⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op de Epiloog⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ook van mijn kant een hele goede avond, vrienden. Hartelijk dank voor deze introductie, Wolter. En inderdaad, daar kunnen we niet genoeg op worden geattendeerd: de voorrechten die ons allemaal zomaar om niet ten deel vallen. Vanavond ga ik jullie wederom, voor de 51ste keer, meenemen naar het boek Openbaring. Inmiddels wist u dat natuurlijk wel, maar het is ook de laatste keer; het is ook de laatste avond van het seizoen. Het treft zo dat het niet deel 50 is – dat had typologisch wel mooi geweest – maar het is deel 51.⟨/p> ⟨p>Ik hoop dat het deze keer technisch gezien wat beter gaat dan de vorige keer. Het probleem was toen dat er na de pauze weliswaar beeld was opgenomen, prima zelfs, maar de toespraak zelf, de audiofile, ontbrak. Er was geen opname van en ik had een dubbele fout gemaakt: de camera stond niet goed, de microfoon stond niet aan en ik had ook geen aparte audio-opname gemaakt. Maar het grote voordeel van het maken van zulke fouten is dat als je daar echt over struikelt, het je niet zo gauw een tweede keer gebeurt. Al moet ik ook daar trouwens mee uitkijken, want je kunt van de ene kant maar ook van de andere kant van het paard vallen.⟨/p> ⟨p>Goed, we hebben vanavond nog vrij veel te bespreken. We zijn aanbeland in Openbaring 22 en we hebben daar al een aantal verzen van besproken. Omdat er de vorige keer een deel is weggevallen, heb ik me voorgenomen om dat alsnog kort aan te stippen. Dat is dan tevens een herhaling, want feitelijk was het laatste deel van de vorige keer misschien wel het belangrijkste gedeelte van de bespreking.⟨/p> ⟨p>We zijn bij de epiloog, want zo heet dat: een slotwoord of nawoord van het boek Openbaring. Daarin wordt onderstreept dat het visioen zelf in feite ten einde is, maar er wordt sterk benadrukt wat de waarheid is van datgene wat in het boek naar voren wordt gebracht. Ook wordt gewezen op het geluk dat degene ten deel valt die de woorden van de profetie hoort. De nabijheid van wat wordt aangekondigd wordt in hoge mate onderstreept, en niet in het minst ook de betrouwbaarheid en de belofte die dat met zich meebrengt. Wat met name in die hele epiloog naar voren komt, is de ernst; hoe serieus het is wat daar allemaal wordt verteld. Een aantal verzen hebben we dus al besproken, maar ik stel voor dat we bij vers 10 opnieuw aanvangen om een aantal dingen nog even kort de revue te laten passeren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="212" title="Speel af vanaf 03:32">▶ 03:32⟨/button> ⟨span>Vers 10: de Profetie Niet Verzegelen (kairos Versus Chronos)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, vers 10. En dan staat er: "En hij," dat is de boodschapper die namens de Heer Jezus spreekt, "en hij zegt tot mij: verzegel de woorden van de profetie van deze boekrol niet." Wat daarbij zo opvalt, is dat dit precies het tegenovergestelde is van wat Daniël te horen krijgt aan het einde van het boek, namelijk dat hij de woorden van die profetie wel moet verzegelen. Je leest in Daniël 8 dat tegen hem gezegd wordt — en ik lees dan even voor uit de Statenvertaling: "En gij, sluit dit gezicht toe, want er zijn nog vele dagen toe." Dat wil zeggen: het duurt nog een hele lange tijd.⟨/p> ⟨p>In Daniël 12 lees je: "En gij, Daniël, sluit deze woorden toe, sluit het af, maak ze ontoegankelijk en verzegel dit boek." In feite is dat min of meer dubbelop; het een onderstreept het ander. Verzegel dit boek, maak het ontoegankelijk. Want een boek dat verzegeld is, daar kun je niet meer bij komen, tot de tijd van het einde. Velen zullen het naspeuren en de wetenschap zal vermenigvuldigd worden. En dan wordt daarbij vooral gedoeld op de inhoud van het boek, want dan zal het boek namelijk ook ontsloten worden. Het boek wordt verzegeld tot de tijd van het einde, en in de tijd van het einde wordt het boek ontzegeld en wordt het duidelijk en klaar waar het over gaat. Ja, en dan zal men dat dus nagaan speuren en de wetenschap omtrent dat wat erin staat opgetekend, zal dan ook evident zijn en duidelijk worden.⟨/p> ⟨p>In Daniël 12 vers 9 lees je ook nog zoiets: "En hij," dat is dan de Heer die tegen Daniël zegt, "ga heen Daniël, want deze woorden zijn toegesloten en verzegeld tot de tijd van het einde." Nou, het loutere feit dat Daniël dit moest toesluiten en moest verzegelen, staat in contrast met Johannes, die dat juist niet moest doen. Wat is het verschil? Wel, Daniël wordt erop geattendeerd dat wat in dit boek beschreven wordt, nog lange tijd zou duren. Vergeet niet: alleen al de komst van de Messias zou nog pakweg 500 jaar duren, die zeventig jaarweken. En dan de gebeurtenissen die daarin beschreven worden, zouden nog veel later pas gaan plaatsvinden. Bij Johannes is het juist andersom, want Johannes wordt verplaatst in de Dag van de Heer en dat wat hij optekent heeft daar allemaal op betrekking. Dus dat is in die tijd. Er staat in vers 10: "En hij," en dat is dus die engel die tegen Johannes spreekt, "en hij zei tot mij — niet 'zien', maar 'hij zei tot mij' — verzegel de woorden van de profetie van deze boekrol niet." Hoezo niet? "Want de gelegenheid is nabij."⟨/p> ⟨p>Nou moet ik er iets bij zeggen, en dat is de vorige keer dus ook gepasseerd en ik wil het alsnog een keer onderstrepen. Eigenlijk heeft het ook wel weer zijn voordelen als een geluidsfile eventjes niet langer beschikbaar is, want het geeft mij in ieder geval de gelegenheid om nog even goed de puntjes op de i te zetten. Want er staat hier namelijk niet: "de tijd is nabij." Daar is namelijk een specifiek woord voor, en dat is kairos. Je hebt chronos en er staat kairos. Kairos is onderscheiden van chronos. Het is soms lastig en ik wil helemaal niet zomaar over de vertaaltechnische kwesties heen walsen alsof dat zo heel eenvoudig is, maar het subtiele verschil tussen kairos en chronos mogen we niet uit het oog verliezen.⟨/p> ⟨p>Als je de boeken erop naslaat, dan zullen ze gewoonlijk dit zeggen — nou, niet dit dus: kairos, dat is tijd, maar dan in de kwalitatieve zin van het woord. Het is namelijk een specifiek moment, een gelegenheid. Gelegenheid. Je leest in 1 Thessalonicenzen 5 dat Paulus spreekt over de "tijden en gelegenheden." Dan spreekt hij ook over het woordje chronos en kairos. Ik zeg het trouwens precies in de verkeerde zin andersom: in dit geval is chronos tijd in de kwantitatieve zin. Ja, je voelt hem al aankomen, want dan zal dat andere wel tijd in de kwalitatieve zin zijn. Kijk, de komst, de parousia van Christus is een gelegenheid. Dat is de eerstvolgende aanstaande happening op Gods agenda. Dat is een heel specifiek moment, een specifieke gelegenheid. En ja, dat is nabij, ongeacht wat dat chronologisch betekent. Het is niet: "de tijd is nabij," nee: "de gelegenheid is nabij."⟨/p> ⟨p>Kijk, ik heb hier een leuk plaatje; dat zie je dan wel eens een keer. Dit is zo'n Engels bord en dan moet je ergens wachten, bijvoorbeeld bij het gemeentehuis. Dan zie je: "Ze zijn nu nog er één aan het helpen," dus dat betekent dat ik de eerstvolgende ben. Dat is wat de gedachte is. Kijk, dit is nou typisch een kairos-mededeling, om zo te zeggen. Dit zegt namelijk niet hoe lang het nog duurt. Dat is net zoiets als met een nummertje trekken. Dan zeg je: "Nou, ik ben nummer twee of nummer drie," of: "Er zijn nog drie wachtenden voor u." Kijk, dat zegt iets over hoeveel momenten of hoeveel diensten in dit geval er nog wachten. Maar ja, dan gebeurt het wel eens een keertje dat er nog één wachtende voor u is. Dan zeg je: "Ah, ik ben zo aan de beurt." En dan blijkt dat nog heel lang te duren. Ja, maar er werd ook niet gezegd hoe lang het nog zou duren, maar er werd alleen gezegd dat er nog één is. En hoe lang dat duurt, ja, dat weet ik niet. Kijk, en dit is de gelegenheid. En dat is geen chronologische informatie, maar het wil gewoon zeggen... dit zegt niet hoeveel tijd er nog resteert. Dat weet je niet. Dat kan één minuut zijn, dat kan vijf minuten zijn, dat kan soms ook wel een kwartier zijn, ik noem maar wat. Nee, maar het wil zeggen hoeveel diensten in dit geval er nog resteren.