⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Welkom en Openingsgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het is officieel van start gegaan en ik mag u allen, namens Frank, Christine en de kinderen, van harte welkom heten bij deze eerste bijeenkomst van de nieuwe serie studies, nadat we vorig jaar in een aantal maanden een andere serie hebben besproken. Het is een onderwerp dat trouwens wel te maken heeft met wat we dit jaar zullen gaan bezien, maar wellicht dat we daar later deze avond nog over zullen spreken.⟨/p>
⟨p>Ik stel voor dat we eerst deze avond zullen opdragen aan onze hemelse Vader.⟨/p>
⟨p>Machtig God en Vader, we willen U heel hartelijk dankzeggen voor het feit dat we hier in alle rust bij elkaar kunnen komen en dat we in de gelegenheid zijn om samen te zijn rondom Uw Woord. En dat is uiteindelijk het enige wat er echt toe doet: dat wat U gesproken hebt, dat wat U hebt laten vastleggen. Het zijn levende, krachtige woorden; werkelijk licht, waarheid en leven. Geef dat we daarop werkelijk mogen bouwen en dat in dat Woord onze ogen worden opgeheven naar die ene grote God, Die alles in Zijn machtige vaderhand heeft en een geweldig plan heeft waar niets en niemand buiten valt. We danken U, Vader, dat we in vertrouwen ook deze avond zo bij U mogen neerleggen. Help ons in het luisteren en in het spreken. Geef ons het licht van Uw Woord en doe ons Uw Woord verstaan, zoals de Schriften zichzelf uitleggen. Geef dat we zo met elkaar een rijke avond mogen beleven waarin we de vreugde en vrede mogen ondervinden zoals alleen U die kunt geven. In de naam van Uw Zoon, Christus Jezus onze Heer. Amen.⟨/p>
⟨p>Overigens wil ik ook degenen die nu via de livestream meekijken van harte welkom heten in deze bijeenkomst hier, ten huize van de familie Veenstra hier in Nunspeet.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="150" title="Speel af vanaf 02:30">▶ 02:30⟨/button> ⟨span>Overzicht van de Thema's: de Ene God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het thema waar we de komende maanden een viertal keren bij stilstaan, is wat u hier geprojecteerd ziet: De Ene God. Vanavond bijten we de spits af en zullen we het hebben over één God, de Vader. Het is misschien goed om vooraf een overzicht te geven van wat we de komende avonden zoal zullen bespreken en hoe ik het onderwerp heb ingedeeld.⟨/p>
⟨p>Vanavond dus één God, de Vader. Over een maand willen we nadenken over het Woord dat vlees werd, zoals we dat beschreven vinden in Johannes 1. En dan op 7 april — iedere keer de eerste donderdag van de maand, tenminste tot dusver — over de Zoon van God. Vervolgens op 12 mei; dat is trouwens niet de eerste donderdag van de maand, maar de tweede. Omdat het een week eerder 5 mei is, en dat weer niet zo’n geschikte datum is om een avond als deze te organiseren, is het een week verplaatst. Op die avond gaan we het hebben over de Geest van de Allerhoogste.⟨/p>
⟨p>U ziet het, al deze onderwerpen hebben te maken met wie de ene God is. Laat ik daar vooraf een aantal opmerkingen bij maken.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="249" title="Speel af vanaf 04:09">▶ 04:09⟨/button> ⟨span>De Belangrijkste Bijbelse Waarheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat is nu niet omdat we het vanavond over dit onderwerp hebben en dat ik het hoog van de daken schreeuw als zijnde het belangrijkste onderwerp. Dat zou je natuurlijk altijd wel op de een of andere manier kunnen verdedigen, maar dit keer kan ik echt zeggen: dit is volgens de Schrift zelf – en ik ga straks ook de bewijzen daarvoor overleggen – het allerbelangrijkste onderwerp dat er bestaat. Er is geen belangrijker onderwerp dan deze waarheid, namelijk die van de ene God.⟨/p>
⟨p>Dit sluit heel sterk aan bij de Joodse wortels van de Schrift. In Romeinen 3 stelt Paulus de retorische vraag wat het voorrecht van de Joden is. Dan zegt hij in de eerste plaats dit: dat aan hen de woorden Gods zijn toevertrouwd. Als er één ding is dat in het Jodendom altijd is onderkend, tot op de dag van vandaag, dan is het dat er geen waarheid is die zo belangrijk is als die van de ene God.⟨/p>
⟨p>Ik heb hier een plaatje van een Joodse schrijver, Pinchas Lapide. De man leeft niet meer; hij was een Joods geleerde, een Nieuwtestamenticus en een orthodoxe Jood. Hij heeft geweldige boeken geschreven en was een buitengewoon scherpzinnig schrijver en denker. Eén van de boeken die hij heeft geschreven, gaat over de opstanding van Jezus Christus. Daarin betoogt hij dat hij er niet onderuit kan als hij de historische bewijzen onder ogen ziet zoals het Nieuwe Testament die overlevert: Jezus Christus is inderdaad opgestaan uit de doden. Hij zegt: "Dat maakt hem voor mij nog niet tot de Messias van Israël, maar dat hij is opgestaan uit de doden, dat kan niet missen." Een heel opmerkelijk geluid uit die hoek.⟨/p>
⟨p>Hij heeft ook een boek geschreven met de titel: "De Heer uw God is Eén". Het heeft als ondertitel: "Joods monotheïsme en de christelijke leer van de drie-eenheid". Daarin gaat Pinchas Lapide in gesprek met Jürgen Moltmann, een bekende christelijke theoloog die nog niet zo gek lang geleden is overleden. Zij gaan in gesprek over de Joden die zeggen dat er één God is en dus niet geloven in de drie-eenheid, en hoe zich dat dan verhoudt tot die christelijke leer. Het is een buitengewoon interessant boek. Ik heb er zelfs twee exemplaren van, ontdekte ik laatst. Maar goed, dat zeg ik nu niet om mijn handeltje te promoten, want het is een boek dat mij erg dierbaar is. Opmerkelijk genoeg heb ik vooral veel geleerd van Lapide en niet zozeer van Moltmann.⟨/p>
⟨p>Waarom haal ik dat nu hier even aan? Lapide zegt: "Men zou de eenheid van God – dus het feit dat God één is – het enige dogma van Israël kunnen noemen." Weliswaar kent het Jodendom vele leefregels, maar dogma's in de zin van leerstellingen hebben ze eigenlijk niet. Daarom zegt Lapide: als we er al één hebben, dan is het deze, namelijk: er is één God. Daar is de titel van zijn boek ook aan ontleend, en daar gaan we straks naar toe om te zien waar deze tekst te vinden is: "De Heer uw God is één."⟨/p>
⟨p>In deze studie draait het allemaal om vragen rond de ene God. Deze avond willen we met name de volgende vragen onder ogen zien: Waaruit blijkt dat dit – en dan doel ik op de waarheid van de ene God – de belangrijkste waarheid is? En niet alleen waaruit blijkt dat, maar ook: waarom is dat zo en hoezo is dit dan de belangrijkste waarheid? En dan nog een vraag: doelt de ene God op één Iemand? En zo ja, op Wie dan wel?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="552" title="Speel af vanaf 09:12">▶ 09:12⟨/button> ⟨span>Afspraak: Uitsluitend Bijbelse Begrippen Gebruiken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nu wil ik daarbij nog iets heel belangwekkends afspreken. Dat is voor deze avond, maar dat geldt ook voor de navolgende avonden. En dat is dat we ons uitsluitend, dat wil zeggen exclusief, bezighouden met Bijbelse woorden en Bijbelse begrippen. Dat is de afspraak die ik op voorhand maak. Ik ga dus niet uit van theologie. Dat is trouwens ook een van de lijnen die we de vorige keren, in de vorige serie, heel uitdrukkelijk hebben afgesproken. Dat wil zeggen: we gaan niet uit van wat allerlei grote kerkvaders of theologen over dit onderwerp hebben gezegd. Nee, dat kwam wel aan de orde, maar dan omgekeerd. Niet: "Wat hebben belangrijke theologen of kerkvaders over dit Bijbelse onderwerp gezegd?", maar: "Wat zegt de Bijbel over wat deze mannen, deze mensen, deze belijdenissen, concilies of wat dan ook naar voren hebben gebracht?" Dus ja, wat eikt nu wat? De norm is de Schrift. Dat zou u niet mogen verbazen. Ik bedoel, per slot van rekening is het God die in Zijn Woord spreekt, de Schriften, en dat is de norm. Dat is waar we ons op baseren.⟨/p>
⟨p>Dat betekent dus dat we allerlei begrippen die in verband met dit onderwerp in de christelijke wereld traditioneel en historisch al eeuwenlang — ik durf zelfs te zeggen gedurende duizenden jaren, eigenlijk al vanaf Nicaea, en dan praat ik dus over de tweede, derde, vierde eeuw — hebben geklonken, buiten beschouwing laten. Ze zijn in marmer gebeiteld, in belijdenissen opgetekend: begrippen als de drie-eenheid. Of wat dacht u van een frase als "één Wezen, drie Personen"? Zo wordt de drie-eenheid altijd uitgelegd. Als je vraagt: "Hoezo drie-eenheid, waar slaat die 'drie' op?", dan zijn dat drie personen: Vader, Zoon en heilige geest. En die eenheid staat dan op het feit dat God één Wezen is.⟨/p>
