⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>De Ontkenning van de Dood: de Primaire Leugen van de Oude Slang⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan inderdaad weer verder met dit onderwerp over dood, opstanding en onsterfelijkheid. Aan dat laatste onderwerp gaan we trouwens nog een hele speciale avond wijden. Dat bewaren we voor het laatst; het ultieme. Dat lijkt me een heel aardig concept en ook Bijbels goed te verdedigen: het beste voor het laatst bewaren, over levendmaking en over de onsterfelijkheid. Dat reserveren we voor de laatste avonden. We hebben nu nog drie avonden te gaan zoals het programma staat, en dit is nummer vijf. Ik zal straks nog wel even wat zeggen over de planning van de komende avonden, maar laten we eerst nog eventjes terugblikken. Dit is inmiddels het derde deel, niet van de hele serie, maar wel het derde deel van de Q&A – de questions and answers, de vragen en antwoorden, zoals dat in beter Nederlands heet.⟨/p> ⟨p>Wij hebben het deze avonden in eerste instantie vrijwel uitsluitend gehad over de dood, in contrast ook met de opstanding, maar dan komt er toch wel het een en ander voorbij. Laat ik eerst een paar bevindingen resumeren, niet eens zozeer om alle avonden te herhalen, maar als enkele belangrijke bevindingen die dienen als opstapje voor wat we vanavond nog met elkaar gaan bespreken. Het zal voor degenen die deze serie tot dusver hebben gevolgd niet geheel verrassend zijn als ik zeg dat we vanuit de Schrift hebben vastgesteld dat de doden niets weten. Ik heb dat expres tussen aanhalingstekens gezet, want het is namelijk een direct citaat uit Prediker 9. De doden weten niets, en dat lijkt me een aardige samenvatting van wat we daarover hebben vastgesteld. In de Bijbel is de dood het tegendeel van, maar ook het ontbreken van leven.⟨/p> ⟨p>Daarmee – en dat is toch wel heel uniek als je daarover doordenkt – staat het hele Bijbelse onderwijs haaks op alle menselijke religie. En als ik zeg 'alle menselijke religie', dan bedoel ik dat echt in de absolute zin. Elke religie gaat namelijk uit van het idee van een hiernamaals. Ik moet even goed definiëren wat ik daarmee bedoel: met een hiernamaals bedoel ik dat een mens als hij sterft eigenlijk voortleeft, en dat feitelijk de dood een andere vorm is van leven. Dat vind je in alle religies terug. Of je het nu hebt over de islam, die als wereldreligie natuurlijk van tamelijk jonge datum is, of zelfs over het talmoedische jodendom waarin allerlei spiritistische elementen een grote rol spelen. Maar ook als we ons wat meer richting het Oosten kijken, naar China of India, dan kom je een variant daarop tegen, maar ook daar leeft nog steeds het idee dat de dood niet echt dood is. Daar heb je dan het idee van reïncarnatie. In de westerse wereld is het meer concreet de onsterfelijke ziel, en in het Oosten leeft het idee dat een mens niet echt doodgaat, maar op een andere wijze hier op aarde verder leeft.⟨/p> ⟨p>Er zijn dus varianten: hetzij in een andere hoedanigheid in een geestelijke wereld – hoe je dat ook maar noemen wilt, dat een mens als hij sterft in de hemel komt of op zo'n plek – of bij de leer van de reïncarnatie, waarbij de mens ook niet sterft maar op een andere wijze hier op aarde verder leeft in een andere gedaante of als een ander creatuur. In beide gevallen heb je het over varianten op het idee dat de dood niet echt de dood is. De ontkenning van de dood, dat dood ook echt dood is – letterlijk bedoel ik dat – dat is feitelijk de primaire leugen van de oude slang. Daarmee bedoel ik niet alleen dat het de belangrijkste leugen is, maar ook dat het de eerste leugen van de slang is. Kijk het maar na in Genesis 3. Dat was het eerste wat de mens werd wijsgemaakt toen Eva in conversatie was met de oude slang en zei: "Ja, maar als wij van die vrucht eten, dan zullen we de dood sterven." "Nee, je zal niet sterven," was de reactie van de slang, "maar je ogen zullen geopend worden." Dat is de ontkenning van de dood, en dat is heel kenmerkend voor alles wat hij leert: de dood is niet echt de dood, maar je leeft op een andere wijze voort.⟨/p> ⟨p>Dat is de basis van het spiritisme. De consequentie daarvan is dat het een ontkrachting is – en dat is nog de nette variant, want ik zou het ook een verkrachting kunnen noemen – van de waarheid van de opstanding der doden. Want als een mens al voortleeft bij het sterven, wat voor betekenis heeft de opstanding daar dan nog? In de praktijk blijkt dat ook altijd weer; je wordt daarin bevestigd dat daar waar men leeft met het idee dat een mens niet echt sterft maar gaat 'hemelen' (of hoe men dat ook noemt), de waarheid van de opstanding – de concrete, lichamelijke opstanding van de doden – geen betekenis meer heeft. Het schuift naar de achtergrond of het wordt eigenlijk alleen maar een theologische voetnoot. In feite maakt de hele gedachte van de onsterfelijke ziel de opstanding tot een soort 'suiker op de honing'. Het voegt niets toe, terwijl dat nu juist de Bijbelse verwachting is: de dood is echt de dood.⟨/p> ⟨p>We hebben ons daar de eerste twee avonden met name mee beziggehouden. Ik heb allerlei Schriftplaatsen laten zien, niet alleen uit Prediker maar ook uit de Psalmen, met name in het Oude Testament. Maar ook in het Nieuwe Testament zie je iedere keer weer gegevens en feiten zoals: de doden weten niets, de doden slapen. Dat is de ene kant: wat de dood is. Maar het gaat ook om het belang van de waarheid van de opstanding. Wellicht dat we het daar de volgende keer of de keer daarop nog over gaan hebben, maar je ziet dat ook in 1 Korinthe 15. Wat daar in Korinthe werd verteld, was niet zozeer dat men de waarheid ontkende dat Jezus leefde. Vaak wordt het zo uitgelegd dat men daar het idee propageerde dat het met Jezus bij zijn sterven 'over en uit' was, maar dat is niet de gedachte. In Athene, in Korinthe en in die hele Griekse filosofie komt het idee en de formulering van de onsterfelijke ziel vandaan. Men geloofde dat, aangezien de ziel onsterfelijk is, Jezus natuurlijk na zijn sterven voortleefde. Natuurlijk! Maar als Jezus voortleefde na zijn sterven, wat voor betekenis heeft de opstanding dan nog?⟨/p> ⟨p>Je kunt je dus heel goed voorstellen dat sommigen daar in Korinthe het idee lieten rondzingen: "Een mens heeft een onsterfelijke ziel, dus Jezus leeft, maar waarom zou Hij dan moeten zijn opgestaan? Dat is toch helemaal niet noodzakelijk?" Maar daarover zegt Paulus dat als dat zo is, als Jezus Christus niet is opgestaan, onze boodschap en het evangelie volstrekt zonder betekenis zijn. Alles draait om het feit dat Hij op de derde dag is verrezen, letterlijk en concreet uit een graf, en toen als eersteling onvergankelijkheid heeft aangedaan. Alles wat daarvan afwijkt, is in feite allemaal afkomstig van dat wat de slang ooit al verkondigde. Nou, die dingen hebben we dus behandeld.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="622" title="Speel af vanaf 10:22">▶ 10:22⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Eerdere Q&a: Is Dood Echt Dood?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de eerste avonden hebben we dit zo overwogen, maar dat roept ook een heleboel vragen op, ook Bijbelse vragen. Daar hebben we ons inmiddels al twee keer mee beziggehouden. Als je een heel seizoen wijdt aan dit onderwerp, dan vind ik dat je alle vragen en tegenwerpingen serieus moet nemen. Die zijn dus ook voor een groot gedeelte inmiddels de revue gepasseerd.⟨/p> ⟨p>Nu doen we dat voor het laatst; we gaan in deze Q&A eigenlijk helemaal in op de vraag of de dood inderdaad echt de dood is. Er zijn wel degelijk Bijbelse argumenten of noties die men aanvoert die erop zouden wijzen dat de dood eigenlijk een andere vorm van leven is. Ik zal de punten die we tot dusver hebben besproken even snel in volgorde noemen.