⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding en Terugblik op het Hemelse Jeruzalem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Een hele goede avond allemaal. Ook van mijn kant hartelijk dank voor deze mooie inleiding over het licht. Inderdaad, daar gaan we ons ook vanavond mee bezighouden: met die lichtstad en haar paarlen poorten. Daar zullen we ongetwijfeld nog bij komen, want tot dusver hebben we dat nog niet bezien, hoewel we inmiddels toch al wel het een en ander ontdekt hebben over dat wat Johannes naar voren brengt over het hemelse Jeruzalem.⟨/p> ⟨p>Het is inmiddels de derde avond dat we ons bezighouden met deze specifieke stad. We zullen straks beginnen met de bespreking van vers 19 van hoofdstuk 21 en we zien wel hoe ver we komen. Ik weet in ieder geval dat dit seizoen nog twee geplande avonden telt. Het zou mooi zijn, maar ik vrees dat het een beetje te hoog gegrepen is om de bespreking van de Boekopenbaring dit seizoen nog af te sluiten. Maar we zien wel hoe dat gaat lopen. Het is het gebruik, en het lijkt mij een hele goede gewoonte, om even terug te grijpen op wat we tot dusver hebben gezien, want er zit altijd weer een verloop van een maand tussen de avonden.⟨/p> ⟨p>Wat hebben wij al gezien? Wat we tot dusver hebben ontdekt over het hemelse Jeruzalem... overigens moet ik nog even iets corrigeren. Op de aankondiging stond dat dit de 48e avond is, maar het is de 49e studie. Zeven maal zeven, jazeker! De volgende keer wordt het dus een jubelstudie. Dat zou eigenlijk een mooie afsluiting kunnen zijn, maar zoals gezegd gaat dat hem waarschijnlijk niet worden.⟨/p> ⟨p>In ieder geval hebben we al zoveel gezien over de Openbaring, de Apokalyps, van alles wat Christus onthult. De onthulling van Jezus Christus aan Johannes, zo begint hoofdstuk 1 vers 1. Johannes wordt verplaatst in de Dag van de Heer. Als het ware met een telescoop kijken we door de tijden heen; Johannes werd verplaatst naar tijdstippen die zelfs in onze dagen nog toekomstig zijn. Hij zag de afsluiting van deze aion, maar ook het wereldtijdperk dat daarna gaat volgen: de duizend jaren. Inmiddels zijn we dat in onze bespreking al gepasseerd: de grote witte troonsessie en dan hoofdstuk 21, die nieuwe, laatste en meest overtreffende aion, namelijk de Aion der Aionen. Dat wordt in de eerste verzen van hoofdstuk 21 beschreven en vanaf vers 9 volgt dan de beschrijving van dat Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt.⟨/p> ⟨p>Wat hebben we tot dusver gezien? Dit Jeruzalem wordt niet alleen hier in Openbaring 21 en 22 beschreven, maar wordt ook al aangestipt in hoofdstuk 4 van de Galatenbrief, waar Paulus spreekt over dat Jeruzalem en zegt: "Het is onze moeder." Heel eigenaardig, maar dat hebben we gezien. Ook in Hebreeën 11 – ongeacht wie de schrijver is geweest, ik vermoed Paulus hoewel zijn naam niet wordt genoemd – wordt gesproken over deze stad, waarvan de schrijver zegt dat God zelf de Ontwerper en bovendien de Bouwmeester is. Als je kennisneemt van de beschrijving zoals Openbaring 21 die uitgebreid geeft, dan begrijp je meteen waarom alleen Hij daar de Ontwerper van kan zijn. En trouwens ook de enige Bouwmeester, want dit is een stad die ons denken en voorstellingsvermogen volledig te boven gaat. Dit is totaal niet van menselijke makelij.⟨/p> ⟨p>We lezen in Hebreeën 11 ook dat Abraham, vier millennia terug, deze stad al verwachtte. Deze stad die fundamenten heeft waarvan God zelf de Ontwerper en Bouwmeester is. Hebreeën 11 wordt opgevolgd door Hebreeën 12, waar die stad opnieuw wordt genoemd en wordt gelijkgesteld met de berg Sion. Er worden daar hele bijzondere dingen over gemeld waar ik het de vorige keer over heb gehad, maar wat ik er nog even uit wil lichten, is dat de ekklesia van de eerstgeborenen daar een centrale plaats inneemt. Zo wordt dat genoemd: zij die op een of andere wijze in aanmerking komen voor de kwalificatie om een eerstgeborene te zijn.⟨/p> ⟨p>We hadden het er net in de auto nog over; wij hadden zo’n interessante reis hiernaartoe. Het duurt eigenlijk maar drie kwartier – kan die afstand niet wat groter gemaakt worden? – maar goed, we hadden het over de dingen van het Woord uiteraard, waarover anders? Het ging over Christus Jezus die de Eerstgeborene uit de doden is. Het gezelschap dat Hem volgt, hoort bij die ekklesia van eerstgeborenen. U weet dat in de Bijbel dat wat als eerste geboren wordt, of zoals de Statenvertaling dat zo mooi zegt: "al wat de baarmoeder opent", de hoogste bestemming krijgt. Dat geldt voor de eerstelingen van de oogst en het heeft allerlei toepassingen, maar in ieder geval ook op het volk dat een hemelse bestemming heeft, namelijk de ekklesia ook in onze dagen.⟨/p> ⟨p>Ik liet dit schemaatje zien van het hemelse Jeruzalem in Hebreeën 12. Daar wordt gesproken over allerlei gezelschappen. De buitenste ring is die van de myriaden, de tienduizenden engelen of boodschappers. Dan zijn er de geesten van de rechtvaardigen die tegen die tijd de volmaaktheid hebben bereikt, dat wil zeggen: zij zijn opgestaan. Dan de ekklesia van eerstgeborenen en helemaal centraal staat natuurlijk God de Rechter en Jezus de Middelaar, het Hoofd van de gemeente, van de ekklesia. Deze kringen worden allemaal genoemd in verband met de berg Sion, oftewel het hemelse Jeruzalem.⟨/p> ⟨p>Dan nog even specifiek wat we gezien hebben vanuit hoofdstuk 21. De stad heeft de heerlijkheid van God en daarmee ook de lichtglans van God, want die twee begrippen zijn synoniem. Ze is kristalhelder als diamant. Door die vergelijking met diamant kunnen we ons er enigszins een voorstelling van maken, want dat is het nut van zo’n vergelijking, maar het neemt niet weg dat het ons voorstellingsvermogen tart omdat we nauwelijks kunnen teruggrijpen op dingen die wij hier kennen. De stad heeft de eigenschappen van een kubus, maar wat blijkt? Het is een piramide. Het heeft de vorm van een piramide in die zin dat de lengte gelijk is aan de breedte en aan de hoogte. De stad is een berg waarvan de breedte, de lengte en de hoogte gelijk zijn, en vandaar dat die stad ook de berg Sion genoemd wordt; die twee begrippen zijn identiek.⟨/p> ⟨p>En dan hebben we nog iets gezien – ik had me de vorige keer even vergaloppeerd, maar dat heb ik toen ter plaatse rechtgezet omdat ik in de pauze terecht werd gecorrigeerd. Ik had verteld dat de maat die genoemd wordt voor de omtrek 12.000 stadiën is. Dat is correct.