⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik Deel 1: Vijf Bijbelse Feiten over de Dood⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wij gaan onze serie weer vervolgen, een heel seizoen lang. Een stuk of... wat is het? Tien avonden, acht, negen avonden dat we ons bezighouden met dit thema: dood, opstanding en onsterfelijkheid. Vanuit Bijbels perspectief is daar zo enorm veel over te melden. We hebben inmiddels al een drietal avonden beleefd rondom dit onderwerp en we gaan nu verder met de Q&A, de questions and answers, de vragen en antwoorden deel 2. Ik kan u verklappen dat er nog een deel gaat komen. U bent van mij gewend, en ik ga die gewoonte ook nu niet doorbreken, om eerst nog eventjes terug te blikken. Ik wil dat snel doen, want we hebben nogal wat dia's te gaan voor vanavond.⟨/p>
⟨p>Tijdens de eerste avond hebben we ons beziggehouden met vijf belangrijke Bijbelse feiten over de dood. Daarbij zagen we allereerst: de dood is het tegendeel van leven. Dat lijkt een open deur, maar als je je realiseert dat juist de leugen van de oude slang — zoals de Bijbel hem benoemt — een ontkenning is van de dood en beweert dat het een andere vorm van leven is, dan valt het met die open deur eigenlijk wel mee.⟨/p>
⟨p>Een ander Bijbels gegeven is dat de dood een terugkeer is. Zo wordt dat heel vaak in de Bijbel beschreven: naar de staat van niet-zijn, 'not to be'. Je hebt 'to be' en je hebt 'not to be' en de Bijbel spreekt erover. Bovendien wordt heel dikwijls de metafoor van de slaap gebruikt; de dood is als een slaap. Dat heeft te maken met twee elementen. In de slaap zijn we ons niet van de dingen bewust, we zijn niet wakker. Dat is de overeenkomst tussen de dood en de slaap. Bovendien, en dat is minstens zo belangrijk, is het tijdelijk. Dat wil zeggen: je valt in slaap en je bent je van niets bewust, maar je wordt daaruit weer wakker. Dat is precies wat de dood in de Bijbelse gedachte ook is. Het is een ontslapen. In die term zit de gedachte van het wakker worden al opgesloten. Zoals ontbinden losmaken is, zo is ontslapen weer wakker worden. Daar zit dus eigenlijk al de gedachte in van: ja, je slaapt, maar je wordt gewekt.⟨/p>
⟨p>Dat is dan meteen ook het vierde feit: men wordt uit de dood gewekt om op te staan. Daarbij is de gedachte vooral dat het wekken te maken heeft met de geest. Je wordt gewekt, je wordt wakker gemaakt, en daarna volgt de lichamelijke actie: je staat op. En het vijfde, en als u mij vraagt misschien wel het allerbelangrijkste feit — waar we de laatste avonden zeker nog veel uitgebreider bij stil zullen staan — is dat de dood als laatste vijand weliswaar, maar niettemin, teniet wordt gedaan. Dat betekent dat er uiteindelijk geen dood meer zal zijn. God doet de dood teniet door allen levend te maken. Dan is er geen dood meer.⟨/p>
⟨p>In feite is dit ook de kern, de essentie van het Evangelie: dat Jezus Christus de dood heeft overwonnen. Dat is in het verleden gebeurd als een garantie. Hij is de Eersteling, de garantie dat de rest — iedereen in zijn eigen rangorde — zal volgen. Het uiteindelijke resultaat is dat er helemaal geen dood meer zal zijn en dat betekent dat allen worden levend gemaakt, T.Z.T. Waarbij de 'Z' met een hoofdletter geschreven wordt: op Zijn tijd dus.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="252" title="Speel af vanaf 04:12">▶ 04:12⟨/button> ⟨span>Terugblik Deel 2: Waar Zijn de Doden? (sjeool en Hades)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De tweede avond hebben we ons beziggehouden met de vraag: waar zijn de doden? We zagen dat alle doden in stilte naar één plaats gaan. We hebben daarbij ook stilgestaan bij de twee Bijbelse begrippen voor de plaats waar de doden zich bevinden, namelijk Sjeool en Hades. Dat is respectievelijk Hebreeuws en Grieks, en dat wordt dan meestal vertaald met 'het dodenrijk'. Dat is, als u het mij vraagt, tamelijk arbitrair.⟨/p>
⟨p>Sjeool heeft te maken met het Hebreeuwse woord voor vragen. Het idee daarbij is dat de Sjeool de plaats is waar men niets weet; vandaar dus dat vraagteken. En dan de Hades. Ik weet niet precies hoe het met de accenten ligt, want ik ben niet Grieks van origine, dus ik spreek het op z'n Nederlands uit zoals ik dat gewend ben. Hades betekent letterlijk 'onwaarneembaar' en de gedachte daarbij is dat men daar niets waarneemt. Dat wil zeggen dat er geen kennis is; de doden weten niets, zegt Prediker. Bovendien zegt diezelfde Prediker ook dat er geen kennis en geen overleg is. Er is geen werk in het dodenrijk, in de Sjeool waarheen u gaat.⟨/p>
⟨p>Die begrippen zijn trouwens identiek. Dat zie je in de Septuagint, maar trouwens ook in het Nieuwe Testament. Wanneer het Oude Testament het woord Sjeool gebruikt en dat wordt aangehaald in het Griekse Nieuwe Testament, dan wordt dat weergegeven met Hades. Zodat die begrippen dus inderdaad identiek zijn.⟨/p>
⟨p>We hebben ons die avond ook nog beziggehouden met de tekst in Lukas 23, waar de Heer Jezus tegen de moordenaar aan het kruis die belofte doet. Hij zegt daarbij niet, zoals de gebruikelijke versie luidt: "Ik zeg u, heden zult u met Mij in het paradijs zijn," maar Hij zegt: "Ik zeg u heden: u zult met Mij in het paradijs zijn." Dan zie je maar weer hoe een komma een enorm verschil in betekenis kan geven.⟨/p>
⟨p>Verder hebben we ons die avond beziggehouden met 1 Thessalonicenzen 4, waarbij gesproken wordt van de parousia. Daarbij worden de ontslapen gelovigen gewekt wanneer de bazuin klinkt. Dan zullen zij samen met de dan levenden — ik ben haast geneigd om te zeggen: met ons dus — de Heer tegemoet gaan in de lucht. We gaan dus niet allemaal één voor één naar de Heer toe; nee, we gaan allemaal tegelijk. In één moment zal dat allemaal gebeuren, zoals er staat: tegelijkertijd en samen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="440" title="Speel af vanaf 07:20">▶ 07:20⟨/button> ⟨span>Terugblik Deel 3: de Tussentoestand en Lukas 16⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De vorige avond, eind november, hebben we de eerste Q&A gehad. Die Q&A gaat eigenlijk over hetzelfde als wat vanavond en de volgende avond weer aan de orde is. Ik doe dat nogal uitgebreid omdat er nogal wat vragen en ook tegenwerpingen zijn over wat ik naar voren heb gebracht over de dood, maar ook over de toestand van de doden. Ik vind dat altijd een leuk woord: toestand. Dat klinkt altijd zo van: wat een toestand! Maar dat valt bij de doden wel mee, want daar is juist rust. De toestand der doden wil zeggen dat er rust is en geen bewustzijn.⟨/p>