⟨p>In de praktijk blijkt altijd dat, als je daarover doorvraagt, het erg onduidelijk is. Wat is het verschil tussen een wezen en een persoon? Omdat men dit niet kan uitleggen, noemt men het een mysterie. Maar laat ik u dit zeggen: als de afspraak is dat we het uitsluitend gaan hebben over Bijbelse begrippen, dan vallen deze begrippen — hoe groot hun rol in de christelijke wereld vanouds ook mag zijn — buiten de boot. Waarom? Wel, ze komen niet voor in de Bijbel. En dat is geen loze bewering van mij; iedereen kan het checken. Pak een concordantie en u vindt ze nergens terug.⟨/p>
⟨p>Het kan allemaal heel respectabel zijn, die termen, maar als we Bijbelstudie doen, dan vallen deze woorden als dogmatische termen buiten onze aandachtssfeer, gewoon omdat ze niet aan de Schrift zelf ontleend zijn. Dat geldt trouwens ook voor de term "God de Zoon". En ik kan nog wel wat verder gaan, vandaar ook het "et cetera". Maar dit zijn wel de belangrijkste termen die in verband met het onderwerp altijd genoemd worden, maar waarvan we gewoon heel streng moeten vaststellen dat — hoe oud de papieren ook zijn waarop men dit baseert — het niet Bijbels is.⟨/p>
⟨p>Dat is geen oordeel, dat is een vaststelling. Ik bedoel dit: pak een concordantie, neem de Schriften, blader de hele Bijbel door van voor naar achter en van achter naar voren, en je zult deze termen nooit tegenkomen. Sterker nog: je vindt niet eens het begrip "wezen" of "persoon" terug, laat staan het verschil tussen beiden. Dus ja, dat is de afspraak. De Schrift willen we openen, de Schrift willen we gewoon laten spreken en zo moeten we ook wijzer worden. Dat lijkt me de enige juiste aanpak.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="835" title="Speel af vanaf 13:55">▶ 13:55⟨/button> ⟨span>Het Shema: Hoor Israël (deuteronomium 6)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we eerst eens naar de misschien wel belangrijkste schriftplaats in dit verband toegaan. Dat is het zogenaamde Sjema. Laten we daarvoor naar Deuteronomium 6 gaan, vanaf vers 4. De term 'Sjema' is voor veel christenen misschien een betrekkelijk onbekende term, maar in de Joodse wereld is het een van de meest bekende begrippen die er bestaan. Het refereert aan de woorden uit Deuteronomium 6 vers 4 tot en met 9. 'Sjema' betekent trouwens 'hoor', of in afgeleide zin: 'besef' of 'let op'. Maar het betekent eigenlijk 'hoor'. U ziet het hier staan: 'Hoor, Israël'. In het Hebreeuws staat daar inderdaad ⟨em>Sjema⟨/em>. Men noemt het 'het Sjema' omdat de woorden hiermee aanvangen: 'Hoor Israël'. Het begint met de letter ⟨em>Sjin⟨/em>, een van de laatste letters uit het Hebreeuwse alfabet. Ik wijs daar nu even op, omdat we die letter straks nog in plaatjes zullen terugvinden.⟨/p>
⟨p>Deze woorden zijn de allerbelangrijkste en bekendste woorden voor elke gelovige Jood; daarmee bedoel ik een Jood die vasthoudt aan de Hebreeuwse Bijbel als de Schriften. Het is zo belangrijk dat de tekst van het Sjema vaak de eerste is die een klein kind leert wanneer het begint met lezen. Ik heb een Joodse onderwijsmethode gezien waarbij de letters met honing worden opgeschreven. Als het kind die letters of die tekst dan kan lezen, mag het ze oplikken en de honing tot zich nemen. Daar zit een prachtige les in, want het Woord is als honing, zo zoet. Het zijn de eerste woorden die een Jood leert bidden. Ze staan ermee op en gaan ermee naar bed. Het zijn de eerste woorden die een gelovige Jood 's morgens uitspreekt en de laatste woorden voor het slapengaan. En het zijn deze woorden die honderdduizenden Joden op hun lippen namen in de dagen van het grote verdriet in de jaren veertig, toen zij in de strafkampen en de gaskamers aan hun einde kwamen: "Hoor Israël, de Heer onze God," of: "JAHWEH, onze God, JAHWEH is één."⟨/p>
⟨p>De tekst gaat nog verder, maar dit is het grote centrum van alles. In het Hebreeuws wordt dit uitgesproken als: ⟨em>Sjema Jisraël, Adonai Elo-hénoe, Adonai Echad⟨/em>. Dat betekent: "Hoor Israël, JAHWEH onze God, JAHWEH is één." Ik moet erbij zeggen dat het zo wordt uitgesproken omdat een Jood de Godsnaam JAHWEH niet op de lippen neemt. Daarom zegt hij niet JAHWEH — dat is de Naam — maar gebruikt hij het woordje 'Heer', ⟨em>Adonai⟨/em> (of ⟨em>Kyrios⟨/em> in het Grieks). Daar kun je van alles van vinden; dat vind ik trouwens ook, want ik geloof dat God niet voor niets Zijn naam heeft gegeven, juist om aangeroepen te worden. Maar uit eerbied, of als u mij vraagt: valse eerbied, doet een Jood dat niet. Vandaar dat hij ⟨em>Adonai⟨/em> zegt, terwijl er eigenlijk JAHWEH staat.⟨/p>
⟨p>Dan wil ik nog op één ding wijzen dat van belang is. Er staat: "onze God". Het gewone woord voor God is ⟨em>Elohiem⟨/em>. Ik wil het niet complexer maken dan het is, want dat heeft meerdere kanten, maar ⟨em>Elohiem⟨/em> is een meervoudsvorm. Wanneer een woord in het Hebreeuws eindigt op ⟨em>-iem⟨/em>, dan betekent dit dat het een meervoud is. Letterlijk betekent ⟨em>Elohiem⟨/em> dus 'goden', of in elk geval is het een meervoudsvorm van God. Hoe dan ook, grammaticaal is het onmiskenbaar een meervoudsvorm. Maar het is dan wel weer eigenaardig, want hoewel ⟨em>Elohiem⟨/em> een meervoudsvorm is, wordt het altijd enkelvoudig vervoegd. U zegt: "Sorry, dat gaat mijn pet te boven, mijn taalkundige wortels gaan niet zo diep." Nou, dan zou ik u dit zeggen: kijk naar de enkelvoudige vervoeging. Als er staat: "Elohiem schiep", dan zou je verwachten dat als het een meervoudsvorm is, er zou staan: "Elohiem schiepen" of "Elohiem zeiden". Maar zo staat het er nooit. Het is altijd: "Elohiem schiep", "Elohiem zei" of "Elohiem deed". Het wordt enkelvoudig vervoegd. Het idee daarbij is dat God Zelf een meervoudig begrip is; Hij heeft vele kanten en wordt op velerlei wijzen gekend. Het woord God is veelzijdig, maar we hebben het over één Iemand. Vandaar: "Elohiem schiep" en "Elohiem zei". Ik zeg dit er even bij omdat sommige mensen uit die meervoudsvorm de conclusie hebben getrokken dat het dus eigenlijk meerdere goden zouden zijn, maar dat is niet waar. Dat zal in de loop van deze avond vanzelf nog wel duidelijker worden.⟨/p>
⟨p>Het Sjema begint dus met: "Hoor Israël, JAHWEH onze God, JAHWEH is één." Dat kan trouwens zowel betekenen dat Hij één is in de zin van integer — dat wil zeggen: niets in Hem spreekt elkaar tegen, er is geen conflict of verdeeldheid, Hij is werkelijk uit één stuk — als dat er maar één van Hem is. Hij is enig in de zin van uniek. De tekst gaat vervolgens verder met woorden die u ongetwijfeld kent: "U zult JAHWEH uw God liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel en met geheel uw kracht." Ik moet erbij zeggen dat deze vorm in feite een voorzegging is. Meestal wordt dit opgevat als een opdracht: "jullie moeten", maar "u zult" wil zeggen: u zult dat gaan doen. Zoals tegen Abraham gezegd wordt: "u zult een vader van vele volkeren zijn." Dat betekent niet dat hij dat ⟨em>moest⟨/em> zijn, nee, hij ⟨em>zou⟨/em> het zijn. Het is een belofte, een aanzegging, een profetie zo u wilt. Dat is het hier feitelijk ook. Er wordt voorzegd dat het zal gebeuren. De vraag is dan: wanneer zal dat vervuld worden? Nou, daar kan ik u van verklappen: dat is onder het Nieuwe Verbond. Maar daar gaat het nu even niet om. Hier wordt het gewoon aangezegd: "U zult JAHWEH, uw God, liefhebben." Hoe? Met geheel uw hart, met geheel uw ziel en met geheel uw kracht. Het hart is de binnenkant en de ziel is in de Bijbel in feite het hele wezen. Een mens ⟨em>is⟨/em> een ziel; hij heeft niet zozeer een ziel, hij is een ziel. Sommige mensen zeggen: "Hij is ook heel zielig," dat is misschien ook wel waar, maar zo bedoel ik het niet. Trouwens, de eerste wezens die 'zielen' worden genoemd zijn niet de mensen, maar de dieren. Dat de wateren wemelen van "levende zielen", staat er. In onze vertaling staat "levende wezens", maar het zijn gewoon levende zielen. Ook de mens werd een levende ziel. Goed: geheel uw ziel en met geheel uw kracht.⟨/p>
⟨p>Dat is heel mooi trouwens, letterlijk: uw intensiteit. Dat wil zeggen met alles wat in je is; met heel je wezen, met al je kracht. En dan staat erbij: "En deze woorden die Ik u vandaag instrueer, die zullen op uw hart zijn."⟨/p>