⟨/p> ⟨p>Want dat staat er gewoon, en dat is omgerekend ongeveer 2304 kilometer. Wat ik trouwens noem – wat wel een kwestie is die ik de vorige keer niet vermeld heb, maar die mij naderhand nog even is voorgelegd als een andere optie – ik ben daar nog eens een keer ingedoken en ik kom er niet helemaal uit. Dat wil zeggen: zijn die 12.000 stadiën nu de afmeting van één zijde van de stad of van de omtrek? Als je de tekst zo leest, kan het beide, en dat maakt natuurlijk een behoorlijk verschil.⟨/p> ⟨p>In het geval dat het inderdaad de omtrek van de stad is, dan betekent het dat één zijde – als we het terugrekenen – 576 kilometer is. Dat is 'klein' ten opzichte van wat ik eerder zei, maar ik zal u vertellen: het is nog altijd gigantisch groot. Want u weet het, die 2300 kilometer, dat is de afstand van hier naar Moskou – daar moet je tegenwoordig ook niet zijn natuurlijk, of is dat een te politiek statement? – of naar Casablanca. Maar als één zijde 576 kilometer is, dan is dat van hier naar Bern in Zwitserland. Eén zijde, en dan in het vierkant. Lees het maar na; ik ben er nog eens ingedoken hoe het in de grondtekst staat en beide lezingen zijn in principe mogelijk. Die 12.000 stadiën zouden de omtrek kunnen zijn, maar het zou ook één zijde kunnen zijn. Laten we het op een verrassing voor de toekomst houden. Eén ding moet duidelijk zijn: het is gigantisch. Zo enorm groots in kwalitatieve zin van het woord, maar werkelijk ook qua fysieke afmetingen ongekend.⟨/p> ⟨p>En alleen al die hoogte! Ook al is die hoogte 'maar' 576 kilometer; ik kan er niet overheen kijken. Nee, daar kun je niet overheen kijken! Zou er nog een postbode zijn? Nou, er zijn myriaden van boodschappers. Dat zijn boden, hè? En aangezien wij... dat gaan wij natuurlijk niet doen, hè? Ik bedoel, wij zijn de ekklèsia van eerstgeborenen. Dus er moet verschil zijn, toch? Ja, daar hebben we personeel voor. Zo is het!⟨/p> ⟨p>Een van de opvallende dingen is dat de opgegeven getallen telkens twaalf of een veelvoud daarvan zijn. Dat geldt voor de poorten en voor de fundamenten, en die 144 el in verband met die muur. Iedere keer is het het getal twaalf dat zo prominent aanwezig is. Tot dusver al, en dat blijft zo in de rest van de bespreking. Je struikelt over dat getal twaalf. Het is namelijk het getal van Israël, maar het is ook het getal van de heerschappij: over de dag, over het jaar, ook over de maanden. In alle opzichten stuit je daarop.⟨/p> ⟨p>Goed, dat zijn een aantal elementen die we tot dusver van deze stad hebben gezien. De stad daalt vanuit de hemel neer, dus zij bevindt zich niet op de aarde. Maar als een soort Jakobs-ladder, om het zo maar te zeggen, bevindt zij zich tussen hemel en aarde. Zij heeft vooral de heerlijkheid van God en daalt uit de hemel neer. In die zin is het ook werkelijk – en dat is precies de formulering die de Bijbel daarvoor geeft – een hemelse stad. Niet omdat het een stad in de hemel is – ja, nu nog wel – maar zij komt uit de hemel en is dus hemels van karakter.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="852" title="Speel af vanaf 14:12">▶ 14:12⟨/button> ⟨span>De Twaalf Fundamenten Versierd met Edelstenen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Oké, nou, achttien verzen hebben we tot dusver besproken en ik stel voor dat we nu gewoon weer verder gaan met de eigenlijke bespreking over de fundamenten van de muur van de stad. U weet wel dat daar op die fundamenten de namen van de twaalf apostelen geschreven waren. In dit gezelschap denken we dan altijd meteen als we zoiets lezen: 'Hé, Paulus ontbreekt zeker.' Ja, dat klopt, want het heeft namelijk alles te maken met Israël en Paulus is de apostel van de natiën, van de heidenen zo u wilt. Trouwens, aankomende zondag mag ik hier in de buurt spreken bij Eben-Haëzer en het thema zal zijn: Paulus als Romein. Dat belooft echt heel boeiend te worden; ik ben daar momenteel heel erg mee bezig. Maar ik ga nog niet uit de school klappen... Nee, nu nog niet zo klappen. Ik zou zomaar in de verleiding komen om dit als opstapje te gebruiken om daar nu al wat over te zeggen, maar dat ga ik niet doen.⟨/p> ⟨p>Maar één ding is duidelijk: die fundamenten van de stad, daarop staan geschreven de namen van de twaalf apostelen. Dat hadden we in vers 14 al gelezen. En ja, hoezo? Die muur heeft poorten die altijd open zijn. Waarom dan die muur? Het symboliseert in ieder geval de autonomie van de stad, de soevereiniteit ook. En het heeft ook een decoratieve functie. Hoezo decoratief? Nou, dat blijkt blijkbaar wel op het moment dat je je bezighoudt met het materiaal waarvan het gebouwd en gemaakt is. De fundamenten van de muur van de stad waren versierd met allerlei, eigenlijk letterlijk met elk kostbaar gesteente. Dat is opmerkelijk, want dit vertoont gelijkenissen met een bekend Bijbels fenomeen. Want als Israëls hogepriester het heiligdom inging, dan droeg hij op zijn borst een borstschild en daarop waren twaalf edelstenen geplaatst. Hij droeg trouwens ook nog op zijn schouders zes edelstenen en daarmee droeg hij dus Israël — het is zijn volk, oké — maar Israël, de twaalf stammen, droeg hij op zijn borst, op zijn hart en ook op zijn schouders. Zo ging hij het heiligdom in en zo droeg hij het volk voor het aangezicht van God. De connectie met wat we hier vinden lijkt mij duidelijk, want in feite is dit Jeruzalem hier ook een heiligdom. Het bevat geen heiligdom, het is een heiligdom, een tempel. Dat je hier weer datzelfde element en ook die edelstenen tegenkomt, hoeft in die zin natuurlijk ook niet te verbazen.⟨/p> ⟨p>Wat ik er trouwens wel even nog bij moet vermelden, is dat de namen van die stenen die nu volgen soms, of nou ja, ik schrijf hier 'vaak', maar in ieder geval op zijn minst soms onzeker zijn. Het is niet helemaal duidelijk op welk soort gesteente Johannes precies doelt. Dat komt omdat die namen door de tijden heen niet gestandaardiseerd zijn. Dat betekent bijvoorbeeld — we hebben het er al een keertje eerder over gehad — over dat jaspis. Dat is ook bij ons een edelsteen, maar het jaspis in de Bijbel waar Johannes het over heeft, is in ieder geval niet identiek aan het jaspis dat wij kennen. Want het jaspis waar Johannes het over heeft, is doorzichtig als kristal en dat is jaspis juist niet. Dus de namen zijn niet altijd gelijk en door de eeuwen heen kunnen die, afhankelijk van tijd en plaats, zomaar verplaatst zijn. Dat maakt het trouwens soms ook lastig om bijvoorbeeld de edelstenen die genoemd worden in verband met de hogepriester, die hij droeg op zijn borst en op zijn schouders, te vergelijken. In hoeverre daar connectie is of dat het helemaal identiek is, dat is buitengewoon lastig om dat met precisie te traceren. Dus met die handicap, met die barricade, daar moeten we het dan maar tot zover mee doen. Misschien dat er ooit nog eens wat meer helderheid over komt, maar Johannes neemt in ieder geval de moeite om ze aan ons te beschrijven.