⟨/p> ⟨p>Kijk, en dat is het waar de Heer Jezus op wijst als Hij zegt: "De gelegenheid, de kairos, is nabij." Dat geeft geen informatie over de tijdsduur, maar het wil zeggen: het is het eerstvolgende programmapunt op Gods agenda. En dat is nabij. Zoals wij trouwens ook wel in een ander verband zeggen — er is slechts, hoe staat dat, ik geloof ergens in de geschiedenis van David en Jonatan — er is slechts één hartslag tussen mij en de dood. Dus die is altijd nabij, maar terwijl het nog 87 jaar kan duren. Dus dat is ook geen chronologische informatie, maar het is altijd nabij; het kan zomaar gebeuren. En dat is nu op Gods agenda de terugkeer van de Heer: het eerstvolgende. Dat is dus nabij en dat is geen informatie over de chronologie, dat wil zeggen: het zegt niks over de tijdsduur. Ik vind het belangrijk om dat te zeggen: kairos, geen chronos. Dus als mensen zeggen: "de tijd is nabij," nou, in dit geval klopt dat ook nog wel aardig denk ik, maar dat is niet wat hier staat. De gelegenheid, die is nabij. Oké.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="756" title="Speel af vanaf 12:36">▶ 12:36⟨/button> ⟨span>Vers 11: de Toenemende Polarisatie en Verharding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan in vers 11: "Die onrecht doet, laat hem nog meer onrecht doen; en die vuil is, laat hem nog vuiler worden." Dit lijkt een hele rare aanwijzing. Het staat in feite zelfs in de gebiedende wijze, maar dan in de sfeer van: "Jullie gaan op die weg? Oké, ga je gang maar." Het is in feite een soort aanbeveling om dat dan maar te doen, om er vervolgens achter te komen dat het waar is wat ik je heb verteld.⟨/p> ⟨p>Deze gedachte over het niet-verzegelen van de woorden van de profetie staat in contrast met Daniël 12, maar inhoudelijk ligt dit juist weer heel erg in lijn met Daniël 12. Daar lezen we namelijk in vers 10 van het laatste hoofdstuk: "Velen zullen er gereinigd en wit gemaakt en gelouterd worden." Dat gaat over die tijd van het einde waar ik zojuist ook al over citeerde. Maar er staat ook: "De goddelozen zullen goddelooslijk handelen, en geen van de goddelozen zullen het verstaan; maar de verstandigen, die zullen het verstaan." Sterker nog, die zullen alleen maar wijzer worden.⟨/p> ⟨p>Het contrast tussen wit en zwart neemt toe naarmate het einde nadert. De contrasten worden groter, de verschillen en de tegenstellingen ook. De antithese, zoals dat met een mooi woord heet, wordt scherper, duidelijker en harder. De dingen verharden ook, zowel naar de ene kant als naar de andere kant. Dat is van belang om te weten, want als je van tevoren weet dat dit de ontwikkeling is waar we mee te maken gaan krijgen, kun je je daarop instellen.⟨/p> ⟨p>Wij leven ook al in de aanloop daarvan. Ik heb al vaker gememoreerd dat het boek de Openbaring voor het grootste gedeelte over de tijd na de wegrukking gaat. Dat mag zo zijn, maar ook in de aanloop daarnaartoe zie je diezelfde dingen en tegenstellingen zich al aftekenen. Aan de ene kant spreekt Paulus daarover in 2 Timotheüs 3 en 4, over de laatste dagen van de christenheid. Hij zegt dat daar sprake zal zijn van een absolute neergang; men heeft een schijn van eerbied, maar de kracht ervan hebben ze verloochend. Men zal de gezonde leer niet meer verdragen. Dan wordt Timotheüs, die enkeling, aangesproken om wel te blijven staan op het fundament.⟨/p> ⟨p>Het is van belang om daarop bedacht te zijn, zodat je je erop kunt voorbereiden en het je niet overvalt. In die zin is het normaal; het is immers aangekondigd. Soms hoor je mensen zeggen dat er vlak voor de terugkeer een geweldige opwekking zal komen met wonderen en tekenen. Maar als je dat denkt, word je in feite misleid en loop je in een vangnet, in de val. Waarom? Omdat je denkt dat het op een bepaalde positieve manier zal gaan, en dan laat je je gemakkelijk met de stroom meevoeren.⟨/p> ⟨p>Wat betreft die tegenstelling: aan de ene kant zie je dus het negatieve: "Wie onrecht doet, laat hem nog meer onrecht doen. Wie vuil is, laat hem nog vuiler worden." Maar aan de andere kant: "En wie rechtvaardig is, laat hem nog meer rechtvaardigheid doen; en wie heilig is, laat hem nog meer geheiligd worden." Het is niet de eenheid die hier benadrukt wordt, maar juist de tegenstelling. Die wordt zelfs uitvergroot. Zo zal het gaan en zo moet het ook gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1038" title="Speel af vanaf 17:18">▶ 17:18⟨/button> ⟨span>Vers 12: Ik Kom met Spoed en Mijn Loon Is met Mij⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Let op," zegt de Heer dan via de boodschapper die namens Hem spreekt, "Ik kom snel." Ik heb hier al eerder over gesproken, want deze woorden – "Ik kom snel" of "Ik kom spoedig" – zijn veelbetekenend. Het woord "spoedig" hangt direct samen met "spoed", wat op twee manieren kan worden opgevat.⟨/p> ⟨p>Allereerst in de zin van: de gelegenheid is nabij. Mijn komst is het eerste wat op het programma staat; het is de eerstvolgende gebeurtenis op Gods agenda. Het komt spoedig, het is nabij. Maar het betekent ook – en ik gaf daar de vorige keer het voorbeeld van Petrus en Johannes die naar het graf snellen, waarbij hetzelfde Griekse woord wordt gebruikt – dat wanneer de Heer komt, dit met haast zal gebeuren. Als Hij komt, dan is dat met spoed. Denk aan het beeld van een ambulance: als die komt, is dat met gillende sirenes en grote snelheid.⟨/p> ⟨p>Beide gedachten zitten erin: de gelegenheid is nabij, maar als het eenmaal zover is, wordt het met grote snelheid voltrokken. Dat zien we ook in het boek de Openbaring: als eenmaal het moment van de openbaring daar is, de boekrol opengaat en de zegels worden geopend, dan volgt het elkaar met spoed op. Daar zit ook de gedachte achter dat de transitie van deze boze aion naar de volgende aion buitengewoon pijnlijk is. Juist omdát het pijnlijk is, doet de Heer het snel. Het is als met het verwijderen van een pleister: dat moet je niet langzaam doen, dat moet je snel doen. Zo gaat het altijd met Gods oordelen; Hij voert ze in snelheid uit. In de Klaagliederen lezen we dat dit voor Hem "vreemd werk" is. Het is een noodzakelijk kwaad dat moet gebeuren, maar Zijn toorn duurt slechts een ogenblik. Dat zijn de verhoudingen: het moet gebeuren, maar zo snel mogelijk. Dit zijn allemaal gedachten die elkaar aanvullen en niet met elkaar strijden; het zijn overwegingen die zich aandienen wanneer je in deze dingen doordringt.⟨/p> ⟨p>"Let op: Ik kom snel, en Mijn loon is met Mij." Ik wees er al eerder op dat er niet staat: "jullie loon is met Mij." Je zou verwachten dat de Heer zegt dat Hij jullie beloning meeneemt, maar nee: "Mijn loon is met Mij." Neem de tekst gewoon zoals die zich aandient, want dan is het prachtig. Het idee is dat de Heer Zelf meeneemt wat Hij verdiend heeft. Hij neemt Zijn loon mee en gaat dat aan eenieder betalen zoals iemands werk is. Maar het is hìjn loon.⟨/p> ⟨p>De gedachte is dat Hij datgene wat Hij verdiend heeft, namelijk de heerschappij over deze hele wereld, met Zich meebrengt. Hij is waardig bevonden, wat een van de centrale thema's is in het boek de Openbaring. Wie is waardig de boekrol te openen? Wie is waardig de heerschappij op te nemen en op de troon van David te gaan zitten? Dat is Hij. Hij heeft bewezen waardig te zijn; Hij is het Lammetje dat geslacht is en juist om die reden ook de Leeuw van Juda. Het één heeft met het ander te maken; Hij heeft het verdiend.