⟨p>Ik wijk misschien wat af van de vertaling die u nu voor u hebt, maar dit is vooral een hele letterlijke weergave gebaseerd op de woord-voor-woord vertaling, de interlineaire zoals dat heet. Dus dat is wat God daar zei — inmiddels was Israël gearriveerd bij de Jordaan — en dan wordt dit gezegd: "Deze woorden die Ik u vandaag instrueer, zullen op uw hart zijn. En u zult ze uw zonen inprenten en u zult daarover spreken wanneer u zit in uw huis. En wanneer u onderweg bent, wanneer u neerligt — dat wil zeggen: wanneer het rustig gaat — en wanneer u opstaat."⟨/p>
⟨p>Vandaar ook dat dit zo centraal staat in heel het gelovige Joodse leven, het Israëlitische leven moet ik eigenlijk zeggen. Uw zonen inprenten, dat wil zeggen: bij herhaling inkerven. Zodat het... kijk, dat geldt in het algemeen bij de opvoeding: wat ze uiteindelijk met de woorden doen, dat is hun eigen zaak, maar weten zullen ze het.⟨/p>
⟨p>En hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat het gewoon ingeprent wordt? Nou, door er bij herhaling voortdurend op te wijzen. Men begint daarmee. Het is niet een eindpunt van: "Zo, nu je kunt lezen, gaan we het eens over deze woorden hebben." Nee, zo léér je lezen.⟨/p>
⟨p>"U zult ze uw zonen inprenten, u zult erover spreken wanneer u in uw huis zit." Dus gewoon in het hele huiselijke leven staat het centraal, maar ook wanneer je buiten huis bent. En of je nu neerligt of dat je opstaat: kortom, je hele bestaan zou door deze woorden worden gekarakteriseerd en gestempeld.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1601" title="Speel af vanaf 26:41">▶ 26:41⟨/button> ⟨span>Symboliek in de Praktijk: Tefillin en Mezoeza⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nu krijgen we iets heel interessants. Je krijgt er wat leuke plaatjes bij, want dit spreekt ook wel tot de verbeelding. Met recht, want je kunt je dit letterlijk verbeelden. Er staat namelijk: "En u zult ze vastbinden tot een teken op uw hand en tot voorhoofdsbanden tussen uw ogen." Je begrijpt meteen waarom dat zo gaat als je iets weet van de synagoge of een Joodse eredienst. Of ga maar eens een keertje naar Jeruzalem, naar de Klaagmuur. Daar zie je allemaal Joodse mannen die daarin leidend zijn, en dan zie je ze inderdaad met die gebedsriemen. In het Hebreeuws noemen ze dat tefillin; misschien heb je daar wel eens van gehoord.⟨/p>
⟨p>Die riemen worden inderdaad vastgebonden als een teken op hun hand. En weet u wat het aardige is? Hoezo een teken op je hand? Daar staan namelijk die woorden ingegraveerd waar we het over hebben. Het Sjema van Israël staat daar, op een rol geschreven, en dat wordt vervolgens gebonden in zo'n blokje. Op de foto's op dit scherm is het misschien niet zo goed te zien, maar op mijn eigen scherm zie ik de 'sjin', de letter sheen van het Sjema. Er zit dus zo'n rolletje in van papier of perkament, met daarop de tekst van het Sjema geschreven. Dan is dat een teken op uw hand, vastgebonden.⟨/p>
⟨p>Maar het is niet alleen op de hand, maar ook tot voorhoofdsbanden tussen uw ogen. Vandaar dat ze zo'n blokje op het hoofd hebben. Ik vermoed dat deze foto bij de Klaagmuur is genomen. Je ziet daar een Joods jochie dat inderdaad die riem heeft. Dat wordt trouwens op een speciale manier omgewonden, dertien keer. Dat heeft alweer te maken met 'echad', dat woord voor 'één', en met liefde; dat is getalsmatig ook dertien. In ieder geval is het doortrokken van symboliek. Het is niet zomaar even die riem een paar keer om de arm draaien zodat het vastzit op de hand. Nee, dat moet op een speciale manier gebeuren, en dan ook nog niet linksdraaiend of rechtsdraaiend. Alles heeft betekenis.⟨/p>
⟨p>U zegt misschien dat ze dat er later bij hebben bedacht, en dat is waar, maar het illustreert wel hoeveel symboliek men in deze dingen heeft neergelegd. Volstrekt terecht, want het demonstreert het enorme belang dat men hieraan toekent. Hier zie je een jonge Joodse soldaat die echt met heel zijn hart bidt met zo'n voorhoofdsband tussen zijn ogen. En hier een oude rabbijn bij de voorlezing van de Thora, ook een heilig moment, die de tefillin op zijn voorhoofd heeft. Die gebedsriemen, daar hebben we het over.⟨/p>
⟨p>Er staat nog iets bij: "En u zult ze schrijven op de deurposten van uw huis en in uw poorten." Dus niet alleen als gebedsriem, maar de tekst moet ook geschreven worden op de plek waar je je huis in- en uitgaat. Vandaar op de deurposten van uw huis en als je het terrein of de stad via de poort in- of uitgaat. Als je dus naar binnen of naar buiten gaat, dan passeer je deze woorden. Vandaar ook dat een gelovige Jood die het huis binnenkomt en de deurposten passeert, de mezoeza ziet. In zo'n mezoeza die aan de deurpost of aan de poort is bevestigd, zit net als bij de gebedsriemen een tekstrolletje: het Sjema. Dat stukje papier met daarop de tekst van het Sjema: onze God is één.⟨/p>
⟨p>Dat betekent dus alles voor heel het leven: het zitten en het staan, in het huis en buiten het huis. Onderweg en wanneer je weer thuis bent. Maar ook wanneer je ingaat en uitgaat in je huis of de stad. Altijd klinken daar die woorden en altijd word je eraan herinnerd: "Hoor, Israël!" Dit wordt specifiek tegen Israël gezegd, maar het zegt natuurlijk alles over de God van Israël. Deze profetie wordt in de afgelopen duizenden jaren nog steeds vervuld en het demonstreert precies waar het allemaal om gaat.⟨/p>
⟨p>Dit zijn de woorden van het Sjema. Ik haalde Pinchas Lapide al aan over het Jodendom, dat eigenlijk maar één dogma kent, één waarheid waar heel het leven door gedomineerd wordt: dit zijn die woorden. U vraagt zich misschien af: hoe zit dat dan in het Nieuwe Testament?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1976" title="Speel af vanaf 32:56">▶ 32:56⟨/button> ⟨span>Markus 12: Jezus Bevestigt het Grootste Gebod⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat is heel boeiend. Maar we lezen in het Evangelie in Markus 12 de meest uitgebreide beschrijving daarvan. Daar komt een schriftgeleerde naar Jezus toe met een heel boeiende vraag. Laten we daar eens naartoe gaan: Markus 12, vers 28. En een van de schriftgeleerden die naderde, hoorde hen — dat is Jezus met andere schriftgeleerden — discussiëren en nam waar dat Hij hen juist antwoordde. De man voegt zich bij het gezelschap en stelt vast dat wat Jezus zei volstrekt juist was. Hij wist als schriftgeleerde waar hij het over had en hij stelde vast dat Jezus juist had geantwoord. Vervolgens stelde die schriftgeleerde Hem een vraag. En hoe luidt die vraag? "Welk voorschrift is de eerste van allen?"⟨/p>
⟨p>U weet, de Mozaïsche wet bestaat uit vele voorschriften, vele aanwijzingen en instructies; 613 in totaal. En nu vraagt deze schriftgeleerde: "Welk voorschrift is de eerste van alle?" Los van wat hier nu staat opgetekend, was dit voor een Jood in het algemeen sowieso al duidelijk. Ik heb het zojuist al naar voren gebracht: het Shema is de allerbelangrijkste. Maar nu vinden we — en dat is het unieke van dit schriftgedeelte — dat Jezus daar volstrekt en naadloos op aansluit. Hij antwoordt namelijk: "Het eerste is: hoor Israël, de Heer onze God, de Heer is één."⟨/p>
⟨p>Daarmee hebben we dus een tweede getuige, in dit geval in wat wij het Nieuwe Testament noemen. Het getuigenis van Jezus zelf sluit volkomen naadloos aan bij wat in het Jodendom bekend is. Jezus bevestigt dat dit woord, het Shema, het eerste van alle is: "Hoor Israël, de Heer onze God, de Heer is één." Hij gaat verder met het citeren van Deuteronomium: "En je zult de Heer je God liefhebben vanuit heel je hart, vanuit heel je ziel, vanuit heel je verstand en vanuit heel je kracht."⟨/p>
⟨p>Ja, die God is namelijk één, uniek. Hij is de God van alles en de meest gepaste reactie is dat, aangezien die ene God de bron is van alles en alles tot aanzijn heeft geroepen, het in de wereld en in het leven om Hem alleen zou gaan. Vandaar ook: met heel je hart, met heel je ziel, met heel je verstand en met heel je kracht. In feite is al het andere in het licht hiervan volstrekt onbelangrijk. U hoort wat ik zeg: ik zeg niet dat alles onbelangrijk is, maar in het licht hiervan krimpt alles ineen tot iets heel arbitrairs of banaals, als onbetekenend. Er is maar één ding het eerste.⟨/p>