⟨p>Vanwaar dan die vragen en tegenwerpingen tegen deze voorstelling van zaken? Men zegt vaak dat er een toestand is tussen sterven en opstanding. De tussentoestand, zo noemt men dat dan ook wel, of meestal noemt men het het hiernamaals. Als een mens sterft, dan gaat hij naar het hiernamaals. Daar zijn allerlei voorstellingen van, maar in ieder geval allemaal met de gedachte dat er een bewuste toestand is tussen sterven en opstanding. Welnu, wat ik in deze avonden naar voren breng, is dat de Schrift dat niet kent. Maar eerlijk is eerlijk, er zijn wel wat vragen over te stellen en dat hebben we de vorige avond ook gedaan.⟨/p>
⟨p>Toen hebben we een drietal Schriftplaatsen besproken. In 2 Korinthe 5 stelt Paulus voor dat dit lichaam een tent is die ontkleed wordt, wat wil zeggen: bij het sterven wordt het kleed afgelegd of de tent wordt afgebroken. Maar er is ook de situatie van het overkleed worden, en dat wil zeggen dat het lichaam getransformeerd wordt. Op het moment dat de bazuin zal klinken en wij ons in dit sterfelijke lichaam bevinden, dan zullen wij — dat is niet 1 Thessalonicanen 4 maar 1 Korinthe 15 — veranderd worden in een punt des tijds en getransformeerd worden. Dit lichaam wordt immers veranderd naar het lichaam van Zijn heerlijkheid. Ook dat gedeelte wordt nog wel eens aangehaald met de gedachte dat wij in het lichaam uitwonen bij de Heer, wat men dan uitlegt in de zin van een hiernamaals.⟨/p>
⟨p>Daarnaast hadden we Filippenzen 1, de tekst waarin Paulus zegt dat te leven voor hem Christus is en te sterven winst. Dat wordt dan aangehaald met de gedachte dat men bij het sterven eigenlijk bevorderd wordt tot heerlijkheid, voorafgaand aan de opstanding. Maar dat sterven is op zichzelf geen winst — zo legt Paulus dat ook niet uit in Filippenzen 1 — maar het is winst voor hem. Het is misschien goed om hierbij te benadrukken dat deze kwestie in de praktijk voor de betrokken overledene geen verschil maakt. Een mens ontslaapt en het eerstvolgende bewuste moment voor die persoon is in de opstanding. Of daar op aarde nou duizend jaar of zesduizend jaar tussen ligt, doet daarbij totaal niet ter zake. Iemand die sterft is uit de tijd, dus er is geen tijd tussen sterven en opstanding voor de overledene. In die zin heb ik er zelfs niet eens moeite mee met de gedachte dat het sterven inderdaad winst is, want het eerstvolgende moment na het dichtdoen van je ogen is dat je Hem in heerlijkheid zal zien. Dat is waar, maar het is geen toestand tussen sterven en opstanding. In diezelfde Schriftplaats is ook sprake van ontbonden worden, waarbij Paulus doelt op de losmaking van dit vernederde lichaam.⟨/p>
⟨p>Vooral uitgebreid zijn we ingegaan op Lukas 16, waar die beroemde gelijkenis staat. Het wordt in de tekst niet zo genoemd, dat is waar, maar de Verloren Zoon en het Verloren Schaap worden in datzelfde Lukas ook geen gelijkenissen genoemd, dus dat zegt niet alles. Daar is sprake van de rijke man in de Hades. Die rijke man is, zoals we hebben gezien, een type van het koninklijk-priesterlijke volk, gekleed in purper en linnen. Dat moet de gedachte zijn, want een letterlijke lezing is heel ongerijmd. Sowieso al als hij zijn ogen opslaat in de Hades; dat kan helemaal niet. Dat is zoiets als 'droog water' of 'vuur zien branden' — nee, water zien branden. Ogen opslaan in de Hades, het onwaarneembare, is een innerlijke tegenstrijdigheid, een contradictio in terminis. Dat kan helemaal niet letterlijk. Als het dus zo beschreven wordt, dan heeft dat een figuurlijke betekenis.⟨/p>
⟨p>Dat blijkt ook uit allerlei andere dingen. Hoe zou men immers pijn kunnen hebben terwijl men geen lichaam heeft? Dat is namelijk wat men zegt: het is nog voorafgaand aan de opstanding en men heeft dan ook geen lichaam. Hoe kan men dan pijn hebben? En denk aan de ongerijmdheid van het uitzicht op elkaar, de communicatie tussen de plaats van pijniging en Abrahams schoot, en het dorst lessen met een enkele druppel water. De hele manier van spreken is onmiskenbaar figuurlijk en heeft de boodschap dat Israël momenteel in het dodenrijk is. Dat wil zeggen: in de pijniging, Israël als natie na twee dagen in de dood. De opstanding uit de doden is eigenlijk de boodschap van dat gedeelte. De opstanding uit de doden zal het volk niet doen bezinnen. Lazarus en zijn vijf broers, dat heeft te maken met Juda, het Joodse volk. Abraham zegt: "Zelfs als er iemand uit de doden zou opstaan, dan zullen ze zich niet bekeren. Zij hebben Mozes en de profeten." Dat moet voor hen genoeg zijn, want daar zou men naar moeten luisteren. Als men daarnaar zou luisteren, dan zou men ook weten dat dit een figuurlijke, overdrachtelijke betekenis heeft en letterlijk niet eens waar kan zijn. Op het moment dat je niet naar Mozes en de profeten luistert, kun je dit gedeelte per definitie al niet begrijpen, want dan ga je het letterlijk opvatten en kom je van de ene ongerijmdheid in de andere.⟨/p>
⟨p>Nou, we hebben nog wat andere thema's te behandelen. Vanavond en de volgende keer gaan we verder met allerlei Schriftplaatsen en Schriftgedeelten die allemaal opgeworpen of in verband gebracht worden met een bewustzijn tussen sterven en opstanding. In februari gaan we daar ook mee verder, uiteraard. En dan op 30 maart hebben we nog een drietal avonden te gaan. Dan wil ik speciaal nog stilstaan bij de opstanding en levendmaking, de tweeërlei opstanding en de tweede dood. In april gaat het over de levendmaking, ieder in zijn eigen rangorde. En de laatste avond gaat over de dood die tenietgedaan wordt en wat de Bijbel zegt over onsterfelijkheid. Kortom, die laatste avonden gaan daadwerkelijk over opstanding en levendmaking. Nu houden we ons nog vooral bezig met de dood en de doden en wat dat is. Er zijn nogal wat Schriftplaatsen te bespreken. Ik heb destijds op mijn eigen website al een Q&A gemaakt, dus ik had al wat kunnen oefenen. Jaren geleden heb ik dat er al opgeplaatst en zo af en toe wijzig ik nog wat of maak ik aanvullingen. De Schriftplaatsen die daar ter sprake komen, behandelen we vanavond en ook de komende keer wil ik daar dieper op ingaan.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1035" title="Speel af vanaf 17:15">▶ 17:15⟨/button> ⟨span>Vraagstuk 1: Saul en het Spiritistische Medium te Endor⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou, dan hebben we deze geschiedenis. Hij is al een keertje, volgens mij, even voorbijgekomen of in ieder geval ter sprake gekomen: de geschiedenis van Saul te Endor. Het is een beetje lastig om dat zo eventjes als tekst eruit te winnen, want het is inderdaad een heel verhaal, een geschiedenis. De beste manier lijkt mij om een deel van die passage te behandelen. We vinden dat in 1 Samuël 28. Er wordt ook op andere plekken nog, in Kronieken, naar verwezen, maar in 1 Samuël 28 wordt het uitgebreid beschreven. Saul is dan inmiddels echt ten einde raad. Laten we het gewoon maar lezen, wat ook de hele context is.⟨/p>
