleiding kregen, omdat zij bestemd waren om een hoge positie te gaan bekleden. Deze Daniël sprak niet alleen Hebreeuws, maar hij heeft dit gedeelte dus ook in het Aramees opgetekend.⟨/p> ⟨p>Je zou de vraag kunnen stellen: waarom dan? Er worden verschillende verklaringen voor gegeven, maar de meest veelzeggende, als u het mij vraagt, is deze: het hoofdmotief is dat in deze hoofdstukken, vanaf Daniël 2 vers 4 tot aan het einde van hoofdstuk 7, de tijden van de heidenen worden beschreven. Dat zijn de tijden waarin de wereldse koninkrijken de overhand hebben en de troon in Jeruzalem feitelijk vacant is. Er is dan geen koning in Jeruzalem van Davidische oorsprong; nee, dat zijn de tijden van de heidenen. Vandaar dat die passages en hoofdstukken ook in een heidense taal worden opgetekend. En eigenaardig genoeg houdt dat dan weer op aan het einde van hoofdstuk 7. In Daniël 7 vers 27 lees je dat de heerschappij weer terugkomt bij het heilige volk — zo staat het er ook geschreven — en op dat punt houdt het Aramese deel op en wordt het weer Hebreeuws.⟨/p> ⟨p>Daar zit dus een hele logische gedachte achter. Ik zeg niet dat dit alles verklaart en dat er niet nog meer redenen zijn, dat is allemaal tot uw dienst, maar deze reden lijkt mij het meest veelzeggend en ook het mooiste om te onthouden. Het is dus niet zomaar iets van: nou ja, dat is toevallig in het Aramees geschreven. Want laten we wel wezen, wat maakt het ons uit? U spreekt waarschijnlijk geen Hebreeuws en ook geen Aramees, dus in welke taal het origineel is opgetekend, daarvan zou je kunnen zeggen: dat maakt mij geen bal uit. Maar vergis je niet, we hebben het hier over de Schriften en het is natuurlijk niet voor niets dat het in een bepaalde taal is opgetekend. Hoewel de Hebreeuwse Bijbel de Hebreeuwse Bijbel heet, zijn er toch een paar uitzonderlijke passages, zoals in dit geval in het Chaldeeuws of Aramees. Dat heeft een reden. Ik houd ervan om eraan te denken dat dit niet alleen historisch waar is — dat het ene letterlijk Hebreeuws is en het andere Aramees — maar dat het ook een betekenis heeft. Het is illustratief voor wat er in die hoofdstukken beschreven wordt. Dat is een hele logische gedachte.⟨/p> ⟨p>Dan staat er nog bij: "Toen spraken de Chaldeeën tot de koning: O koning, leef tot in de aeonen!" U ziet trouwens dat dit weer cursief staat, dus dan weet u: aha, dat staat niet in de NBG-vertaling. En dat klopt. In de NBG-vertaling wordt nooit over de eeuwigheid gesproken, en dat is een hele kwalijke zaak. Dus als er iets gecorrigeerd moet worden, dan moet dat in ieder geval gebeuren. Dit is ook het woord 'aion', dat te maken heeft met een wereldtijdperk. Dat is trouwens weer een Grieks woord, maar laten we het niet ingewikkeld maken; zo staat het ook in de Septuaginta. "Leef tot in de aeonen" — eigenlijk is dat wel heel ironisch. Wat bedoel ik daarmee? Wel, deze Chaldeeën die de droom van Nebukadnezar moeten uitleggen, zeggen in het Aramees tegen hem: "O koning, leef tot in de aeonen." Maar de clou van dit hele hoofdstuk is juist dat koning Nebukadnezar níét tot in de aeonen zal regeren. Integendeel, de heerschappij tot in de aeonen is voor een heel ander volk weggelegd. En de definitieve Koning der koningen, zo zal ik u vertellen, dat is niet Nebukadnezar.⟨/p> ⟨p>Die Chaldeeën hebben dat ongetwijfeld zo gezegd omdat het waarschijnlijk de aanspreektitel was om zo'n machtig man aan te spreken. Ik bedoel, als wij eergisteren in Den Haag Willem-Alexander hadden ontmoet, dan zeg je ook niet: "Hé Willem." Dan zeg je: "Majesteit." Ik heb zelf nog niet zoveel ervaring opgedaan met ontmoetingen met mensen van het Koninklijk Huis, maar er zijn in ieder geval speciale titels voor. Ongetwijfeld werd ook Nebukadnezar op een speciale wijze aangesproken: "O koning, leef tot in de aeon." Maar dat vind ik juist zo leuk: Nebukadnezar wordt wel zo aangesproken, maar hij is het niet. Vandaar dus die ironie. En dan zeggen zij: "Zeg uw dienaren de droom en wij zullen de uitlegging te kennen geven." Dat is hun expertise, dat is wat ze eigenlijk zeggen. Daarin zijn ze getraind. "Kom op, vertel de droom maar." Maar dat gaat toch wat anders lopen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2014" title="Speel af vanaf 33:34">▶ 33:34⟨/button> ⟨span>De Absurde Eis van de Koning aan de Chaldeeën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want wat lees je dan? De koning gaf de Chaldeeën ten antwoord: "Het besluit staat bij mij vast: indien gij mij de droom met zijn uitlegging niet bekendmaakt..." Let op wat hij zegt. Niet alleen maar: "Ik wil de uitlegging van die droom hebben", maar: "Ik wil ook weten wát ik gedroomd heb."⟨/p> ⟨p>Het is een heel gangbare verklaring om te zeggen dat Nebukadnezar die droom vergeten was. Maar dat was het niet. Dat zal in het vervolg ook wel blijken: Nebukadnezar was die droom niet vergeten, maar hij wilde die Chaldeeën gewoon beproeven. En met beproeven bedoel ik ook: op de proef stellen. Is het waarachtig wat zij doen en wat zij zeggen?