⟨/p> ⟨p>Hij is de Leeuw, degene die de heerschappij over niet alleen Israël, maar de hele wereld op Zich zal nemen. Maar Hij gaat die heerschappij verdelen. Dat wil zeggen: Hij gaat velen in de positie brengen om met Hem te heersen. Dat is een belangrijk thema in de Openbaring, waarin Israël als heerser en strijder van God een belangwekkende taak krijgt. Zij zijn immers dat volk van koningen en priesters en gaan in die heerschappij van de Koning-Priester delen. Het loon dat de Heer heeft – de wereldheerschappij – gaat Hij dus uitdelen aan eenieder naar hun kwalificatie. En wat blijkt die kwalificatie te zijn? Trouw. Trouw aan dat wat God je gegeven heeft en trouw aan het woord dat Hij heeft gegeven. Dat is waar het op aankomt. Voor alle andere kwalificaties maakt de Heer je bekwaam; Hij stelt je in staat om de dingen te doen die Hij voor je heeft weggelegd. Maar het komt aan op trouw.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1403" title="Speel af vanaf 23:23">▶ 23:23⟨/button> ⟨span>Vers 13: de Alfa en de Omega als Expressie van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan vers 13: "Ik ben de Alfa en de Omega." Oh, ik moet het in deze volgorde doen. Ik ben de Alfa en de Omega. Eerst eventjes dat "Ik ben". Wie is die "Ik"? Nou, dit zegt de engel, die boodschapper. Kijk er maar naar in hoofdstuk 22 vers 1, dat is die boodschapper. En in hoofdstuk 21 vers 9 was hij ook al genoemd. Het blijkt namelijk dezelfde te zijn als degene die dat hemelse Jeruzalem aan Johannes toonde. En dat is ook weer dezelfde als die één van de zeven schalen leeggoot, die eerder in Openbaring 16 genoemd worden. Dus het gaat over heel specifieke boodschappers.⟨/p> ⟨p>Het is inderdaad een boodschapper, of zo u wilt een engel, die hier aan het woord is, maar hij spreekt namens Jezus. We zullen dat trouwens drie verzen later ook zien: "Ik, Jezus, heb mijn boodschapper gezonden." Dat betekent dus dat die boodschapper spreekt namens Jezus Christus zelf, die op zijn beurt het Ikoon is van God. Hij representeert God, oftewel hij is Gods expressie. Of, zal ik het op zijn Grieks zeggen: hij is Gods Logos. Oftewel, hij is het Woord, de expressie van God. Zo wordt hij niet alleen in het Johannesevangelie genoemd, maar ook in de Openbaring. In Openbaring 19 lees je ook: "wiens naam is: Woord, Logos van God". De boodschapper spreekt dus namens Jezus, die op zijn beurt de expressie van God is. Niemand heeft ooit God gezien, maar de eniggeboren Zoon, die aan de boezem van de Vader nu is, die doet Hem kennen. Als je wilt weten wie God is: God drukt Zich uit in Hem.⟨/p> ⟨p>Waarom leg ik dat zo uit? Nou, a omdat het gewoon zo is. Het is Jezus die zijn boodschapper uitzet. Maar dan moeten we goed weten wie de Heer Jezus is: hij is Gods expressie en als zodanig de Alfa en de Omega, oftewel de Eerste en de Laatste. Je hebt de bekende Alfa, dat is eigenlijk onze A, of de Hebreeuwse Alef. En het Griekse alfabet eindigt dan met een hele grote O, een dubbele O, weet u wel. Je hebt ook een omikron, daar hadden we het geloof ik de vorige keer over, die kennen we inmiddels allemaal. Omikron. En daarvoor zeggen we altijd "o", dat is wel niet zo groot, maar daarna krijg je de omega. Nee, dat is een grapje hoor. Maar goed, de eerste en de laatste letter: de Alef en de Taw, wij zouden zeggen de A en de Z. Het idee van deze uitdrukking is dat hij het hele Woord omvat. Dat is namelijk het hele alfabet. Alles wat je spreekt, valt binnen de categorieën van het alfabet. Dat waar het mee begint en dat waar het mee eindigt, dat is heel het Woord. Nou, dat is wat hij is: hij omvat heel het alfabet, de Alef-Bet, en ja, dat is de Logos dus.⟨/p> ⟨p>Hij is de Eerste en de Laatste. Als je die uitdrukking trouwens ook naleest in Jesaja 41, 44 en 48, dan wordt dat gezegd van God. En dan zeg je: "Maar hier zegt de Heer Jezus het toch?" Jazeker, maar wie is de Heer Jezus? Hij is de representatie van God en spreekt dus ook namens God. Ja, dat blijkt altijd weer een hele lastige kwestie te zijn. Ik snap het eigenlijk niet waarom dat zo lastig is. Dat komt omdat men er een theologisch verhaal van heeft gemaakt, terwijl het in feite — om het even netjes en deftig te zeggen — semantisch is. Het is een taalkundig fenomeen. Wij spreken ook vaak metaforisch. Je ziet een beeld en dan zeg je: "Dat is Abraham Kuyper." Geen mens die zegt: "Nee joh, dat is Abraham Kuyper niet, dat is een beeld van Abraham Kuyper." Dat is beeldspraak, mensen. We spreken op deze wijze dagdagelijks en niemand doet er moeilijk over. Tenzij je theologisch geschoold bent, want dan leer je zulke dingen af. Kort door de bocht, dat mag ik natuurlijk niet zo zeggen, maar daar komt het wel op neer.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus kan zeggen: "Ik ben de Eerste en de Laatste." Waarom? Hij is inderdaad de representatie van God en daarmee ook de oorsprong en het doeleinde. God heeft geen begin, Hij is het begin. Daarom is het ook dwaas om te vragen waar God vandaan komt; Hij is het begin. Hij is het begin. En godzijdank, als je helemaal teruggaat naar de oorsprong — dat is eigenlijk ook het woord wat hier staat, de arche, dat is de oorsprong — dan zie je dat hij de oorsprong is. Waar komt alles vandaan? Ja, uit God of, zo u wilt, uit zijn Woord. Alle dingen zijn door het Woord geworden. Maar goed, hij is de Logos.⟨/p> ⟨p>En als de cirkel weer rond is, hoe zal het dan zijn? Alle dingen zijn uit Hem, zijn door Hem en ook weer tot in Hem. Dus alles eindigt daar waar het ooit is begonnen. De oorsprong is identiek aan het doeleinde. De dingen komen uit God voort en hoe dan ook, door alle aionen heen komt het weer, godzijdank, bij Hem terecht. Hij is namelijk de oorsprong én het doeleinde. Hij probeert niet het doeleinde te zijn, hij doet niet zijn best ofzo. Dat is het verhaal natuurlijk wat je altijd verteld wordt, traditioneel gezien, en daar zouden wij dan aan moeten beantwoorden. Maar hij is het doeleinde. Alle dingen, heel de schepping, vindt uiteindelijk zijn bestemming in Hem. Prijs God, zou ik zeggen. Eigenlijk is dit ook een evangelie, toch?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1880" title="Speel af vanaf 31:20">▶ 31:20⟨/button> ⟨span>Vers 14: de Zeven Geluksprekingen in Openbaring⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Gelukkig degenen die hun gewaden wassen." Dit is de zevende keer dat in het boek de Openbaring een gelukkig-prijzing voorkomt. U weet het: het wemelt in dit boek van de zeventallen. Ik ga ze nu niet eens allemaal noemen — of ik dat in een van de voorgaande 51 studies wel eens op een rijtje gezet heb, weet ik niet meer — maar het is een lange lijst, dat kan ik u wel vertellen. Eigenlijk had er nog een 52ste jaar moeten komen; ik had dit bij de 49e studie moeten zeggen, dat was een mooi moment geweest: zeven maal zeven. Maar goed, het komt dus zeven keer voor in de Openbaring.⟨/p> ⟨p>Ik vind het boeiend om ze even te noemen en te zien wie er gelukkig wordt gesproken. Persoonlijk heb ik niet zoveel met het woord 'zalig', zoals de Statenvertaling en de NBG-vertaling het weergeven. Dat woord heeft zoveel andere connotaties en associaties met bepaalde gedachtegangen en gevoelswaarden. 'Gelukkig' is zoveel beter.⟨/p> ⟨p>Laten we ze eens op een rijtje zetten. Het boek begint er al mee in hoofdstuk 1 vers 3: "Gelukkig is hij die leest en degenen die horen de woorden van de profetie en de dingen die daarin geschreven staan bewaren, want de gelegenheid is nabij." Dat is de eerste gelukkig-prijzing. Dat klinkt misschien wat vreemd, want u zegt: "Dat zijn toch zaligsprekingen?" Maar u begrijpt de gedachte die ik naar voren bracht. Lezen, horen en bewaren van de woorden van deze profetie. Wij sluiten ons daarbij aan; wij lezen het, we horen het en we bewaren het. En we weten inderdaad waarvoor het bestemd is, maar niettemin delen wij in deze gelukkig-prijzing.