⟨p>Dan staat er dit in vers 3. Soms gaan we er gewoon heel snel doorheen, omdat het mij natuurlijk gaat om de vraag: wat gebeurt hier eigenlijk? Heeft Saul hier daadwerkelijk contact met Samuël die opgeroepen is? Voor sommigen is het misschien een onbekende geschiedenis, maar als we er op deze manier doorheen gaan, komen we daar vanzelf wel achter. Samuël nu was gestorven; dat was nog recentelijk gebeurd als dit hier zo staat. En heel Israël had rouw over hem bedreven. Ze hadden hem begraven in zijn stad Rama, dat ligt in het gebied van Juda. En Saul had uit het land de mediums en de waarzeggers verwijderd, oftewel de dodebezweerders. Dat was zoals hij dat trouwens ook moest doen als koning. Je vindt dat op verschillende plaatsen; de Bijbel moet niets hebben van spiritisme. Als je eenmaal begrijpt wat de Bijbel zegt over wat de dood is, begrijp je ook waarom zij zo gekeerd is tegen spiritisme. Het oproepen van spirits, van geesten, van doden bedoelt men dan.⟨/p>
⟨p>Want ga maar na: als doden inderdaad dood zijn en geen bewustzijn hebben en er dus ook niet mee te communiceren valt, en de geesten van doden worden opgeroepen, dan weet je op voorhand dat je te maken hebt met een leugen als ze zich al zodanig manifesteren. Dat moet per definitie een leugen zijn. Vandaar ook dat er ongenadig gesproken wordt in de Bijbel over het oproepen van de geesten van doden of spiritisme. Ik noem hier een paar schriftplaatsen, maar er zijn er meer. Moet je nagaan: Saul had eerder uit het land de mediums, de dodebezweerders en de waarzeggers verwijderd. 'Medium', dat is het woord dat wij daarvoor gebruiken. Wij spreken meestal over media, dat is meervoud. Maar een medium betekent eigenlijk gewoon een middel; iets of iemand die boodschappen overbrengt. Dat is wat de media doen, toch? Een medium is een middel; je doet iets 'door middel van'. En dan heb je een medium dat daarvoor wordt gebruikt.⟨/p>
⟨p>Bij een medium in de spiritistische betekenis van het woord doelt men op iemand of iets die boodschappen van overledenen overbrengt. En u ziet het, ik zet 'overledenen' tussen aanhalingstekens. Zo stelt men zich dat voor, en dat is ook het oogmerk: dat je contact kunt hebben met tante Annie van vroeger. Die is overleden, maar die kan opgeroepen worden door middel van een medium. Zo kun je de persoon noemen, en zo kun je ook het middel noemen dat daarvoor gebruikt wordt. De aardigheid is dat men zegt dat het waarzeggers zijn. Dat is eigenlijk ook een komisch woord in dit verband, want het zijn juist leugensprekers. Maar omdat ze claimen de waarheid te spreken, worden ze zo genoemd. Ze worden dus eigenlijk alleen maar zo genoemd omdat ze dit claimen. Maar dat geldt voor spiritisten ook: ze claimen de geesten van doden op te roepen, maar dat is slechts schijn. Juist daarom wordt het ook zo zwaar veroordeeld, want het is een leugen.⟨/p>
⟨p>Maar goed, Saul had eerder dus uit het land al die figuren verwijderd. En toen kwamen de Filistijnen. Ja, dan heb je ze verwijderd en dan komen de Filistijnen. De Filistijnen kwamen en verzamelden zich, en ze legerden zich te Sunem. Saul verzamelde geheel Israël en ze legerden zich op de Gilboa. Dat ligt in het noorden van Israël, een beetje in de buurt van Haifa. Daar heb je het gebergte van Gilboa. De Filistijnen waren dus flink noordwaarts getrokken. Toen Saul het leger van de Filistijnen zag, werd hij bevreesd en zijn hart beefde zeer. Saul vroeg JAHWEH om raad, maar JAHWEH antwoordde hem niet. Niet door dromen, noch door de Urim. Er staat Urim en Tummim; dat zijn de attributen die de hogepriester gebruikte om ook God te raadplegen. Urim heeft te maken met de lichten. Maar in ieder geval: God antwoordde hem niet. Niet door dromen, noch door de Urim, noch door de profeten. God gaf niet thuis.⟨/p>
⟨p>Toen zei Saul tot zijn knechten: "Zoek mij een vrouw, een bezitster van een medium." In dit geval is zij dus niet alleen zelf het medium, maar ze bezit ook het medium. Letterlijk staat er dit, u ziet het in de tekst: iemand die een medium bezit. Meestal maken dit soort mensen ook gebruik van allerlei attributen, zoals een glazen bol. Dat is trouwens de moderne versie, want ik ben die in de Bijbel nog niet tegengekomen. Een Ouijabord of een wichelroede. Er zijn tal van attributen die gebruikt kunnen worden om de geesten van doden te raadplegen. Je kunt ook gebruikmaken van handlijnen en weet ik veel wat allemaal. Je hebt zelfs spiegelkijkers, wist u dat? Nou, ik hoef niet uit te leggen wat het is, maar zo wordt dat dan genoemd. In ieder geval wordt dat ook voor dat soort spirituele doeleinden gebruikt.⟨/p>
⟨p>"Oké, zoek mij een vrouw, een bezitster van een medium, dan zal ik naar haar toegaan en haar raadplegen." Zijn knechten zeiden tot hem: "Zie, te Endor is een vrouw die een bezitster is van een medium." Saul vermomde zich. Sommigen hebben gezegd dat dit was omdat hij bang was om herkend te worden door de Filistijnen. Eerlijk gezegd denk ik dat hij helemaal niet herkend wilde worden door de vrouw zelf, om juist naar zo iemand toe te gaan. Maar goed, hij vermomde zich en trok andere kleren aan. Hij ging heen en twee mannen gingen met hem mee. Ze kwamen 's nachts tot de vrouw; dat moest dus in het geheim gebeuren. Hij zei: "Waarzeg voor mij door het medium en doe voor mij opkomen degene die ik u zeggen zal." Dit is Saul die aan het woord is. Hij zegt: "Doe de waarzegging voor mij. Jij moet iemand laten opkomen, oproepen, en ik zal zeggen wie dat is."⟨/p>
⟨p>Toen zei de vrouw tot hem: "Zie, u weet wat Saul gedaan heeft, hoe hij de mediums en de waarzegsters uit dit land heeft afgesneden. Waarom stelt u voor mijn ziel dan een valstrik om mij te doden?" Zij is daar heel bang voor. Dan is het Saul die haar geruststelt. Saul zwoer haar bij JAHWEH. Moet je nagaan: hij doet iets wat zo enorm expliciet door JAHWEH is verboden. Het is bovendien nog hypocriet ook, want eerst had hij ze allemaal uit het land verwijderd en nu zwoer hij bij JAHWEH nog wel en zei: "Zo waar als JAHWEH leeft, geen afrekening zal u om deze zaak overkomen." Dat wil zeggen: dit wordt je niet toegerekend en je wordt er ook niet op afgerekend. De vrouw was gerustgesteld en vroeg: "Wie zal ik voor u doen opkomen?" En hij zei: "Doe voor mij Samuël opkomen."⟨/p>