⟨/p> ⟨p>En nu ontstaat daar natuurlijk wel een groot probleem. Want hij zegt: "Indien gij de droom met zijn uitlegging niet bekendmaakt... zult gij in stukken gehouwen worden en uw huizen zullen tot een puinhoop worden gemaakt." Met andere woorden: dit is het vonnis dat over hen zal worden uitgevoerd. Let trouwens op: deze mensen die voor hem stonden, waren niet de eersten de besten. In feite praten we over de crème de la crème in het Rijk van Babel. Dus het is de koning echt wel menens als hij dit zo zegt.⟨/p> ⟨p>Je zou natuurlijk kunnen zeggen: dit is een absurde eis en ook een absurde straf van Nebukadnezar om dat zo te eisen; dat hij van hen gaat vragen de droom zelf te vertellen. Dat is natuurlijk een beetje het aparte als je zo'n geschiedenis vers voor vers leest, zoals wij dat nu doen. De meesten van ons weten inmiddels hoe het gaat aflopen, en met die kennis haal je eigenlijk de spanning er een beetje uit. Maar ik wil u toch even in dat element brengen. Kijk, dit is een absurde eis en ook een heel absurd vonnis dat Nebukadnezar velt, maar let op: het is wel dienstbaar aan Gods bedoeling. Waarom? Om Zijn woord te bewijzen.⟨/p> ⟨p>Het loutere feit dat Nebukadnezar zo'n zware eis stelt – wat in de beleving van die gasten die voor hem stonden in ieder geval absurd was – zorgt ervoor dat de glorie van het echte bewijs des te meer uit de verf komt. Dit moest zo gebeuren. En het is trouwens niet alleen negatief, maar ook positief, want de koning stelt daar tegenover: "Maar indien gij de droom met zijn uitlegging te kennen geeft... dan zult gij geschenken en gaven en grote eer van mij ontvangen." Dat is de andere kant.⟨/p> ⟨p>Aan de ene kant een enorme beloning als zij daartoe bij machte zouden zijn, en aan de andere kant een enorme vernedering, op zijn zachtst gezegd, wanneer ze daar niet toe in staat zouden zijn. En dan zegt hij: "Geef mij dus de droom met zijn uitlegging te kennen." En ze gaven opnieuw ten antwoord: "De koning zegge zijn dienaren de droom, dan zullen wij de uitlegging te kennen geven." Ze gaan er dus duidelijk niet mee akkoord. Ze spreken hem niet tegen, maar ze herhalen eigenlijk gewoon de vraag die ze al eerder stelden.⟨/p> ⟨p>De koning gaf ten antwoord: "Ik begrijp heel goed dat gij tijd zoekt te winnen, omdat gij ziet dat het besluit bij mij vaststaat." De eis die hij stelde, was niet zomaar een bevlieging; het was hem menens. Nebukadnezar wilde niet zomaar iets op de mouw gespeld krijgen. Stel je voor dat hij de droom had verteld en hen vervolgens de gelegenheid had gegeven om een interpretatie te geven. Tja, een interpretatie kun je verzinnen. Hoe weet je nu of die waar is?⟨/p> ⟨p>Daarom had Nebukadnezar de eis gesteld: "Jullie moeten niet alleen een verklaring of uitleg geven; nee, ik eis ook dat jullie mij zelf vertellen wát die droom is." Als het werkelijk waar is dat zij een speciaal kanaal met de goddelijke wereld hebben – of hoe zij dat ook beleefden – dan hadden ze dat ook moeten kunnen vertellen als hun claim waar was. Dat is de gedachte die Nebukadnezar hier aan hen voorlegt.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Jullie proberen hier nu onderuit te komen, jullie zoeken tijd te winnen. Omdat gij ziet dat het besluit bij mij vaststaat, dat een vonnis u treft indien gij mij de droom niet kunt bekendmaken. En gij hebt afgesproken mij iets leugenachtigs en slechts te zeggen, totdat de toestand zich wijzigt." Het idee is kennelijk dat de wijzen dachten: de koning heeft een heel slechte nacht gehad, hij is helemaal ontdaan en een beetje van het padje. Hij is gewoon met het verkeerde been uit bed gestapt. Als wij nu inderdaad een beetje tijd rekken en er morgen nog eens op terugkomen, dan bindt hij wel in. Dan is de situatie gewijzigd, is hij in een beter humeur en draait hij wellicht weer bij. Nebukadnezar zegt: "Jullie willen gewoon tijd winnen, zodat ik misschien weer van mening verander. Maar dat gaat dus niet gebeuren."⟨/p> ⟨p>Als je het zo psychologisch verklaart, snap je heel goed waarom die magiërs en geleerden het op deze manier wilden spelen. Maar Nebukadnezar is zeer vastberaden. Hij zegt: "Zeg mij dus de droom, opdat ik weet dat gij mij de uitlegging ervan kunt te kennen geven." Hieruit blijkt dat Nebukadnezar wel degelijk wist wat hij had gedroomd. Dit was de manier om te checken of het waar was wat zij zeiden. Met een interpretatie kun je immers alle kanten op; dat is de ellende ermee. Maar als hij vraagt: "Wat heb ik gedroomd?", en hij herinnerde zich dat zelf nog – wat logisch is als hij er zo verschrikkelijk onder de indruk van was – dan kon hij checken of het klopte wat zij zeiden. "Zeg mij dus de droom, opdat ik weet dat gij mij de uitlegging ervan kunt geven."