⟨p>De Heer Jezus voegt er nog iets aan toe, een citaat uit Leviticus: "En het tweede is dit: je zult je naaste liefhebben als jezelf. Een ander voorschrift, groter dan deze, is er niet." Vandaar dat dit een perfect antwoord is op de vraag van deze schriftgeleerde, die immers vroeg wat het eerste voorschrift van allen was. De Heer Jezus geeft antwoord: kort en wonderlijk, maar volstrekt helder. In al zijn Bijbelse schoonheid baseert Hij Zich gewoon op wat er staat geschreven. Hij zegt dat er niets belangrijker of groter is dan dit. Vandaar dat dit het eerste van alle voorschriften is; daarmee is het antwoord op de vraag gegeven. Zowel vanuit het Oude Testament als vanuit het Nieuwe Testament zien we dat de waarheid van de ene God inderdaad alle andere waarheden in de schaduw stelt. Dit is het eerste en iets groters dan dit is er niet. Punt.⟨/p>
⟨p>Laten we nog even verdergaan in ditzelfde schriftgedeelte, want u moet eens opletten wat de reactie is van die schriftgeleerde. Hij zei tot Hem — en dit is misschien heel confronterend voor de christelijke luisteraar die gevormd is door de traditionele begrippen waar ik het zojuist over had — hij zei: "Juist meester, juist leraar. Op basis van waarheid zei u dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij."⟨/p>
⟨p>Laten we hier even goed opletten. Jezus wordt hier aangesproken als "u". De schriftgeleerde zei tot Hem: "Juist leraar, op basis van waarheid zei u dat Hij één is." Jezus wordt aangesproken in de tweede persoon enkelvoud. Laten we even taalkundig blijven: "u" of "jij". Als het meervoud is, is het "jullie", maar in het enkelvoud is het "jij" of "u". Jezus wordt aangesproken als "u", en over God wordt gesproken als "Hij". Dat wil zeggen dat God hier niet direct wordt aangesproken, maar dat er over Hem wordt gesproken in de derde persoon. Ik, jij, en hij of zij — dat is het enkelvoud. In de grammatica is het overduidelijk: hier is een schriftgeleerde die tegen Jezus zegt: "U zei inderdaad dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij."⟨/p>
⟨p>Ziet u dat hier heel uitdrukkelijk een verschil gemaakt wordt tussen aan de ene kant de ene God en aan de andere kant de Heer Jezus die hier aangesproken wordt? De Heer Jezus is hier niet die ene God; nee, Hij spreekt over die ene God. Ik heb de neiging om te denken dat als ik dit nog meer uit ga leggen, ik het alleen maar onduidelijker maak. Dit is namelijk gewoon zo duidelijk, simpel en goed te verstaan. De schriftgeleerde zegt: "Het is volstrekt correct wat u zegt, want het is naar waarheid dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij." Dat betekent inderdaad dat Hij de enige en unieke is. En dat de Hebreeuwse grammatica precies omgekeerd is, dat is ook waar, maar daar ga ik het nu niet over hebben; het gaat me nu even om dit punt.⟨/p>
⟨p>Dan lezen we even verder. Ik sla één vers over. Jezus nam waar dat de man verstandig antwoordde. Jezus stemt dus helemaal in met wat de schriftgeleerde op zijn beurt antwoordde. Aan de ene kant bevestigt de schriftgeleerde wat Jezus zei, maar Jezus bevestigt nu ook wat de schriftgeleerde zei. Hij nam waar en stelde vast dat de man verstandig reageerde. Dan zegt Hij: "Je bent niet ver weg van Gods koningschap."⟨/p>
⟨p>En niemand durfde Hem meer een vraag te stellen. Dat zie je heel vaak: de Heer Jezus sprak gezaghebbend. Gezaghebbend wil niet zeggen autoritair in de zin van "jij moet naar mij luisteren". Gezag hebben wil niet zeggen dat je gezag claimt; je hebt gezag. Je hebt wat te zeggen en wat je zegt is onweerlegbaar. Dan heb je gezag. Ons woord "gezag" komt trouwens ook van "zeggen". Iemand die gezag heeft, heeft wat te zeggen. Er is een heel groot verschil tussen spreken en wat zeggen. Je kunt heel veel spreken, maar niets zeggen. Omgekeerd kan het trouwens ook. Maar Zijn woord had gezag. Niemand durfde Hem nog iets te vragen, laat staan Hem een strikvraag te stellen. Want wat Jezus zei, was naar waarheid. Het was onweerlegbaar: er is geen ander dan Hij.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2605" title="Speel af vanaf 43:25">▶ 43:25⟨/button> ⟨span>Jesaja 45: Ik Ben Yahweh, Er Is Geen Ander⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ja, en nu neem ik u mee naar nog een schriftplaats, waar we God Zelf aan het woord vinden. Bij monde van Jesaja, die dit heeft gehoord en heeft opgetekend. Dat is waar, maar hier wordt God Zelf sprekend ingevoerd. Jesaja 45 is een geweldige passage. Trouwens, Jesaja kent vele van dit soort passages, zo majestueus. Juist ook omdat Jesaja zo getuigt van de godheid van God; dat God werkelijk God is. Dit is zo’n prachtig voorbeeld.⟨/p>
⟨p>"Ik ben JAHWEH", waaruit dus blijkt dat niet Jesaja aan het woord is; Jesaja tekent dit slechts op. "Ik ben JAHWEH." Let op: "Ik ben JAHWEH." Het gaat dus over één Iemand, niet: "Wij zijn JAHWEH." Dus als je even uitgaat van dat idee van: "Ja, het zijn eigenlijk goden", nee, dan zou er "Wij" moeten staan. We zagen het net ook al: dat Hij één is, ziet u? En dat er geen ander is dan Hij, niet: "dan zij". Stel je voor dat God meerdere personen zou zijn, dan zou het "zij" zijn. Nee, Hij is één Iemand, en hier zie je dat ook weer. Het is: "Ik... Ik ben... er is geen ander. Behalve Mij is er geen God."⟨/p>
⟨p>Daarmee is dus inderdaad gezegd dat Hij uniek is. "Uniek" komt van het woordje "un" — in veel talen zie je dat terug — en dat betekent inderdaad "één" of "enig". En dat is trouwens een goed moment om op iets anders te wijzen, en dat is dit: dat als we zeggen, of als de Schrift stelt, dat er één God is, dan is dat niet alleen maar een kwantitatieve kwestie of een numeriek ding. Er waren tien mensen, of er waren acht mensen, of er waren twaalf mensen; dat zijn allemaal relatieve verschillen. Maar het verschil tussen één God en twee of meer goden is niet slechts een kwantitatief verschil, maar een kwalitatief verschil. En wat ik daarmee bedoel, is dit: slechts één kan God in de absolute zin zijn.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2791" title="Speel af vanaf 46:31">▶ 46:31⟨/button> ⟨span>De Almacht van God Versus Meergodendom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Stel je voor dat er twee goden zouden zijn, of drie, of meerdere. Dan maakt het in feite niet meer uit. Die ene God is dan nooit absoluut. Want wat de ene god besluit, zou de andere god weer kunnen doorkruisen. Dat is het grote probleem. Ik weet niet of u zich wel eens heeft beziggehouden met bijvoorbeeld de Griekse mythologie, of daar wat over gelezen heeft. In het algemeen noem je dat polytheïsme, oftewel het meergodendom. Vele wereldreligies zijn polytheïstisch en hebben meerdere goden. Het probleem in dat meergodendom is altijd dat er een eeuwige strijd is, een conflict tussen de ene god en de andere god. Dat maakt het overigens wel boeiend, in die Griekse godenwereld met Zeus; er was altijd conflict. De een doodde de ander, de ene wilde zus en de andere zo. Waarom? Omdat er velen zijn. Ze waren weliswaar allemaal hoog — vandaar ook hun godheid — maar er waren er meer en dus kon de een dwarsbomen of weerstaan wat de andere god zei.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook dat twee goden, zelfs als het er maar twee zijn, al voor problemen zorgen. Een aardig voorbeeld hiervan vinden we in Perzië. De Perzische godsdienst had vanouds — dat was trouwens ook in de dagen van Jesaja — sprake van twee goden: een god van het goede en een god van het kwade. Ik kom daar straks nog even op terug. U zegt misschien: "Hé, dat komt mij bekend voor." Inderdaad, er zijn er ook binnen de christelijke wereld die dat zo zeggen; alsof er altijd een conflict tussen die twee zou zijn.⟨/p>
⟨p>Maar logisch gezien kan slechts één God absoluut zijn. Laat ik het nog korter samenvatten: er is of één God, of er is geen God. Als God werkelijk God is, dan kan er maar één zijn die almachtig is en alles weet. Slechts één kan almachtig zijn. Want op het moment dat er meerdere zijn — twee, drie, hoeveel je ook maar wilt — dan kunnen die de macht weer beperken. Wat de een kan, dat kan de ander ook, en dus is er strijd en beperking. Wat ik hiermee wil zeggen is: "één God" zegt iets over de kwaliteit. Dan is Hij namelijk werkelijk ook God. Op het moment dat er niet één maar meerdere goden zijn, is God geen God meer. Dus het is of één God, of er is geen God. Met allemaal hoofdletters dan, hè? Dat bedoel ik.⟨/p>