⟨p>Die wilde hij graag nog eens spreken. Maar deze geschiedenis begon met het feit dat hij misschien niet lang daarvoor was overleden en begraven. En hij zei: "Doe voor mij Samuël opkomen." Toen nu de vrouw Samuël zag, schreeuwde zij met luide stem. Ja, toen zij Samuël zag – en ook hier heb ik weer even 'Samuël' tussen aanhalingstekens staan – kijk, Saul had zich vermomd en in feite heeft de geest zich hier ook vermomd. Degene die zich voordoet als Samuël, de verschijning die de vrouw ziet... zij zag Samuël. En ze schreeuwde met luide stem en de vrouw sprak tot Saul en zei: "Waarom hebt u mij bedrogen? U bent Saul!"⟨/p>
⟨p>Dat is trouwens wel opmerkelijk. Zij schrikt dus niet omdat zij Samuël zozeer ziet, maar ze schrikt omdat ze ineens het complot herkent. En dat wil zeggen: ze denkt van 'hé, ik ben erin geluisd, dit is Saul.' Hoe ze die coördinatie gelegd heeft, weet ik niet. Maar in ieder geval was haar reactie nadat zij Samuël zag: "Waarom hebt u mij bedrogen?" Dus dat was de schrik bij deze vrouw. Het is dus niet zozeer Samuël, of wat daarvoor doorging, maar de aanwezigheid van Saul zelf.⟨/p>
⟨p>En de koning zei tot haar: "Vrees niet, maar wat ziet u?" En toen zei de vrouw tot Saul: "Ik zie goden uit de aarde opkomen." Het is eigenaardig, want hier staat in het Hebreeuws het woord dat normaal gesproken altijd vertaald wordt met God: Elohim. Alleen het punt is, in dit geval is Elohim een heel eigenaardig fenomeen. Het is een aanduiding van God, maar het is een meervoudig woord. Die uitgang op -im is een mannelijk meervoud. Hoe zit dat? Nou, het Hebreeuws kent daar wel meer voorbeelden van. Bijvoorbeeld water is in het Hebreeuws per definitie ook meervoud: Mayim. 'Mayim', zeggen ze in Amsterdam. En Shemayim. Nou is dat nog weer iets anders, want ik denk inderdaad dat er meerdere hemelen zijn. Jeruzalem, ja...⟨/p>
⟨p>Maar kijk, als er bijvoorbeeld staat "en God zei: Er zij licht", dan is er een Elohim. Dat is heel eigenaardig. Want normaal gesproken hoort er bij een woord dat in het meervoud is, als je dat met het werkwoord vervoegt, ook een meervoud. Dan zeg je dus: "en goden zeiden." Maar als het gaat over God in Genesis 1 bijvoorbeeld, dan staat er: "En Elohim zei (enkelvoud): Er zij licht." Dus dan blijkt God inderdaad een meervoudig begrip te zijn. Waarom? God heeft vele facetten en kanten. Ik heb geen probleem met die gedachte.⟨/p>
⟨p>Maar in dit geval is dit inderdaad een meervoud. Hier niet alleen hoor, er zijn wel meer voorbeelden, omdat ook het werkwoord 'opkomen' weer een meervoud is. 'Opgaan', ook weer: de olim. Dat is ook een meervoud. Dat zou je niet verwachten als het inderdaad hier over God zou gaan. Nou, ik bedoel eigenlijk dit te zeggen: als hier staat "ik zie goden uit de aarde opkomen", dan ziet zij dus goddelijke wezens. Er staat trouwens in de NBG-vertaling: "Ik zie een bovennatuurlijk wezen." Eigenlijk bizar. De HSV zegt "een goddelijk wezen". Een goddelijk wezen, en er staat 'opkomen' achter. Dat klopt natuurlijk niet met het werkwoord. Nee, het klopt niet met het werkwoord, want het is een meervoud.⟨/p>
⟨p>Hoe dan ook, er staat hier inderdaad... dat is wat zij ziet. Want toen zij Samuël zag, stond in het voorgaande vers – zoals dat later duidelijk wordt – dat zij in ieder geval een verschijning ziet die aan hem doet denken, vandaar dat het zo genoemd wordt. En hier zegt ze, op de vraag van Saul: "Wat ziet u?", dan zegt zij: "Ik zie goden uit de aarde opkomen." En dan vervolgens – dat is weer eigenaardig, want dat wordt dan weer een denkfout – zei hij tot haar: "Hoe is zijn gedaante?" En zij zei: "Er komt een oude man op en hij is gehuld in een mantel." En toen begreep Saul dat het Samuël was. Dat wil zeggen: zij ziet het en zij vertelt het als een waar medium; ze geeft het gewoon door. "Dat is wat ik waarneem." En Saul herkent het in de beschrijving. Toen begreep Saul dat het Samuël was en boog zijn hoofd met de neus ter aarde en wierp zich neer. Ja, dus Saul ging er wel van uit dat hij hier inderdaad te maken heeft met Samuël.⟨/p>
⟨p>Of het inderdaad Samuël was? Ik ben er nog eens ingedoken. Ik heb zelfs nog wat verder uit het raam gekeken en toen kwam ik erachter dat bijvoorbeeld Joodse uitleggers er meestal van uitgaan dat in dit geval deze vrouw gewoon bedroog. Zelfs Luther en Calvijn, moet je nagaan, dat is heel interessant... Luther en Calvijn geloofden in een tussentoestand, dus dat je in principe – ja, als het een tussentoestand is – dan zouden die geesten van doden ook opgeroepen kunnen worden. Maar zelfs zij gaan ervan uit dat dit een demon is geweest die zich zo voordeed. De eigenaardigheid is dat in deze hele passage daar verder niet op gewezen wordt. Het enige wat beschreven wordt, is iemand die zich in ieder geval zo voordoet en de vrouw leeft in de veronderstelling dat het hem is, en Saul ook. Niet dat het daadwerkelijk zo is. Saul 'begreep' dat het Samuël was. Hij wist niet beter of hij herkende Samuël daarin.⟨/p>
⟨p>En Samuël sprak tot Saul: "Waarom stoort u mij en doet u mij opkomen?" En Saul zei: "Ik ben zeer benauwd, want de Filistijnen strijden tegen mij en God is van mij geweken en antwoordt mij niet meer, noch door de hand van de profeten, noch door dromen. En daarom heb ik u geroepen, opdat u mij zou doen weten wat ik doen zal." Saul spreekt inderdaad middels deze vrouw, want zo wordt er dan gecommuniceerd. De geest die zich hier voordoet als Samuël communiceert met Saul via die vrouw, en Saul geeft gewoon antwoord. "Ja, ik wil weten wat..." Hij dwingt als het ware 'Samuël'... ik doe iedere keer zo met aanhalingstekens – voor de mp3-luisteraars later is dat een beetje lastig, want die zien niet dat ik nu zo met aanhalingstekens uitbeeld – maar zogenaamd aan Samuël.⟨/p>
⟨p>Hoe dan ook, Saul is ten einde raad en hij dwingt inderdaad 'Samuël' tot een antwoord, want hij wil weten... dit is zijn motief: "Daarom heb ik u geroepen, opdat u mij zou doen weten wat ik doen zal." Maar Samuël zei: "Waarom raadpleegt u mij? Ja, Hij is van u geweken en stelt zich tegen u op." Ja, dit is ook een wat lastige kwestie. De Statenvertaling en de NBG zeggen: "is uw vijand geworden". In de Septuaginta staat, als ik dit vertaal: "is uw naaste geworden". Het idee is dat Saul wordt aangesproken, maar JAHWEH antwoordt niet, maar stelt zich nu tegen Saul op. En Hij antwoordt niet... oh, er is een diertje uitgevallen. Ja, maar Hij antwoordt Saul niet, maar Hij zegt hem zijn ondergang aan.⟨/p>