⟨/p> ⟨p>De eerste is één van de beroemdste: Lukas 23, waarbij de Heer Jezus tegen de moordenaar aan het kruis zegt: "Ik zeg u, heden zult gij met mij in het paradijs zijn." Wat men uit deze formulering concludeert, is dat de Heer Jezus diezelfde dag dus nog samen met die moordenaar in het paradijs zou zijn. We hebben het daarover gehad en de eenvoudige weerlegging is dat er sowieso geen komma's of leestekens in de grondtekst van de Bijbel staan. Wat de Heer Jezus zegt, is: "Ik zeg u heden – op deze dag, terwijl ik hier hang – jij zult met mij in het paradijs zijn." Dan krijg je in één keer een totaal ander verhaal. Hij belooft het de moordenaar en hij verwijst hem juist naar de waarheid van de opstanding.⟨/p> ⟨p>We hebben ons ook beziggehouden met 2 Korinthe 5 over ontkleed en overkleed worden; ook daaraan ontleent men argumenten. En in Filippenzen 1 gaat het over "ontbonden zijn en met Christus te wezen". Dat woord "ontbonden" doet ons natuurlijk al heel gauw denken aan de dood en aan sterfelijkheid, aan ontbinding. Maar het idee in de Bijbel, en zeker in Filippenzen 1, is niet dat van een mens die in ontbinding is in de zin dat het lichaam vergaat. Het gaat erom dat de band met dit lichaam is losgemaakt. Het is de losmaking; "ontbonden zijn" heeft te maken met niet meer in dit oude bestaan zijn, maar in het nieuwe lichaam.⟨/p> ⟨p>Lukas 16 mocht natuurlijk ook niet ontbreken; daar hebben we ons vrij uitgebreid mee beziggehouden. De rijke man en Lazarus, waarin de Heer Jezus in gelijkenisvorm deze dingen onder de aandacht brengt. Dit gedeelte kun je alleen maar verstaan als je Mozes en de profeten serieus neemt en daarnaar luistert. Dat is ook vrij logisch, want dat is precies de boodschap aan het einde van die gelijkenis. Als je de Hebraïose Bijbel niet kent, zul je Lukas 16 en wat de Heer daar vertelt nooit begrijpen. De sleutel hangt bij de deur, zeggen ze dan. Dat wil zeggen dat je dit alleen kunt begrijpen als je goed bent binnengekomen via het onderwijs van Mozes en de profeten.⟨/p> ⟨p>In 1 Samuël 28 hebben we de vorige keer gekeken naar Saul te Endor. Dat is een beetje onbeslist, want uit het gedeelte op zich kun je niet direct opmaken wie daar nu precies verschijnt. Is dat echt Samuël of is het een zogenaamde Samuël? Wat ik heb willen betogen, is dat het in ieder geval voldoende is om in dat gedeelte geen bewijs te zien dat dit echt Samuël is geweest, zodat dit geen argument vormt voor het idee dat Samuël niet echt gestorven zou zijn.⟨/p> ⟨p>In Johannes 11 zegt de Heer Jezus dat wie in Hem gelooft in eeuwigheid niet zal sterven. Ook daaraan ontleent men logischerwijs de gedachte dat een mens niet echt doodgaat. Maar als je goed naar dat schriftgedeelte kijkt, moet je juist vaststellen dat de Heer daar over de opstanding spreekt: de opstanding en het leven. En in Lukas 20 lezen we: "voor Hem leven zij allen" – Abraham, Izaäk en Jakob. Ook daar gaat het in gesprek met de Sadduzeeën weer over de opstanding. Ten slotte hebben we in Openbaring 6 de zielen onder het altaar gezien. In dat visioen gaat het over het bloed dat onder het altaar roept, zoals het bloed van Abel ook ooit riep.⟨/p> ⟨p>Dit zijn de belangrijkste schriftplaatsen die we tot dusver hebben besproken in de Q&A. Dan zijn er nog een aantal schriftplaatsen te gaan die beslist aan de orde moeten komen. De tekst waar we nu naartoe gaan mag ook niet ontbreken. Het is een gedeelte dat de reputatie heeft nogal obscuur te zijn door de formulering, maar bij nader inzien valt dat, als u het mij vraagt, reuze mee. Laten we even naar die tekst gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1038" title="Speel af vanaf 17:18">▶ 17:18⟨/button> ⟨span>Petrus 3: de Zonen Gods en de Geesten in de Gevangenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we gaan naar 1 Petrus 3. Daar lees je in vers 18 het volgende: "Want ook Christus is ten dood gebracht in vlees, maar levend gemaakt in geest." De tegenstelling hier is duidelijk: vlees en geest, maar ook dood en levend gemaakt. Dat wil zeggen dat Hij is gekruisigd en vervolgens op de derde dag in geest levend gemaakt is. En dan staat erachter: "waarin Hij ook heengegaan is." Als je dit gewoon nauwkeurig leest, kan het maar één ding betekenen: Hij is levend gemaakt in geest, en in die toestand van geest is Hij heengegaan.⟨/p> ⟨p>Het argument dat men meestal maakt, de redenering die hierachter zit en waarom het als argument wordt opgevoerd dat de doden dus niet echt dood zouden zijn, zit hem vooral in dat woordje 'heengegaan'. Dat is net zoiets als waar ik het zojuist over had bij 'ontbinden'. Bij ontbinding denk je meteen aan de dood, en bij 'heengegaan' denk je in ons spraakgebruik ook al heel gauw aan sterven. Iemand is 'heengegaan'. Maar daar gaat het hier dus niet over. Het gaat hier niet over het feit dat de Heer Jezus is heengegaan nadat Hij stierf. Nee, Hij is gestorven in vlees en levend gemaakt in geest, waarin Hij — dat wil zeggen: in die geest, nadat Hij is levend gemaakt — ook is heengegaan. Je hebt het hier dus over Zijn heengaan ná Zijn levendmaking.⟨/p> ⟨p>Wat men hier meestal inleest, is het idee dat er iets met de Heer Jezus gebeurde direct na Zijn sterven. We hadden het zojuist over de moordenaar aan het kruis; toen zou Hij in het paradijs zijn gegaan, maar Hij zou ook nog iets anders hebben gedaan, namelijk prediken in de hel. Ik zeg het nu maar even zoals dat meestal wordt opgevat. Wat ik nu ga zeggen is wat omstreden, want er zijn verschillende uitleggingen van, maar in de Twaalf Artikelen van het geloof, de zogenaamde Apostolische Geloofsbelijdenis — ik vind dat overigens een hele vreemde naam, want je zou denken dat het de belijdenis is die de apostelen zelf hebben opgesteld, maar dat is helemaal niet zo, want zij is van veel latere datum — komt die frase voor: "die geleden heeft onder Pontius Pilatus, is gekruisigd, gestorven en begraven, nedergedaald ter helle."⟨/p> ⟨p>Nedergedaald ter helle; waar denk je dan aan? Er zijn modernere versies van het zogenaamde Apostolicum die zeggen 'nedergedaald in het dodenrijk', wat al een stuk beter is. Maar je begrijpt wel dat als je het algemene idee hebt dat dood niet echt dood is, de consequentie is dat de Heer Jezus dus ook niet echt gestorven is. Hoort u wat ik zeg? Als de dood niet echt de dood is, dan is de Heer Jezus dus ook niet echt gestorven. Dat is precies wat men zegt: Hij is niet echt gestorven, maar Hij ging naar het dodenrijk of naar het paradijs, of naar beide. Een van die schriftplaatsen die daarvoor wordt gebruikt, naast Lukas 23, is dit gedeelte in 1 Petrus 3. Daaraan wordt ontleend dat Hij is heengegaan naar het dodenrijk en daar heeft gepredikt aan alle overledenen die daar wachtten.⟨/p> ⟨p>Voordat ik naar het volgende vers ga, wil ik hier alvast op wijzen: als je de tekst gewoon 'clean' leest zoals die zich aandient, dan is Hij levend gemaakt in geest, waarin Hij ook heengegaan is. Dat betekent 'straightforward' dat dit gebeurde ná Zijn levendmaking. En waarin Hij heengegaan is, proclameerde Hij aan de geesten in de gevangenis. Of, zoals de NBG-vertaling zegt: Hij heeft gepredikt of geheraut aan geesten in de gevangenis. Men denkt bij deze 'geesten in de gevangenis' aan alle overledenen, of in ieder geval aan een groep overledenen in het dodenrijk. Maar ik zal u dit vertellen: kijk het maar na in de Bijbel. Je leest wel over overledenen die 'zielen' worden genoemd — dode zielen bijvoorbeeld — maar nooit dat doden 'geesten' heten. Zo worden zij nooit genoemd. Dat is ook vrij logisch als je het Bijbelse antropologische model kent. De geest des levens werd in de mens geblazen en alzo werd hij een levende ziel. Een mens is een levende ziel wanneer het stof van het lichaam zich verbindt met de geest. Op het moment dat de mens die geest, de adem of de Ruach, weer teruggeeft, dan is het een dode ziel. Er vindt dan een ontbinding plaats tussen het lichaam en de geest des levens. De geest keert terug naar God die hem gegeven heeft, en het lichaam keert terug naar de aarde waaruit het genomen is. Dat is met recht een ontbinding van die twee.