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 14, een heel stuk later, staat er: "En ik hoorde een stem vanuit de hemel zeggende: schrijf, gelukkig de doden die in de Heer sterven." Je zou je kunnen afvragen hoe dat kan. We hadden het er zojuist ook al over in verband met het in de gevangenis zitten: als je een gelovige bent, dan ben je in de ogen van de wereld eigenlijk een beetje gek. Je denkt op een bepaalde wijze waar men niet bij kan, en dat heet dan 'gek'. In werkelijkheid is het precies wat het woord zegt. In de Openbaring gaat het over een tijd die zo heftig is dat velen om het geloof zullen omkomen. Hier wordt echter gezegd: gelukkig zij die in de Heer sterven. Je weet wie hun Eigenaar is en wiens eigendom zij zijn. Men kan ze het leven benemen, maar de Heer weet ze straks op Zijn tijd weer te vinden en dan zegt Hij: "Opstaan!"⟨/p> ⟨p>Dat vind ik trouwens ook zo mooi: als je sterft, is de opstanding altijd nabij. Dat schoot me ter plekke te binnen. U zegt: "Dat kan toch niet? Neem Adam als voorbeeld; het duurt duizenden jaren voordat hij opstaat." Ja, maar in werkelijkheid is het zo: hij sterft, hij is uit de tijd, en vervolgens is zijn eerstvolgende bewuste moment dat hij opstaat en het bevel hoort om op te staan. Hoeveel tijd zit daartussen? In zijn beleving is dat volstrekt nabij, ook al zitten er op aarde duizenden jaren tussen. Ziet u hoe belangrijk het is om dat begrip 'nabij' scherp te krijgen en het verschil te zien tussen gelovigen en anderen?⟨/p> ⟨p>De derde keer vinden we in hoofdstuk 16, in verband met de zeven schalen: "Let op, Ik kom als een dief. Gelukkig hij die waakt en zijn kleding bewaart, opdat hij niet naakt zou wandelen en zijn schaamte zou worden gezien." Waken heeft te maken met wakker zijn, het Woord kennen en daar ook uit leven. Daar heeft de kleding altijd mee te maken: met het uiterlijk, de wandel, de werken en het leven uit geloof.⟨/p> ⟨p>Dan hoofdstuk 19. Daar staat: "En hij zei tot mij: schrijf, gelukkig zijn zij die tot de maaltijd van de bruiloft van het Lammetje zijn genodigd." Dat is weer een categorie apart. Je kunt tot het Lichaam van de Bruidegom behoren — het Hoofd bij het Lichaam — en je kunt tot de Bruid behoren. Dat zullen we straks nog zien. Daarnaast zijn er velen, in feite veel meer, die genodigd zijn tot de bruiloft. Bij een bruiloft is het een hele drukte, maar er zijn er maar twee die het bruidspaar vormen. De genodigden zijn er in veel grotere getale. Dat geldt ook hier: gelukkig zijn zij die tot de maaltijd van de bruiloft van het Lammetje zijn genodigd. Het gaat hier over de natiën die de feestvreugde zullen beleven van het nieuwe verbond dat de Heer zal sluiten met het volk Israël, de Bruid. Een nieuw huwelijksverbond.⟨/p> ⟨p>Nummer vijf gaat over de duizend jaren en de opstanding die daar pal aan voorafgaat: "Gelukkig en heilig is degene die deel heeft in de eerste opstanding." Dat zijn ook degenen over wie ik het zojuist had, die sterven. Zij zullen nog voor de duizend jaar opstaan, en dat is de eerste opstanding uit de doden. Je hebt ook een opstanding ⟨em>van⟨/em> de doden — dat wil zeggen van alle resterende doden — maar de eerste opstanding is de opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden. Degenen die daaraan deel hebben, worden hier gelukkig geprezen. Ze zijn apart gezet, het zijn 'apartelingen' die wakker zijn gebleven.⟨/p> ⟨p>De zesde keer staat in hoofdstuk 22 vers 7: "Gelukkig degene die de woorden van de profetie van deze boekrol bewaart." Dit loopt parallel met wat we in de eerste gelukkig-prijzing lazen. Je leest het, je hoort het, en waar bewaar je het? In je binnenste. Dat betekent dat je erover nadenkt, dat je de woorden memoriseert. Dat is bewaren.⟨/p> ⟨p>En dan tenslotte de tekst waar ik mee begon en waar ik nu mee eindig, de zevende vermelding: "Gelukkig degenen die hun gewaden wassen, opdat hun volmacht moge zijn bij het geboomte van het leven." Er staat hier een tegenwoordige tijd: degenen die hun gewaden ⟨em>aan het wassen zijn⟨/em>. Ik hinte er zojuist al even op: een gewaad spreekt van de buitenkant, van dat wat gezien wordt. Het gaat om de uitwerking van de dingen, oftewel de werken. Dat verzin ik niet zelf, want er staat over de Bruid dat zij in wit linnen is, en dat zijn de rechtvaardige daden van de heiligen — het heilige volk namelijk.⟨/p> ⟨p>Dus dan zie je inderdaad dat het te maken heeft met rechtvaardigheid. En ja, rechtvaardigheden hebben altijd te maken met geloof. God rekent geloof tot rechtvaardigheid. En inderdaad, dat geloof werkt dingen uit. Jacobus is daar nogal expliciet in richting de twaalf stammen: geloof werkt uit. Als er niets uitwerkt, dan is het dood.⟨/p> ⟨p>Ik zie daarin op zich trouwens geen tegenstelling met Paulus, want ook Paulus spreekt erover. Geloof heeft natuurlijk altijd werken aan het werk. Altijd. En dat zijn dan de werken van geloof waar Jacobus over spreekt. Ik moet er wel bij zeggen: in dit geval worden zij gelukkig gesproken die hun gewaden wassen. Het gaat hier over de geadresseerden in dit boek.⟨/p> ⟨p>Wie worden er geadresseerd? Dat zijn de ekklesia's. Ik zal het straks ook expliciet laten zien; over twee verzen zullen we het echt ook zo zien. Je zou het haast vergeten, maar in het begin van het boek wordt al heel uitdrukkelijk gezegd dat de woorden van deze profetie gericht, geschreven en gezonden zouden worden naar die zeven ekklesia's daar in Klein-Azië.⟨/p> ⟨p>Zij zullen daar in de dag van de Heer weer zijn. U zegt: ze waren er in het verleden al. Nou, dat zou kunnen. Maar in ieder geval zullen die ekklesia's daar in de dag van de Heer weer zijn. En dan wordt die boodschap weer volop actueel. En hoezo?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2605" title="Speel af vanaf 43:25">▶ 43:25⟨/button> ⟨span>Toegang tot het Geboomte Des Levens en de Toekomende Aionen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Gelukkig degenen die hun gewaden wassen, opdat hun volmacht moge zijn bij het geboomte van het leven. In de tekst staat dat zij recht mogen hebben, exousia. Maar exousia betekent een recht dat je verleend wordt; dat is wat wij een volmacht noemen. Je krijgt een macht, een recht toegekend, en in dit geval is die volmacht de toegang tot het geboomte van het leven. Omdat hun volmacht moge zijn bij het geboomte van het leven... dat wil zeggen dat ze daar toegang toe krijgen. Wat betekent dat dan wel? Wel, in feite wordt dat verklaard in het volgende zinsdeel: "en zij binnen mogen gaan in de poorten van de stad."⟨/p> ⟨p>Kijk, er zijn feitelijk twee categorieën mensen in verband met die geadresseerden in de dag van de Heer. De zeven ecclesia's representeren de gelovigen in die dagen. Zij die in de dag van de Heer omkomen, zullen deel hebben aan de eerste opstanding en dus een opstandingslichaam hebben. Zij zullen zich bevinden in het Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt. Maar je hebt ook een categorie die in die dag zal overleven. Dat is een heel verschil. Aan de ene kant heb je mensen die gedurende de 'uren van verzoeking', die dag van benauwdheid, de periode van de zegels maar ook in de periode van de bazuinen, in die benauwdheid en druk zullen omkomen. Als zij omkomen, dan zullen ze opstaan. Maar er is ook een categorie die wel zal overleven. Zij zullen de dood niet zien en zo de duizend jaren ingaan, maar vervolgens ook de nieuwe hemel of die laatste aion binnengaan.