⟨p>Daarom wordt er in de Schrift zo op gehamerd: "Ik ben JAHWEH, er is geen ander. Behalve Mij is er geen God." En nu wordt er tegen Jakob gezegd — want dat is het volk dat hier aangesproken wordt, het volk van Jakob: "Ik gord je, hoewel je Mij niet kende. Opdat men het weet vanwaar de zon opgaat in het oosten en waar ze ondergaat in het westen — daar waar wij wonen — dat er buiten Mij niemand is." Zie je ook hier weer die absolute termen? Zoals alles en iedereen absoluut is, zo is "niemand" ook absoluut. Er is geen ander, er is maar één behalve Mij.⟨/p>
⟨p>Dat er buiten Mij niemand is, betekent dat Zijn voornemen, Zijn macht en Zijn vermogen door niemand ongedaan kan worden gemaakt. Als er buiten Hem ook nog een andere god zou zijn, zou dat allemaal in het luchtledige hangen. Dan zou het allemaal betrekkelijk zijn. "Ja, dat kan Hij nou wel willen, maar er zijn er nog meer die iets te zeggen hebben." Nee, zegt Hij, helemaal niet. Van waar de zon opgaat tot waar ze ondergaat — ik weet niet eens of ik nu de goede kant op wijs, maar u begrijpt wat ik bedoel — er is er maar één. En Die is God en er is geen ander. We zullen straks ook nog zien dat er inderdaad goden zijn — een menigte zelfs — maar voor ons is er maar één God. Als het er nou echt om gaat: "Ik ben JAHWEH en niemand meer."⟨/p>
⟨p>Er staat nog iets bij, en dat is ook prachtig hoor, in Jesaja 45 vers 7. Deze verzen zou je eigenlijk op een stukje papier aan de deurposten moeten hangen. Dit zijn woorden die resoneren zo in je hart, want ze zeggen: "Dit is de God van de Schriften. Dit is de God van Israël, dit is de God van Jakob, dit is de God van de Bijbel. Dit is de God die inderdaad God is: de Ene."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3152" title="Speel af vanaf 52:32">▶ 52:32⟨/button> ⟨span>Schepper van Licht, Vrede en Kwaad⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hij is de Formeerder van het licht en de Schepper van de duisternis. Ja, Hij spreekt: "Er zij licht", en dan is er licht. Maar Hij is ook degene die de duisternis schept. Weet u hoe Hij dat doet? Door het licht uit te doen. Ja, op die manier schep je duisternis. Duisternis is misschien een beetje filosofisch, maar duisternis is in wezen 'niets'. Duisternis wil zeggen dat er geen licht is. Dat geldt trouwens ook voor kou. Kou is niets; kou is simpelweg het ontbreken van warmte. Warmte is positief, en datzelfde principe geldt voor duisternis. Duisternis is namelijk niets. Als er niets is, dan is het duister. Maar God riep licht in het duister.⟨/p>
⟨p>Hij is de Formeerder van het licht, maar ook de Schepper van de duisternis. Degene die vrede maakt, of "die het heil bewerkt", zoals de NBG-vertaling zegt. Letterlijk staat er dat Hij ⟨em>shalom⟨/em> bewerkt; dat is vrede en welzijn. Hij is het die de vrede maakt, maar let op: Hij schept ook kwaad. Over dit vers is al zoveel strijd geleverd, want mensen willen er niet aan. Men vindt dat het niet kan: God als de auteur van het kwade. Maar men realiseert zich niet wie ze daarmee tegenspreken. God Zelf is hier aan het woord: "Ik, JAHWEH, doe al deze dingen." Hij maakt vrede, maar als Hij dat wil, schept Hij ook kwaad en onheil.⟨/p>
⟨p>Er zijn daar trouwens vele voorbeelden van. Het woord voor kwaad in het Hebreeuws is ⟨em>ra⟨/em>. Dat heeft letterlijk te maken met kapotmaken, zoals je een pottenbakkerswerk kapotmaakt. Dat is wat dat woordje ⟨em>ra⟨/em> inhoudt. Het is 'kapot'. En dat doet God ook. Hij is degene die maakt, maar ook degene die kapotmaakt; alles overigens op zijn tijd. God heeft alles volmaakt op zijn tijd gemaakt. Hij is het die geneest, maar ook degene die ziek maakt. Ja, ik weet het, dit zijn gevoelige dingen, maar de Bijbel zegt het. In plaats van hier bedroefd over te zijn, zou u God moeten danken dat het waar is. Dat betekent namelijk dat het kwaad geen onafhankelijke macht is, zoals dat bij de Perzen het geval was. Het is niet zo dat God het goede wel wil omdat Hij de goede God is, maar dat er daarnaast ook nog een kwade god is – de tegenstander – die goddelijke proporties krijgt en van alles kapot kan maken wat God eigenlijk gemaakt heeft.⟨/p>
⟨p>Ik zal u dit vertellen: de satan is niets anders dan een boodschapper en een instrument in de hand van God. Hij kan geen millimeter verder gaan dan God hem toestaat. Dat zie je al in het boek Job. Daar krijgt de satan een ruimte die hij zichzelf waarschijnlijk niet eens realiseert, maar hij heeft een dienende functie in Gods plan. God zegt dan: "Neem Jobs gezondheid maar af." Trouwens, niet alleen zijn gezondheid; dat was pas het laatste. In eerste instantie ging het om zijn kinderen en al zijn bezittingen, terwijl hij steenrijk was. Dat was met recht ⟨em>ra⟨/em>; dat was kwaad dat bij Job binnenkwam. Op een gegeven moment wordt de vrouw van Job zo boos dat ze zegt: "Zeg God vaarwel!" Maar dan zegt Job: "Zouden wij het goede van God aannemen en het kwade niet?" Dan zou je kunnen zeggen: "Ja, dat zei Job wel, maar was dat wel goed?" Maar er staat direct achter: "In dit alles zondigde Job met zijn lippen niet." Met andere woorden: dit was de waarheid. Zouden we het goede van Hem aannemen en het kwade niet?⟨/p>
⟨p>Dit is juist zo geweldig, want het betekent dat goed en kwaad allemaal in hele goede handen zijn. Het kwaad dient voor God altijd een doel. Kwaad is inderdaad negatief, het is een min, maar God maakt van elke min een plus. Die min is zelfs nodig om een plus te kunnen vormen. Probeert u maar eens een plus op te schrijven zonder dat er een min in zit; dat bestaat niet. Een plus is per definitie opgebouwd uit een min. Dat kun je heel filosofisch maken, maar dat wil ik nu niet doen. Ik wil alleen dit zeggen: God is de goede God en het kwaad is in Zijn hand. Het kwaad dient altijd Zijn doel. Altijd.⟨/p>
⟨p>Ik zou talloze geschiedenissen kunnen aanhalen. Het grootste kwaad in de wereldgeschiedenis is uiteindelijk het kostbaarst geworden. Ik zeg het nu met de woorden van een lied: een kostbaar kleinood. Want het grootste kwaad dat ooit in de wereld heeft plaatsgevonden, was toen de wereld de Zoon van God aan het kruis nagelde. En zonder dat kruis zou er geen sprake zijn van overwinning en van leven. Juist door dat kruis heen kwam dat tot stand. Anders moet u het maar eens aan Jozef vragen hoe dat zat. Hoe Jozef eerst verkocht moest worden en al die toestanden moest meemaken. Later zegt Jozef tegen zijn broers: "Ja, jullie hebben wel kwaad gedacht, maar God heeft het ten goede gekeerd." God heeft het ten goede gedacht. God maakt het kwade weer goed in Zijn handen.⟨/p>
⟨p>Hij heeft alles in handen. Ziet u dat? Hij is die ene God. Goed en kwaad, er valt werkelijk niets buiten Hem om. Dit sluit overigens nauw aan bij het onderwerp van de vorige serie. Omdat God een heilswil heeft voor heel Zijn schepping en Hij het werk van Zijn handen nooit laat varen, kan dat dus nooit gedwarsboomd worden. Als Hij iets wil, dan gebeurt dat. Hij is God. Wie zou Hem daarin kunnen weerstaan of weerhouden? Ja, Hij is de ene God. En omdat Hij de ene God is, heeft Hij alles en iedereen in Zijn handen. Hij brengt alles en iedereen precies daar waar Hij het hebben wil, op Zijn tijd en op Zijn wijze.⟨/p>
⟨p>Daar wil ik het voor nu even bij laten. Ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren. Straks gaan we verder en dan kijken we met name naar het Nieuwe Testament: de ene en enige God. Want het zal u verbazen hoe vaak er juist in de Griekse geschriften op deze waarheid wordt teruggegrepen. Goed, zullen we het daar nu bij laten? Dank u wel.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3626" title="Speel af vanaf 01:00:26">▶ 01:00:26⟨/button> ⟨span>De Ene God als Fundament van Gods Heilsplan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dan gaan we de draad weer oppakken nadat we even gepauzeerd hebben. De laatste schriftplaats was degene die u hier nog geprojecteerd ziet: Jesaja 45, over de ene God. Er is geen ander; Hij is het die licht formeert en duisternis schept, die vrede maakt en kwaad schept. Zoals we zojuist in de pauze nog even memoreerden: het kwade heeft in Gods programma en in Zijn doelstellingen altijd het doel om het goede zichtbaar te maken. Kwaad is eigenlijk de donkere achtergrond die gebruikt wordt om de diamanten van Gods licht en liefde te laten schitteren. Maar dat is op zichzelf weer een onderwerp apart: de functie van het kwaad.⟨/p>