⟨p>Kijk, Saul wilde weten wat hem te doen stond, maar God antwoordde helemaal niet. Zijn ondergang, zijn dood op de bergen van Gilboa, was al aangezegd. Dat was onafwendbaar, dat was al gezegd. En hij kon hoog springen of laag springen, JAHWEH antwoordde niet. En nu stelde God zich op tegen Saul. En Hij gebruikt nota bene... ik bedoel, God kan een ezel gebruiken, Hij kon een Bileam gebruiken en Hij nam zijn mond en gebruikte die mond om het goddelijke te zeggen. En in dit geval is het God zelf die nota bene zelfs de geest van een dode kan aanwenden en tegen Saul uitspreekt wat hem zou overkomen. Want we gaan nu niet verder, want wat Samuël vervolgens nog aanzegt, is wat er de dag daarna zou gaan gebeuren: namelijk dat hij inderdaad zou omkomen. God gebruikt een ezel, een Bileam, maar Hij gebruikt ook een geest die helemaal niet opgeroepen mocht worden en die leugens uitspreekt. Maar zelfs een leugengeest kan Hij gebruiken om in dit geval Saul de ondergang aan te zeggen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2432" title="Speel af vanaf 40:32">▶ 40:32⟨/button> ⟨span>De Identiteit van Samuël en Gods Oordeel Via een Leugengeest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Wat is de identiteit van deze Samuël? We weten het niet. Is het een bedrog van die vrouw van Endor, van die spiritisten, of heeft zij inderdaad een geest opgeroepen die zich voordeed als Samuël? Dat zou ik zeggen. Ze heeft gewoon een demon opgeroepen, zoals dat in principe met spiritisme altijd gaat. Bij spiritisme worden geesten van doden opgeroepen en die doen zich voor als overledenen, maar ze zijn het niet.⟨/p>
⟨p>Kan er daardoor via zo'n geest of in zo'n spiritistische seance geen waarheid worden uitgesproken? Jawel, dat kan wel, en dat bewijst deze geschiedenis ook wel. God kan zelfs via een seance die Hij zo uitdrukkelijk verboden heeft, Zijn waarheid doorgeven. Zelfs via zo'n leugenachtige praktijk kan dat gebeuren. Voor de rest weet ik eigenlijk niets over deze verschijning, behalve dan dat het Samuël zelf niet is geweest.⟨/p>
⟨p>Ik zei al: er zijn nog een heel aantal andere schriftplaatsen. Dus dit gedeelte moest inderdaad behandeld worden. Maar er zijn nog wel een aantal andere teksten die we willen bespreken, ook vanavond nog.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2533" title="Speel af vanaf 42:13">▶ 42:13⟨/button> ⟨span>Vraagstuk 2: Johannes 11 en het Aionische Opstandingsleven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we bladeren naar een tekst uit Johannes 11, die ook vaak in verband met dit onderwerp wordt aangehaald. Ik lees voor uit de NBG-vertaling. Het gaat om de bekende geschiedenis van Lazarus. Je herinnert je dat de Heer Jezus eerst draalde; Hij wachtte twee dagen voordat Hij wegging om Lazarus op te wekken. Wanneer Hij uiteindelijk arriveert, ontstaat er een gesprek met Martha. Zij zegt tegen Hem: "Ik weet dat hij zal opstaan op de laatste dag." En dan, midden in die passage, zegt Jezus tot haar: "Ik ben de opstanding en het leven." Sommigen hebben dit vertaald met: "Ik ben het opstandingsleven", en daar komt het eigenlijk ook op neer. Hij is het leven van de opstanding; Hij is de belichaming ervan. Opstandingsleven wil zeggen: "Ik ben sterker dan de dood." Natuurlijk zit hier al de gedachte in besloten dat Hijzelf zou opstaan uit de doden. Het is een van de vele 'Ik ben'-teksten in het Johannes-evangelie: "Ik ben het licht der wereld", "Ik ben het brood des levens", "Ik ben de ware wijnstok", "Ik ben de goede herder." En hier dus: "Ik ben de opstanding en het leven."⟨/p>
⟨p>Vervolgens zegt Hij: "Wie in Mij gelooft, zal leven." Let op: zal leven. Dat is toekomende tijd. Het gaat hier over het leven van de opstanding. Er staat bij: "Ook al is hij gestorven." De NBG-vertaling zegt dat zo, maar letterlijk staat er: "Ook al zou hij sterven." In de praktijk maakt dit niet zo gek veel verschil, maar het idee is: wie in Mij gelooft zal leven, ook al zou hij sterven of is hij al gestorven. Dan nog zal hij leven. Dan volgt het gedeelte waar vaak een verkeerde conclusie uit wordt getrokken: "En eenieder die leeft en in Mij gelooft, zal in eeuwigheid niet sterven. Geloof jij dat?" Martha antwoordt daar bevestigend op, maar het gaat mij nu even om de vraag wat men hier normaal gesproken uit opmaakt. Mede door de gebrekkige vertaling denkt men vaak dat wie in Hem gelooft, letterlijk nooit zal sterven. Maar hoe kan dat, als in het voorgaande vers juist stond dat wie in Hem gelooft zal leven, ook al is hij gestorven? Wat is de logica daarachter?⟨/p>
⟨p>Ook hier hebben we er al vaker bij stilgestaan — de vorige keer zijn we er zelfs uitgebreid op ingegaan — dat het woord dat hier gebruikt wordt geen "eeuwigheid" is, maar "Aion". Wie in Mij gelooft, zal in de Aion niet sterven. Dat geeft een heel andere gedachte. Het wil zeggen: wie in Mij gelooft, zal leven, namelijk worden opgewekt. Hij zal opstaan, ook al is hij nu gestorven. En eenieder die leeft en in Mij gelooft, zal in de komende Aion niet sterven. Dat wil zeggen dat wie dat leven ontvangt, opstaat ter gelegenheid van, of bij de aanvang van, die komende Aion, het Messiaanse Rijk. In die Aion zal hij opstandingsleven hebben. Dit is trouwens ook het onderwerp dat we in maart zullen bespreken: de tweeërlei opstanding, de opstanding ten leven die voorafgaat aan het Messiaanse Rijk, aan de duizend jaren.⟨/p>
⟨p>Waar de Heer Jezus hier naar verwijst, is de opstanding van degene die gelooft. Diegene zal voorafgaand aan de duizend jaren opstaan en het leven van die toekomende Aion beërven. En in die Aion zal hij niet doodgaan; hij ontvangt inderdaad dat aionische leven. In Lukas 18 wordt het ook zo genoemd: wie opstaat voor de toekomende Aion, zal het aionische leven beërven. Dat is het leven van de toekomende eeuw, en in die eeuw zal hij niet sterven. Je ontvangt dan immers leven. Later vanavond komen we hier nog kort over te spreken als we het hebben over Openbaring 6. Waar de Heer Jezus hier in feite aan refereert, is de profetie uit het boek Daniël. Aan het einde van Daniël 12 wordt tegen Daniël gezegd: "Ga heen en je zal rusten tot de laatste dag." Er wordt daar gesproken over verschillende periodes: 1260 dagen, 1290 dagen en ten slotte: "Welzalig is hij die blijft verwachten en 1335 dagen bereikt." Dat is 75 dagen na het einde van de grote verdrukking. Op dat moment zullen Israëls heiligen, waaronder Daniël, opstaan. Dat is 'de laatste dag': de 1335e dag. Ik geef toe, als ik dat zo in een minuutje vertel, moet je even schakelen, maar kijk het maar eens na in Daniël 12. De dagen worden daar benoemd en genummerd. Na die periode van 1335 dagen zal de opstanding plaatsvinden van Israëls heiligen. Dat gaat vlak vooraf aan het Messiaanse Rijk dat dan wereldwijd zal aanbreken.⟨/p>