⟨/p> ⟨p>Oké, beste mensen, wij gaan weer verder. U bent weer opgeladen, en mijn mobiel ook. Ik excuseer mij voor het technische mankement dat zich voordeed, maar het goede nieuws is dat er niets verloren is gegaan. De opname zelf komt keurig op internet, alleen de livestream liet het helaas afweten. Maar goed, jullie zijn hier en wij gaan verder; we hebben nog het een en ander te bespreken. De geschiedenis zoals we die nu lezen, was in de aanhef misschien even lastig. We hadden het er in de pauze nog over: de kwestie rond koning Jojakim en het derde jaar, en hoe dat precies geplaatst moet worden. Ik kan me voorstellen dat het lastig te volgen is als je daar niet van op de hoogte bent. Maar laten we wel wezen: wat we vanavond lezen, is feitelijk een soort inleiding tot de hele bespreking.⟨/p> ⟨p>Het is een simpel prachtverhaal, een prachtgeschiedenis, maar ook heel simpel te volgen. We hebben gezien hoe Nebukadnezar die droom droomt, welke eisen hij stelt en wat de reactie is van het korps dat daar voor hem staat.⟨/p> ⟨p>Daar waren we dus gebleven. "Zeg mij dus de droom," zegt hij in vers 9 tegen de geleerden die daar voor hem staan, de Chaldeeën die het woord voeren. "Zeg mij de droom, opdat ik weet dat gij mij de uitlegging ervan kunt te kennen geven." En de Chaldeeën — zie je het weer, zij zijn de woordvoerders — gaven de koning ten antwoord: "Er is geen mens op de aardbodem die het door de koning gevraagde zal kunnen te kennen geven."⟨/p> ⟨p>En laten we wel wezen, ze slaan daarmee de spijker op de kop; dat is ook zo. "Daarom heeft dan ook geen koning, hoe groot en machtig ook, iets dergelijks van enige geleerde, bezweerder of Chaldeeër gevraagd." Het was nogal gewaagd om dat te zeggen tegen iemand op zo'n hoge positie, want dit is feitelijk kritiek. Maar het is de vaststelling zelf, en daar valt weinig aan af te dingen.⟨/p> ⟨p>Hun conclusie is dan ook: "Wat de koning vraagt, dat is te zwaar. Er is niemand anders die het de koning zal kunnen te kennen geven dan de goden, die echter niet bij de stervelingen wonen." Het is trouwens wel boeiend, want in het Hebreeuws staat hier voor 'goden' het woord Elohim. Dat is ook het woord voor God, feitelijk een meervoudsvorm. In dit geval hebben de Chaldeeën het inderdaad over hun goden, of over de goden in het algemeen. In het Hebreeuws zou je dit ook kunnen vertalen met 'God', alleen zo bedoelden zij het dan weer niet.⟨/p> ⟨p>Wat zij hiermee zeggen is: er is niemand die aan de eis die u stelt, o koning, zal kunnen voldoen. Want ja, dat kan slechts God. En dan zeggen zij: maar dat is dus niet iemand die onder de stervelingen zijn verblijf houdt. Geen sterveling is hiertoe in staat. Dat is zoals wij het in het Nederlands ook keurig kunnen zeggen: geen sterveling kan dit. En dat is ook zo. Je voelt hem eigenlijk al aankomen; Daniël, die dit heeft opgetekend, bouwt het zodanig op naar de uitkomst. We gaan verder naar vers 12.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2792" title="Speel af vanaf 46:32">▶ 46:32⟨/button> ⟨span>Het Doodsvonnis en Daniëls Tactische Optreden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De koning werd hierover ten zeerste vergramd en toornig, en hij beval al de wijzen van Babel ter dood te brengen. Dat had hij al gezegd, en hier blijkt ook inderdaad dat het hem ernst is. Waarom is de koning nou zo ontzettend boos? Omdat hij zich ervan bewust is dat zij hem iets proberen wijs te maken. Terwijl zij beweren: "De droom kunnen we vertellen als u hem noemt, maar voor de uitleg willen we wel moeite doen," realiseert hij zich dat heel die bende daar gewoon leugenachtig is. Ze claimen een soort middelaar te zijn tussen God en mensen en boodschappen vanuit die wereld aan de mensen bekend te maken, maar dan zouden ze dit ook moeten kunnen. Maar daartoe zijn ze niet in staat.⟨/p> ⟨p>Hoe absurd de eisen van Nebukadnezar naar de mens gesproken ook zijn, en hoe bizar het vonnis dat hij velt ook is, hij realiseert zich: dit is gewoon menselijk gedoe. Jullie zijn gewoon charlatans. Jullie vertellen dat wel, maar het is slechts een claim die jullie voeren. Vandaar zijn enorme boosheid; hij beveelt dus om al de wijzen van Babel ter dood te brengen.⟨/p> ⟨p>Toen het bevel werd uitgevaardigd dat de wijzen gedood zouden worden – en moet je je voorstellen hoe vernederend dat moet zijn geweest. Niet alleen pijnlijk en heftig om te horen, maar ook diep vernederend. De wijzen worden om hun onkunde omgebracht. Hoezo wijs? Je zou die vernedering ook van een andere kant kunnen aanvliegen: deze mensen worden geacht de problemen van anderen op te lossen, maar nu kunnen ze niet eens zichzelf redden. Dat is ironie, maar meer nog dan dat is het uiterst vernederend voor deze mensen.⟨/p> ⟨p>Welnu, toen het bevel werd uitgevaardigd dat de wijzen gedood zouden worden, liepen ook Daniël en diens metgezellen gevaar gedood te worden. Zij hoorden weliswaar nog niet bij deze groep, maar de dreiging was er wel dat ook zij hierin betrokken zouden worden. Ook zij werden gezocht. Je leest in hoofdstuk 1 dat Daniël en zijn vrienden uit het Joodse land waren meegevoerd, uit Judea, en gedeporteerd naar Babel. Zij waren het beste van het beste; niet alleen mentaal en intellectueel belezen, geleerd en intelligent, maar ook fysiek nog heel sterk. Ze voldeden aan alle hoge eisen die daar aan het hof werden gesteld.