⟨/p> ⟨p>De grote vraag is natuurlijk: over wie hebben we het als we hier lezen over de 'geesten in de gevangenis' aan wie de Heer Jezus na Zijn levendmaking heeft geproclameerd? Er staat gewoon bij wie dat zijn, of in ieder geval aan welk tijdstip we moeten denken. Er staat namelijk: "die eens ongezeglijk waren, toen het geduld van God afwachtte in de dagen van Noach, terwijl de ark toebereid werd." Het gaat hier dus over geesten die op het moment dat Christus levend gemaakt werd, in de gevangenis waren, en die ooit ongezeglijk of ongehoorzaam waren in de tijd dat de ark werd toebereid. Dus in de dagen van Noach. Over welke figuren hebben we het dan? Waarom specifiek hen? Gaat het hier over doden? Nee, het gaat hier helemaal niet over doden, het gaat over geesten.⟨/p> ⟨p>Het moet duidelijk zijn dat Petrus hier verwijst naar de 'zonen Gods' die in Genesis 6 genoemd worden. Zij waren de directe aanleiding voor de vloed in de dagen van Noach, toen de ark bereid werd. De wereld werd toen helemaal verdorven. Je leest dat de zonen Gods ingingen tot de dochters van de mensen; zij hadden gemeenschap met hen en daaruit kwamen de reuzen, de Nephilim, voort. Die Nephilim zijn een heel uitgebreid onderwerp, maar het was in feite een vermenging van twee soorten die juist niet vermengd moesten worden. Het was een enorme genetische deformatie van het menselijke geslacht. Niet alleen hier in 1 Petrus 3 wordt daarnaar verwezen, maar toevallig ook in 2 Petrus 2. Nou ja, 'toevallig'... de Bijbel valt ons wel vaker toe, nietwaar? Als je zegt 'het toeval wil', dan zit daar toch een bepaalde sturing in. Vorige week gaf ik een Bijbelstudie in Rotterdam over de onderwereld en daar kwam dit onderwerp vanwege de context ook voorbij. Nu dus twee weken achter elkaar, maar met een heel andere aanvliegroute. Kijk maar mee.⟨/p> ⟨p>Waar het in feite over gaat, is dat de zonen Gods gemeenschap hadden met de dochters van de mensen. Die twee hoorden helemaal niet bij elkaar en dat blijkt ook wel in de uitleg, juist in het Nieuwe Testament door Petrus, maar ook in Judas is het heel veelzeggend. Je zou het al kunnen weten vanuit Genesis 6 zelf. Daar zie je al dat de zonen Gods zich vermengen met de dochters van de mensen en wat eruit voortkomt, dat zijn die Nefilim.⟨/p> ⟨p>Maar wie zijn dat dan? Hier worden ze genoemd: de geesten die in de gevangenis zijn. In 2 Petrus worden ze ook nog genoemd 'engelen die gezondigd hebben', die hun doel misten. Dat is nog vrij breed en algemeen, maar in Judas wordt het nog meer gespecificeerd: het zijn engelen, geesten, die hun oorsprong ontrouw werden. Dat betekent dat ze hun origine hebben verloochend; ze werden ontrouw aan dat wat ze zijn. Er staat nog iets bij: hun eigen woonplaats hebben ze verlaten. Ze hadden dus een plaats waar zij zouden blijven, maar in plaats daarvan hebben ze hun woonplaats verlaten. Ze hebben hun eigen identiteit verloochend en daarmee hun doel gemist.⟨/p> ⟨p>Er staat nog iets bij: ze zijn andersoortig vlees nagelopen. Dan wordt trouwens ook dezelfde link gelegd als bij Sodom en Gomorra. Kijk het maar na in Judas. Heel dikwijls wordt gedacht dat het bij Sodom en Gomorra om homoseksualiteit gaat, maar bij homoseksualiteit is het juist zo dat je hetzelfde vlees achternaloopt; dat heet ook homoseksualiteit: hetzelfde vlees. Ik zeg niet dat het geen rol speelt, zeker, maar de essentie van wat daar plaatsvond bij Sodom en Gomorra, maar dus ook in de dagen van Noach, is dat er wezens zijn — engelen, geesten — die hun oorsprong ontrouw werden, hun eigen woonplaats verlieten en juist andersoortig vlees achternaliepen. Dat wil zeggen: een ander type vlees, een andere biologische soort — hoe moet je dat netjes zeggen? In ieder geval een soort die zich vermengde met iets wat helemaal niet bij hen hoorde en paste.⟨/p> ⟨p>Hoe dat precies in zijn werk is gegaan... nogmaals, er is al heel veel over gezegd en geschreven en dat is echt een onderwerp apart. Maar voor ons onderzoek nu is het genoeg om vast te stellen dat deze geesten geen mensen zijn. Nee, het zijn juist die zonen Gods. Het waren geesten en ze hebben zich wellicht gematerialiseerd, maar hoe dan ook: ze hebben zich vermengd met het mensdom. Zo ontstond daar een compleet genetisch verval.⟨/p> ⟨p>Ik vind het ook heel prangend; ik heb er vorige week ook nog even op gewezen. Je leest ook dat de Heer Jezus zegt, als Hij het heeft over het einde van deze aioon, dat Hij waarschuwt en zegt: "Het zal zijn als in de dagen van Noach." Een van de meest kenmerkende dingen is inderdaad die geesten die aan hun oorsprong ontrouw werden en een ander soort vlees achternaliepen, maar ook die hele genetische manipulatie waardoor er een totale vermenging plaatsvindt en het hele menselijk geslacht gedegenereerd raakte. De zondvloed maakte in feite een einde aan die hele gang van zaken. Als je het vanuit dat perspectief bekijkt, was de zondvloed ook een reddingsoperatie, namelijk om het mensdom met acht zielen die zuiver waren — dat klinkt wat vreemd als ik dit zo zeg — alsnog weer opnieuw te laten starten.⟨/p> ⟨p>Dus ja, die geesten waar het hier over gaat, daarvan moet vastgesteld zijn dat het inderdaad geen mensen zijn. Ze hebben zich voorgedaan als mensen en zodanig zelfs dat ze gemeenschap hadden met de dochters van Adam, de dochters van de mensheid; gewoon met vrouwen, menselijke vrouwen. Dat gaat heel ver. Normaal gesproken kunnen engelen zich toch niet door gemeenschap met mensen voortplanten? Nee, precies. Je zegt dan 'materialiseren'; ze hebben blijkbaar het vermogen om zich te materialiseren. Kijk, als je hen benoemt als geesten, dan kun je als zodanig geen seksuele gemeenschap hebben. Maar aangezien dat nu juist wel aan de orde is, moet dat dus iets met materialisatie te maken hebben, met het feit dat zij dus wel vlees achterna konden lopen en seksuele gemeenschap konden hebben.⟨/p> ⟨p>Dan is er nog wel een andere overweging, en dat is dat daar gewoon op aarde ook de zonen Gods rondliepen, los van en apart van het mensdom. Zodat je dus niet alleen maar te maken had met Adamieten, maar dat daar ook de zonen Gods wel degelijk op aarde waren. Dat waren dan pre-Adamieten die al voor Adam waren. Maar ik begeef me nu enigszins op speculatief terrein, dus laat ik dat gauw weer verlaten. Maar op zich is de hele gedachte van de zonen Gods — die waren er veel eerder, vergis je niet, dat is niet speculatief — zij juichten toen God de fundamenten van de aarde neerlegde. Die hebben dus al een zeer oude oorsprong. Je kunt nagaan dat daar toch echt iets heel dramatisch heeft plaatsgevonden toen die zonen Gods ingingen bij de dochters der mensen. Dat is wat je hier leest. Zij zijn bij de zondvloed dus omgekomen en vervolgens zijn zij gevangen genomen en bestaan zij voort als geesten, zo moet ik het dan eigenlijk zeggen.