⟨p>In feite – en dat is een van de dingen die ik tussendoor nog even mag opmerken – raakt dit onderwerp van de ene God aan enorm veel zaken. Eigenlijk is dit de basis; dat heb ik zojuist duidelijk gemaakt aan de hand van diverse schriftplaatsen. Het is de meest primaire waarheid, maar ook de basis van alles. Als je dit ziet, dan zie je eigenlijk alles. Dat klinkt misschien overdreven, maar als je weet dat er één God is, dan begrijp je ook de functie van het kwaad. Dat is geen godheid op zichzelf; nee, het is een instrument in de hand van God.⟨/p>
⟨p>Dan zie je ook Zijn universele heilswil. Als er één God is, dan kan het niet anders of dat wat Hij wil, vindt ook daadwerkelijk plaats, want er is geen andere God dan Hij. Kortom, de meest elementaire maar ook de meest filosofische vragen worden hier beantwoord. Er is een God die werkelijk God is. Waarom is Hij werkelijk God, die alles in Zijn handen heeft en die almachtig is? Wel, omdat Hij één is. Daarom.⟨/p>
⟨p>Ik hoop dat daarmee in de loop van deze studie duidelijk is geworden dat dit niet slechts een kwantitatieve kwestie is. Dit is fundamenteel voor het verstaan van de Schrift. We gaan nu naar wat andere schriftplaatsen over de ene en enige God. Ik heb een aantal teksten in dat verband, uitsluitend uit het Nieuwe Testament, die daarover gaan. We gaan eerst naar Johannes 17. Die passage is heel boeiend, want daarin vinden we opnieuw bevestigd wat we zojuist al zagen, namelijk dat dit ook geldt voor de 'Rabbi uit Nazareth' – zoals Joden hem graag noemen – of anders gezegd: voor de Zoon van God.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3825" title="Speel af vanaf 01:03:45">▶ 01:03:45⟨/button> ⟨span>Johannes 17: de Enige Waarachtige God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Trouwens, dat is nog weer een apart thema onder deze paraplu van de ene God: de Zoon van God. Maar hoe sprak Hij over Zijn God? Nou, dan zijn we nu in Johannes 17 aangekomen. In onze Bijbel staat daar meestal boven: 'Het Hogepriesterlijk Gebed'. Daar is wat voor te zeggen, maar het is in ieder geval uitgesproken vlak voordat de Heer Jezus verraden zou worden, in de nacht dat Hij overgeleverd werd.⟨/p>
⟨p>Dan lees je in vers 1 van Johannes 17: "Deze dingen sprak Jezus en hij hief zijn ogen tot in de hemel." Dat is de houding. Wij sluiten vaak onze ogen, maar Hij hief Zijn ogen naar de hemel. Van waar zal mijn hulp komen? Hoe dan ook, Hij zei: "Vader, het uur is gekomen." Hij spreekt hier inderdaad Zijn Vader aan. Abba.⟨/p>
⟨p>Ik sla nu even het tweede vers over en dan komen we in vers 3. Daar staat dit: "Dit nu is het eeuwige leven." Ik heb dat bij een voorgaande gelegenheid al eens uitgelegd: dit is niet omdat ik stotter, maar om duidelijk te maken dat het eeuwige leven te maken heeft met de 'eeuw'. Eigenlijk staat er in het Grieks zoiets als het 'aionische' leven. Ik geef toe dat het wat vreemd klinkt, dus het maakt mij niet zoveel uit hoe je het noemt, als je maar weet waar het over gaat: namelijk het leven van de aioon.⟨/p>
⟨p>Het eeuwige leven wil trouwens niet zeggen dat er geen einde aan komt, want zoals we zojuist al zeiden, is dat niet wat 'eeuwig' betekent. Eeuwig heeft te maken met de eeuw, de aion. Dat kan heel lang duren, daar niet van, maar het heeft een begin en een einde. Afijn, het gaat hier over het leven van de toekomende eeuw. En in die toekomende aion — voor het gemak: de duizend jaren straks — zal iedereen God kennen.⟨/p>
⟨p>Let nu op wat de Heer Jezus zegt: "Dit nu is het eeuwige leven, het leven van de toekomende eeuw, opdat zij U kennen." Wie spreekt Hij aan? Zijn Vader. "Opdat zij U, Vader, zouden kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus die U gezonden hebt", of letterlijk: "die U afvaardigt." Moet u opletten: net in dit uur dat Hij overgeleverd wordt, op het moment dat Hij Zijn ogen opheft en Zijn Vader aanspreekt, zegt Hij: dat leven van die toekomende eeuw, wat is dat? Dat is dat zij U zullen kennen. Vader, wie bent U dan? Wel, de enige waarachtige God.⟨/p>
⟨p>Dat is precies ook wat de toekomende eeuw zal kenmerken. Je leest ook in Jesaja dat de kennis van JAHWEH de wereld zal bedekken zoals de wateren de zeebodem bedekken. Dat wil zeggen: de aarde zal vol zijn van de kennis van Hem en alle volkeren zullen Hem kennen en dienen. Dus inderdaad, dat is het leven van de toekomende eeuw: ze zullen de Vader kennen, namelijk als de enige waarachtige God. Geen polytheïsme meer; er is alleen maar één God, namelijk de Vader. En men zal ook kennen: Jezus Christus — Jezus, Yeshua de Christus, de beloofde Messias — die door de enige waarachtige God is afgevaardigd.⟨/p>
⟨p>Zie je hoe simpel dat is? Simpel betekent trouwens ook 'eenvoudig'. Deze waarheid van de ene God... je kunt daar natuurlijk eindeloos over doordenken en over spreken. Als je zit en als je opstaat, als je weggaat; altijd kun je erover spreken, want je raakt er niet over uitgedacht, zo groot als het is. En tegelijkertijd is het zo simpel. Voor een kind klinkt het begrijpelijk: één God. Simpeler dan dat kan het niet. Eenvoudig.⟨/p>
⟨p>In de toekomende aion zal iedereen die God kennen. Dat is wat de Heer Jezus tegen Zijn Vader zegt: "Dat ze U kennen." U. Wie is die 'U'? Dat is de Vader. Dat is de enige waarachtige God. Een ander dan Hij is er niet. In de pauze hadden we het er al even over: ik wil dit onderwerp positief uiteenzetten, gewoon vanuit wat de Schrift zegt. Maar ik hoop ook dat u zult zien hoe dit contrasteert en conflicteert met wat ons altijd is bijgebracht over allerlei doctrines en hoe het zou zitten. Maar dat hoef ik eigenlijk niet te bespreken. Laat het licht maar schijnen en de duisternis verdwijnt; daar ben ik vast van overtuigd. Dat is de kracht, de power van het Woord van God.⟨/p>
⟨p>Hier is het de Heer Jezus Zelf, de Zoon van God, die Zijn Vader aanspreekt als de enige waarachtige God. Hij zegt: de toekomende eeuw — dat is de eeuw na nu — iedereen zal U kennen als de enige waarachtige God. Maar ook: "En Jezus Christus, die U afvaardigt." Wie is die 'U'? Dat is de enige waarachtige God. Ja, ook hier geldt weer: is Jezus Christus de enige waarachtige God? Nee, Jezus Christus is degene die door de enige waarachtige God afgevaardigd is. Hier hoef je niet eens een cursus begrijpend lezen voor te volgen om dit te begrijpen. Goed, dat was de eerste. Dan heb ik er nog één.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4233" title="Speel af vanaf 01:10:33">▶ 01:10:33⟨/button> ⟨span>Timotheüs 1: Monotheïsme en de Koning van de Aionen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>1 Timotheüs 1 is prachtig; het is een lofzang van de apostel Paulus. Terwijl hij eigenlijk nog een heleboel te vertellen heeft in die brief aan Timotheüs, zegt hij dit. En dat sluit trouwens ook weer aan bij wat we de voorgaande keer hebben besproken, toen we het over de aeonen hebben gehad. Hier komt die term opnieuw voor: de Koning van de aeonen. In de NBG-vertaling staat 'de Koning der eeuwen' en ik geloof dat er in de Statenvertaling iets soortgelijks staat. De Koning van de aeonen wil zeggen: Degene die de aeonen, de wereldtijdperken, van het begin tot het eind beheerst. Want dat is wat een koning doet: hij beheerst de aeonen. Hij is de Koning van de aeonen.⟨/p>
⟨p>Let ook op de andere bijvoeglijke naamwoorden waarmee Hij gekarakteriseerd en beschreven wordt. Hij is de onvergankelijke; Hij vergaat niet en Hij sterft niet. Nee, uiteraard niet, Hij is de onvergankelijke en bovendien de onzienlijke God. Niemand heeft ooit God gezien, zegt Johannes 1 vers 18. Welnu, de eniggeboren Zoon, die aan de boezem van de Vader is, die doet Hem kennen. Daar gaan we het de volgende keren over hebben, dus het komt nu wel zijdelings al voorbij. Het is in die zin onvermijdelijk om er nu al wat over te zeggen, maar ik wil daar nu niet de volle schijnwerpers op laten neerzetten, omdat het een onderwerp is dat later nog aan de orde zal komen. Hier lees je dus over de onzienlijke God. Later zullen we dat ook nog zien over de Heere Jezus in Kolossensen 1 vers 15. Hij, de Zoon van Gods liefde, is het beeld — het icoon — van de onzienlijke God. Hij beeldt de onzienlijke God uit. Is Hij de onzienlijke God? Nee, Hij is het icoon van de onzienlijke God. Maar hier gaat het dus over de Koning van de aeonen: de onvergankelijke, onzienlijke, enige God.⟨/p>