⟨/p> ⟨p>Deze Joodse mannen kregen een driejarige opleiding; dat lees je in hoofdstuk 1 vers 5. Aangezien ze pas vorig jaar waren gearriveerd – want dit was het tweede jaar van de regering van Nebukadnezar, althans vanuit de optiek van Daniël – waren zij dus nog steeds in opleiding. Maar ze waren wel voorbestemd om tot diezelfde groep te gaan behoren die daar bij Nebukadnezar nu voor aap gezet werd. En dus liepen ook Daniël en diens metgezellen het gevaar nu gedood te worden.⟨/p> ⟨p>Dan lees je: toen richtte Daniël zich op een verstandige en gepaste wijze tot Arjok. Dat was de overste van de koninklijke lijfwacht, een soort elitekorps dat uitgetrokken was om de wijzen van Babel te doden. Reken maar dat dat een heftige opdracht is geweest. Maar nu moet Daniël zich tot hem richten, en er staat specifiek bij: op een verstandige, tactische en gepaste wijze. Hij richt zich tot deze Arjok, de man die de opdracht kreeg om het vonnis van Nebukadnezar uit te voeren. Daniël gebruikte zijn verstand; hij was niet boos. Hij had natuurlijk zijn boosheid kunnen uiten en kunnen zeggen: "Word ik nu het slachtoffer? Worden ik en mijn vrienden het slachtoffer van iets waar wij geen deel aan hebben? Wat hebben wij hiermee te maken?" Maar zo doet hij dat niet. Nee, hij doet het op een verstandige en gepaste wijze. Hij zegt ook helemaal niets beledigends, niet tegen Arjok en ook niet over koning Nebukadnezar. Ook daarin blijkt dat Daniël een buitengewoon wijs man is.⟨/p> ⟨p>Hij nam het woord, zo staat er in vers 15, en zei tot Arjok, de koninklijke machthebber: "Waarom is dit strenge bevel door de koning uitgevaardigd?" Gewoon informerend. Daarop maakte Arjok Daniël de zaak bekend. Toen ging Daniël tot de koning. Als ik het verhaal zo lees, is dat waarschijnlijk indirect geweest, dus via Arjok. Later blijkt namelijk dat wanneer Daniël daadwerkelijk bij de koning komt, de koning hem nog niet kent. Als er hier dus staat dat hij tot de koning ging, dan is dat waarschijnlijk via die Arjok gebeurd. Daniël verzocht dus dat de koning hem enige tijd zou gunnen om de uitlegging aan de koning bekend te maken. Pas op de plaats; enige tijd. Tegen Daniël was immers niet gezegd dat het ogenblikkelijk moest. Deze mededeling wordt aan de koning doorgegeven.⟨/p> ⟨p>Vervolgens lees je dat Daniël naar zijn huis ging en zijn metgezellen en vrienden – Chananja, Misael en Azarja – de zaak bekendmaakte. Kent u deze mensen? Ze zijn eigenlijk bekend onder hun andere namen. Je leest deze namen al in hoofdstuk 1. Daniël wordt natuurlijk als eerste genoemd, hij is de man van dit boek. Maar dit zijn ook Hebreeuwse namen, wat logisch is, want het waren Hebreeërs. Laten we even terugbladeren naar hoofdstuk 1 vers 6. Daar lees je dat zich onder hen enige Judeeërs bevonden – Joden dus uit de twee stammen: Daniël, Chananja, Misael en Azarja. De overste van de hovelingen gaf hun andere namen.⟨/p> ⟨p>Die namen die de overste van de hovelingen hen gaf, zijn bij ons bekend geworden. Daniël noemde hij Beltesassar. Het is eigenaardig dat wij de naam Daniël altijd onthouden, maar dat Beltesassar veel minder bekend is. De naam Daniël betekent: "Mijn rechter is God." Prachtige naam natuurlijk voor deze jonge man: God doet recht, God zal rechtspreken. Chananja betekent: "Genadig is JAHWEH." Maar Chananja werd door de overste van de hovelingen in het Chaldeeuws Sadrak genoemd. En Misael – die naam betekent in het Hebreeuws: "Wie is als God?" Prachtige naam, maar de overste van de hovelingen heeft hem een Chaldeeuwse sticker opgeplakt en noemde hem Mesak. En de derde, Azarja. Oh, dat heb ik verkeerd gedaan, zie ik. Want deze laatste Azarja, dat betekent "Helper is JAHWEH". Dat moet ik thuis nog even corrigeren, maar het betekent dus "Helper is God".⟨/p> ⟨p>Er gaat natuurlijk een geweldige spraak van die namen uit, maar ze hadden van de overste van de hovelingen andere namen gekregen. Later in het boek Daniël gaan ze nog een grote rol spelen wanneer deze jongens samen met Daniël in de vurige oven worden geworpen: Sadrak, Mesak en Abednego. Dat was ook extreem; ze deinsden daar toen niet terug voor harde maatregelen. Softheid kun je hen niet verwijten. Maar in ieder geval, dat wat die namen betreft. Daniël komt dus bij zijn vrienden en maakt hen de zaak bekend. En dan staat er vervolgens dat zij barmhartigheid moesten afsmeken van de God des hemels betreffende deze verborgenheid.⟨/p> ⟨p>Want ja, verborgen was het voor hen ook natuurlijk, en dat zij barmhartigheid moesten afsmeken. Je kunt je voorstellen dat als deze jongens deze mededeling horen — dat hun leven in gevaar is — dat zij zich echt wel bewust zijn geweest van de urgentie die speelde. Ik bedoel, binnen afzienbare tijd zou inderdaad het vonnis voltrokken worden, en ook zij zouden daardoor getroffen worden.