⟨p>In die Aion zal men niet sterven. Voor wie is dat weggelegd? Voor iedereen? Nee, voor degene die gelooft. Gelovig Israël zal dan een koninkrijk van priesters zijn, en God zal dat volk, inclusief de opgestane heiligen, gebruiken als een kanaal van zegen voor de volkerenwereld. Dat zijn de zegeningen van die Aion. Hier verwijst de Heer Jezus naar. Het idee is dus niet, zoals sommige mensen zeggen: "Je sterft helemaal niet." Je sterft wel. De Heer Jezus zegt zelfs: "Ook al ben je gestorven, je zal opstaan." Hij is de opstanding en het leven, en in de Aion zul je niet sterven. Dit is dus geen ontkenning van de dood, integendeel. Het is juist een bevestiging daarvan. Ook al ben je gestorven, dan nog zal je leven. Dat is voor God geen enkel probleem, want God wekt de doden op. Nou, ik zie dat het inmiddels bijna negen uur is, dus ik stel voor dat we nu eerst even gaan pauzeren.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3125" title="Speel af vanaf 52:05">▶ 52:05⟨/button> ⟨span>De Onschatbare Rijkdom van Gods Levende Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We gaan straks nog naar Lukas 20, maar eerst gaan we weer verder met de bespreking van dit Bijbelgedeelte. In de pauze hoorde ik weer heel wat mooie dingen, onder andere over hoe geweldig het is om zicht op deze dingen te hebben. Natuurlijk zijn er soms passages die wat raadselachtig zijn – daar hadden we het in de pauze ook nog even over – zoals waar we het in de aanvang over hadden: de geschiedenis van Saul daar te Endor en die hele identificatie van Samuel. Eén ding weten we vanuit de Bijbel: dat kan nooit Samuel echt geweest zijn. Hoe het nou precies zit, blijft wat mysterieus, dat is allemaal waar.⟨/p>
⟨p>Maar wat ik eigenlijk ook nog wilde zeggen en memoreren, is hoe geweldig het is om een levend Woord te hebben, maar ook een levende God die ons werkelijk informeert over hoe de dingen in elkaar zitten. Hij is als enige in staat om de waarheid te vertellen over leven en dood. Wat geen mens kan, dat kan Hij, en dat doet Hij ook met zo’n geweldig uitzicht dat we daarin hebben.⟨/p>
⟨p>Morgen mag ik een uitvaart leiden in Dronten van een broeder die vorige week is overleden. Bij zo’n gelegenheid, juist bij zo’n gelegenheid, word je bepaald bij de enorme waarde van de waarheid van het Woord. Denk aan wat we vlak voor de pauze ook lazen, van Hem die zegt: "Ik ben de Opstanding en het Leven." Hij triomfeert over het graf en de dood is niet een eindpunt. Het is een komma; het gaat verder. Het leven gaat dan pas echt beginnen. Dit huidige leven is alleen maar een voorproefje, een heel zwak voorproefje van wat we straks allemaal gaan beleven. Dat is werkelijk onvoorstelbaar.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3290" title="Speel af vanaf 54:50">▶ 54:50⟨/button> ⟨span>Vraagstuk 3: Lukas 20 en de God van de Levenden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed, er zijn nog een tweetal schriftplaatsen die ik graag met jullie wil bespreken en dat is Lucas. De eerste is Lucas 20. In dat gedeelte lees je – want ik begin nu te lezen in vers 37, maar in werkelijkheid begint de passage al veel eerder – waarbij Darius in gesprek is, of zal ik zeggen in discussie is, in debat is met de Sadduceeën. En van de Sadduceeën weten wij, en dat vermeldt het geschrift ook, dat doet trouwens Lucas hier in dit bewuste gedeelte ook nog, dat hij zegt van: ja, de Sadduceeën dat zijn mensen, dat is die richting in het jodendom die ontkent dat er zoiets bestaat als engelen. Maar ook die de opstanding loochenen. Daarin verschilden ze dus enorm van de Farizeeën. Maar de Sadduceeën geloofden dus niet in hun opstanding en het zijn dan ook de Sadduceeën die eigenlijk met een strikvraag bij Jezus komen en dan een hypothetisch geval voorleggen van een man die dan getrouwd is en die achtereenvolgens verschillende vrouwen heeft die achter elkaar dan ook sterven. Hoe zit dat dan in de opstanding? Is dat zo? Ja. Ze krijgt geen kind. Dat was het. Ze krijgen een zwager, buurman. Deze slecht, kinderloos. Ja. Hoe red ik me hieruit? Ja, dit deed ze eigenlijk met opzet. Dat zei ik met opzet. Kijken of ze mannen waren. Ja, precies. Over leugengeestelijke sprookjes.⟨/p>
⟨p>Maar dan zegt de Heer trouwens: "Jullie dwalen, want jullie kennen de Schriften niet, noch de kracht Gods." Dat wil zeggen: de kracht die in staat is om de doden levend te maken. Als je de opstanding loochent – want wat heel logisch lijkt, dat kennen we toch helemaal niet, dat is toch onmogelijk – ja, maar dan ken je dus nog niet de kracht Gods en bovendien de Schriften ook niet. In dat dispuut zegt de Here Jezus dit, ik lees weer even uit de NBG-vertaling, vers 37: "Maar dat de doden opgewekt worden, heeft ook Mozes bij de braamstruik aangeduid, waar hij de Here noemt de God van Abraham en de God van Isaak en de God van Jakob."⟨/p>
⟨p>Er is trouwens ook weer op gewezen dat er niet staat: de God van Abraham, Isaak en Jakob, maar de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob. Daarmee wordt ook min of meer een hint gegeven in de richting dat Abraham God op een andere wijze kende dan Isaak. En die kende Hem weer op een andere wijze dan Jakob. Dat is dezelfde God – nee, ik heb het niet over de drie-eenheid – maar misschien wel over die Elohim. Daar hadden we het in de pauze trouwens ook nog over, dat Elohim ook zoiets is als een meervoudige aanduiding van majesteit en grootsheid, en in dit geval ook van meervoudige heerlijkheid. Abraham kende God inderdaad anders dan Isaak en dan Jakob, dus vandaar ook die uitgebreide manier, terwijl het om één en dezelfde God gaat, maar meervoudig in heerlijkheid. Inderdaad, ook dat wijst op of is een aanwijzing voor die meervoudsvorm Elohim.⟨/p>
⟨p>Maar waarom Hij dit op deze wijze zegt? Want kijk, de Here Jezus zegt: "Maar dat de doden opgewekt worden, heeft ook Mozes bij de braamstruik aangeduid, waar hij de Here noemt de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob." En dan zeg je: hoezo spreekt dat van opwekking uit de doden? Nou, het idee is: het gaat er namelijk om dat God niet zegt 'Ik was de God van Abraham, Isaak en Jakob'. Ik ben de God van hen. Hij spreekt over hen als levenden. Ze waren overleden, ik bedoel, dat was inmiddels al een paar eeuwen terug, maar nog steeds spreekt God over hen als levenden en zegt: "Ik ben de God van Abraham, ik ben de God van Isaak en ik ben de God van Jakob." Die tegenwoordige tijd is een aanwijzing.⟨/p>