⟨p>En dan krijg je de lofzang: "Hem zij eer en heerlijkheid tot in de aeonen van de aeonen. Amen." Dit is niet 'tot in alle eeuwigheid', zoals de NBG-vertaling zegt. Dat gaat nergens over; sorry, maar dat is geen vertaling, dat is gewoon theologie. Er staat gewoon 'tot in de aeonen van de aeonen'. Dat zijn de meest overtreffende aeonen die nog gaan komen. Hem zij de eer en heerlijkheid tot in die laatste, grootste en meest overtreffende wereldtijdperken. En Paulus eindigt dan met 'Amen'.⟨/p>
⟨p>Maar let ook even op deze term: die onvergankelijke, onzienlijke God is de enige God. Weet u wat er zo leuk is? Ik vind het in ieder geval leuk dat hier in het Grieks de woorden 'Monoo Theoo' staan. Je herkent het misschien: de omega, die dubbele O, de mega-O. Je hebt ook de omikron, die kent u tegenwoordig ook wel, dat is de kleine o, één ootje. De omega is de grote O. En dat is 'Monoo Theoo'. 'Mono' betekent de enige. De enige God; Hij alleen is God. Waarom zeg ik dat nu? Omdat we allemaal de term kennen die daarvan afgeleid is, namelijk monotheïsme.⟨/p>
⟨p>Wij zijn monotheïsten. Jazeker, ik weet niet of ik namens u spreek, maar laat ik het anders verwoorden: ik ben voluit een monotheïst. Ik geloof namelijk dat er maar één God is: de onzienlijke, de onvergankelijke, de Koning van de aeonen. En de Zoon van God is Zijn icoon, Zijn beeld. De enige God. Tegenover 'Monoo Theoo' staat natuurlijk polytheïsme. 'Poly' betekent meer; polytheïsme is dus meer-godendom, de erkenning van meer goden. Wij zijn monotheïsten en het aardige van die term is — je zou het niet zeggen — dat het een Bijbelse term is. Het is hier direct van afgeleid.⟨/p>
⟨p>Polytheïsme is dus meer-godendom. Denk bijvoorbeeld aan de Grieken en de Romeinen. De Grieken met hun Zeus en Poseidon. De Romeinen hadden ook hun goden, maar dat waren feitelijk gewoon de Griekse goden, alleen hadden ze een Latijnse naam. Zeus was Jupiter en Poseidon was... hoe heette hij ook alweer? De god van de zee: Neptunus. Ja, Neptunus. Nou ja, ik ken ze verder niet allemaal en dat is maar goed ook, want ik ken er feitelijk maar één. Dat is wel zo simpel; ik hoef er ook maar één te kennen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4592" title="Speel af vanaf 01:16:32">▶ 01:16:32⟨/button> ⟨span>Timotheüs 2: Eén God en Één Middelaar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We gaan nu naar 1 Timotheüs 2. De volgorde is wat arbitrair, dat geef ik toe, maar ik noem het omdat ik hiervoor 1 Timotheüs 1 citeerde en direct daarna heb je ook 1 Timotheüs 2. Als je er even doorheen bladert, kom je bij 1 Timotheüs 2. Over die tekst hebben we het ook al gehad en opnieuw moet ik vaststellen dat het onderwerp van deze serie eigenlijk naadloos aansluit bij het onderwerp van de vorige serie. Als we het helemaal goed hadden gedaan – maar we kunnen het niet meer overdoen – hadden we eerst over dít onderwerp moeten spreken en daarna over het onderwerp van de vorige keer. Maar goed, dit kan ook heel goed. Het geeft wel aan dat alles met elkaar te maken heeft.⟨/p>
⟨p>In vers 5 staat de tekst waar het om gaat, maar als ik vers 4 er even bij pak – ik kan het uit mijn hoofd citeren – dan staat daar: God, die wil dat alle mensen gered worden en komen tot kennis of tot besef van waarheid. En dan staat er direct achter in vers 5: "want". Dat is dus de reden. Want er is één God. Dat is mooi, hè? Er staat dus: God wil dat alle mensen gered worden. Hoezo? Nou, want er is één God. Dáárom.⟨/p>
⟨p>In feite heb je in dit Bijbelvers meteen de verbinding tussen beide series van deze avonden. "Want er is één God," schrijft Paulus. Dat had hij in het voorgaande hoofdstuk ook al gezegd: de enige God. Want er is één God. Paulus doet niet eens moeite om dat uit te leggen of te motiveren; dat is de basis, dat is het uitgangspunt. "Want er is één God en één middelaar van God en mensen: de mens Christus Jezus." Dat zeg ik niet, dat staat er gewoon geschreven.⟨/p>
⟨p>Er is dus één God. Wat is het unieke van Hem? Ja, dat Hij God is. En waarom is dat uniek? Wel, er staat een naam omheen. Maar ik zal u dit vertellen: ook Christus Jezus is uniek. Waarom is Hij uniek? Hij is de éne middelaar. Er zijn vele mensen, miljarden mensen, en Hij is ook mens: de mens Christus Jezus. Maar voor al die mensen is Hij de ene middelaar. Middelaar wil ook zeggen: de brug tussen. God komt tot de mensheid via Hem. God is de Onzienlijke, maar Hij beeldt Zich uit in Hem. Hij is de Afgevaardigde. "De enige waarachtige God en Jezus Christus die U gezonden hebt," die Uw afgevaardigde is. Dus God komt tot de mens via Jezus Christus, maar ook omgekeerd: de mens, de mensheid, komt tot God via Hem. Een andere weg is er niet.⟨/p>
⟨p>Want Hij brengt... Hij, de mens. Ik zou nog verder kunnen gaan. Vers 4 had ik al genoemd, maar vers 6 zou ik er ook bij moeten vermelden. Daar staat: de mens Christus Jezus die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Het getuigenis op de juiste tijd, en ik ben hier aangesteld als een apostel, een leermeester van de natiën, ik spreek de waarheid en lieg niet. Dat staat in die passage beschreven.⟨/p>
⟨p>Het gaat mij nu om het punt dat Paulus zegt: één God. En wie is Christus Jezus dan? Wel, Hij is de ene middelaar. Beiden zijn uniek: God is uniek als God, en Christus Jezus is uniek als middelaar. De mens Christus Jezus. Oké, nu gaan we naar Judas.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-15" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4851" title="Speel af vanaf 01:20:51">▶ 01:20:51⟨/button> ⟨span>Judas: Lofprijzing aan de Enige God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nee, niet de Judas die één van de twaalf was, die Jezus uitleverde. Dit is Judas, de broer van Jacobus en ook de broer van de Heer Jezus trouwens. Ook een broeder des Heren, want de Heer Jezus had vijf broers – zeg ik dat goed? Ja. Hun namen worden genoemd in de evangeliën. De oudste was de Heer Jezus zelf natuurlijk. De andere oudste was Jacobus, vandaar ook dat Jacobus de rol overnam in Jeruzalem. Maar Judas was ook een broer van Jacobus.⟨/p>
⟨p>Het doet nu eigenlijk niet ter zake, maar hij schrijft in zijn brief dit, helemaal aan het eind. De brief heeft maar één hoofdstuk, vandaar ook dat ik gewoon 'Judas' zeg. Het is maar één hoofdstuk namelijk, en aan het einde staat dit. Het eindigt ook met een lofprijzing aan de enige God. En opnieuw, zie je die weer? ⟨em>Mono Theo⟨/em>. De enige God. Aan de enige God, onze Redder. Wie redt? Wel, de enige God. Hoe doet Hij dat? Nou, er staat bij: aan de enige God, onze Redder, zij door Jezus Christus, de Heer van ons, heerlijkheid, majesteit, kracht en autoriteit voor heel de aeon, en nu, en tot in al de aeonen. Amen.⟨/p>
⟨p>Ziet u trouwens ook hoe het begrip 'aeon' – hoe onbekend het ook mag zijn in het christelijk spraakgebruik – hoe je erover struikelt in het hele Bijbelse verhaal, in de Bijbelse woordenschat of het vocabulaire? Dus aan Hem zij voor heel de aeon, en nu, en tot in al de aeonen. Dan weet je één ding zeker: deze aeon heeft een einde. Ja, dat heet het einde van de aeon. En dan krijg je de volgende aeon, maar daar eindigt het niet mee. Dan krijg je nog meerdere aeonen. Kortom, God heeft een plan van aeonen, van wereldtijdperken. Oké, dat zou zomaar een onderwerp zijn waar ik me nu weer in verlies, maar dat doe ik expres niet.⟨/p>
⟨p>Het gaat erom: die enige God. Opnieuw krijg je weer dit onderscheid. Je hebt hier dus de enige God, onze Redder. Die zij door Jezus Christus, onze Heer, de Heer van ons, heerlijkheid, majesteit, kracht en autoriteit. En zie je ook terug dat Hij de Middelaar is? Door en via Hem is dat. Via Jezus Christus, onze Heer, is aan Hem, de enige God, alle eer en majesteit en kracht en autoriteit.⟨/p>