⟨/p> ⟨p>Ja, vandaar dat zij barmhartigheid moesten afsmeken van de God des hemels. Bij deze uitdrukking moet je toch echt even stilstaan, en dat doen we nu ook.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3494" title="Speel af vanaf 58:14">▶ 58:14⟨/button> ⟨span>De God Des Hemels en de Tijden Der Heidenen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Waarom? Omdat de uitdrukking ‘de God des hemels’ nota bene vier keer voorkomt alleen al in dit hoofdstuk. We vinden deze term veel vaker in de Bijbel. De God des hemels – als je de term heel letterlijk neemt, dan betekent het dat het de God is die daar in de hemel is, of de God van de hemel. Maar hoezo die uitdrukking? Wel, het heeft alles te maken met de tijd waarin de troon van God in Jeruzalem vacant is en leegstaat, en God Zich als het ware terugtrekt in de hemel. Dat is de gedachte bij de God des hemels. God is niet de God die hier op aarde Zijn troon heeft, maar Hij heeft Zich teruggetrokken in de hemel.⟨/p> ⟨p>Dat lees je trouwens ook bij de profeet Ezechiël, van wie ik al eerder zei dat hij een tijdgenoot was van Daniël en Jeremia. Daar lees je dat de heerlijkheid des Heren – de heerlijkheid van Yahweh, de Sjechina – zich uit de tempel terugtrok en vanaf de Olijfberg weer weggaat. Heel eigenaardig. Maar in ieder geval: de troon is leeg en vandaar dus die karakteristieke aanduiding ‘de God van de hemel’. Ik zal er nog wel vaker op terugkomen.⟨/p> ⟨p>Die tijden waarin God de God van de hemel is, worden op nog een andere wijze benoemd, namelijk als ‘de tijden der heidenen’ of, zo u wilt, ‘de tijden van de natiën’. Die uitdrukking is ontleend aan Lukas 21. Laten we daar even naartoe gaan. Daar wordt al aangekondigd wat de Heer Jezus ook zegt, trouwens ook op de Olijfberg. Dan kondigt Hij de verwoesting van de stad aan, wat vervuld is in het jaar 70. Je leest daar: ‘en zij zullen vallen door de mond van het zwaard en in krijgsgevangenschap worden gevoerd onder alle natiën’. Wat de Heer Jezus hier aankondigt, is dat de Joodse staat ook in die dagen verwoest zou worden. Er zou een einde worden gemaakt aan de Joodse staat; Jeruzalem zou verwoest worden en de Joden zouden in ballingschap worden gevoerd onder de natiën. Dat is in het jaar 70 daadwerkelijk zo gegaan: Jeruzalem werd verwoest en de Joden zijn verstrooid onder alle volkeren.⟨/p> ⟨p>En dan zegt de Heer Jezus erbij: terwijl het Joodse volk verstrooid wordt onder alle volkeren, onder alle natiën, zal Jeruzalem vertreden worden door de natiën, totdat de bestemde tijden van de natiën – of zoals de NBG-vertaling zegt: totdat de tijden der heidenen – vervuld zullen zijn. Waarmee dus gezegd is dat de tijden der heidenen de tijden zijn waarin Jeruzalem vertreden wordt en de troon van God niet in Jeruzalem staat.⟨/p> ⟨p>Ik moet even lachen. Rob, als je het niet erg vindt, ga ik gewoon zonder commentaar te geven verder. De luisteraars die nu thuis zitten, denken vast: waar heeft hij het nu weer over? Goed, de tijden der heidenen. Let op, je moet je voorstellen: God heeft Zijn belofte verbonden aan de troon van David in Jeruzalem. Die dynastie, het koningshuis van David, is het huis waar God Zich onder ede aan heeft verbonden. Via die stad en via die troon daar in Jeruzalem zal het Koninkrijk straks ook worden gevestigd. Ooit was daar een troon in Jeruzalem en regeerde daar een Davidische koning. Sinds de dagen van de verwoesting van Jeruzalem, sinds de dagen van Daniël, zijn die tijden der heidenen ook begonnen. Jeruzalem is vertreden en nooit heeft er meer een koning op de troon van David gezeten. Tot op de dag van vandaag, al 2500 jaar lang, zijn daar die tijden van de heidenen. Dat zijn de tijden waar ook dat beeld in deze profetie over spreekt.⟨/p> ⟨p>De tijden der heidenen zijn de tijden – let op, dit moet u even goed vasthouden – dat er geen troon in Jeruzalem is waarop een koning uit het huis van David regeert. Dat was ooit zo, en dat zal straks binnenkort alsnog vervuld gaan worden. Via die troon zal de wereld inderdaad geregeerd gaan worden. In de tussentijd dat dit niet het geval is, wordt Jeruzalem vertreden door de volkeren. Zelfs in de huidige dagen vindt dat plaats. Ik weet dat er genoeg mensen zijn die denken dat de tijden der heidenen nu al vervuld zijn omdat Jeruzalem weer een Joodse hoofdstad is. Jawel, maar nog steeds staat die tempelplaats onder auspiciën van Jordanië en de moslims. Nog steeds zijn het de tijden der heidenen; er is geen Davidische koning en de heilige plaats wordt nog steeds ontheiligd.