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: ze waren versierd met elke kostbare steen. Het eerste fundament is jaspis. Trouwens, hoe je dat moet voorstellen... daar heb je weer zoiets. Ik had het zojuist over de maten van de stad. Is dat nou 12.000 stadiën voor één zijde of is dat de omtrek? Dat is niet helemaal met zekerheid vast te stellen vanuit de tekst; het zou in principe dus beide kunnen. Dat geldt trouwens ook weer voor die fundamenten waar het hierover gaat. Het heeft twaalf fundamenten en de fundamenten van de muur waren versierd met elk kostbaar gesteente, en dan worden er twaalf van die edelstenen inderdaad genoemd. We zullen ze kort en snel doorlopen, maar een andere vraag is: hoe moet je je dat dan voorstellen? Waren dat twaalf lagen op elkaar, dus in alle vier de richtingen voor allemaal twaalf edelstenen? Of waren het twaalf fundamenten naast elkaar? Want dat zou corresponderen met die twaalf poorten en met drie poorten aan elke zijde, vier keer drie. Dat zou kunnen, dan zijn het dus fundamenten die naast elkaar lagen. De tekst zelf laat beide opties open, dus laten we het zo maar doorgeven. Dat lijkt me wel zo eerlijk.⟨/p> ⟨p>Het eerste fundament is jaspis. Daar hadden we het al over, dat blijkt overeen te komen met wat wij diamant noemen. Het was al een drietal keren eerder genoemd, alleen al in dit boek de Openbaring. Diamant, inderdaad doorzichtig. Het wordt als eerste genoemd en het gaat ook voorop qua heerlijkheid. Het eerste is dus dat jaspis, of beter, dat diamant. Ik moet er even dit bij zeggen: de namen... ik heb hier in de vertaling gewoon 'jaspis' gezegd. Waarom? Omdat dit de Griekse weergave is en daarom geven we het gewoon ook zo weer. Dat is wat wij dan met goede redenen diamant noemen, oké, maar ik kies toch voor de weergave jaspis omdat dat direct aansluit bij de wijze waarop Johannes het formuleert.⟨/p> ⟨p>Het eerste fundament is dus jaspis, het tweede saffier. Ik ben gewoon even op internet gaan struinen en heb een plaatje genomen, zodat u zich enigszins een voorstelling kunt vormen van die stenen en daarmee dus ook van die fundamenten van de stad. Hoe geweldig de heerlijkheid daarvan is! Het kenmerk trouwens van edelstenen in het algemeen — ik wil er niet teveel van zeggen want ik ben absoluut geen expert daarin, ik heb er wel zoiets van dat er hier misschien in de zaal mensen zitten die er veel meer van weten, dat weet je al gauw meer dan ik daarvan weet — maar ik heb begrepen dat het meest wezenlijke kenmerk van een edelsteen is dat het lichtdoorlatend is. Niet per se zo kristalhelder als een diamant, maar dan toch in elk geval lichtdoorlatend. En dat is dus niet zomaar gewoon een tegel, want die laat geen licht door.⟨/p> ⟨p>Oké, het tweede is saffier. Het derde is chalcedon, wat we trouwens ook als plaatsnaam kennen van het Concilie van Chalcedon. Het vierde is smaragd, en dat dat groen is, dat wisten we al, want dat is ook de bijnaam: smaragdgroen van deze prachtige edelstenen. Het vijfde is sardoniks. Je ziet ook trouwens dat die namen vrijwel directe transliteraties zijn van de Griekse tekst. Sardoniks dus. Het zesde is sardius, dat is deze rode, roodachtige steen. Het zevende is het prachtige chrysoliet, het achtste beryl en het negende topaas. Het zou toch wel heel boeiend zijn als daar iemand nog eens een keertje wat meer in detail zou spreken over de aard en ook de typologische betekenis van die edelstenen.⟨/p> ⟨p>Want daar moet veel meer in zitten dan dat ik nu zou kunnen zeggen. Alles in de natuur, alles in de schepping is bedacht en gemaakt door God zelf. En daar gaat een sprake van uit. En als Hij twaalf tekens in de sterren stelt, dan heeft dat een betekenis. Dan gaat daar een sprake van uit. En als Hij twaalf edelstenen uitkiest, dan is dat niet zomaar. Dan heeft elk van die stenen, met de kenmerken van dat gesteente en de kleuren, het heeft allemaal betekenis. Op voorhand zeg ik dat al.⟨/p> ⟨p>Maar een andere vraag is: welke betekenis dan? Nou, dat parkeren we dan voor een gelegenheid en voor iemand die daar veel meer over kan melden. Het negende topaas, het tiende chrysopraas. Het elfde hyacint, die ik tot dusver eigenlijk vooral ken als bloemennaam. En dan het twaalfde... Maar die kennen we: amethist. Hij komt niet zo heel erg helder uit de verf op dit scherm, maar nog niet zo lang geleden zag ik dat ook bij iemand thuis. Ik weet hoe zo'n steen met dat amethist prachtig is.⟨/p> ⟨p>En dit zijn die twaalf edelstenen waarvan Johannes zegt dat elk van de fundamenten die kenmerken heeft en van dat gesteente gevormd en gemaakt is. Dat zijn de fundamenten, en vervolgens wordt er gesproken over iets wat ook heel opmerkelijk is.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1651" title="Speel af vanaf 27:31">▶ 27:31⟨/button> ⟨span>De Twaalf Poorten van Parels⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de twaalf poorten waren twaalf parels. En daarvan zou je zeggen: dat kan toch niet? Want op aarde, of moet ik zeggen in de zee, zijn parels gevormd uit schelpen, mossels of slakken. Die zijn dan hooguit een paar centimeter groot. Maar u weet inmiddels iets over de omvang en de maten van deze poorten en van de fundamenten; dat is niet een paar centimeter. Nee, deze twaalf poorten waren twaalf parels, of ze waren van parelmoer, ook prachtig.⟨/p> ⟨p>In de Bijbel is de parel synoniem met dat wat buitengewoon kostbaar en eigenlijk onbetaalbaar is. Je leest in Mattheüs 13 over een koopman die een parel vond en hij verkocht alles wat hij had om die ene parel te kopen; dat geeft wel aan hoe buitengewoon kostbaar zij is. Trouwens, daar is die parel ook een type van het koninkrijk dat verborgen is. In datzelfde verband lees je over iemand die een schat in de akker vond. Het koninkrijk wordt dan vergeleken met een schat in de akker. Wat deed de man die dat vond? Hij kocht de hele akker. In een andere gelijkenis werd al uitgelegd dat de akker de wereld is en die schat, dat is Israël. Dat is een aardige beeldspraak in dit verband, want het gaat om de bruid.⟨/p> ⟨p>We hebben het nu over de bruid. De bruiloft vond plaats gedurende de duizend jaren, en na de duizend jaren heet zij nog steeds de bruid. Na vijftig jaar huwelijk is dat soms ook nog zo... Maar ziet u, even terugkomend op die schat: de Heer koopt de hele akker. Hij gaat af op Israël, maar dat volk wil Hem niet hebben. En wat doet Hij? Hij koopt de hele akker, Hij koopt de hele wereld. Wat mij betreft is dit weer een schitterende aanwijzing voor de prijs die betaald is voor deze wereld. Het gaat Hem om die schat, maar Hij koopt de hele wereld. De hele wereld is gekocht en betaald.