⟨p>En waar is het een aanwijzing voor? Wel, dat zegt de Here Jezus hier: omdat de doden opgewekt worden. Maar dat de doden opgewekt worden, heeft ook Mozes bij de braamstruik aangeduid doordat God zich zo voorstelt. En dat verklaart – ik leg dat vers 37 al eventjes vrij breed uit – waarom vers 38 op deze wijze ook volstrekt helder en begrijpelijk wordt: "Hij is niet de God van doden, maar van levenden, want voor Hem leven zij allen." Hoezo? Nou, vanwege die opstanding van de doden. God rekent met de aartsvaders al als levenden omdat ze zullen worden opgewekt. En met de dood daarop zegt Hij: "Ik ben de God van Abraham, ik ben de God van Isaak en ik ben de God van Jakob." Dit heeft dus niets te maken met dat er een toestand zou zijn tussen sterven en opstanding. Het gaat juist over de opstanding van de doden. Zo leidt de Heer Jezus juist deze hele waarheid ook in. Dus ook hier gaat het er niet om dat de dood een andere vorm van leven zou zijn. Het gaat hier over het leven van de opstanding. Dan heb ik er nog één. Ja, de volgende Q&A wacht nog over een maand, maar Openbaring 6.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3730" title="Speel af vanaf 01:02:10">▶ 01:02:10⟨/button> ⟨span>Vraagstuk 4: Openbaring 6 en het Roepende Bloed Onder het Altaar⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De zielen onder het altaar. We komen nu bij Openbaring 6, en het is best lastig om zo midden in een passage op een onderwerp terug te komen. Dat heb je nu eenmaal met zo’n thematische studie; je komt bij teksten en passages uit die je dan eerst eventjes moet toelichten. In dit geval ontkom ik daar ook nauwelijks aan. Het boek Openbaring gaat over de tijd dat de Heer gaat ingrijpen en openbaar zal worden. Het eerste wat er dan gebeurt, is dat het land wordt bevrijd. Eigenlijk is die boekrol waar het in Openbaring 6 over gaat, waarvan de zegels worden geopend, de eigendomsakte van het land. Het land Israël wordt vrijgekocht en die zegels gaan over de gerichten die over Israël gaan.⟨/p>
⟨p>Bij het vijfde zegel staat er iets specifieks. Het is het Lammetje dat geslacht is, dat de boekrol opent – niemand minder dan de Leeuw van Juda. En toen Hij, dat Lammetje dus, het vijfde zegel opende, nam ik waar onder het altaar de zielen van hen die geslacht waren vanwege het Woord van God en vanwege het getuigenis dat zij hadden. Zoals zoveel in het boek Openbaring is ook hier weer sprake van veel beeldspraak. Want die hele boekrol en dat Lammetje dat de zegels opent, dat is duidelijk symboliek. Maar vergis u niet: het gaat om een realiteit die beschreven wordt. Weliswaar in beeldende taal met metaforen, maar niettemin gaat het om een concrete werkelijkheid. Wat Johannes ziet, beschrijft hij als: "Ik nam waar onder het altaar de zielen van hen die geslacht waren."⟨/p>
⟨p>Wat neem je normaal gesproken waar onder een altaar? Onder het brandofferaltaar, in dit geval. Op het altaar wordt het slachtoffer geofferd en wat zich daaronder bevindt, is bloed. Maar in de Bijbelse symboliek en metaforiek is het volstrekt logisch dat hier over zielen wordt gesproken, want bloed is een aanduiding van de ziel. Die twee zijn aan elkaar gekoppeld. In Leviticus 17 staat immers dat de ziel van alle vlees in het bloed is. Dat is karakteristiek voor de ziel, voor de ⟨em>nephesh⟨/em> in het Hebreeuws of de ⟨em>psyche⟨/em> in het Grieks. De ziel is juist in het bloed, en daar staat ook bij: "Ik heb het u op het altaar gegeven." Als hier dus zielen gezien worden onder het altaar, dan is dat de plek waar zich normaal gesproken het bloed bevindt. Deze zielen waren geslacht; zij hadden het leven gelaten en waren letterlijk geslachtofferd. Het waren met recht slachtoffers vanwege het Woord van God en vanwege het getuigenis dat ze hadden.⟨/p>
⟨p>Het gaat hier over de tijd van de grote verdrukking. Dit is het vijfde zegel, en direct daarna krijg je het zesde zegel. Wat gebeurt er bij dat zesde zegel? Dan gaat de hemel open en lees je over de tekenen van de zon en de maan die verduisteren. Dat is het moment dat de ⟨em>Ben Adam⟨/em>, de Zoon des mensen, zal verschijnen voor Israël. Vandaar ook dat je na Openbaring 6 in hoofdstuk 7 leest dat de scharen uit alle volkeren, natiën en talen worden verzameld. Israël wordt uit de verstrooiing verzameld en uit Israël vindt een selectie plaats uit alle twaalf stammen: de 144.000. Dat gebeurt allemaal na de verzameling van Israël, en die verzameling vindt plaats nadat de Heer verschenen is en de tekenen van de zon en de maan hebben plaatsgevonden. Hij zal Zijn voeten zetten op de Olijfberg, waar ook Zacharia over spreekt; dat het duisternis zal zijn, maar ten tijde van de avond zal het licht wezen.⟨/p>
⟨p>Waarom zeg ik dit nu? Omdat dit vijfde zegel er direct aan voorafgaat. Het is de tijd van de grote verdrukking waarin er velen in het Joodse land zullen omkomen. Een deel van het volk zal tijdig een veilig onderkomen hebben gevonden in de woestijn, in het zuiden, in Bosra – ik denk Petra. Daar zal de kudde verzameld worden; Bosra betekent trouwens ook 'schaapskooi'. Daar zal een veilig onderkomen zijn en daar zal de 'vrouw' 1260 dagen bewaard worden. Maar degenen die niet tijdig gevlucht zijn, zullen een enorm zware tijd in het land ondervinden. De gruwel van de verwoesting zal plaatsvinden als de tempeldienst wordt afgeschaft. Die dienst moet nu nog beginnen, maar als die eenmaal begint, zal die ook weer worden afgeschaft. Er zal een afgodsbeeld worden geplaatst en vanaf dat moment begint de grote verdrukking. De Heer Jezus zegt dan ook: "Maak dat je wegkomt, vlucht naar de woestijn." Degenen die op tijd weg zijn, zullen inderdaad gedurende die 1260 dagen, die drieënhalf jaar, veilig zijn. Maar de achterblijvers zullen een afschuwelijke tijd doormaken. Door het getuigenis van de twee getuigen in Jeruzalem zullen er velen tot bekering komen, maar het zal een zware tijd zijn en velen zullen vanwege het Woord van God en hun getuigenis omkomen. Zo groot is die verdrukking.⟨/p>
⟨p>Wat Johannes hier dus ziet, zijn de vele slachtoffers. Hij ziet die zielen, hij ziet dat bloed. En dan staat er in vers 10: "En zij schreeuwden met luide stem: 'Tot hoelang, heilige en waarachtige Heerser, oordeelt U niet en verschaft U geen recht van ons bloed aan degenen die op de aarde wonen?'" Alleen dit al, dat ze schreeuwen met een luide stem. De reden waarom ik dit nu aanhaal, lijkt me evident. Dit zou je kunnen gebruiken als een aanwijzing dat, als je dit letterlijk leest, die zielen dus communiceren. Ze zijn geslacht, ze bevinden zich onder het altaar, maar ze roepen en bidden. Hoe kan dat dan als de doden niets weten? Dat is de vraag, en vandaar dat ik dit behandel in deze Q&A.⟨/p>