⟨/p> ⟨p>Misschien is inderdaad de vorm... nu ineens zit ik eraan te denken: het zijn nú geesten in de gevangenis. Het is niet gezegd dat ze daarvóór ook geesten waren. Ik zit even hardop te denken: ze zijn nu geesten in de gevangenis en ze zijn in ieder geval nu ontlichaamd. Maar nogmaals, voor de lijn van het betoog van deze avonden is het genoeg om nu in ieder geval gezegd te hebben: dit zijn geen Adamieten, dit zijn geen mensen, geen overledenen. Aan dit vers of aan deze passage kun je nooit het argument ontlenen van: "Zie je wel, de Heer Jezus heeft na zijn dood gepredikt aan overledenen uit de dagen van Noach." Dat is sowieso al niet waar; daar gaat het niet over. Het gaat over een specifieke groep, namelijk de zonen Gods. Daar wou ik het voor nu even bij laten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2194" title="Speel af vanaf 36:34">▶ 36:34⟨/button> ⟨span>Petrus 4: het Evangelie aan de Doden Gebracht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat was 1 Petrus 3. Ik ga nu even een paar verzen doorlezen uit het volgende hoofdstuk. Die passage is wat makkelijker, denk ik, hoewel de zin zelf trouwens ook wat obscuur is. Ik vind het altijd moeilijk om dat zo over Bijbelse passages te zeggen. Obscuur, want wij zijn obscuur; wij begrijpen de dingen vaak niet. Dat moet je de Bijbel dan natuurlijk niet verwijten. Het is ook uiteraard geen verwijt naar de Schrift toe. Integendeel, soms zijn bepaalde zinnen, verzen of passages voor ons simpelweg onduidelijker. Hoe zit dat nou precies?⟨/p> ⟨p>In 1 Petrus 4 wordt echter gezegd: "Want daartoe werd ook aan doden geëvangeliseerd." "Het evangelie gebracht", zegt de vertaling, maar eigenlijk is het in de grondtekst één woord: evangelie als werkwoord. Geëvangeliseerd dus. Want daartoe werd ook aan doden geëvangeliseerd, opdat zij wel geoordeeld zouden worden naar de mens in vlees, maar leven zouden naar God in geest.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk kan ik hier heel kort over zijn, want het argument is dit: aan doden kun je ook evangeliseren. Je zou kunnen denken dat dit de tekst is, maar dat is helemaal niet de gedachte. Het punt is dat aan mensen die inmiddels overleden zijn – aan mensen dus die nú doden zijn – ooit het evangelie is gebracht. En over welke mensen het hier precies gaat, dat is verder niet aan de orde. In ieder geval beoordelen mensen hen wel en veroordelen hen; ze brengen misschien zelfs de doodstraf over hen. Maar dan staat er nog: zij kenden het evangelie. De mens kan jou dan wel oordelen en veroordelen of zelfs ter dood brengen, maar voor God maakt dat in die zin geen verschil. Zijn geest wekt de doden weer op.⟨/p> ⟨p>Dat evangelie hebben zij ooit gehoord. Ze mogen dan nu doden zijn, maar aan hen is geëvangeliseerd. Ja, aan inmiddels doden is geëvangeliseerd, namelijk toen zij nog in leven waren. Dus erg ingewikkeld vind ik het niet, want zo spreken wij daar vaker over. Aan zoveel overledenen is het evangelie gebracht, toch? Aan mensen die inmiddels overleden zijn.⟨/p> ⟨p>Dan gaan we nu nog naar een andere schriftplaats.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2346" title="Speel af vanaf 39:06">▶ 39:06⟨/button> ⟨span>Mattheüs 16 en 17: Mozes en Elia en de Tijdreis Naar de Parousia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Mozes en Elia in heerlijkheid. Die geschiedenis moet ook genoemd worden, vind ik. Want kijk, waar we nu naartoe gaan is een gebeurtenis die beschreven wordt in zowel Matteüs, Markus als Lukas. Opvallend genoeg niet in Johannes, terwijl hij er zelf wel bij was. Dat is op zichzelf al eigenaardig. In die geschiedenis lees je dat Mozes en Elia aan de Heer Jezus op de berg verschijnen. Je snapt het argument van de tegenstanders al: "Zie je wel, die Mozes en Elia leven!" Van Mozes weten we in ieder geval zeker dat hij is overleden – over Elia hebben we het straks nog even – maar Mozes is gestorven en toch verschijnt hij daar aan de Heer Jezus. Dus hij leeft? Hoezo is hij dan nog niet opgestaan? Hij is immers ooit op die berg verschenen. Hoe zit dat dan?⟨/p> ⟨p>Ziet u, dit zijn argumenten die ik zinvol vind. Ik wil u laten zien – en dat zeg ik misschien wat arrogant, maar ik ben ervan overtuigd dat als je dit allemaal weegt – dat deze dingen heel goed te begrijpen zijn. Ik vind het juist heel zinvol om dit soort vragen en tegenwerpingen serieus te nemen, zodat je een eerlijk beeld en een totaalbeeld van de zaken krijgt.⟨/p> ⟨p>Voordat we naar Matteüs 17 gaan, kijken we eerst nog even naar het laatste vers van Matteüs 16. Dit is een van de mooiste voorbeelden waarbij de versindeling van de Schrift ons echt op het verkeerde been zet. Laten we wel wezen: de hoofdstuk- en versindeling is verrekte handig voor het zoeken en vinden van Bijbelpassages. Ik zou er niet aan moeten denken dat we die indeling niet hadden; dat zou ik een enorme belasting vinden. Als de indeling er nog niet was, had ik hem zelf waarschijnlijk uitgevonden. Maar in de uitleg speelt het geen enkele rol. Dit is nou typisch hét voorbeeld waarbij de versindeling je gemakkelijk op een dwaalspoor zet, want Matteüs 17 kun je alleen begrijpen als je het laatste vers van het voorgaande hoofdstuk leest.⟨/p> ⟨p>Daar lees je dat de Heer Jezus eerst dit zegt: "Amen, Ik zeg jullie dat er sommigen zijn van degenen die hier staan" – en Hij wijst gewoon naar Zijn discipelen – "die voorzeker de dood niet zullen smaken, voordat zij ook maar de Zoon des mensen, de Ben Adam, zien komen in Zijn Koninkrijk." Deze woorden worden op twee manieren vaak helemaal fout uitgelegd. In de moderne theologie wordt het aangevoerd als bewijsplaats dat Jezus Zich vergist zou hebben. Daar heb ik persoonlijk helemaal niets mee. Men zegt: "Zie je wel, al die discipelen zijn inmiddels gestorven, terwijl de Heer Jezus zei dat sommigen de dood niet zouden smaken voordat zij de Zoon des mensen in heerlijkheid zouden zien komen. Dat is dus niet vervuld, Jezus heeft Zich vergist." Als dat zo is, dan klopt het Bijbelse getuigenis dus niet.⟨/p> ⟨p>Er is ook een andere gedachte: het preterisme. In de Angelsaksische wereld is deze stroming veel sterker dan hier in Nederland, hoewel het hier ook steeds meer voet aan de grond krijgt – wat je krijgt als de Bijbelkennis afneemt, denk ik dan. Het preterisme leert dat de Heer Jezus al zou zijn teruggekomen in het jaar 70. Kort door de bocht gezegd was dat volgens hen de eindtijd en de verwoesting van Jeruzalem. Er zitten wel degelijk Bijbelse aanknopingspunten in die visie, maar zij stellen dat de Heer Jezus bij die gelegenheid is teruggekeerd. Een aantal discipelen zou dat dan hebben meegemaakt, waardoor de uitspraak zou kloppen. Ik heb voor de eerste opvatting geen enkele sympathie, maar met de tweede heb ik ook niet veel, want het klopt simpelweg niet.⟨/p> ⟨p>Laten we gewoon verder lezen, dat is het mooie. Als je dat vers los leest, roept het vragen op, maar lees je door zonder je aan de hoofdstukindeling te storen, dan zie je: "En na zes dagen..." – oftewel op de zevende dag, op de sabbat. (Er is nog meer over te zeggen, want Lukas spreekt over 'na acht dagen', maar vindt u het goed als ik dat even oversla? Het is interessant, maar nu even niet). Ik geloof dat dit op een sabbat is gebeurd. Op die zevende dag nam Jezus Petrus, Jakobus en Johannes mee – sommigen van degenen die daar zes dagen eerder stonden – en bracht hen op een hoge berg, privé. De Concordant Version zegt 'privately'; in de NBG-vertaling staat 'in de eenzaamheid'.⟨/p> ⟨p>Dat 'in de eenzaamheid' is niet helemaal duidelijk. Sommige mensen hebben het opgevat als een verwijzing naar de berg zelf: een eenzame, hoge berg. Vandaar dat de berg Tabor altijd wordt aangewezen als de berg van de verheerlijking, want de Tabor heeft een heel merkwaardige bolle vorm en ligt daar als een tamelijk eenzame berg in het landschap. Maar nee, ik ben het ermee eens dat het de Hermon moet zijn. Dat is pas een hoge berg. Hij is feestelijk alleen. Om de zin even af te maken: dat 'privé' slaat op het feit dat Hij niet de hele club meenam, maar slechts sommigen van hen. Dat is het idee van 'privately'.