⟨/p> ⟨p>We kunnen tegen iedereen zeggen: "Die hele akker, de hele wereld, jij bent van Hem. Je bent gekocht en betaald." Hoe was het ook alweer? Ik ben reformatorisch groot geworden. Wat is uw enige troost, beide in leven en sterven? Dat ik niet van mijzelf ben, maar het eigendom ben van Hem. Kan ik dat zomaar tegen iedereen zeggen? Ja hoor, dat kan ik tegen iedereen zeggen. Je bent het eigendom van Hem. Hoezo? Nou, je bent gekocht en betaald. Dat heeft dus niets te maken met jouw waardigheid of onwaardigheid; het heeft er helemaal niets mee te maken. Het heeft te maken met de prijs die Hij betaald heeft.⟨/p> ⟨p>Zo zit het dus met die parels. Maar hier op aarde is een parel, zoals gezegd, hooguit een paar centimeter groot. In vers 21 van hoofdstuk 21 lees je echter: "Elk van de poorten was respectievelijk vanuit één parel." Dat is dus echt hemels, want hier op aarde vinden we zoiets niet. Een rijk man zou zijn hele vermogen kunnen spenderen om één parel van dit formaat te kopen, maar hier is elke poort uit één parel gevormd. Vraag me niet hoe. God Zelf is de Ontwerper en de Bouwmeester, dus laat dat maar aan Hem over. Dat is mijn zorg helemaal niet. Ik bedoel, als Hij het voor elkaar krijgt om in de natuur zulke kleine parels te maken, dacht u nou werkelijk dat Hij niet in staat is om zulke grote parels te maken? Natuurlijk wel. De vraag stellen is haar beantwoorden. We hebben het over God. Zou er voor Hem iets te wonderlijk zijn? Kijk om je heen naar de natuur en je weet: voor Hem is niets onmogelijk.⟨/p> ⟨p>Dit is dus een onvoorstelbare heerlijkheid. Dat is waar we eigenlijk iedere keer bij stilstaan als we het hebben over dat hemelse Jeruzalem. Ik schreef het vanmorgen nog even in de aankondiging op Facebook: als we het hebben over deze stad, dan is het soms zo moeilijk om je daar een voorstelling van te vormen. Een stad van deze gigantische omvang die uit de hemel neerdaalt... alles wat ervan gezegd wordt, tart ons voorstellingsvermogen. Daarom vind ik het zo belangrijk om gewoon de tekst te lezen, zo dicht mogelijk bij de Schrift. Gewoon zoals het staat opgetekend, zodat ik lees wat er staat en hoor wat er gezegd wordt in het Woord. Zo neem ik het aan. Of ik het me dan kan voorstellen? Soms enigszins, maar dat maakt me niet uit. Eén ding is mij wel kristalhelder geworden: namelijk dat deze stad zo overtreffend in heerlijkheid is. We gaan verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2049" title="Speel af vanaf 34:09">▶ 34:09⟨/button> ⟨span>Het Plein van de Stad als Doorschijnend Glas⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vers 21 zegt: "En het plein van de stad was helder als doorschijnend glas." Opnieuw dat aspect van doorschijnendheid, weer dat kenmerk van edelgesteente. Maar goed, hier wordt het vergeleken met glas; vandaar die omschrijving "als doorschijnend glas".⟨/p> ⟨p>Het woord "plein" is trouwens een heel interessant woord. Het Griekse woord is ⟨em>plateia⟨/em> en dat is direct verwant aan het Franse woord ⟨em>plateau⟨/em>, maar ook aan ons woord "plat". Ik weet het, ik heb mijn hobby als amateur – de etymologie. Ik vind het razend interessant om altijd te kijken naar de oorsprong van woorden. Het blijkt dat ons woord "plat" eigenlijk helemaal niet zo plat is. Het gaat helemaal terug op ⟨em>plateia⟨/em>, net als het Engelse ⟨em>place⟨/em>. Maar ook ons woord "plein" komt daar vandaan; kijkt u maar in een etymologisch woordenboek. Ons woord plein komt uiteindelijk – via via via – van dat ⟨em>plateia⟨/em>. Dat is de oorsprong.⟨/p> ⟨p>Letterlijk betekent ⟨em>plateia⟨/em> trouwens "breed". Dat is ook wat wordt uitgedrukt bij een plein, al kan het eventueel ook een hoofdstraat zijn. Dat wordt ook wel zo voorgesteld, want zo ging dat bij antieke steden sowieso. Dat was in de oudheid zo en je hebt nu nog steeds van die steden waarbij een grote hoofdstraat rechtstreeks naar het centrum toe gaat. Zo'n straat is inderdaad heel breed en wellicht dat dat ook in aanmerking komt om ⟨em>plateia⟨/em> genoemd te worden.⟨/p> ⟨p>Het wordt trouwens – en dit is heel interessant – ook gebruikt in hoofdstuk 11. Dan lees je over het Jeruzalem, maar dan gaat het echt over het aardse Jeruzalem. Er staat dat het de stad is alwaar onze Heer ook gekruisigd is. Nou, dat kan maar één stad zijn; de geografische aanduiding is volstrekt helder. In die stad zullen straks 1260 dagen twee getuigen optreden. Na die periode van 42 maanden, die 1260 dagen, worden ze gedood. Dan liggen hun lijken drieënhalve dag op het plein van de stad. Daar staat weer dat woord ⟨em>plateia⟨/em>. De eerste plek waar je dan inderdaad aan denkt, is aan het plein. En wat is nou hét plein in Jeruzalem? Dan bedoel ik niet in Den Haag, maar het plein in Jeruzalem: gewoon het Tempelplein natuurlijk. Dat is niet zomaar een plein, dat is het plein. Daar wordt diezelfde aanduiding gebruikt.⟨/p> ⟨p>Dat gaat natuurlijk over het Jeruzalem van, laat ik zeggen, over een paar jaar. Daar zullen inderdaad twee mannen gaan getuigen en zo zal het met hen aflopen. Al moet ik er trouwens bij zeggen – want ik zeg nu wel "zo gaat het met hen aflopen" – dat dit eigenlijk helemaal geen afloop is. Want na die drieënhalve dag staan ze op! Ja, we gaan nog wonderlijke dingen meemaken, hoor. We zeggen nu weleens dat we in bijzondere tijden leven, maar maak je borst maar nat, denk ik weleens.⟨/p> ⟨p>In onze tekst in hoofdstuk 21 gaat het ook over het plein van de stad. Dat bevindt zich in het centrum. Als we straks – ik weet niet of we er vandaag aan toekomen – in hoofdstuk 22 vers 2 zijn, dan wordt dat plein weer genoemd en dan gaat het echt over het centrum. Het plein in het centrum van de stad waar ook het geboomte van leven zich bevindt. Maar daar komen we vanzelf over te spreken. Het plein van de stad was dus helder als doorschijnend glas.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2310" title="Speel af vanaf 38:30">▶ 38:30⟨/button> ⟨span>De Almachtige en het Lam Zijn Haar Tempel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er: "En een tempel nam ik in haar niet waar." Nou, dat is wel opmerkelijk voor Jeruzalem. Want als er één kenmerk is van de stad Jeruzalem, dan is het wel dat het de heilige stad is. Waarom? Omdat het de plaats is waar de tempel staat. Het is zelfs zo, terwijl ik het zeg realiseer ik me dat het vaak "de plaats" wordt genoemd. Jeruzalem wordt heel vaak de plaats genoemd omdat dat de plaats is waar de tempel gezet is en de plaats waar God Zijn naam zou doen wonen: Hamakom. In het westen hebben we ook zo’n Hamakom en dat noemen we dan Mokum. Daarom zeggen ze ook dat Amsterdam het Jeruzalem van het westen is – niet Rotterdam, maar Amsterdam.