⟨/p> ⟨p>Als stervelingen zullen zij toegang hebben tot het geboomte van het leven. Dat is om in leven te blijven, net zoals het eerste mensenpaar ooit toegang zou hebben tot het geboomte van het leven om in leven te blijven. Ik weet het inmiddels in dit gezelschap niet meer, of iedereen tenminste al die 51 studies heeft gevolgd, maar in ieder geval hebben we bij de bespreking van de laatste aion, van die vijfde aion, gezien — en dat was theologisch gezien best een dingetje om het eufemistisch te zeggen — dat dit absoluut nog niet de volmaaktheid is waar God naartoe onderweg is. Het is nog steeds de tijd waarin Christus heerst, maar dat betekent dus ook dat de laatste vijand nog niet tenietgedaan is; dat is nog steeds de dood. De tweede dood is er nog, en we hebben gezien dat daar de volkeren op aarde zijn die nog genezing behoeven. Er zijn daar ook mensen die de stad niet zullen ingaan; buiten zijn de honden en zij die niet zullen ingaan. Het is nog niet de volmaaktheid, hoe geweldig en overtreffend die aion ook zal zijn, zelfs nog weer zoveel overtreffender dan de duizend jaren.⟨/p> ⟨p>Ik vind het zo geweldig dat je er zo over mag denken en dat God het zo voorstelt. Naar die toekomst toe, die in het boek Openbaring zo heftig begint met die hele transitie vanuit de volgende aion, wordt het vervolgens steeds overtreffender. Eerst de duizend jaren, dan krijg je de periode die daarop volgt: de aion der aionen, waar we onze laatste avonden met name op hebben gefocust. Johannes schrijft daar trouwens niet eens meer over; hij suggereert het alleen maar. Maar Paulus schrijft wél over die tijd waarin de Zoon niet langer zal heersen, maar het koninkrijk zal hebben overgedragen aan God de Vader. Dan zal God zijn alles in allen, omdat er geen dood meer is. Dat is nog weer een categorie apart waar Johannes niet eens over spreekt. Johannes schrijft alleen over die aionen waarin de Zoon en Christus zal heersen.⟨/p> ⟨p>Ik zeg dit om daarmee aan te geven dat die toekomst van God steeds grootser, heerlijker en ook steeds uitgebreider wordt, zodanig dat er uiteindelijk helemaal niemand meer ontbreekt. Allen zullen het Leven met alle hoofdletters hebben en dus ook geen stervelingen meer zijn. Men heeft dan niet eens meer toegang nodig tot het geboomte van het leven om te genezen of om niet te sterven; zelfs dat is dan niet meer aan de orde. Ze zeggen weleens: je hebt altijd weer baas boven baas, maar dat geldt ook inderdaad als het gaat over de hiërarchie van tijdperken. Het wordt steeds grootser, steeds overtreffender, steeds heerlijker en steeds omvangrijker ook.⟨/p> ⟨p>Iemand merkt op dat dit ook geldt voor de scheppingsdagen, die beginnen met water, daarna bomen en daarna dieren. Het wordt steeds groter. Zo werkt God inderdaad, absoluut. Ik stel voor dat we, aangezien het negen uur is geweest, eerst even gaan pauzeren en dat we na de pauze de draad oppakken bij vers 15.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2988" title="Speel af vanaf 49:48">▶ 49:48⟨/button> ⟨span>Vers 15: Buiten Zijn de Honden en de Tovenaars (farmacie)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We hebben nog een aantal dia’s te gaan en sowieso nog zes verzen, want we zijn aangekomen in vers 15. Het ging er hiervoor over dat degenen die gelukkig gesproken worden, volmacht en recht hebben op toegang tot het geboomte van het leven en binnen mogen gaan door de poorten van de stad. Buiten, namelijk buiten de poorten van de stad, zijn de honden, de tovenaars en de hoereerders.⟨/p> ⟨p>De term 'honden' is in dit geval niet letterlijk bedoeld. De hond is hier een aanduiding voor een onrein dier; wezens die met recht buiten horen. 'Honden' kan ook een aanduiding zijn voor onheilige vormen in het algemeen. Je leest bijvoorbeeld dat Israëlieten de natiën 'honden' noemden. De Heer Jezus Zelf zegt dat ook: "Het is niet goed om het brood van de kinderen aan de hondjes te geven." De reactie van de Kanaänitische vrouw is dan: "Ja, maar die eten toch ook van de kruimels die van de tafel vallen?" Het idee daarbij is dat de natiën degenen zijn die niet geheiligd zijn. In feite is 'hond' dan een aanduiding voor dat wat gewoon onheilig is.⟨/p> ⟨p>Dan de tovenaars. Zou het zo zijn dat er daar nog een soort occultisme is? Er staat ⟨em>farmakooi⟨/em>. Dit is direct verbonden met ons woord 'farmacie'. Het idee daarbij is dat er gebruik wordt gemaakt van allerlei chemische middelen die een betoverend effect hebben. Dat is wat de farmacie doet, of dat nu positief of negatief is. We hebben daar bij het laatste vers van Openbaring 18 al eens op ingezoomd; ik heb er destijds ook een blog aan gewijd. In Openbaring 18 lees je over Babylon, dat zich enorm verrijkt. Er staat: "Uw kooplieden waren de machthebbers van de aarde, want door uw farmacie (⟨em>farmakije⟨/em>) werden alle volkeren verleid."⟨/p> ⟨p>Het gaat daar inderdaad over de enorme handel die plaatsvindt in Babylon. De kooplieden zijn de machthebbers van de aarde en door hun farmacie werden alle volkeren verleid. Nooit eerder in de wereldgeschiedenis heeft de farmacie zo’n grote rol gespeeld in de hele wereldpolitiek en in de handel, waarbij in feite alles drijft op de handel in geneesmiddelen. Er is heel wat over te zeggen, wat ik nu niet allemaal zal doen, maar dat is wel de betekenis van het woord 'tovenaars' dat hier gebruikt wordt.⟨/p> ⟨p>Verder worden de hoereerders genoemd. Laten we nog even kijken naar dat 'buiten'; dat is buiten de poorten van de stad. Waarom zijn ze buiten? Dat kan zijn omdat ze in de tweede dood zijn en dus sowieso niet in de stad zelf komen. Of het is omdat ze deel uitmaken van de natiën op aarde die deels nog onheilig zijn. Ik wees daar voor de pauze ook al even op: in die laatste aion is men weliswaar op weg naar de volmaaktheid, en binnen de stad is het inderdaad volmaakt, maar buiten de stad op de aarde en onder de natiën mankeert er nog heel wat. Er mankeren ook nog veel mensen wat, omdat ze genezing behoeven van het geboomte van het leven.⟨/p> ⟨p>Dat is het idee: ze zijn niet in de stad. Buiten zijn de honden, de tovenaars, de hoereerders, de moordenaars, de afgodendienaars en iedereen die de leugen liefheeft en doet. Deze opsomming lijkt heel erg op de lijst die we vinden in hoofdstuk 21 vers 8, waarin staat dat hun deel is in het meer van vuur, wat de tweede dood is. In ieder geval zijn ze niet in de stad. Dat wordt heel sterk benadrukt, en dat kan verschillende redenen hebben.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3382" title="Speel af vanaf 56:22">▶ 56:22⟨/button> ⟨span>Vers 16: de Getuigenis voor de Ecclesia's in de Dag Des Heren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan vers 16: "Ik, Jezus, zond mijn boodschapper." Dat is de waarheid die we vanavond juist zo sterk hebben benadrukt. Het is de boodschapper, of de engel zo u wilt, die spreekt, maar het is Jezus die de boodschap uitspreekt via deze boodschapper. "Ik, Jezus, zond mijn boodschapper om deze dingen aan jullie te getuigen voor de Ecclesia's."⟨/p> ⟨p>Welke Ecclesia's zijn dat? Het zijn de Ecclesia's die in het begin van het boek al zo uitdrukkelijk genoemd werden; de zeven kandelaren die in hoofdstuk 2 en 3 stuk voor stuk worden aangeschreven. Het zijn de Ecclesia's die er ook zullen zijn in de dag van de Heer. We hebben daar tamelijk uitgebreid bij stilgestaan, maar het is zo belangrijk om dat te zien: deze Ecclesia's maken de dingen die in dit boek beschreven staan daadwerkelijk nog mee. Daarom staat er een stuk of vier, vijf keer in die brieven dat zij zelf de komst van de Heer zullen meemaken. Dat betekent dus dat deze Ecclesia's zich bevinden in de dag van de Heer.⟨/p> ⟨p>Dat begrijp je alleen wanneer je ziet dat Johannes werd verplaatst in de dag van de Heer en zo al deze dingen heeft gezien. Dan begrijp je ook dat dit inderdaad Ecclesia's zijn na de wegrukking van de Ecclesia, het lichaam van Christus. Zij zullen in de toekomst, gedurende de periode van de zegels en de bazuinen, dat allemaal meemaken en daarin een hele belangrijke taak vervullen. Want het is via deze Ecclesia, via het volk dat zij vertegenwoordigen, dat God Zijn koninkrijk gaat vestigen. Zij zijn dat koninkrijk van priesters.