⟨/p> ⟨p>En na zes dagen nam Jezus dus Petrus, Jakobus en Johannes, zijn broer, mee en bracht hen op een hoge berg, privé. Daar werd Hij getransformeerd vlak voor hun ogen; Zijn gezicht straalde als de zon en Zijn kleding werd wit als het licht. Wat hier gebeurt, is een preview van het Koninkrijk. Ik zal het straks ook echt laten zien, want later, aan het einde van zijn leven in 2 Petrus, blikt Petrus terug op wat hij heeft meegemaakt. Hij verwijst naar deze gebeurtenis en zegt: "Wij zijn ooggetuigen geweest van Zijn parousia." Hij zegt ook dat we een profetisch woord hebben dat steeds vaster en helderder wordt tot de dag aanbreekt. Dat is dat licht. Maar hij zegt: "Wij" – dus niet alleen ik, maar ook Johannes en Jakobus – "hebben de Heer zien komen in heerlijkheid."⟨/p> ⟨p>Hoe had de Heer Jezus het ook alweer gezegd? "Voordat zij ook maar de Zoon des mensen zien komen in Zijn Koninkrijk." Nou, dat is precies wat zij daar op de berg hebben gezien. Niet allemaal dus, maar sommigen van hen hebben dat gezien. Hij werd getransformeerd vlak voor hun ogen. Er wordt trouwens nog bij gezegd, als het gezelschap met deze drie discipelen afdaalt van de berg, dat Hij hen waarschuwt: "Vertel aan niemand dit gezicht, totdat..." Hij gebruikt het woord 'gezicht'. Dat wordt elders ook vertaald met 'visioen'. Het is hetzelfde woord dat gebruikt wordt voor wat Petrus zag op het dak met het laken dat uit de hemel neerdaalde. Dan wordt er ook gesproken over een gezicht dat gezien wordt.⟨/p> ⟨p>Zoals wij dat trouwens ook heel dikwijls noemen: een visioen. Iets wat je ziet, iets wat in het zicht is, dat wat gezien wordt. Een gezicht. Dat wij daar meestal dit onder verstaan, is eigenlijk een beetje een heel beperkte interpretatie ervan.⟨/p> ⟨p>Maar Hij werd getransformeerd; Zijn gedaante veranderde. Hier staat, weet u, hier staat: metamorfose. Ons woord metamorfose. Het was een complete metamorfose voor hun ogen. Dat zagen zij. En wat zagen ze dan? Wel, Zijn gezicht straalde als de zon en Zijn kleding werd wit als het licht.⟨/p> ⟨p>En ja, wat hier plaatsvond, dat kan niet missen: als inderdaad Petrus, Johannes en Jakobus ooggetuigen geweest zijn van Zijn parousia, dan is het zo dat zij exact hetzelfde hebben meegemaakt – of iets opvallends – als wat Johannes, één van hen, later ook weer meemaakte toen hij op Patmos was. En dat hij verplaatst werd in de dag van de Heer; in feite een tijdreis dus.⟨/p> ⟨p>Johannes is toen, in het boek Openbaring, in de dag van de Heer verplaatst en toen heeft hij al die dingen gezien van de opening van de zegels en de bazuinen, enzovoort. Maar hij is daar dus ook getuige van geweest. Vraag me niet hoe dat kan, maar dat maakt me niks uit. Het wordt gewoon gezegd; ja, het staat er gewoon vermeld en zij hebben dat gezien.⟨/p> ⟨p>Johannes en Petrus zijn daar ooggetuigen van geweest, en Jakobus ook, en Johannes ook. Zij hebben dat gezien. Zij hebben de Heer Jezus dus gezien in de heerlijkheid waarin Hij straks zal verschijnen: de Ben-Adam wanneer Hij verschijnt in Zijn koninkrijk. Dat hebben zij dus op die zevende dag – dat is toch niet voor niets – gezien. Een visioen, inderdaad een gezicht.⟨/p> ⟨p>En nu komen we trouwens bij iets wat ik nog niet eens genoemd heb, want dat staat er ook nog bij, let op: Mozes en Elia verschenen en spraken met Hem. Geen overleden zielen, nee, opgewekte heiligen. Díé hebben zij gezien, want zij waren verplaatst in de dag van de parousia. Daar zijn zij ooggetuige van geweest en reken maar dat Mozes en Elia daar ook van de partij zijn. Dat is wat zij gezien hebben.⟨/p> ⟨p>Dus zij hebben inderdaad... Toen ze weer terugkwamen, kwamen ze dus eigenlijk – om het even nog eens in het Engels te zeggen en aan te sluiten op een bekende film – kwamen ze dus 'back to the future'. O, dat is 'back to the future', ja; 'back from the future', dat is het dan. Daar kwamen ze eigenlijk vandaan. Ze hebben, ik weet even geen andere naam, maar zoals wij dat nu zo benoemen: een tijdreis. Ze zijn dus inderdaad in de dag van de Heer en in de dag van Zijn parousia geweest. En dat hebben ze gezien: de Heer in Zijn heerlijkheid. En Mozes en Elia hebben zij ook zo waargenomen.⟨/p> ⟨p>In Lucas' evangelie lees je dan trouwens nog dat zij hebben gesproken over Zijn uitgang in Jeruzalem. Dat ook nog erbij. Maar dat is dus: als zij inderdaad getuigen geweest zijn van Zijn parousia in de toekomst, betekent dat dus dat Mozes en Elia, als zij die gezien hebben in conversatie met de Heer Jezus, gesproken hebben over Zijn uitgang ooit in Jeruzalem. Ja, dat is de consequentie dan natuurlijk. Maar dan krijg je een heel ander idee van zo'n beschrijving in Matteüs 17.⟨/p> ⟨p>Dat is dus met recht dat de Heer Jezus zegt: "Amen, amen, Ik zeg jullie dat sommigen van jullie de Heer, de Zoon, de Ben-Adam zullen zien komen in Zijn koninkrijk." Dat hebben zij dus echt gezien? En ga dan niet zeggen: "Maar ja, dat heeft toch nog niet plaatsgevonden?" Jawel, zij hebben dat gezicht al gezien en ze zijn daar echt ooggetuige van geweest.⟨/p> ⟨p>Ja, een volgende schriftplaats...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3255" title="Speel af vanaf 54:15">▶ 54:15⟨/button> ⟨span>Intermezzo: Toenemende Kennis Verlegt de Grens van het Onbekende⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik zie dat het inmiddels negen uur is, dus wellicht doen we er wijs aan om nu even te gaan pauzeren. Straks gaan we dan nog naar Hebreeën 11, want er zijn nog een paar schriftplaatsen te behandelen. Het is een volmaakt man die niet in zijn woorden struikelt, zegt Jacobus. Laat daarom uw woorden weiniger zijn. Maar ja, ik ben hier nu eenmaal uitgenodigd als spreker, dus wij gaan nog verder. Trouwens, we zijn in de pauze ook gewoon verdergegaan met de bespreking en er zijn alweer allerlei vragen opgeroepen. Dat is typerend voor een bijbelstudie: je beantwoordt de ene vraag en er komen altijd weer andere vragen voor terug. Het is echt eindeloos – en geweldig, want het is kwalitatief eindeloos.⟨/p> ⟨p>Dat is een mooie vraag. Ik vond het zo’n mooie uitleg over hoe het komt dat je vragen toenemen op het moment dat je kennis groter wordt. Laat ik het zo illustreren: stel je voor dat alles wat je weet, dit zwarte oppervlak is. Alles wat je niet weet, ligt daarbuiten. Waar heb je dan vragen over? Wat zijn die vragen precies? Je hebt geen vragen over datgene wat je al weet, en je hebt ook geen vragen over datgene waar je totaal niets van weet. Je hebt juist vragen over die zaken waar je wel íéts van weet, maar waarvan je ook nog dingen níét weet. De vragen vormen dus de grens van wat je weet.⟨/p> ⟨p>Je begrijpt dat op het moment dat je kennis toeneemt, de grens met het onbekende steeds groter wordt. En dus nemen je vragen toe. Ik vind dat niet ontmoedigend, ik vind dat juist... tja, wat doe ik nu? Dat is weer zo’n vraag. Ik weet er wel een beetje van, en ik denk dat er straks ook in de komende aionen nog zulke geweldige terreinen en velden liggen om te onderzoeken. Wat een velden van onderzoek liggen daar nog.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3416" title="Speel af vanaf 56:56">▶ 56:56⟨/button> ⟨span>Hebreeën 11: Henoch Werd Overgeplaatst, maar Stierf in Geloof⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oké, nu gaan we weer even naar Hebreeën 11. Er zijn twee figuren in de Bijbel waarvan het verhaal gaat dat zij nooit gestorven zijn: Henoch en Elia. Over Elia hadden we het zojuist al even, maar we hebben inmiddels gezien hoe de vork in de steel zit. Tenminste, ik hoop dat u dat allemaal hebt kunnen meemaken zoals ik het behandeld heb. Ik wil het zometeen nog wel eventjes over Elia hebben, maar Henoch zou dus ook zo iemand zijn die nooit gestorven is.