⟨/p> ⟨p>Je zou kunnen zeggen dat er nu geen tempel is. Ja, er staat nu een heiligdom, een islamitisch heiligdom, laten we het daarop houden. Maar straks gaat er weer een tempel komen; die zal binnen afzienbare tijd gebouwd worden. Die tempel gaat trouwens ook weer verwoest worden. En dan komt er in het Millennium – het wordt lastig als ik zeg het "nieuwe" Jeruzalem, want dan stelt u de vraag: welk nieuw? – maar in het Millennium zal er weer een hersteld en herbouwd Jeruzalem zijn, en daar zal ook een tempel zijn. Sterker nog, van die tempel in dat aardse Jeruzalem in het Millennium wordt een uiterst uitgebreide beschrijving gegeven in Ezechiël 40 tot en met 44. Vijf hoofdstukken lang wordt er een beschrijving gegeven over die stad. Wij vinden de beschrijving van dit hemelse Jeruzalem misschien al uitgebreid, maar dat haalt het niet bij de beschrijving in Ezechiël.⟨/p> ⟨p>Waarom is dat zo bijzonder? Omdat dát Jeruzalem een tempel heeft. En wat voor een tempel! De tempel die daar beschreven wordt, is nog nooit gebouwd. Vandaar ook dat we weten dat die tempel nog gaat komen. De hele setting wijst daarop; het is profetisch en gaat over de Messiaanse tijd. Uit die tempel zal trouwens ook een rivier ontstaan, waardoor de Dode Zee een levende zee gaat worden. Maar goed, dat is het Jeruzalem in het Millennium hier op aarde. Daar zal wel degelijk een tempel zijn. Ik wijs hier op Ezechiël 40 tot 44, maar ook op Jesaja 2 en Micha 4; er zijn nog heel wat meer plaatsen waar gesproken wordt over de berg des Heren en dat alle volkeren jaarlijks als pelgrims zullen optrekken naar Jeruzalem, de hoofdstad van de wereld. Men zal daar in Jeruzalem onderwezen worden vanuit Hamakom over de wegen van God.⟨/p> ⟨p>Maar dat is het Millennium. Nu praten we over nog weer een aion verder. Ik had het net over een telescoop; we kijken heel ver weg. En in die stad die vanuit de hemel neerdaalt, daarvan zegt Johannes: "Een tempel nam ik in haar niet waar." Hij heeft er kennelijk wel naar gezocht, maar het is opvallend en eigenaardig: notabene in zo’n geweldig Jeruzalem nam hij geen tempel waar. Dat wordt echter ook meteen gemotiveerd, want de Heere God, de Almachtige – de Pantocrator – is haar tempel, en het Lammetje.⟨/p> ⟨p>Dat Lammetje hoort ook thuis in een tempel, nietwaar? Een Lammetje dat geslacht is. De meeste mensen denken bij een offer alleen aan het slachten, maar dat is niet zo. Het offer is niet slechts een geslacht lammetje; het offer is wanneer het geslachten lammetje naar boven opstijgt. Het verrijst, het rijst op. Dat is het offer. Vandaar ook het beeld van het Lammetje dat staat als geslacht; dat is het volledige beeld van dood en opstanding. De Heere God, de Almachtige, is haar tempel, en daarmee is de stad dat zelf ook. De heerlijkheid van Jeruzalem is in haar totaliteit de heerlijkheid van God. Die stad is zelf feitelijk een heiligdom. Het is niet zo dat er ín de stad een heiligdom is, nee, de stad zélf is een heiligdom. Het is het heilige der heiligen, en daarom zie je al die edelstenen, dat licht en die goddelijke glorie die eigenlijk voor geen mens hier op aarde is weggelegd. Wanneer de beschrijving wordt gegeven van het heilige der heiligen, dan weten we dat daar normaal gesproken geen mens kwam. Nooit. Alleen de hogepriester kwam daar eens per jaar, maar we weten waar dat een beeld van is. Wanneer hij het heilige der heiligen binnengaat, dan is dat een beeld van de echte hemelse heerlijkheid. Nog iets.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2676" title="Speel af vanaf 44:36">▶ 44:36⟨/button> ⟨span>De Stad Heeft Zon Noch Maan Nodig⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vers 23 zegt: "En de stad heeft van de zon niet nodig." Zo staat het er letterlijk: ze heeft van de zon niet nodig, noch van de maan, opdat die haar zouden beschijnen. We moeten hier even goed opletten, want het is echt van belang voor de komende verzen en voor de passage die nog gaat volgen om dit even heel scherp te krijgen. Er is namelijk een groot verschil tussen de stad die hier beschreven wordt en de situatie op de aarde waar de natiën zich bevinden. Dat wordt vanzelf wel duidelijk, maar hier wordt van de stad gezegd dat ze de zon niet nodig heeft. Dat wordt niet van de aarde gezegd. Er staat hier trouwens zelfs niet eens dat de stad geen zon hééft; er staat dat ze het niet nódig heeft.⟨/p> ⟨p>U zegt misschien: "Ah, u legt hier op elke slak een korreltje zout." Maar het is buitengewoon belangrijk om dit even scherp te krijgen, want we zullen er straks op stuiten dat er wel degelijk nog sprake is van tijdsperioden, van maanden. En als ik zeg "een maand", dan is een maand een maancyclus. Dat betekent dus dat die maan er wel degelijk nog is. We zullen straks trouwens nog een sterkere aanwijzing vinden dat er op de aarde nog wel degelijk sprake is van zon en maan. Maar de stad heeft de zon noch de maan nodig opdat die haar zouden beschijnen. Waarom niet? Wel, de stad heeft geen tempel; de stad ís een tempel. Ze heeft geen zon of maan nodig omdat de heerlijkheid van God haar verlicht.⟨/p> ⟨p>Dit is trouwens ook weer een mooie aanwijzing van wat we al eerder hebben gezien: dat heerlijkheid en licht min of meer synonieme begrippen zijn. Heerlijkheid is licht. De heerlijkheid van God verlicht haar en haar lamp is het Lammetje. In het Nederlands klinkt dat helemaal aardig: lamp, Lammetje. Het heeft etymologisch niets met elkaar te maken, hoor, maar het klinkt wel mooi. Het idee erachter is echter opvallend als je daarover doordenkt: via een lamp schijnt het licht, en die lamp, dat is het Lammetje. Hoe kennen wij het licht van God anders dan via de lamp, namelijk het Lammetje, oftewel de Heer Jezus Christus, de Zoon van God?⟨/p> ⟨p>In Hebreeën 1 wordt gezegd dat God eertijds vele malen en op vele wijzen heeft gesproken tot de vaderen, maar nu in de laatste dagen spreekt Hij door de Zoon. En dan wordt er van Hem gezegd — als een van de eerste dingen — dat Hij de afstraling is van Gods heerlijkheid. Gods heerlijkheid en afstraling staan daar weer in die connectie. Als Gods heerlijkheid gezien wordt, dan is dat via Hem; Hij is die afstraling. Ik noem er nog één, 2 Korinthiërs 4 vers 6, waar Paulus zijn bediening samenvat en zegt: "tot verlichting van de kennis van de heerlijkheid van God in Jezus Christus' aangezicht." Hoe kennen wij de heerlijkheid van God? God is de Onzienlijke, maar toch kennen wij Zijn heerlijkheid omdat die afstraalt van het aangezicht van Christus. Hij is de onwaarneembare, onzienlijke God, maar Christus Jezus is Zijn icoon en Zijn afstraling. Of, in termen van Openbaring 21: Hij is de lamp die het licht van God verspreidt. Het licht van God komt per definitie via Hem. Dat is een hele belangrijke, essentiële waarheid. Hij is Gods icoon.