⟨p>Dus ja, wat we tot dusver gewoon vaststellen is dat er in tal van Bijbelse passages en bij tal van auteurs – en niet alleen bij Mozes en bij Jesaja, maar ook bij Jezus zelf en Paulus en Judas – kortom, als een rode draad door heel de Schrift, één unieke God is. En nog wat specifiek ook, nietwaar? Één God. Ja, het was al duidelijk, want ik heb dat eigenlijk in verschillende passages nu ook wel laten zien, maar er is ook heel specifiek sprake van één God, de Vader. We gaan naar 1 Korinthe 8.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-16" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5087" title="Speel af vanaf 01:24:47">▶ 01:24:47⟨/button> ⟨span>Korinthe 8 & Efeze 4: Eén God, de Vader van Allen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik heb een tweetal passages in dat verband. Aan dit gedeelte heb ik al eerder gerefereerd toen ik het had over het polytheïsme, over het meergodendom. De context van dit gedeelte laat ik even voor wat het is; het gaat namelijk over het eten van offervlees waar sommige Korinthiërs moeite mee hadden omdat ze nog de gewoonte hadden van de afgoden. En dan staat er dit: "Want ook al zijn er zogenaamde goden..." Leuk is dat, hè? Zo worden ze genoemd. Wanneer spreek je over 'zogenaamd'? Dat doe je om aan te geven dat iedereen het wel zo noemt, maar dat het niet echt zo is. In feite sluit je door te zeggen 'zogenaamd' aan bij het gangbare spraakgebruik, maar neem je tegelijkertijd afstand. Wij doen dan meestal dit, als je het visualiseert: zogenaamd, niet echt, maar goed, vooruit. Maar Paulus geeft ze in feite nog de credits ook. Hij zegt: "Want ook al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op aarde..."⟨/p>
⟨p>Ik moet u zeggen dat het begrip 'god' zelf vanuit het Grieks ⟨em>theos⟨/em> is. Een ⟨em>theos⟨/em> betekent eigenlijk een 'plaatser'. Hij brengt de dingen op hun plek. Rechters worden bijvoorbeeld goden genoemd, en ook koningen worden bij gelegenheid zo aangeduid. U zegt: ja, dat is niet zo gek, want sommige voetballers worden ook zo genoemd. Dan hoor je over de 'goden', zogenaamd dan. Maradona had immers ook 'de hand van God'. In ieder geval, op het moment dat aan mensen een heel bijzondere kwaliteit wordt toegekend, dan heet het ineens goddelijk. En Paulus zegt: oké, dat mag dan waar zijn, er zijn goden zowel in de hemel als op aarde. Rechters, koningen of mensen in een superieure positie die dingen kunnen neerzetten, kunnen besluiten en kunnen sturen. Dat is goddelijk; dat zijn goddelijke attributen. Die zijn er op aarde, maar die zijn er trouwens ook in de hemel. Dat is achter de schermen, dat kunnen wij niet zien, maar niettemin zijn ze er wel.⟨/p>
⟨p>Paulus zegt dus: "Ook al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde, zoals er vele goden en vele heren inderdaad zijn..." Je hebt goden en heren, dat wil zeggen: mensen die in die positie geplaatst zijn om dat uit te voeren. Paulus zegt: oké, dat mag dan waar zijn. Let op, want dit is de inleiding. Ik moet het er even bij vermelden: dit is dus de ware kant van het polytheïsme. Inderdaad, er zijn er gewoon velen, een menigte zelfs. Akkoord, dat mag zo zijn. Maar nu komt het: "Voor ons nochtans..." Wij rekenen op een heel andere manier. "Voor ons nochtans is er één God: de Vader." Alsjeblieft! Ja, ik geef toe, de zin loopt door en daar ga ik het nog over hebben, maar ik houd hier even halt om goed te laten invallen wat hier staat. Voor de wereld in het algemeen zijn er goden in menigte, in de hemel en op de aarde. Prima, akkoord. Maar, zegt hij, voor ons nochtans is er maar één God. Want een God in de absolute zin van het woord, de échte God, is degene die alles plaatst en beheerst.⟨/p>
⟨p>Al die vele goden hebben immers slechts betrekkelijke macht. Ze kunnen misschien veel plaatsen — daarom worden ze ook god genoemd — maar niet alles. Een God in de absolute zin is degene die alles plaatst. In feite worden al die andere goden zelf ook weer geplaatst. Vandaar ook dat er in de Psalmen, Psalm 82 is daar een heel beroemde van, wordt gezegd dat Hij de God der goden is. Vandaar ook dat Hij de Allerhoogste God wordt genoemd. Er mogen dan vele goden zijn, maar Hij is de Allerhoogste. Hij is degene die al die andere goden dirigeert, leidt en neerzet. Dus in de relatieve zin zijn er vele goden, een menigte zelfs, maar in de absolute zin, 'in het echie' zoals we dan zeggen, is er maar één. Als je echt telt, namelijk God in de absolute zin die écht God is, dan is er maar één. En wie is dat dan? De Vader.⟨/p>
⟨p>Ik weet het, we luisteren vaak met christelijke oren, want ik ben natuurlijk ook dogmatisch grootgeworden. Dat bedoel ik helemaal niet vervelend of negatief, maar ik ken die formulering ook: één God, de Vader, Zoon en Heilige Geest. Maar nee, dat staat er niet. "Voor ons nochtans is er één God: de Vader." Wie is die ene God? Dat is de Vader. Zoals de Heer Jezus ook zei: "Dat zij U kennen, Vader, de enige waarachtige God, en Jezus Christus die U gezonden hebt." Hier staat trouwens: "Voor ons nochtans is er één God, de Vader, vanuit wie het al is..." ⟨em>Ta panta⟨/em>, het al, het hele al. Vanuit wie het al is en wij tot Hem. En één Heer, Jezus Christus, door wie het al is en wij door hem. Ook daar komen we later in deze serie nog over te spreken, maar ik kan niet anders dan er even op attenderen hoe groot dat verschil is. Kijk, er is één God, namelijk de Vader, vanuit wie alles is. Hij is de Bron. En er is één Heer, Jezus Christus, door wie alles is. Ziet u dat? Dit is het voorzetsel 'uit' (⟨em>ek/ex⟨/em>), vanuit, en 'door' (⟨em>dia⟨/em>), via Hem. Die beide voorzetsels zijn typerend: de Vader is de Bron uit wie alles is, en de Heer Jezus Christus is het kanaal waardoor alles is. En wij door Hem. Die beide voorzetsels typeren het verschil tussen de enige waarachtige God en Zijn Zoon, de ene Middelaar.⟨/p>
⟨p>Ik heb nog een tekst gereserveerd, want deze waarheid moet duidelijk zijn. Die waarheid van de ene God vinden we op zo enorm veel plaatsen terug; het wordt altijd weer benadrukt. Ik heb de meest markante teksten voor dit onderwerp verzameld, waarbij ik vooral wil duidelijk maken hoe de Schrift hier volstrekt eenstemmig in getuigt. Het is niet zo van: ja, hier vind je dit en dat is moeilijk en complex. Nee, de waarheid is simpel, echt heel simpel. Het is de basis. In Efeze 4 — op de dia staat per abuis Efeze 6, dat moet ik nog even corrigeren — lees je dat Paulus een zevental eenheden noemt. Heel mooi: één Heer, één geloof, één doop. Over al die dingen zou veel te zeggen zijn, maar dat doen we nu niet. Hij zegt daar: één Heer, één geloof, één doop, en dan komt het waar het natuurlijk om gaat: "één God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen." Dus ook hier weer: één Heer én één God, namelijk die de Vader is. De Bron. Vader is inderdaad per definitie de bron, maar het gaat veel verder. Hij is degene uit wie alle dingen zijn voortgekomen. Hij is de Vader van allen; heel de schepping komt uit Hem voort.⟨/p>
⟨p>Hij is ook boven allen. Dat betekent dat Hij superieur is aan allen. En door allen werkt Hij alles uit. Er is niemand, geen enkel creatuur, die Hij niet kan of wil gebruiken. Nee, het zijn Zijn creaturen en Hij werkt door hen allen Zijn plan uit. En dan 'in allen', dat is de grote doelstelling. Daar zie je de aansluiting bij de vorige serie, namelijk dat God uiteindelijk alles wordt in allen. Wanneer Christus het Koninkrijk zal hebben overgedragen aan Zijn God en Vader, dan staat er dat God zal zijn: alles in allen. En hier in Efeze staat het ook. Daar zie je dat Hij werkelijk de Vader is, want Hij is degene die Zijn schepping niet alleen voortbrengt, maar ook in Zijn hand houdt als een Vader van allen. Daarom bekommert Hij zich ook om allen en heeft Hij werkelijk allen lief.⟨/p>
⟨p>Op Zijn tijd, door de aeonen heen, brengt Hij het waar Hij het hebben wil. Vandaar ook de ene God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen. Er is maar één God, en niets weerhoudt Hem ervan om dat geweldige doel te bereiken.⟨/p>
⟨p>Nou, daarmee heb ik de basis eigenlijk gelegd voor deze serie over ‘De ene God’. Ik hoop dat dit duidelijk is geworden. En het moet toch in ieder geval niet moeilijk zijn als u straks weer thuis bent gekomen en er wordt gevraagd: ‘Waar ging die studie dan over?’, dat het dan moeilijk is om dat te vertellen. Het kan best zijn dat het een beetje veel is, alles wat u allemaal gehoord hebt, en ook nieuw of confronterend, maar één ding weet ik absoluut zeker: de waarheid dat er maar één God is, is niet moeilijk. Eén God en Vader van allen. Zullen we het daarbij laten voor vanavond?⟨/p>