⟨/p> ⟨p>Daar gaat een einde aan komen. Op het moment dat de Koning in Jeruzalem weer zal regeren en de heilige plaats weer werkelijk een heilige plaats zal worden, dan zijn de tijden der heidenen voorbij. Dan zal God ook weer de God van de aarde worden en Zijn plaats publiekelijk innemen in deze wereld. Nu is Hij verborgen. We gaan het daar nog een hele avond speciaal over hebben, over dit fenomeen: de enorme transitie die heeft plaatsgevonden in de dagen van Daniël, Ezechiël en Jeremia. Toen trok God Zich terug en ging het licht in deze wereld als het ware uit. Er is nog een heleboel over te vertellen, daar komen we nog een keertje op terug. Maar nu is het even genoeg om te zeggen: waarom ‘de God van de hemel’? Wel, Hij is niet meer de God op aarde met de troon hier in Jeruzalem, maar Hij is teruggetrokken. Dat zijn de tijden waarin de heidenen het voor het zeggen hebben en Jeruzalem wordt vertreden.⟨/p> ⟨p>Wat Daniël dus tegen zijn vrienden zegt, is dat ze barmhartigheid zouden afsmeken van de God des hemels over deze verborgenheid, opdat men Daniël en zijn vrienden, zijn metgezellen, niet ter dood zou brengen met de overige wijzen van Babel. Dat is dus eigenlijk wat Daniël tegen hen zegt: dit is er aan de hand, en wat kunnen we anders doen dan ons richten tot de God die dit maar in handen moet nemen? Als nota bene Nebukadnessar, de koning der koningen in die dagen, zich tegen je keert, waar moet je je dan nog toe wenden als je werkelijk in die situatie zit? Daniël weet het, en zijn vrienden ook. En dan lees je ook dat God daadwerkelijk in actie komt, als ik het zo mag zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4039" title="Speel af vanaf 01:07:19">▶ 01:07:19⟨/button> ⟨span>De Verborgenheid Geopenbaard en Daniëls Lofzang⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen werd de verborgenheid aan Daniël in een nachtgezicht geopenbaard. In de Griekse vertaling van de Septuagint wordt voor wat hier vermeld wordt het woordje ⟨em>mysterion⟨/em> gebruikt. Dat is een woord dat in ons Nieuwe Testament heel dikwijls voorkomt en daar ook inderdaad vertaald wordt met 'de verborgenheid'. Het is niet zozeer mysterieus in de zin van dat het niet te begrijpen is, maar het duidt op iets wat verborgen gehouden wordt. Dat is iets wezenlijk anders dan dat het onbegrijpelijk zou zijn.⟨/p> ⟨p>Toen werd de verborgenheid aan Daniël geopenbaard. Hoezo verborgen? Wel, wat er gedroomd was, was verborgen. Zowel de droom zelf als de betekenis ervan was volkomen verborgen. Hoe zou je dat anders kunnen weten dan alleen doordat God het aan je bekendmaakt? Toen werd de verborgenheid aan Daniël in een nachtgezicht geopenbaard, en daarop loofde Daniël de God des hemels. Het is de eerste keer dat die specifieke uitdrukking wordt gebezigd; later in het hoofdstuk komt het nog een tweetal keren voor. Kunt u zich voorstellen wat er speelde? De enorme dreiging van wat Nebukadnessar zou gaan doen met al die wijzen, maar ook met Daniël en zijn vrienden. Maar Daniël wist nu: dit is het. Het is geopenbaard, en daarop loofde Daniël de God des hemels.⟨/p> ⟨p>Daniël hief aan en zei: "Geprezen zij de naam van God vanaf de aion tot de aion." U ziet, dit is weer cursief weergegeven. Hoe zegt de NBG-vertaling dit ook alweer? Ja, 'van eeuwigheid tot eeuwigheid', maar dat staat er niet. Er staat: vanaf de aion — deze aion — tot de aion die gaat komen, dat toekomstige wereldtijdperk. Waarom looft hij Hem? Want Hem behoort de wijsheid en de kracht. Die man moet zo diep onder de indruk zijn geweest van wat hem nu in een nachtgezicht was duidelijk gemaakt. Dat geldt trouwens in het algemeen. In een aion, een wereldtijdperk waarin wij ons nu ook bevinden, tast men in het duister en weet men eigenlijk helemaal niet waar het eigenlijk over gaat. Als je dan licht krijgt over hoe de vork in de steel zit en wat God te melden heeft, dan ben je echt gelukkig te prijzen. Zoals Nebukadnessar wist dat er van wat hij gezien had een godsspraak uitging, zo wist Daniël nu ook: ik weet nu wat hij gedroomd heeft én ik weet de betekenis ervan. Hij wist dat omdat het hem geopenbaard was. Dat is de basis van echte kennis.⟨/p> ⟨p>Daniël looft zijn God en zegt: "Hij toch verandert tijden en stonden, Hij zet koningen af en Hij stelt koningen aan." Dat is trouwens heel karakteristiek voor de gehele 'tijden der heidenen'. Allerlei vormen van heerschappij en staatsvormen worden veranderd en moeten dan weer plaatsmaken voor heel andere staatsvormen. Er wordt heel vaak gezegd dat de Bijbel tijdgebonden is, maar het is precies omgekeerd: wij zijn tijdgebonden. Staatsvormen zijn tijdgebonden, filosofieën zijn tijdgebonden, religie is tijdgebonden en opinies zijn zo tijdgebonden dat ze voortdurend veranderen. Ook situaties en omstandigheden veranderen, maar Hij is degene die dat in gang zet. Hij zet koningen af en Hij stelt koningen aan. Dit is het kader waarin je op basis van de Bijbel mag denken. Het is weer dit ene feit: Hij regeert, Hij stelt aan en Hij zet ook weer af, terwijl wij maar denken dat wij er zoveel invloed op hebben.