⟨/p> ⟨p>U leest over Henoch in het boek Genesis; hij is de zevende vanaf Adam. Zo wordt hij later door Judas geteld. Hij profeteerde. Hij is niet oud geworden; hij is maar 365 jaar geworden, als ik me niet vergis. Een 'jongie'? Ja, een jongie. In de lijst van namen die allemaal de zes, zeven of acht eeuwen haalden, is hij inderdaad wel een uitzondering. Maar je leest dan dat hij een aantal jaren geleefd had, dat hij wandelde met God en dat hij niet gevonden werd. Er wordt dan vaak gezegd dat hij is opgenomen in heerlijkheid. Dat zou dan in Hebreeën 11 staan, maar ik zal u vertellen: dat staat er niet.⟨/p> ⟨p>Laten we eerst beginnen bij Hebreeën 11. U kent dat hoofdstuk van de — hoe werd dat ook alweer genoemd? — de 'Galerij der Geloofshelden'. Dat is de plechtige naam die ik ooit heb meegekregen. Daar wordt een heel aantal figuren opgesomd, een hele lange verzameling zelfs van mensen uit de Hebreeuwse Bijbel die werkelijk door geloof hebben geleefd. Er staat dat Abel door geloof offerde, dat Noach door geloof de ark bouwde, et cetera. En dan staat er in vers 13, nadat er al allerlei namen gepasseerd zijn: "Deze allen zijn in het geloof gestorven, de beloften niet verkregen hebbende." Dat gaat nog verder, maar de kern is: deze allen zijn in het geloof gestorven.⟨/p> ⟨p>Wie worden er dan genoemd? Dat zijn de namen die zojuist gepasseerd zijn. Ik noemde ze eigenlijk net al even in volgorde: Abel, de tweede was Henoch, vervolgens Abraham en Sara. De lijst gaat nog verder, maar dit is vers 13. De schrijver van de Hebreeënbrief blikt op dit moment even terug en zegt: "Deze allen". Daarmee verwijst hij in ieder geval naar deze namen. Deze allen zijn in het geloof gestorven. Dus Henoch ook.⟨/p> ⟨p>Maar staat er dan niet van hem dat hij ten hemel is gevaren of zoiets? Nee, want in datzelfde Hebreeën 11 staat een paar verzen terug: "In geloof werd Henoch overgeplaatst" of "overgebracht". Helaas wordt er in de Statenvertaling en de NBG-vertaling gezegd dat hij werd "weggenomen". Er staat trouwens niet "opgenomen", maar "weggenomen". Maar ook dat is niet de juiste gedachte. Het woord komt, als ik me niet vergis, een stuk of zes, zeven keer voor in het Nieuwe Testament. In Handelingen 7 wordt het in zowel de NBG als in de Statenvertaling vertaald met "overgebracht". In die tekst leest u over Jakob die naar Egypte trok en daar stierf. Stefanus verhaalt dan over onze vaderen: "en zij werden overgebracht naar Sichem en bijgezet in het graf." Daar wordt het dus vertaald met "overgebracht".⟨/p> ⟨p>Dat is ook gewoon de betekenis die het in al die gevallen heeft, ongeacht of de NBG of de Statenvertaling dat overal precies zo weergeeft. Dat woord wordt daar gebruikt. Hij wordt niet "weggenomen", want dat suggereert alweer zoiets als waar we het over hadden toen ik termen gebruikte als "ontbonden" of "heengegaan". Bij "weggenomen" heb je ook heel gemakkelijk de associatie met sterven en overlijden. Vanwege die associatie leg je het dan zo uit. Maar Henoch werd niet weggenomen; hij werd overgeplaatst om de dood niet waar te nemen. Dat is een wat letterlijke weergave, maar zo staat het er: "Om de dood niet waar te nemen en hij werd niet gevonden omdat God hem namelijk had overgeplaatst." Weer datzelfde woord.⟨/p> ⟨p>Kijk, wat is er met Henoch gebeurd? Eén ding is zeker: hij wandelde met God. Hij profeteerde ook, als de zevende vanaf Adam. Daarmee heeft hij zich niet geliefd gemaakt, dat kan ik u wel vertellen. Je leest van hem dat hij profeteerde tegen zijn tijdgenoten en tegen de mensheid in die dagen. Het wordt ook in de Judasbrief zo aangehaald wat hij zei tegen de wereld. Daar heeft hij zich niet geliefd mee gemaakt. Dan begrijp je ook hoe deze man op relatief jonge leeftijd ineens niet meer gevonden werd. Hij werd niet meer gevonden; hij werd overgebracht om de dood niet waar te nemen.⟨/p> ⟨p>Het idee dat zich dan opdringt — en ik ben hier voorzichtig — is dat hij een profeet was en men zocht hem te doden. God heeft hem daarvoor gespaard. Terwijl men hem zocht om te doden, heeft God hem overgebracht, overgezet naar een andere locatie, en hij werd niet meer gevonden. Men zocht hem dus om hem te doden, en God bespaarde hem die dood en heeft hem overgezet om hem voor een vroegtijdige dood te bewaren of te sparen. Ik zeg dit voorzichtig, want ik geef toe dat de gegevens niet echt heel royaal zijn om al te grote conclusies te trekken. Maar in Hebreeën 11 vers 5 staat in ieder geval niet dat hij ten hemel werd genomen. Dat staat er helemaal niet.⟨/p> ⟨p>Het is veel logischer om te denken dat hij is overgezet — niet verticaal, maar horizontaal. Waarom? Men zocht hem te doden en men vond hem niet meer omdat God hem had overgezet of overgebracht. Zo blijft staan wat er acht verzen later gezegd wordt, namelijk in vers 13: "Deze allen zijn gestorven", inclusief Henoch. Net als Abel, Noach, Abraham en Sara. Deze allen zijn gestorven, dus inclusief Henoch.⟨/p> ⟨p>Ter aanvulling wil ik nog noemen wat de Heer Jezus zegt in Johannes 3 vers 13: "Niemand is opgevaren naar de hemel dan alleen de Zoon des mensen." Dit is in het gesprek met Nicodemus. Ik denk trouwens dat dit commentaar is van Johannes die dit later optekende, maar dat even terzijde. Dit is wat mij betreft een hele expliciete uitspraak waarin gezegd wordt dat een hemelvaart zoals die van de Heer Jezus — verticaal dus — uniek is. Hij is de enige: "niemand is opgevaren naar de hemel dan alleen de Zoon des mensen."⟨/p> ⟨p>Ik hintte er zojuist al even op dat dit waarschijnlijk Johannes is die dit later optekende. Want toen de Heer Jezus in gesprek was met Nicodemus, was Hij immers nog niet opgevaren naar de hemel. Vandaar ook dat er staat: "en niemand is opgevaren naar de hemel dan de Zoon des mensen, die in de hemel is." Hoe kan dat? Dat is gewoon het commentaar dat Johannes zelf geeft. Toen hij dit optekende, was de Heer Jezus inmiddels opgevaren en in de hemel. Hij zegt: niemand heeft dat ooit meegemaakt, niemand is opgevaren naar de hemel dan Hij die in de hemel is, namelijk de Ben Adam. Ja.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3997" title="Speel af vanaf 01:06:37">▶ 01:06:37⟨/button> ⟨span>De Overplaatsing van Elia en Zijn Latere Brief aan Koning Joram⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan komen we natuurlijk ook nog onvermijdelijk even te spreken over Elia. Henoch hebben we nu 'afgevinkt', of weggestreept zou ik wel zeggen. Dan blijft Elia over. Hij is inderdaad opgegaan, maar als u het mij vraagt, is ook Elia gewoon overgeplaatst. Nou ja, 'gewoon'... zo gewoon was dat natuurlijk niet. Dat was heel bijzonder. Ik moet denken aan Keith Green, die zong: "I wanna go like Elijah". Hij zong dat zo prachtig; ik zou ook wel zo willen kunnen zingen als hij.⟨/p> ⟨p>Wat daar toen gebeurde, is natuurlijk een geweldige geschiedenis. De tocht door de Jordaan en het moment dat Elisa die mantel kreeg... Maar waar het nu even om gaat — want ik moet bij mijn onderwerp blijven — is dat hij inderdaad is opgenomen, maar ik geloof dat Elia net als Henoch is overgeplaatst. En daar heb ik een heel goed argument voor, als u het mij vraagt. En dat argument is: Joram.⟨/p> ⟨p>Ja, want u leest dat toen Elia 'opging' — zo noem ik het dan maar — dat was in de dagen van koning Josafat. Josafat had een zoon, Joram. Na het overlijden van Josafat werd Joram koning, en dan lees je in 2 Kronieken 21 vers 12 dat Joram een brief krijgt van Elia. Ik lees het even voor, ik heb het hier voor me staan: "Toen kwam er een schrijven tot hem [Joram] van de profeet Elia, dat luidde: Zo zegt Yahweh, de God van uw vader David: Omdat gij niet gewandeld hebt in de wegen van uw vader Josafat..." En zo gaat het verder.