⟨p>Het antwoord is dat in de Bijbel de ziel en het bloed identiek zijn, en ook van bloed wordt gezegd dat het kan roepen. Denk aan het eerste slachtoffer in de Bijbel: Abel. Toen Kaïn zijn broer had vermoord, zei God tegen hem: "Wat heb jij gedaan? Hoor, het bloed van uw broeder roept tot Mij van de aardbodem." Het bloed roept. Hier in Openbaring roepen de zielen onder het altaar, maar het idee is exact hetzelfde. In beide gevallen gaat het om wraak, om rechtzetting. "Verschaft U geen recht?" Reken maar dat er in die tijd van de grote verdrukking een enorm onrecht zal plaatsvinden, en dus ook een roep om rechtzetting. Niet wraak in de zin van 'betaald zetten' zoals wij dat vaak denken, maar in de zin van rechtsherstel. Dat God recht gaat doen in deze wereld en het onrecht gaat buigen. Dat is misschien een wat vreemde term, die ik ontleen aan een opwekkingsnummer: "Als het onrecht buigt voor Jezus." Maar u begrijpt wat ik bedoel. Hier is het net als ooit bij Abel: het bloed roept om rechtzetting. Trouwens, in Hebreeën 12 wordt daar ook naar verwezen: het bloed van de bespreking dat krachtiger spreekt dan dat van Abel. Dus ook het bloed van Abel spreekt; daar gaat een getuigenis, een sprake van uit.⟨/p>
⟨p>Kijk, het probleem van de onsterfelijke ziel of van het idee van een hiernamaals doet zich alleen maar voor als je dit letterlijk leest. Maar het gaat hier natuurlijk niet letterlijk over zielen onder een altaar. Het gaat over bloed dat roept om wraak, om rechtzetting. Zoals dat ooit concreet ook het geval was in de geschiedenis van Abel: "het bloed van uw broeder roept". Hier is de gedachte ook: "Tot hoelang, heilige en waarachtige Heerser, oordeelt U niet en verschaft U geen recht van ons bloed aan degenen die op de aarde wonen?"⟨/p>
⟨p>Aan elk van hen werd een wit gewaad gegeven, een lijkwade. Hoezo wit, denkt u? Ja, dat is een goede, Jan. Je zou hem zelf kunnen bedenken. Wit inderdaad vanwege de verwachting. En waarom? Er staat bij: "Aan elk van hen werd een wit gewaad gegeven en tot hen gesproken dat ze nog een kleine tijd zouden rusten." Kijk, hier lopen beeldtaal en werkelijkheid natuurlijk direct door elkaar, of parallel zo u wilt. In dit geval gaat het over slachtoffers. Wanneer wordt aan dat bloed recht gedaan? Wel, er moet nog even gewacht worden; ze zouden nog een kleine tijd rusten.⟨/p>
⟨p>Wat ook heel logisch is, want weet je nog dat we het erover hadden voor de pauze? Dat over die profetie van Daniël, over die 1260 dagen? Dan nog 75 dagen later zal Daniël, met de heiligen van het volk — de rechtvaardigen van het Woord, de ⟨em>tzaddiks⟨/em> — opstaan. Dat wil zeggen: uit het stof der aarde wakker worden en inderdaad opstaan. Tot die tijd moeten zij rusten. Dat is nog maar een korte tijd, een heel korte tijd. Ondertussen wachten zij. En waarom wachten? Wel, het is een korte tijd en er staat bij: "tot ook het getal compleet zou zijn van hun medeslaven en hun broeders die op het punt staan gedood te worden, evenals zij." Dus het is nog niet zover, maar het duurt nog slechts een korte tijd. Kort na dat zesde zegel zullen zij opstaan en zal hen recht worden gedaan.⟨/p>
⟨p>Dus ook in dit geval is hier sprake van bloed dat roept. Aan deze slachtoffers zal recht worden gedaan, namelijk op Gods tijd. Zij hebben nog slechts een korte tijd te wachten voordat dit werkelijkheid wordt. Ik heb hier nog die verwijzing; daar kunt u meteen het schriftgedeelte zien waar ik in dit verband naar verwijs. Heel interessant. Ik zei al: we komen daar in maart nog op terug. Maar het loutere feit dat het heel specifiek zo benoemd wordt, is belangrijk. Er worden periodes genoemd van 1260, 1290 en ook van die 1335 dagen. En dan staat er... Ik lees het even voor.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4673" title="Speel af vanaf 01:17:53">▶ 01:17:53⟨/button> ⟨span>Daniël 12: de Opstanding Na de 1335 Dagen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daniël 12. "En vanaf de tijd dat het voortdurende offeren wordt weggenomen en een verwoestende gruwel wordt gesteld..." Aha, dat is die gruwel van de verwoesting. De Heer Jezus sprak daar ook al over en verwees naar wat de profeet Daniël heeft gezegd – wie het leest, geve er acht op. Vanaf dat moment zijn het nog 1290 dagen. Dat zijn dus nog dertig dagen extra, want meestal is de periode 1260 dagen, oftewel 42 maanden of drieënhalf jaar, maar hier is het nog een maandje langer.⟨/p>
⟨p>En dan wordt er gezegd: "Gelukkig hij die wacht en de 1335 dagen bereikt." Vervolgens zegt het laatste vers van Daniël 12: "En jij, Daniël, ga tot het einde; je zult rusten en opstaan tot je lot aan het einde van de dagen." Welke dagen? Nou, die dagen waar het zojuist over ging. Tegen Daniël wordt gezegd dat hij zal rusten, maar ook dat hij zal opstaan en zijn lot zal ontvangen aan het einde van de dagen; dus aan het einde van die 1335 dagen.⟨/p>
⟨p>Dat is de laatste dag. Dan begrijp je ook waarom de Heer Jezus en Martha in hun gesprek spreken over 'de laatste dag'. Meestal wordt dit vertaald als 'de jongste dag', maar daar zitten vaak allerlei andere gedachten aan vast. Het heeft echter niets te maken met het einde van de duizend jaren of de grote witte troon. Nee, het is de laatste dag waar Daniël van spreekt.⟨/p>
⟨p>Op die dag zullen Israëls heiligen opstaan. Dat is de zalige, de gelukkige en heilige die deel heeft aan de eerste opstanding. Dat is de opstanding vóór de duizend jaren. In de grote verdrukking moet eerst die termijn vervuld worden, en als die termijn eenmaal vervuld is, dan zullen zij specifiek op een benoemde dag opstaan. Het is heel duidelijk: het is gewoon een kwestie van aftellen. Men weet gewoon dat het op die dag zal gebeuren. Dan zullen al die doden, Israëls rechtvaardigen, bij die gelegenheid opstaan. Dan is ook het getal compleet van hun medeslaven en hun broeders. Goed.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4829" title="Speel af vanaf 01:20:29">▶ 01:20:29⟨/button> ⟨span>Afsluiting en Vooruitblik op Deel 3⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou, ik stel voor dat we het hier dan bij laten. U ziet het, er zijn nog meer vragen te behandelen en die reserveren we dan voor de volgende keer. U ziet de teksten uit Judas en Petrus over Mozes en Elia, maar ook over Henoch en Elia en een eventuele hemelvaart moeten we het nog hebben. Ook de tekst in Matthäus en de wolk van getuigen om ons heen; u ziet het, er zijn nog meer schriftplaatsen te bespreken.⟨/p>
⟨p>Trouwens, dat wil ik daar ook nog even bij zeggen: dit zijn dus de vragen die ik in ieder geval nog wil bespreken, maar mochten er nog andere vragen, tegenwerpingen of argumenten zijn die in dit verband ook genoemd moeten worden, laat het me weten. Dat zeg ik ook tegen degenen die dit later beluisteren: mail me dan daarover of spreek mij erover aan. Ik houd me aanbevolen. Zullen we het daar dan bij laten, vrienden?⟨/p>