⟨/p> ⟨p>Daniël prijst God ook omdat Hij wijsheid verleent aan wijzen en kennis aan hen die inzicht hebben. Ware wijsheid en kennis worden uitsluitend verkregen door openbaring, niet door op je tenen te staan en intellectueel te forceren of te speuren. Dat is allemaal mooi, hoor, maar echte wijsheid en zicht op de toekomst krijg je niet door menselijk speurwerk. Er is er maar Eén die weet wat er gaat gebeuren. Dit zal ook de rode draad worden door deze hele serie: God voorzegt. Dat is profetie en dat is zo uniek. De Bijbel voorspelt niet, de Bijbel voorzegt: zo zal het gaan. Dat is wat geen mens in staat is te doen, zelfs niet over de dag van morgen, laat staan over tien of over honderd jaar. Maar God voorzegt, en in de Schriften is profetie ook het bewijs dat God van Zijn woord geeft. Hij voorzegt en Hij vervult het ook; de hele Bijbel staat vol van dat soort voorbeelden. In Daniël 2 zie je dat ook. Er wordt voorzegd hoe het zou gaan met de koninkrijken die elkaar opvolgen, en in Daniël 7 trouwens ook. Voor een groot gedeelte is het inmiddels chronologisch vervuld, en dat is tevens de garantie dat als God inderdaad Zijn woord vervult, Hij de rest op Zijn tijd ook zal gaan vervullen.⟨/p> ⟨p>Soms doet Hij dat zelfs niet alleen op de wijze waarop Hij het voorzegd heeft, maar ook op het tijdstip dat Hij heeft aangegeven. Ook daar geeft Daniël een prachtig voorbeeld van, want Daniël 9 is natuurlijk het beroemde voorbeeld waarin God gewoon van tevoren zegt: zo zal het gaan. Dan zal de Messias komen, en dat zal nog bijna 500 jaar duren. Ik zeg het eventjes kort door de bocht, maar zo staat het in Daniël 9. Er wordt vermeld wat er gaat gebeuren, hoe het zal gebeuren en wanneer het zal gebeuren. Kijk, dat is profetie, dat is voorzegging, en daarmee bewijst God Zichzelf en Zijn woord. Ik heb een boek in de kast staan dat ik destijds heel wat keren gelezen heb, 'Geen geloof zonder bewijs' van Peder Bruin. Hij laat daarin zo mooi zien hoe God inderdaad Zijn woord bewijst. God legt Zijn eigen woord zelf uit, maar Hij bewijst ook dat het waar is. Wij hoeven de Bijbel niet te bewijzen; de Bijbel bewijst zichzelf. Dat is de kracht, de power van het Woord. We zullen dat in de loop van de avonden ook zien, maar hier zie je dat Daniël dat op voorhand al zegt: "Hij verleent wijsheid aan wijzen en kennis aan hen die inzicht hebben." Zelfs zijn vrienden wisten dit op dat moment nog niet eens, laat staan Nebukadnessar, maar Daniël wist het al: zo zit het. En dit zou hij gaan bekendmaken.⟨/p> ⟨p>Hij openbaart ondoorgrondelijke en verborgen dingen. Hij weet wat in het duister is — wat dus voor de mensen duister is — en het licht woont bij Hem. In de Concordant Version lees je hier iets heel moois: "lichtstralen met Hem ontknopen". Dat klinkt misschien wat vreemd, maar het idee is dit: dat als God Zijn licht laat schijnen, er knopen worden doorgehakt, maar dat ook onontwarbare knopen worden losgemaakt. Dat is het woord dat hier eigenlijk staat. In de NBG-vertaling wordt het weergegeven met 'het licht woont bij Hem', maar letterlijk gaat het om het woordje losmaken of ontknopen. Ik vind dat geweldig; dat is wat Gods woord doet. Gods woord ontrafelt, dat is misschien nog wel een mooier woord. De knopen die onontwarbaar zijn, maakt Hij los door het licht van Zijn woord. Dat kan slechts door openbaring. Dat is niet omdat je intelligenter, intellectueler, belezener of slimmer bent dan anderen. Nee, God heeft het je laten zien en Zijn woord maakt dat duidelijk. En dus weet je dingen; je vermoedt ze niet en het is niet gebaseerd op een gevoel.⟨/p> ⟨p>Je weet, zo is het, want God heeft hetzelfde gezegd. Hij weet wat in het duister is en lichtstralen met Hem ontrafelen de verborgenheid. U, o God mijner vaderen, loof en roem ik.⟨/p> ⟨p>Het is eigenaardig: Daniël vraagt nu niets meer, hij looft alleen maar zijn God. Hij is zo diep onder de indruk van wat hem nu is bekendgemaakt en waar hij straks mee naar de koning kan gaan. Ja, waarom? Omdat Gij mij wijsheid en kracht verleend hebt en mij thans hebt bekendgemaakt wat wij van U gesmeekt hebben, daar Gij ons immers de zaak van de koning hebt bekendgemaakt. Dat wist hij. Alleen die anderen wisten het nog niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4752" title="Speel af vanaf 01:19:12">▶ 01:19:12⟨/button> ⟨span>Daniël voor de Koning: God Openbaart Verborgenheden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daarover ging Daniël in vers 24 naar Arjok, aan wie de koning had opgedragen de wijzen van Babel ter dood te brengen. Ja, met een heel triomfantelijke boodschap natuurlijk. Hij ging en sprak aldus tot hem, en dan zegt Daniël tegen die Arjok: "Breng de wijzen van Babel niet ter dood. Leid mij tot de koning en ik zal de koning de uitlegging te kennen geven."⟨/p> ⟨p>Toen bracht Arjok Daniël ontsteld tot de koning. Ja, ook hier heb ik het weer eventjes cursief gemaakt, want dat woord wat hier in de NBG staat... In het Hebreeuws wordt dat in de NBG vertaald met: "Toen bracht Arjok Daniël inderhaast tot de koning." Nou, dat zal ongetwijfeld waar zijn geweest, want reken maar dat hij daar vaart achter gezet heeft. Maar het is niet het woord dat gebruikt wordt. In de Concordant Version staat "geagiteerd". Het idee is dat het Hebreeuwse woord wat hier gebruikt wordt, elders vertaald wordt met "ontsteld" of "verontrust". Dus die Arjok is helemaal geprikkeld, hij is helemaal van zijn stuk en gaat met die boodschap nu naar de koning toe.