⟨/p> ⟨p>Joram krijgt dus een brief van Elia. Maar waar was Elia dan? Ook hiervan moet ik weer zeggen: we weten het eigenlijk niet. We weten dat hij in de dagen van koning Josafat is opgegaan, maar op een veel later tijdstip — dat moet heel wat jaartjes later zijn geweest, want Joram heeft het inmiddels al flink verbruikt — krijgt hij dat schrijven van Elia. Van waar vandaan? Dat weet ik niet, maar in ieder geval krijgt hij een brief van hem. En ook dat is duidelijk een aanwijzing.⟨/p> ⟨p>Soms hoor ik als tegenwerping: "Ja, maar heeft hij die brief niet gewoon voor zijn weggaan al op de bus gedaan, zodat hij pas later aankwam?" Ik geef toe, dat is een mooie uitvlucht als je er per se onderuit wilt, onder de kracht van dit argument. Dan moet je beweren dat hij hem inderdaad gepost heeft voordat hij ging en dat de brief pas jaren later bij koning Joram is bezorgd. Maar dat lijkt me toch heel erg vreemd, want Elia schrijft: "Zo zegt Yahweh... omdat gij niet gewandeld hebt in de wegen van uw vader." Er wordt over Jorams gedrag in de verleden tijd gesproken. Nee, die optie kan ik niet echt serieus nemen. Dat lijkt me niet logisch.⟨/p> ⟨p>In ieder geval is dit opnieuw een aanwijzing dat ook Elia, net als Henoch, evenals heel het mensdom is gestorven. De dood is door één mens in de wereld gekomen en de dood is doorgegaan tot alle mensen. Eén en één is twee. Je kunt natuurlijk allerlei uitvluchten bedenken, maar ik moet u zeggen: als je het geheel beziet, is het een heel consistent en duidelijk Bijbels onderbouwd verhaal. Zo komen deze dingen, als u het mij vraagt, echt in het juiste perspectief te staan.⟨/p> ⟨p>En dan heb ik er nóg één.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4303" title="Speel af vanaf 01:11:43">▶ 01:11:43⟨/button> ⟨span>Mattheüs 10: het Lichaam Doden en de Ziel in het Gehenna⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De tekst over het niet kunnen doden van de ziel moet ook zeker nog besproken worden. We vinden dit in Mattheüs 10. Dat vind ik een lastige, moet ik eerlijkheidshalve toegeven, omdat deze tekst nogal afwijkt van wat we weten over de ziel in het algemeen. Laat ik eerst de tekst eens lezen. De Heere Jezus spreekt hier in een context waarin Hij de twaalf uitzendt, niet naar de natiën, maar uitsluitend naar de verloren schapen van het huis Israëls. Aan het einde van dat hoofdstuk zegt Hij: "En vreest niet degenen die het lichaam doden, maar niet de ziel kunnen doden."⟨/p> ⟨p>Eerlijk is eerlijk: dit lijkt een vreemd verhaal. Dit zou zomaar een tekst kunnen zijn die pleit voor de leer van de onsterfelijke ziel; laten we daar gewoon reëel in zijn. Maar we moeten toch eventjes een paar dingen op een rijtje zetten. De Schrift spreekt bijvoorbeeld over stervende zielen. "De ziel die zondigt, die zal sterven", staat op heel wat plaatsen; ik verwijs hier naar Ezechiël 18, maar er zijn veel meer schriften die spreken over de ziel die zal sterven. Leviticus 8 en 19 spreken zelfs ook op meerdere plaatsen, als ik me niet vergis, over "dode zielen". Dan gaat het gewoon over de mens die gestorven is, en dat heet dan een dode ziel. We hadden het er al eerder over in Genesis 2: de levensadem werd de mens in de neus geblazen en alzo werd hij een levende ziel. Als hij die levensadem weer uitblaast, dan is hij een dode ziel. Moeilijker is het niet.⟨/p> ⟨p>In dat licht is het wat vreemd dat hier staat: "Vrees niet degenen die het lichaam willen doden, maar de ziel niet kunnen doden." Maar laten we wel wezen. In Genesis gaat het over het Hebreeuwse woord ⟨em>nefesh⟨/em>. Hier in het Grieks wordt het woord ⟨em>psyche⟨/em> gebruikt. Dat kennen we allemaal: het is de plaats van de gewaarwordingen en van de emoties. Ook bij ons heeft "ziel" primair die betekenis. En in de beleving van de sterveling – we hebben het hier al verschillende keren over gehad – bestaat de dood niet. De dood bestaat alleen maar voor de achterblijvers. Objectief gezien, in het perspectief van de achterblijvers, is er sprake van de dood. Maar voor degene die sterft, is het een kwestie van de ogen sluiten en op hetzelfde moment de ogen ook weer opslaan. De tijd daartussen wordt slechts op aarde gerekend en bestaat voor de sterveling dus niet. Voor de ziel, in termen van perceptie en gewaarwording, bestaat de dood subjectief gezien dus niet. Ik geef toe dat dit ingewikkeld klinkt, maar het is wel zo. Objectief is de dood er zeker, met alles wat we daar tot dusver vanuit de Bijbel over hebben gememoreerd, maar het blijft waar dat voor degene die sterft de dood niet bestaat.⟨/p> ⟨p>Als we nu terugkeren naar dit schriftgedeelte, dan spreekt de Heere Jezus specifiek de twaalf toe. Hij zegt: wees niet bang voor degenen die wel het lichaam kunnen doden, maar niet de ziel kunnen doden. Het idee is dat wanneer je een martelaar bent, men weliswaar een einde maakt aan je lichaam, maar je ziel wordt niet aangetast of verdorven. Omdat je op hetzelfde moment dat je overlijdt, je ogen zult opslaan in heerlijkheid, hebben ze weliswaar jouw lichaam gedood, maar de ziel hebben ze niet kunnen doden.⟨/p> ⟨p>Vreest echter veeleer Degene die én ziel én lichaam verloren kan doen gaan in het Gehenna. Ja, Gehenna, het Dal van Hinnom. Ik had het zojuist voorafgaand aan deze avond al even gezegd, maar aankomende zondag mag ik in Benthuizen spreken en dan ga ik speciaal een hele studie doen over de hel. "De hel op aarde" is de titel, want de hel is namelijk het Dal van Hinnom en dat ligt toch echt op aarde. Ik zal het dan speciaal hebben over wat daar in het Dal van Hinnom allemaal heeft plaatsgevonden in het verleden. Waar het nu om gaat, is diezelfde locatie. Er staat: "Vreest echter veeleer degene..." Hier wordt het in het enkelvoud gezegd. Vrees niet degenen (meervoud) die het lichaam doden, de mensen, maar vrees veeleer Degene (enkelvoud). Ik zou het eigenlijk met een hoofdletter willen schrijven, want het verwijst naar God. Hij is het die én ziel én lichaam verloren kan doen gaan in het Gehenna. Dat is wat God bij machte is te doen.⟨/p> ⟨p>Wat weten we van Gehenna? Het is het Dal van Hinnom dat in het verleden een gruwelijke rol heeft gespeeld in de dagen van koningen als Achaz en Josafat. Maar in de toekomst, in het Messiaanse Rijk, lees je in het laatste vers van Jesaja dat degenen die rebelleren tegen de Koning omgebracht zullen worden. Hun lijken zullen daar liggen en alle pelgrims vanuit de volkeren die naar Jeruzalem komen, zullen dat aanschouwen. Het is eigenlijk zichtbaar onderwijs voor wat er gebeurt met degenen die zich niet onderwerpen aan de Koning. Daar gaat het hier over. Vrees Degene die niet alleen het lichaam verloren kan laten gaan, maar ook de ziel. Want degene die dat overkomt, zal niet alleen maar sterven, maar diens ziel zal ook werkelijk verloren gaan.⟨/p> ⟨p>Nu zult u zeggen: "Ja, maar uiteindelijk wordt elke ziel toch ook weer gered?" Of elk mens? Jawel, maar daar gaat het hier even niet om. Zo iemand zal schade lijden aan de ziel. Dat is het verschil met de martelaar die in geloof sterft. Zijn lichaam wordt gedood, maar zijn ziel – in zijn hele perceptie en beleving – lijdt geen schade. Dit in tegenstelling tot degenen die straks in het Gehenna geworpen zullen worden: de ongelovigen en degenen die rebelleren tegen de Koning. Hen treft het gericht en zij zullen geen deel hebben in het Koninkrijk en de heerschappij van Christus. Uiteindelijk wordt de dood tenietgedaan, maar dat is pas aan het einde van Christus' heerschappij. Tot die tijd hebben zij geen deel in het Koninkrijk en hun ziel lijdt dus schade. Dat is precies waar dat "verloren gaan" of "ombrengen" van spreekt; hier wordt het woord ⟨em>apoleia⟨/em> gebruikt.