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2982" title="Speel af vanaf 49:42">▶ 49:42⟨/button> ⟨span>De Natiën Zullen Wandelen in Haar Licht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we dit nog bespreken voordat we gaan pauzeren. In vers 24 staat namelijk dit: "En de natiën zullen wandelen door haar licht." Het gaat hier dus over de natiën op aarde. Dat blijkt ook uit het vervolg van deze zin. Want behalve het licht van zon en maan op aarde – wat we in het volgende vers gaan zien – zal ook de aarde, zullen de natiën, beschenen worden door het licht van het hemelse Jeruzalem. Terwijl wij hier op aarde nu nog slechts... ja, we weten niet beter en we zijn al lang blij als de zon schijnt. Maar straks, op die nieuwe aarde, is daar bovendien die stad die uit de hemel neerdaalt met dat gigantische formaat. En die stad geeft licht.⟨/p> ⟨p>Dat licht is er zowel fysiek als geestelijk. Over dat fysieke aspect hadden we het net al even. De stad heeft de heerlijkheid Gods en ze heeft geen zon en maan nodig, want de stad geeft zelf licht. Omdat ze doorzichtig en doorschijnend is, als edelgesteente, laat ze dat licht ook door. En de natiën op aarde zullen dat licht ook tot zich nemen. Ik ga dat na de pauze nog verder bewijzen, maar ik geef nu alvast een aanzetje: de natiën op aarde zullen inderdaad het licht van zon en maan hebben, maar ook het licht van het hemelse Jeruzalem. Ze zullen wandelen bij het licht van die stad, ook in geestelijk opzicht natuurlijk. Want in feite is die stad de heerlijkheid van God zelf.⟨/p> ⟨p>Wolter zei in de inleiding al iets over licht en hij citeerde Efeze 5. In Efeze 5 vers 13 – dat heb je daar niet geciteerd, maar bij dezen dan – staat een hele mooie definitie van wat licht is. Die moet u eigenlijk onthouden; nou ja, ik moet niks, maar ik kan het u aanraden. Wat is licht? Er staat: "Al wat openbaar maakt, is licht." Het aardige van die definitie is dat deze in alle opzichten geldt, ook fysiek. Wat is licht? Dat is wat openbaar maakt. Als het donker is en je doet het licht aan, wordt ineens alles openbaar. In geestelijk opzicht is dat precies zo. Als je ergens licht op krijgt, dan wordt iets wat je eerst niet zag openbaar. Ineens zie je het wel. Hoe komt dat? Omdat het licht gaat schijnen. Dan gaat er een lichtje op; ik kan dat zo uitbeelden met zo'n lampje dat gaat branden. Dat is wat licht is: al wat openbaar maakt.⟨/p> ⟨p>Zowel fysiek als geestelijk is dat echt waar, en daarom is het zo'n prachtige definitie. De natiën zullen bij haar licht wandelen. Of het nu fysiek opvalt – het feit dat die stad daadwerkelijk licht geeft – of geestelijk: die stad is feitelijk de hoofdstad. Kunt u het zich voorstellen? De hele volkerenwereld zal bij dat licht wandelen, en bij alles wat die stad te melden heeft, omdat er vanuit die stad ook gesproken zal worden.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: "En de koningen van de aarde brengen hun heerlijkheid in haar." Weet u wat, omdat we anders niet aan de pauze toekomen, stel ik voor dat we nu eventjes stoppen. Daar gaan we straks mee verder. Dan wordt ook duidelijk hoe dat zit met die natiën op aarde, want het verschil tussen de stad en de situatie op aarde is ontzettend markant en dat mag ons niet ontgaan. Oké, laten we eerst even... Er is nog genoeg te bespreken, dus ik stel voor dat we inderdaad maar weer verder gaan na de onderbreking. Het is erg gezellig en ook nog eens erg lekker allemaal in de pauze. Hartelijk dank, bruidspaar!⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3271" title="Speel af vanaf 54:31">▶ 54:31⟨/button> ⟨span>De Koningen van de Aarde Brengen Hun Heerlijkheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan de draad weer oppakken waar we hem voor de pauze hebben losgelaten. Dat ging over die natiën. Ik heb dat nog eventjes beklemtoond en na de pauze zal dat vooral de rode draad zijn: het grote verschil aan de ene kant tussen de situatie van die stad die uit de hemel neerdaalt en aan de andere kant de situatie hier op aarde met de volkeren, oftewel de natiën.⟨/p> ⟨p>Dat begint vooral aan het licht te komen bij vers 24, waar we waren gebleven. Daar lezen we over de natiën – waar we het dus vlak voor de pauze over hadden – en dat de natiën zullen wandelen door haar licht, letterlijk en figuurlijk, fysiek en geestelijk. En de koningen van de aarde brengen hun heerlijkheid in haar. Hun heerlijkheid is ook de heerlijkheid van de natiën; dat zullen we straks ook wel zien. Maar let er trouwens op dat de koningen van de aarde tot die stad komen, waarna je vervolgens de vraag zou kunnen stellen: hoe komen ze daar dan in? Want die stad daalt neer. Ik kan die vraag wel stellen, maar ik kan hem niet beantwoorden. Wat wel gezegd wordt, is dat de koningen van de aarde hun heerlijkheid en ook de heerlijkheid van de natiën in haar brengen.⟨/p> ⟨p>De identiteit van deze koningen wordt hier niet direct genoemd, maar eerder en later wel. Er wordt heel wat over gesproken dat het volk van koningen en priesters Israël is. Zo worden ze trouwens genoemd in hoofdstuk 22, waar we misschien straks nog aan toekomen (maar dat denk ik eigenlijk niet meer), en in hoofdstuk 20 werd het ook al genoemd: zij zullen als koningen heersen en als priesters gedurende die duizend jaren. Dat is het millennium waar het daar over gaat. En ja, er komt maar één volk voor in aanmerking, natuurlijk. Wat had God gezegd daar bij de berg Sinaï? 'Uit alle volken van de aarde zijn jullie Mij een volk ten eigendom, om voor Mij een koninkrijk van priesters te zijn.' Dit zijn de woorden die je tot de Israëlieten zult spreken. Er is geen hogere wiskunde voor nodig om te begrijpen dat dit koninklijke woord, die koningen, betekent dat de wereld op aarde in die aeon wordt geregeerd door koningen uit Israëlitische huizen.