⟨/p> ⟨p>In feite is wat ik nu zeg het ABC van het boek; zo begint het al. Als je daar de boot mist, dan zul je van het boek zelf weinig verstaan. Weinig? Ik bedoel eigenlijk: zo goed als niets. Dat kan namelijk niet als je niet inziet dat dit inderdaad gaat over het volk dat bestemd is om een koninkrijk van priesters te zijn. Dan begrijp je trouwens ook meteen hoe dit boek in de kerkgeschiedenis volstrekt onbegrepen is gebleven en hoe zelfs de grootste mannen uit de kerkgeschiedenis, mannen als Calvijn en Luther, niets van het boek begrepen hebben. Daarvan beschuldig ik hen niet; dat is wat ze zelf zeiden.⟨/p> ⟨p>Hoe komt dat? Dat heeft alles te maken met het niet onderscheiden van de dingen in de Schrift. Als je niet inziet dat Jacobus, Petrus en Johannes zich richten tot de besnijdenis, dan snap je van het Nieuwe Testament echt niet veel. Omgekeerd: als je het wel begrijpt, dan openen de boeken zich als vanzelf. Dan wordt een boek als de Apocalyps werkelijk een openbaring. En ondanks het feit dat wij deze bespreking nu afsluiten met een slot, is het een openbaring. "Ik, Jezus" — dat is de naam van Hem die Zich in de vernedering richtte tot Israël, jazeker.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3637" title="Speel af vanaf 01:00:37">▶ 01:00:37⟨/button> ⟨span>De Afgehouwen Tronk van Isaï en de Schitterende Morgenster⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik ben de wortel en de verwant van David. De wortel en het geslacht van David. Hoe zegt het Grieks dat? Het ras, ⟨em>genos⟨/em>. Ons woordje genetica komt van dit woord, de genen. Ik vertaal het hier met 'verwant'. Mensen die dus bij dezelfde genengroep horen. Dat kan in verschillende perspectieven bezien worden; je kunt het heel nauw zien. In de Romeinenbrief lees je bijvoorbeeld dat Paulus over dit woord spreekt. De ene vertaling zegt dan 'mijn stamgenoten', een andere zegt 'mijn verwanten' of 'mijn familieleden', en weer anderen zeggen 'mijn volksgenoten'. Het hangt er maar vanaf hoe breed je het opvat. Wat is een verwant? Is een neef van mij een verwant? Ja, ik vind van wel. Maar is een achterneef ook een verwant? Nou, dat is al een minder nauw verband. Het hangt er ook vanaf waar je het mee vergelijkt. Want als je een achterneef vergelijkt met een Chinees, dan is die achterneef erg verwant met mij. De term is relatief, zo bedoel ik het.⟨/p> ⟨p>Maar goed, ik ben de wortel en de verwant van David. Met die 'wortel' refereert Johannes hier aan Jesaja 11. Want daar wordt gesproken over een twijg — een 'rijsje' zegt de NBG of de Statenvertaling — die zal voortkomen uit de tronk, de stronk. Die afgehouwen tronk, want een tronk is gewoon een afgehouwen stam. 'Uit de tronk van Isaï en een loot uit zijn wortels zal vrucht dragen'. Dat wordt trouwens ook aangehaald in... Nee, ik zeg hier Openbaring 15 op de dia, maar dat moet ik even corrigeren: dat moet Romeinen 15 zijn. Daar haalt Paulus dat bewuste vers aan. Dan gaat het inderdaad over die loot, over die scheut uit de wortels; de wortelscheuten. In Openbaring 5 wordt het ook genoemd. Hij is dus de verwant, de zoon van David.⟨/p> ⟨p>Maar Hij is ook die wortelscheuter. Het idee daarbij is dat de tronk van Isaï, die stamboom van David, is afgehouwen. Die hele dynastie van David is abrupt geëindigd, in feite met de ballingschap. Het huis van David heeft na Salomo een twintigtal koningen voortgebracht, en toen is de dynastie afgehouwen. Vervolgens ziet dat er hopeloos uit. Dat dácht je ook, totdat er een aantal eeuwen later uit die afgehouwen tronk, die hopeloos leek, toch een rijsje, een twijg voortkwam. En Hij is het! Hij is degene die de belofte definitief gaat vervullen: de definitieve zoon van David, de Erfgenaam op de troon van David. Hij zal zitten op de troon van zijn vader David, zo staat het in Lukas. Sorry, nu begrijp ik waarom we zeiden dat het geluid helemaal niet zo goed is; ik zit gewoon in die microfoon te blaffen. Buiten zijn de honden.⟨/p> ⟨p>Ik ben de wortel en de verwant van David. Hier wordt Hij dus... Kijk, dit is zo mooi: Hij is inderdaad het Lammetje dat geslacht is, maar Hij is ook de Leeuw van Juda. Hoezo? Uit Juda, zeker, uit de stam van Juda, maar meer specifiek uit de stronk van Isaï, de dynastie van David. Hij is die nakomeling, dat onverwachte rijsje, dat nieuwe leven dat uit de dood voortkwam. Want zo kun je het ook opvatten.⟨/p> ⟨p>Dan: de schitterende ster van de vroege morgen. Of zoals de NBG-vertaling zegt: de blinkende morgenster. Die ster heeft een naam; Venus is natuurlijk een 'zij'. Mannen komen van Mars, hoe was het ook weer? En vrouwen van Venus. Maar dat is inderdaad de morgenster. De beroemde morgenster, en wanneer blinkt die? In het donker. Vlak voordat de zon opkomt, is het op z'n allerdonkerst. En dan zie je aan de hemel, vlak voordat de zon opkomt, die lichtende ster, de schitterende ster van de vroege morgen. Die geeft dus licht als het nog donker is.⟨/p> ⟨p>Ik denk dat dit heel veelzeggend is, juist in het boek de Openbaring. Want het idee is dat de Openbaring een enorme duisternis, benauwdheid, oordelen, gerichten en zware verdrukkingen beschrijft. Dan is het donker. Maar de Zon der gerechtigheid — dat komt trouwens uit de profeet Maleachi — de Zon der gerechtigheid zal opkomen, de nacht verdrijven en een nieuwe dag doen aanbreken. Maar vlak dáárvoor zal die schitterende morgenster er al zijn. Ik denk dan vooral aan de tijd na de wegrukking, wanneer die grote verdrukking over Israël zal komen. De zon is dan nog niet opgekomen, nee, maar daar is wel al het licht van Hem die gaat komen. Dat zal wel degelijk al schijnen, al was het maar in die twee getuigen die daar op het tempelplein zullen spreken. Dat is allemaal het licht van die ster van de vroege morgen. Dat is heel veelbelovend, want in feite is het een aankondiging van de dag die aanbreekt.⟨/p> ⟨p>En wij mogen — dat is een aanduiding die we bij Paulus vinden — wij mogen stralen als lichtende sterren. Het idee daarbij is: het is nu nacht in de wereld. Wij hebben niet de taak — sommige mensen denken dat wel — om de dag te laten aanbreken of om het Koninkrijk van God vandaag te vestigen en te openbaren in de wereld. Forget it. Laat je niets wijsmaken; het is zonde van de moeite die je daaraan besteedt. Bovendien zet het je op het verkeerde been, en je zet anderen ook op het verkeerde been. Het idee is: vandaag is het donker. Wij mogen schijnen als lichtende sterren. Hoe staat dat er ook alweer in Filippenzen 2? Hoe? Namelijk door het woord van het leven hoog te houden. Het woord van het leven hooghouden; zo schijnen wij. Door het woord hoog te houden, komt daar het licht vanaf. Mensen denken vaak dat 'schijnen' betekent dat je heel netjes leeft, maar het idee is dat we het woord hoog houden. In dat woord is licht, in dat woord is leven. Dat is alles.⟨/p> ⟨p>Oké. In die donkere tijd zal die schitterende ster er zijn, als een aankondiging van de Zoon van David, de wortelscheut en de verwant van David.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4155" title="Speel af vanaf 01:09:15">▶ 01:09:15⟨/button> ⟨span>Vers 17: de Geest en de Bruid (jeruzalem) Zeggen: Kom!⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de Geest en de Bruid zeggen: kom. Bekende woorden, maar we moeten er eens wat langer bij stilstaan. Eerst: "en de Geest". Ja, de Geest zegt iets. Dat is nu juist wat geest is. Geest zie je niet – ik had het er in de auto hiernaartoe nog over. Dat je geest niet ziet, is eigenlijk nog een negatieve eigenschap; daarmee zeg je alleen wat het niet is, namelijk niet zichtbaar. Maar geest hoor je wel, dat zegt de Heer Jezus trouwens ook. Je hoort zijn geluid. Dat is met de wind ook zo: je ziet de wind niet, je ziet wel de effecten ervan, maar je hoort bovenal het geluid. Zo is het ook met de Geest. Hij doet van zich horen; de Geest spreekt. Dat is dus het Woord van God. Logisch, want er staat tot zeven keer toe in het boek Openbaring: "wie een oor heeft, laat hem horen wat de Geest zegt tot de Ecclesia's". Het zijn niet die Ecclesia's die spreken. Je hoort vaak: "onze kerk zegt dit of dat", maar de kerk hoort helemaal niets te zeggen; die hoort te zwijgen. Het is de Geest die spreekt en de Ecclesia's die luisteren. Wie een oor heeft, laat hem horen wat de Geest zegt. Dat is het Woord van God, en dat Woord zegt: kom.⟨/p> ⟨p>De Geest spreekt dus tot de Bruid en samen zeggen zij: kom. En de Bruid, wie is dat? Voor ons is dat een heel simpel antwoord, maar er is al heel wat over gesteggeld. Wie is de Bruid in de Bijbel? Sommige mannen hebben daar ook een probleem mee: wie wordt er dan de bruid? Maar Openbaring 21 is daar heel letterlijk in: "Ik zal u tonen de Bruid van het Lammetje, de Vrouw". En vervolgens werd mij getoond: de heilige stad, Jeruzalem. Daarmee is de discussie voor eens en altijd gesloten. De Bruid is Jeruzalem en datgene wat zij representeert: het volk van Israël. Dat sluit naadloos aan bij alles wat we weten uit de profeten, zoals bij Jesaja en Hosea. "Ik zal de Bruid brengen in de woestijn, ik zal daar een verbond met haar sluiten". Israël! Het volk van Israël, het volk van Jeruzalem, dat is die Bruid. Dat is waar het boek Openbaring over gaat.⟨/p> ⟨p>En de Geest en de Bruid zeggen: kom. Want wat doet een bruid anders dan wachten op de Bruidegom? Dat is een prachtig onderwerp. Men vroeg mij zojuist wat ik in de komende zomer ga doen. Nou, Bijbelstudie natuurlijk! Welk onderwerp? Ik hou me aanbevolen voor suggesties; ik heb zelf een aantal opties, maar laat het weten als u specifieke wensen heeft. Ik beloof niets, maar ik houd u op de hoogte van wat we gaan bespreken. Maar over die Bruid: dat is de clou van het hele boek Hooglied. Dat gaat vooral over de Bruid die de Bruidegom kwijt is. Heeft u het weleens zo gelezen? "Waar is mijn geliefde? Waar is de Bruidegom?" Daar zit zo’n geweldige typologie in. De Bruid is er, maar waar is de Bruidegom? Hij is verborgen, totdat hij zich op een gegeven moment laat kennen, ook weer in de woestijn. Het gaat over die Bruidegom die er wel is, maar die verborgen blijft totdat hij zich aandient. Het boek Hosea laat ook zien dat de Bruid apart gesteld wordt voordat er sprake is van gemeenschap met de Bruidegom; dat moet wachten. In ieder geval wacht de Bruid. Dat is precies zoals het hoort, want dat is wat de Geest – het Woord van God – haar ingeeft. De Geest en de Bruid zeggen: kom. De Geest doet de Bruid zeggen: kom. Hij wakkert dat verlangen aan.⟨/p> ⟨p>En "die het hoort" zegge: kom. Als je altijd denkt in termen van "alle gelovigen" – zoals mij dat van huis uit geleerd is vanuit de kerk – dan zie je de kerk van alle eeuwen, van Adam tot aan de jongste dag, als één grote groep. Dat is dan de kerk, hooguit in verschillende gestalten. Maar dan heb je geen idee dat er allerlei groepen en volkeren zijn waarmee God een specifiek plan heeft. Er is inderdaad een Bruid, maar er zijn er ook die niet tot de Bruid horen, maar die het wel horen. Dat staat hier toch? De Bruid zegt "kom", maar ook "die het hoort" zegt "kom". Dan denk ik vooral aan de genodigden van de bruiloft. Laten we de zaken eens even op een rijtje zetten. In ieder geval heb je daar de Bruidegom: Christus. En wij zeggen daarbij: wat bedoel je met "de Christus"? In ieder geval het Hoofd, maar naar mijn overtuiging is dat inclusief zijn Lichaam – een onlosmakelijke eenheid. Dan heb je de Bruid: dat is Jeruzalem en het volk dat zij vertegenwoordigt. En dan zijn er de genodigden die het horen, die de uitnodiging krijgen en die het feest straks zullen meemaken.⟨/p> ⟨p>Hoe was het ook alweer, Therese? Ja, dat was de vorige keer. De vorige keer was 21 april dat we die Bijbelstudie gaven, en dat was precies de dag dat ik met mijn geliefde Petra 30 jaar getrouwd was. Toen al dachten we aan de bijzondere tijden die op komst zijn. Op onze trouwkaart stond de tekst uit Johannes 2 vers 1: "Op de derde dag was daar een bruiloft". Dat is wat er gaat gebeuren. Op de derde dag – na twee dagen, na twee millennia. Wat gaan we dan beleven? Een heel nieuw millennium! Er is een bruiloft waarin een geweldig feest gevierd zal worden, omdat de Bruidegom die zo lang zoek en verborgen was, de Bruid eindelijk in zijn armen zal sluiten. Om het even romantisch te zeggen: daar zal inderdaad een verbond gesloten worden. Dat feest gaat gevierd worden met alle volkeren, maar het Bruidspaar staat logischerwijs centraal in dat feest. Daar gaat het hele boek Openbaring over. En wie het hoort, zegge: kom!⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4682" title="Speel af vanaf 01:18:02">▶ 01:18:02⟨/button> ⟨span>Het Water Des Levens Om Niet⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En wie dorst heeft, die kome. En die wil, neme het water des levens om niet. Dat kun je figuurlijk opvatten, dat doet de Bijbel trouwens ook hoor. In Jesaja 55 staat: "O, alle gij dorstigen, komt tot de wateren; en gij die geen geld hebt, komt, koopt en eet." Ik wil daar even een verhaal over vertellen. Ooit was mijn vader op bezoek bij een oudoom van hem, Piet van der Meer heette hij. Die man was blind en hij was toen al achtennegentig jaar oud. Hij is uiteindelijk heel oud geworden, tegen de honderd. Mijn vader wilde het bezoek graag afsluiten met een stukje uit de Bijbel en wilde zijn Bijbel pakken, maar toen bleek dat hij die in de auto had laten liggen. Hij wilde dus naar zijn auto toegaan, want die man was blind en had zelf ook geen Bijbel meer in huis. Toen vroeg Piet van der Meer aan mijn vader: "Wat wilde je dan voorlezen?" Mijn vader stond op het punt om naar zijn auto te gaan en zei: "Nou, Jesaja 55." En wat deed die man? "O, alle gij dorstigen..." Hij citeerde het hele hoofdstuk zo uit zijn hoofd. Mijn vader hoefde het helemaal niet voor te lezen; hij kon het gewoon zo reciteren.⟨/p> ⟨p>Hij vertelde toen ook hoe enorm waardevol dat was, omdat hij inmiddels al een paar jaar zo goed als blind was en in ieder geval niet meer kon lezen. Hoe waardevol het dan is om het Woord ooit als kind geleerd te hebben. Dat realiseer je je op dat moment niet, want als kind doe je dat niet voor je hobby, maar later blijkt het zo enorm waardevol te zijn dat je dat allemaal bewaard hebt in je hoofd en in je hart.⟨/p> ⟨p>Goed, ik geef toe dat dit aan de uitleg op zich nog niets toevoegt, maar kijk, dat echte water, dat levende water, is uiteraard het Woord van God. Dat zei de Heer Jezus ook tegen de Samaritaanse vrouw. En Hij zei op de laatste dag van het grote feest, het Loofhuttenfeest: "Wie dorst heeft, die kome." Het drinken van het water des levens om niet. Dit zeide Hij van de Geest die zij zouden ontvangen en die er toen nog niet was. Maar als u zegt: "Ja, maar dat is niet alleen geestelijk waar," dan klopt dat. Het is ook letterlijk waar, want even hiervoor in hetzelfde hoofdstuk, in vers 1, werd al gesproken over een stroom van levend water die hem getoond werd, met aan weerszijden het geboomte des levens. Dus ook in dat opzicht is het waar. Levend water: wie wil, die neme het water des levens om niet. Of je het nu letterlijk of figuurlijk opvat, dat maakt niet uit. Uit de troon komt levend water en dat is Zijn Woord, en dat doet ook echt leven. Het is brood des levens, het is water des levens. Overal waar het terechtkomt, daar komt leven tevoorschijn. Dat is wat het Woord van God doet. Wie wil, die neme het water des levens om niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4905" title="Speel af vanaf 01:21:45">▶ 01:21:45⟨/button> ⟨span>Vers 18-19: Waarschuwing Tegen Toevoegen aan of Afdoen van het Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik getuig aan een ieder – dat wordt hier gezegd en dat is ernst trouwens, waar ik al eerder deze avond over sprak: "Ik getuig aan een ieder die de woorden van de profetie van deze boekrol hoort: indien iemand hieraan toevoegt, God zal op hem de rampen toevoegen die in deze boekrol staan geschreven." Alsjeblieft. Dit woord zou zuiver bewaard worden en er mag niets aan toegevoegd worden.