⟨/p> ⟨p>Het is een wat lastig vers omdat hier op een heel andere wijze over de ziel gesproken wordt dan we in de Bijbel gewend zijn. En toch, op het moment dat je je realiseert dat er een ziel in objectieve zin is en een ziel in subjectieve zin voor de persoon zelf, dan hoef je niet bang te zijn. Dat is wat de Heere Jezus zegt: als je lichaam gedood wordt, zal je ziel daardoor geen schade lijden. Dat kunnen mensen niet, maar Hij kan dat wel. Ik gaf al toe dat deze tekst in Mattheüs 10 lastig is, maar ik moet er ook bij zeggen dat er in dit hoofdstuk geen enkele aanwijzing is dat er sprake zou zijn van een bewust bestaan tussen sterven en opstanding. Ook in die zin doet Mattheüs 10 dus niet mee.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4927" title="Speel af vanaf 01:22:07">▶ 01:22:07⟨/button> ⟨span>Hebreeën 12: de Sprekende Wolk van Geloofsgetuigen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Daar lees je dit. Die moet ik misschien even toelichten, want je zou niet direct 1, 2, 3 zeggen waarom dit nou zo'n tekst is die men aanvoert om te zeggen dat de doden eigenlijk voortleven. Wat de schrijver daar zegt — we hadden het net over Hebreeën 11 — is dit: "Daarom dan, terwijl wij zo'n grote wolk van getuigen rondom ons hebben, laten we wegdoen elke belemmering en zonde...", enzovoorts.⟨/p> ⟨p>Waarom noem ik dat even? Omdat deze tekst wordt opgevoerd vanwege al die mensen die in Hebreeën 11 genoemd waren. Zojuist kwamen al een paar van die namen voorbij, maar er worden er nog veel meer genoemd. Dan zegt de schrijver: "Wij hebben zo'n grote wolk van getuigen om ons heen, dus laat ons wegdoen..." Men voert dat aan en zegt: "Kijk, dat zijn dus mensen. Dat zijn getuigen; zij nemen ons waar." Maar dat is helemaal niet het idee. Het idee is niet dat deze mensen ons waarnemen. Het is niet zo dat Abel en Henoch en Abraham en Sara allemaal nu als het ware naar ons aan het kijken zijn.⟨/p> ⟨p>Nee, het idee is dat zij een getuigenis hébben afgelegd. Dat is namelijk wat een getuige is. Een grote wolk van getuigen — hoezo een getuige? Een getuige is iemand die iets getuigde, en zij hebben een getuigenis gegeven. In Hebreeën 11 vers 4 staat dat zij zelfs nog spreken nadat zij gestorven zijn. Ja, dat is met recht. In feite, als wij Hebreeën 11 lezen en we zeggen "door geloof heeft Abel...", "door geloof...", dan gaat daar dus nog steeds een sprake uit, ondanks het feit dat ze al tig jaren onder de grond liggen. Dat maakt niet uit. Nog steeds gaat er een getuigenis van hen uit en dus hebben we een wolk van getuigen om ons heen die ons vanuit hun getuigenis aanmoedigen om daarmee door te gaan. Maar het is absoluut geen reden om aan te nemen dat zij ons zouden waarnemen. Dat lees je er alleen maar in als het eerst al in je gedachten zit.⟨/p> ⟨p>En zij zullen ook niet... dat is trouwens het einde van Hebreeën 11, een vers of twee voor het slot. Daar wordt gezegd dat zij niet zonder ons de volmaaktheid zullen bereiken. Ik wil maar zeggen: het is niet zo dat zij ons voorgaan in de volmaaktheid, in de opstanding. Integendeel. Wij zijn namelijk, net als de Hebreeën, eerstelingen. En dan hadden we nog een tekst in Johannes 5.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5106" title="Speel af vanaf 01:25:06">▶ 01:25:06⟨/button> ⟨span>Johannes 5: Overdrachtelijk Doden Die de Stem van de Zoon Horen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar eigenlijk, Martijn, jij zei de vorige keer iets waar we het ook nog even over moeten hebben. Ik vind het een goed idee, maar het gaat over iets anders. Eigenlijk is het een tekst die bij nader inzien meer hoort bij de volgende bespreking. De volgende keer gaan we het namelijk hebben over tweeërlei opstandingen: een opstanding ten leven en een opstanding van oordeel. Waarover hebben we het dan? Nou, daar moeten we gewoon een hele avond voor uittrekken, want er zijn nogal wat schriftplaatsen die daarover spreken. De eerste opstanding en de opstanding van de overige doden na de duizend jaren. Het gaat dus om opstanding in tweeën. Dat heeft niet alleen met twee verschillende soorten te maken, maar ook met twee verschillende tijdstippen of meerdere tijdstippen.⟨/p> ⟨p>De vorige keer zei ik dat als er nog mensen zijn die schriftplaatsen hebben die aan deze Q&A toegevoegd moeten worden, ik me aanbevolen houd. Toen kwam jij met deze tekst. Zojuist in de pauze werd er nog een tekst opgenoemd waarvan ik dacht: hoe heb ik die kunnen vergeten? Ik beloof bij deze dat ik die de volgende keer, hoewel het onderwerp dan de opstanding is, er toch nog even bij zal betrekken. Het is een tekst uit Efeziërs 4 waarin je leest over de Heer Jezus die de gevangenen heeft meegenomen toen Hij opvoer in de hoogte, toen Hij ten hemel opvoer. Die tekst wordt ook vaak aangehaald in verband met het dodenrijk en dergelijke. Jan, je hebt me er net even te laat op gewezen, maar ik ben hem helemaal vergeten.⟨/p> ⟨p>Dan deze tekst in Johannes 5. Laat ik hem toch even genoemd hebben en het daar dan bij laten. In Johannes 5 lees je dat de Heer Jezus zegt: "Amen, amen, ik zeg jullie — voorwaar, voorwaar — dat het uur komt en zij is nu, dat de doden de stem zullen horen van de Zoon van God en die haar horen, die zullen leven." De vraag was eigenlijk vooral: hoe kon de Heer Jezus zeggen dat het uur komt "en zij is nu"? Dat de doden de stem zullen horen? Als je even doorleest, dan gaat het erover dat het uur zal komen dat de doden in de graven de stem zullen horen. Daar wordt ook gesproken over een opstanding ten leven en een opstanding van oordeel. Vandaar dat dit schriftgedeelte de volgende keer zeker ook genoemd zal worden.⟨/p> ⟨p>Het enige wat ik er in dit verband over wil zeggen, wat betreft dat "zij is nu", is dat dit betrekking kan hebben op letterlijk doden. In de dagen dat de Heer Jezus optrad, zijn er inderdaad doden opgestaan die Zijn stem hebben gehoord en daardoor inderdaad tot leven kwamen, zoals bijvoorbeeld Lazarus. Maar ik denk vooral dat de gedachte hier overdrachtelijk is. Men spreekt vaak over "geestelijk doden", maar ik houd nooit zo van die term. Want als je geestelijk bent, dan heb je juist leven, denk ik dan. Het gaat hier om mensen die figuurlijk, overdrachtelijk dood zijn; mensen die levend dood zijn.⟨/p> ⟨p>Het idee van degenen die overdrachtelijk dood zijn, zie je ook in de uitspraak: "Laat de doden hun doden begraven." Daar worden de doden uiteraard overdrachtelijk gebruikt. Wat betekent "de doden" dan in feite? We hebben al gezegd: wat is het meest karakteristieke van de doden? De doden weten niets. In feite zijn de doden dus onwetend. Ze zijn in ieder geval onwetend over wie God is en wat Zijn Woord zegt, en dat maakt hen onwetend; ze zijn zich daar niet van bewust. Wat de Heer Jezus zegt, is dat er velen zijn die Hij in Zijn dagen heeft bereikt, die Zijn stem — de stem van de Zoon van God — gehoord hebben en daardoor leven ontvingen.⟨/p> ⟨p>Dus letterlijk is het waar als we het hebben over degenen die daadwerkelijk toen opstonden uit de graven, maar dat zijn er niet al te veel geweest. Overdrachtelijk zijn er wel velen geweest: allen die Hem aangenomen en ontvangen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden. Goed, dan zijn we er toch nog doorheen gekomen. Ik hield even mijn hart vast of we het allemaal wel zouden redden, maar na de pauze hebben we er toch nog weer een aardige snelheid in gekregen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5439" title="Speel af vanaf 01:30:39">▶ 01:30:39⟨/button> ⟨span>Afsluiting en Vooruitblik: Tweeërlei Opstandingen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de volgende keer, wat kan ik bij dezen alvast aankondigen? Onder voorbehoud uiteraard: Deo Volente op 30 maart. Dan gaan we het hebben over tweeërlei opstandingen: de opstanding van het leven en de opstanding van het oordeel. Dat zijn ook weer een heel aantal schriftgedeelten. Ik nodig u dan ook bij dezen uit om daarbij ook weer bereid te zijn om met me mee te denken over deze dingen.⟨/p>