⟨/p> ⟨p>Enfin, die brengen hun heerlijkheid in haar en ik denk dan inderdaad vooral aan de vraag: wat is de heerlijkheid van de natiën? Dat zijn hun grootste schatten, toch? Dan denk ik in de eerste plaats aan cultuur, maar ook aan eerbetoon aan die stad. Het is een eer om daar je heerlijkheid te mogen etaleren. Zo wordt dat beschreven: die koningen van de aarde brengen hun heerlijkheid in haar. En dan vers 25: 'En de poorten van haar zullen geenszins gesloten worden des daags – hm? des daags – want daar zal geen nacht zijn.' Wacht even, dat is vreemd. Dat er in die stad geen nacht is, ja, dat is duidelijk. Want daar is namelijk altijd licht. We hebben de zon en de maan niet nodig, want God Zelf is haar licht. Ja, maar hoezo dan 'des daags'? Dat gaat dus over de situatie op aarde. In de hemelse stad is geen nacht, maar op aarde nog wel. Vandaar dus 'des daags'.⟨/p> ⟨p>Ik verwijs naar Jesaja 60, daar moet u maar eens naar kijken. Want daar vinden we weliswaar een beschrijving van het millennium, maar de connectie en de parallellen tussen de komende aeon en de aeon die daarop zal volgen, zijn echt opmerkelijk. Iedere keer opnieuw – ik zal het straks ook nog eventjes aanwijzen – zullen we zien dat die laatste aeon, de aeon der aeonen, echt overtreffend is. Iedere keer overtreft zij nog weer de heerlijkheid van het millennium. Dat is een van de meest opvallende dingen in de hele beschrijving van Openbaring 21 en 22: wat we weten over de nieuwe aarde en over die stad die uit de hemel neerdaalt, is nog grootser en heerlijker – voor zover je dacht dat dat zou kunnen – dan de heerlijkheid van het millennium waarmee de oude wereld wordt afgesloten. Dat is de grote sabbat van deze wereld, het zevende millennium.⟨/p> ⟨p>In vers 26 vinden we eigenlijk een herhaling van wat we in vers 24 ook al aangestipt zagen: 'En de heerlijkheid en de eer van de natiën zullen zij tot in haar brengen.' Zij, de natiën, maar dan via hun koningen. Het lijkt mij hier toch heel duidelijk. Je hebt de stad, die hemelse stad, die bij gelegenheid bezocht wordt door koningen. En wat doen die? Wel, de heerlijkheid – ongeacht wat dat dan ook zijn moge, maar hier staat de heerlijkheid en de eer van de natiën. De grootste, de heerlijkste, de rijkste en de mooiste dingen die de natiën maar te bieden hebben, die worden daar gebracht. Dat betekent dus dat hier aan de ene kant sprake is van de natiën hier op aarde. Trouwens, het woord 'natiën' geeft aan dat er daar op aarde dus ook nog steeds volkeren zijn.⟨/p> ⟨p>Inmiddels is dat voor ons al geen verrassing meer natuurlijk, want we hebben eigenlijk al voordat we de bespreking begonnen van hoofdstuk 21, bij vers 1, daar gewoon twee of drie avonden aan gewijd. Waarom? Omdat Johannes begint met de mededeling: 'Ik zag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.' Wat blijkt, is dat wat Johannes dan zegt en uitvoerig gaat beschrijven, voortbouwt op en refereert aan wat we in Jesaja al vinden. Dat is de eerste mededeling. Jesaja 65, Jesaja 66 en 2 Petrus 3 spreken al over die nieuwe hemel en de nieuwe aarde. En daar vonden we inderdaad dat hoe groots de heerlijkheid ook is, er nog steeds sprake is van stervelingen en ook van verschillende volkeren. Er is ook nog sprake van voortplanting, de volgende geslachten, et cetera.⟨/p> ⟨p>Er is trouwens één vers waar gesproken wordt over de aeon der aeonen, in Efeziërs 3 vers 21. Wat staat daar? Dat gaat over die meest overtreffende aeon, de laatste, de grootste, de heerlijkste. Paulus zegt daar: 'Hem zij de heerlijkheid... tot in al de generaties van de aeon der aeonen.' Dan weten we over die aeon der aeonen twee dingen. Ten eerste dat die aeon der aeonen de meest overtreffende is, want dat is wat die uitdrukking betekent. En we weten dan nog iets: daarin, in die aeon der aeonen, zijn nog steeds generaties. De ene generatie volgt de andere op of er komen steeds weer nieuwe generaties bij. Eigenlijk moet ik het zo zeggen, want de dood wordt teruggedrongen. En dat gaan we ook nu nog zien.⟨/p> ⟨p>Maar hier is vers 26 dus glashelder. Alles in deze tekst is glashelder. Namelijk de situatie aan de ene kant van de heerlijkheid en de eer van de natiën; die zal geweldig zijn, maar ze is onderscheiden van de heerlijkheid van de stad. En niet iedereen komt daar zomaar in die stad. Laten we verder lezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3832" title="Speel af vanaf 01:03:52">▶ 01:03:52⟨/button> ⟨span>Toegang Uitsluitend voor Wie Geschreven Staan in de Boekrol⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 27 staat: "En in haar zal niet binnenkomen enig ongewijd ding en wie gruwel en leugen doet." Als je dit gewoon leest — ⟨em>straightforward reading⟨/em> noemen ze dat ook — zoals het zich aandient, dan betekent dat dus dat er buiten die stad nog steeds ongewijde dingen, gruwel en leugen zijn. Oké, het wordt onderdrukt, dat is waar, maar het is er nog wel. Zo’n zin heeft geen enkele betekenis als er daarbuiten helemaal geen gruwel, ongewijd ding of leugen meer zou zijn. Dan zou deze mededeling helemaal niets betekenen.⟨/p> ⟨p>De traditionele theologie kan hier eigenlijk geen kant mee uit. Men zegt: dit is de volmaaktheid, dit is het ultieme eindstation, de eindeloze eeuwigheid. Men spreekt sowieso meestal niet over aionen; de nieuwe hemel en de nieuwe aarde zijn dan het eindstation. Maar dan loop je echt stuk op zulke mededelingen, en er volgen er nog meer. Je kunt wel zeggen: "Maar in die stad is het toch volmaakt?" Ja, in die stad wel. Dat is opstandingsheerlijkheid, dat is hemel. Maar hier op aarde, hoe groot de heerlijkheid ook is — en er is sprake van dat de natiën wandelen bij het licht van de stad en haar heerlijkheid — daar is nog steeds sprake van ongewijde dingen, gruwel en leugen. Op de nieuwe aarde bestaat dat nog.⟨/p> ⟨p>We hebben dat al eens eerder gelezen in Jesaja 65, waar het echt over de nieuwe aarde gaat. Dat staat er letterlijk zwart-op-wit in vers 17, en in vers 20 staat dan: "En daar zal niet meer zijn een klein kind van weinig dagen, noch een grijsaard die niet zijn dagen vervult. Want de jongeling zal als honderdjarige sterven en de zondaar zal als honderdjarige te licht worden bevonden." Dit zijn uitzonderlijk grote, heerlijke situaties. Het loutere feit dat iemand die op honderdjarige leeftijd komt te overlijden nog een jongeling wordt genoemd, dat is toch wel uitzonderlijk. De meeste van ons gaan dat nu niet halen. Dat is trouwens weer een heel onderwerp op zich, maar u begrijpt wat ik bedoel.