⟨/p> ⟨p>Toen bracht Arjok Daniël — nee, hij bracht niet de boodschap bij Daniël, maar eigenlijk bracht Arjok Daniël ontsteld tot de koning en zei aldus tot hem: "Ik heb een man gevonden!" Ja, die man... Arjok dacht aan zijn carrière natuurlijk. Op deze manier dacht hij: nou, hier kan ik natuurlijk ook nog wel eventjes een graantje van meepikken als ik kan zeggen dat ik hem gevonden heb. Hij had hem helemaal niet gevonden; Daniël heeft zich gewoon gemeld en zegt: "Ik weet het." Nou ja, "ik weet het"... "Ik kan het je in ieder geval vertellen." Dan zegt Arjok dus tegen de koning: "Ik heb een man gevonden onder de ballingen van Juda," die juist vorig jaar hiernaartoe gedeporteerd zijn, "die de koning de uitlegging kan bekendmaken."⟨/p> ⟨p>En de koning richtte het woord tot Daniël, wiens naam Beltesassar was: "Zijt gij in staat mij de droom die ik gezien heb met zijn uitlegging bekend te maken?" En dan geeft Daniël de koning ten antwoord: "De verborgenheid waarnaar de koning vraagt, kunnen geen wijzen, bezweerders, geleerden of waarzeggers de koning te kennen geven." Nee, niemand. Dat was gewoon het feit; allemaal hadden ze gefaald. "Maar," zegt hij, "er is een God in de hemel die verborgenheden openbaart."⟨/p> ⟨p>En dan zegt hij nog in vers 28 — en daar gaan we de volgende keer mee verder: "Hij heeft koning Nebukadnessar bekendgemaakt wat in de toekomende dagen geschieden zal." Nou, en dan gaat hij verder met: "Uw droom en de gezichten die u op uw legerstede, in uw bed, voor ogen kwamen, die waren deze." Nou, dan gaat hij van wal steken. Dit is een aardige cliffhanger voor wat we over vier weken, in oktober, gaan bespreken. Want in feite is dit allemaal een inleiding; over de droom zelf hebben we het nog helemaal niet gehad, over wat er gedroomd is en de uitlegging ook niet. Maar dat gaat Daniël allemaal bekendmaken.⟨/p> ⟨p>Daar wil ik mee afsluiten: dat Daniël dus heel duidelijk zegt, wanneer de koning aan hem vraagt of hij in staat is de droom en de uitlegging bekend te maken, dat hij dat helemaal niet kan. "De verborgenheid waarnaar de koning vraagt, kunnen geen wijzen, bezweerders, geleerden of waarzeggers de koning te kennen geven." Niemand. Geen sterveling. Dat is precies wat die wijzen trouwens ook al hadden gezegd. Maar er is een God in de hemel die verborgenheden openbaart. En dat is de clou.⟨/p> ⟨p>Als Hij Zijn licht daarop laat schijnen, dan verdwijnt de duisternis en worden er knopen ontrafeld. Dan ontstaat er zicht en worden we ook gewaar hoe God tegen de toekomst aankijkt, hoe Hij voorzegt wat er gaat gebeuren. En ja, dan gaat het pas echt boeiend worden natuurlijk. Maar dit is de aanloop tot de uitlegging van de droom die Nebukadnessar heeft gedroomd. Dus ja, we hebben de eerste 28 verzen van Daniël 2 besproken en over de inhoud van de droom hebben we het nog helemaal niet gehad. Maar dat moet dus de volgende keer zeker aan de orde gaan komen. Dus ja, rode oortjes, want dat is wat wij ook graag willen weten: wat heeft God gezegd over die toekomende dagen? Over dat wat er zal geschieden? Nou, ik stel voor dat we het daarbij laten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5087" title="Speel af vanaf 01:24:47">▶ 01:24:47⟨/button> ⟨span>Afsluiting en Dankgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik stel voor, laten we eerst onze hemelse Vader dankzeggen.⟨/p> ⟨p>Trouwe God en Vader, we willen U zo hartelijk dankzeggen dat we bij het licht van Uw Woord mogen wandelen. En dat het waar is wat we zojuist ook lazen, dat er een God is daarboven in de hemel en Hij openbaart verborgenheden. En Hij voorspelt niet, Hij voorzegt. Hij zegt hoe het zal gaan. We danken U, Vader, dat we daarop kunnen blindvaren. Dat is een kompas; dat is werkelijk de rots waarop we kunnen staan en bouwen.⟨/p> ⟨p>Wat is het geweldig om in een wereld die inderdaad in de knoop zit, in de duisternis leeft en niet weet hoe het zal gaan, dat wij mogen leven bij het licht van het profetisch woord. Heer, we zijn zeer bevoorrecht dat we daar kennis over hebben, dat U ons ook bij dat licht laat wandelen. En we danken U, Vader, dat we door het Woord altijd op mogen zien naar boven. Dat we met een opgeheven hoofd in het leven mogen staan, want er is een God. Er is één God. Er is Eén die alles beschikt, plaatst, voorzegt en naar Zijn Woord alles volvoert.⟨/p> ⟨p>We danken U, Vader, dat we daarbij mogen wandelen en we dragen het in dat besef ook bij U op. Geef maar dat het licht van Uw Woord rijkelijk in ons hart en in ons leven schijnt, zodat we ook aan andere mensen mogen vertellen wie die God is en wat Zijn plannen zijn. En dat is onvoorstelbaar ultiem goed. Zo, in dat besef dragen we elkaar ook bij U op, in de naam van Hem die de Redder is van deze wereld en die ooit het graf eens voor altijd leeg achterliet: Christus Jezus onze Heer. Amen.⟨/p>