⟨/p> ⟨p>Dat vind ik een heel aparte gedachte. De Openbaring is in de grote manuscripten, zoals de Sinaïticus, de Vaticanus en de Alexandrinus, het laatste boek. Het is de afsluiting van de Bijbel, de 'Bibliotheek'. En dan wordt aan het einde verzekerd dat er niets aan dit boek toegevoegd zou worden. Dit is de afsluiting. Dat betekent dus dat deze woorden van toepassing zijn op elk boek dat claimt een toevoeging of een completering van de Bijbel te zijn. Neem bijvoorbeeld de Koran; die spreekt soms in lovende woorden over de Thora en de Bijbel, maar stelt dat de definitieve versie de Koran is. Of het Boek van Mormon – ik zeg 'Mormon', niet 'mormon'. Dat claimt ook zo’n boek te zijn, want de Bijbel zou niet compleet zijn en het Boek van Mormon is eraan toegevoegd. Terwijl nu juist aan het einde van de Bijbel heel uitdrukkelijk wordt verzekerd dat aan de woorden van dit boek niets toegevoegd mag worden. Ja, dat is erg serieus. Want wie het wel doet: "God zal op hem de rampen toevoegen die in deze boekrol staan geschreven." Waarvan akte.⟨/p> ⟨p>"En indien iemand afneemt van de woorden van de boekrol van deze profetie..." Ook dat kan. Je kunt er iets aan toevoegen omdat je denkt dat deze boekrol niet compleet is of niet afgerond zou zijn, maar je kunt er ook van afnemen. In de praktijk maakt het niet eens zo gek veel verschil; of je er nu aan toevoegt of je doet eraf, in beide gevallen neem je deze boekrol niet ernstig. Er is ook geen Bijbelboek waarop zoveel reductie is gepleegd als de Openbaring. In de loop van de studies heb ik kennisgenomen van andere commentaren en daarin lees je hoe de inhoud feitelijk wordt afgeserveerd. Men zegt dan: "Het is Joodse apokalyptiek." Dat het 'apokalypsis' is, dat weet ik, want dat is de naam van het boek. Maar met 'Joodse apokalyptiek' bedoelt men te zeggen dat het een bepaald literair genre is dat een beetje wordt aangedikt. Op die manier reduceert men het tot een menselijke stijlvorm en zegt men: "Oké, we nemen daar kennis van, het is knap geschreven." Of men noemt het een overspannen toekomstverwachting, of spreekt in termen van mythologie. Want ja, een draak en zeven koppen... dat zou dan mythologie zijn. Of astrologie. Het zijn allemaal manieren waarop men zich van dit boek probeert af te maken.⟨/p> ⟨p>Dan voeg je er niet zozeer iets aan toe, hoewel je eigen gedachten dat wel doen, maar je pleegt reductie op de tekst. Je valt dan in de categorie die de Heer noemt: "Indien iemand eraf neemt van de woorden van de boekrol van deze profetie, God zal hem zijn deel afnemen van het geboomte van het leven en van de Heilige Stad, welke beschreven zijn in deze boekrol." Oftewel: geen deel hebben aan de toekomende aionen. Dat is in feite wat er staat. Is dat wat altijd verteld wordt als de 'eeuwige verdoemenis'? Nee, natuurlijk niet. Dat is trouwens ook een vorm van toevoegen aan de woorden van de profetie. Er staat: "tot in de aionen van de aionen". Weet u wat men ervan gemaakt heeft? Ik twijfel of dat nou toedoen of afdoen is; eigenlijk vind ik het in beide categorieën passen. Men heeft er "alle eeuwigheden" van gemaakt. Daarmee doe je er echt iets van af, want het zijn woorden die in het origineel niet staan, en omgekeerd voeg je woorden toe die er niet horen. Dus strikt genomen voeg je toe én doe je af.⟨/p> ⟨p>De Bijbel spreekt hier echter heel duidelijk over: niet iedereen zal deel hebben aan die toekomende aion, integendeel zelfs. God heeft een hele schepping op het oog, maar ieder in zijn eigen rangorde. Hier wordt inderdaad een beschrijving gegeven van wie in ieder geval geen deel zullen hebben aan die toekomende aionen. En als u nu zegt: "Dat vind ik niet aardig van je dat je dat zegt", dan zeg ik: ik geef het gewoon door. Dat is wat er staat. Don't shoot the messenger. Ik ben een doorgeefluik; ik mag en moet doorgeven wat hier staat. Ik zou veel te bang zijn dat ik er anders zelf bij zou horen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5335" title="Speel af vanaf 01:28:55">▶ 01:28:55⟨/button> ⟨span>Vers 20-21: Maranatha, Genade en de Afsluiting van de Serie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij die deze dingen getuigt zegt: "Ja, Ik kom snel." Daar heb je hem weer, hè? "Mijn terugkeer" – ik zeg het nog maar eens een keer – "staat bovenaan op Gods agenda", of zo u wilt. En als Ik dan t.z.t. kom – bij de Z met een hoofdletter eigenlijk – dan kom Ik met spoed. Ik kom snel. Amen. Kom, Heere Jezus! Dat is aan de ene kant de aanzegging en aan de andere kant de bevestiging van de Geest en de bruid die het hoort. Kom! Want hier is al het wachten op gericht. We leven nu in de tijd van de verborgenheid, maar straks komt de Bruidegom. Dan gaat de hemel open, dan gaat Hij komen en dan gaat het pas echt beginnen.⟨/p> ⟨p>Ik moet u zeggen: ik vind het geweldig om nu, anno 2022, midden in deze tijd te staan. We begonnen in 2018, als ik me niet vergis. Ik weet nog wel dat we in het begin gekscherend zeiden dat ik hoopte dat we de serie nog zouden kunnen concluderen. Daarom had ik haast; er zat spoed bij, want je wilt natuurlijk het hele boek bespreken. Maar dat wij in deze tijd mogen leven... Dit is allemaal zo aanstaande. We leven in zulke spannende, boeiende tijden. Hoe belangrijk is het ook om, terwijl we weten dat de inhoud bestemd is voor de tijd van de openbaring, ons hierdoor enorm bemoedigd te weten. Maar ook om ons toegerust te weten: dit gaat er komen. En om daardoor zo alert te zijn op wat die geweldige toekomst is. Want ga nou niet denken: "Het gaat niet over ons, dus wij hebben er geen deel aan." O nee? Hij is toch ons Hoofd? Degene waar het hier allemaal over gaat: de Bruidegom, dat Lammetje, die Leeuw. Dat is toch ons Hoofd? Dus hoezo zouden wij daar niet bij betrokken zijn? Oké, wij hebben daar ook ons aandeel in; wij behoren eigenlijk tot de 'inner circle', ook al zijn wij niet het directe onderwerp van dit boek. Ik vind het van belang om daar goed bij stil te staan.⟨/p> ⟨p>En zo sluit het boek dan af: "De genade van de Heer Jezus is met allen." Nu moet ik daar wel bij zeggen – ik heb hier een plaatje van de Concordant Greek Text – dat juist in die laatste zinnen in het overschrijven zoveel is misgegaan. Juist in de zinnen waar gewaarschuwd wordt tegen afdoen en toedoen! Dat is heel opmerkelijk. Dat is ook hier het geval, want u ziet het hier misschien niet al te duidelijk, maar de Alexandrijnse manuscripten missen deze woorden. De meerderheid van de manuscripten zegt echter – en dat is de tekst die in de Concordant Version staat: "De genade van de Heer Jezus zij met al de heiligen. Amen."⟨/p> ⟨p>Kijk, deze uitspraak zou je eigenlijk bij Paulus verwachten: "De genade van de Heer Jezus met al de heiligen." Dat is ook waar, hoor, daar doe ik niets aan af. Maar dit is het origineel, wellicht omdat de meerderheid van de manuscripten dit zegt. En het gaat hier inderdaad over de komende Joden en de genade van de Heere Jezus die met dat heilige volk, al de heiligen, is. De genade. Zo sluit dus ook de Bijbel af, en daar ben ik heel erg blij mee. Het is vijf over tien, dus het is hoog tijd om deze bespreking af te sluiten. Dit was het laatste woord over de Openbaring. Nou ja, in deze bespreking dan.⟨/p>