⟨/p> ⟨p>Bij de nieuwe aarde — want dat is waar het hier over gaat — vraagt u zich misschien af: gaat het niet over het millennium? Dat zou zomaar kunnen, maar als ik Jesaja 65 lees, dan staat daar "nieuwe aarde". Daarom denk ik dat het ook werkelijk gaat over de nieuwe aarde. En is dat in strijd met wat ik lees in Openbaring 21? Nee, helemaal niet. De dood wordt tenietgedaan, maar we hebben het er al eerder over gehad: dat is een proces dat daar nog steeds gaande is. Vandaar ook dat Christus daar nog heerst. De laatste vijand is namelijk nog niet tenietgedaan. Er is daar nog dood; er is sowieso de tweede dood, maar ook de dood zelf is er nog. Er zijn er nog die sterven. "De jongeling zal als honderdjarige sterven en de zondaar..." — hé, die is daar dus ook nog — "...die zal als honderdjarige te licht worden bevonden." In de meeste vertalingen staat dat hij dan omgebracht wordt, maar strikt genomen staat dat er niet; er staat dat hij te licht bevonden wordt. We hadden het in de pauze even over wat dat betekent; daar kun je allerlei dingen bij invullen, maar laten we gewoon lezen wat er staat.⟨/p> ⟨p>Zoals het zich aandient: "In haar zal niet binnenkomen enig ongewijd ding en wie gruwel en leugen doet." Ik concludeer daaruit — of liever gezegd: het staat er en de suggestie wordt gewekt — dat er op aarde inderdaad nog ongewijde dingen, gruwel en leugen zijn. Alleen krijgt het geen toegang tot het hemelse Jeruzalem. Wie komen er dan wel binnen? Zij die geschreven staan in de boekrol van het leven van het Lammetje.⟨/p> ⟨p>Bij een eerdere gelegenheid hebben we daar al eens uitgebreider bij stilgestaan. Uit dat boek kun je uitgedelgd of uitgewist worden. U weet natuurlijk dat er uiteindelijk alleen nog maar leven is en dat de dood tenietgedaan wordt, maar gedurende de aionen — ook in de laatste aion — is er wel degelijk nog dood. Niet iedereen zal aan dat leven in die aion deelhebben. Dat wat ik nu vertel, zijn vaak zulke onbekende dingen. Dat in die laatste aion niet iedereen deel zal uitmaken van dat leven, en dat uiteindelijk de dood tenietgedaan wordt... dat is voor velen volslagen onbekend.⟨/p> ⟨p>En weet u wat het ergste is? Ik sluit nu weer aan bij het gesprek dat ik vooraf had met Menno. Het allerergste is dat je dan het evangelie eigenlijk niet eens kent als je niet weet dat de dood tenietgedaan wordt en dat er onvergankelijk leven aan het licht gebracht wordt. Want hoe wordt de dood anders tenietgedaan dan door iedereen levend te maken? Als men dat niet leert, dan kent men het evangelie niet. Hoe ik dat weet? Nou, Paulus zegt in 2 Timotheüs dat hij is aangesteld als apostel en leermeester om te vertellen dat Christus Jezus de dood tenietdoet en onvergankelijk leven aan het licht brengt door het evangelie. Dus wat is het evangelie? Dat is de boodschap dat Hij, Christus Jezus, de dood tenietdoet. Elke boodschap waarin niet klinkt dat de dood tenietgedaan wordt, is in feite geen evangelie.⟨/p> ⟨p>Dit is dus niet zomaar een exegetische uitglijder waarbij je een foutje maakt of een verkeerde conclusie trekt bij het lezen van de Bijbel. Dit is fundamenteel. Maar terug naar ons onderwerp in Openbaring 21 vers 27, over degenen die toegang hebben tot het hemelse Jeruzalem. We hebben gezien wie of wat daar geen toegang krijgt. Dat is inderdaad niet voor iedereen weggelegd. Voor hen die ongewijde dingen doen, gruwel en leugen, is daar geen plaats. Alleen zij die geschreven staan in de boekrol van het leven van het Lammetje, hebben toegang.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4314" title="Speel af vanaf 01:11:54">▶ 01:11:54⟨/button> ⟨span>De Rivier van Levend Water⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan zijn we, zowaar, in Openbaring 22 aangekomen. Die hoofdstukindeling trek ik me niet al te veel van aan, want de beschrijving gaat hier bij vers 1 gewoon door. Ik begrijp ook niet helemaal waarom hier een nieuw hoofdstuk begint, maar akkoord. De beschrijving van dat hemelse Jeruzalem loopt door tot en met vers 5. Er staat: "Hij toonde mij een rivier van water van leven, schitterend als kristal." Hij, dat is die boodschapper die Johannes al eerder begeleidde en hem een toelichting gaf over het een en ander. Hij toonde mij een rivier van water van leven, oftewel levend water.⟨/p> ⟨p>In het millennium lezen we hier ook over. Voor de pauze had ik het er al even kort over en stipte ik Ezechiël aan. Ezechiël 40 tot en met 44 gaat over dat Jeruzalem op aarde waar een geweldig groot tempelcomplex gebouwd zal worden. Daar lees je dat er vanuit de tempel, vanuit het heiligdom, een rivier zal stromen. Een rivier zal daar ontspringen en die splitst zich dan naar beide zeeën: naar de Middellandse Zee en naar de Dode Zee. De Dode Zee wordt dan de levende zee; dat wordt allemaal beschreven. Je krijgt daar zelfs vissersplaatsen, die al bij name worden genoemd, waar de vissers hun netten gaan uitwerpen. Dat zal allemaal in het millennium zijn.⟨/p> ⟨p>Maar ik moet er iets bij zeggen: dat is niet wat we hier zien. Hier is ook sprake van een Jeruzalem waar een rivier ontspringt, maar het is van een hogere orde. Letterlijk, want dit is het Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt. De rivier komt niet uit een tempel, want zoals we al eerder zeiden, is er in dat Jeruzalem helemaal geen tempel. Dat Jeruzalem is zelf een heiligdom. Het doet er wel aan denken, want die beek in de schitterende beschrijving van Ezechiël is ook heel bijzonder. Ezechiël gaat in die rivier en eerst staat hij er alleen met zijn voeten in, dan tot zijn knieën, dan tot zijn heupen en op een gegeven moment kan hij gewoon verder zwemmen. Het is enorm, de heerlijkheid en de glorie van wat daar gebeurt. Oh ja, dat is wat ik nog wilde zeggen: die bomen die daar staan, dat is geboomte van leven met vitaliserende vruchten. Ook het gebladerte zal enorm geneeskrachtig zijn. Dat zal in het millennium het geval zijn.⟨/p> ⟨p>Hier gaat het echter niet over het millennium, maar over wat na het millennium komt. Het is echt van een nog hogere orde. Dit is precies wat ik zojuist bedoelde te zeggen: alles in de laatste aeon is overtreffend. Daarom heet het ook de aeon van de aeonen. Het is de meest overtreffende aeon van alle aeonen die al geweest zijn. Het is ook de aeon van de aeonen in de zin dat de aeon die daarop volgt nóg overtreffender is. Dat is precies wat dit eigenlijk illustreert. Er is zoveel wat we zien in Openbaring 21 en 22 in verband met de nieuwe hemel en de nieuwe aarde en het Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt, dat doet denken aan het millennium, maar het is meer. Het is overtreffend, nog groter en nog heerlijker.⟨/p> ⟨p>Alleen dat al vind ik zo’n geweldige gedachte: dat God iets opbouwt en dat het steeds groter en rijker wordt totdat het ultieme bereikt is. Dat het niet grootser, heerlijker en rijker kan, en dat iedereen er is. Dat Hij ook alles wordt in allen. Ik bedoel, wat is er dan nog meer dan 'allen'? Dan ontbreekt er niets meer en er ontbreekt niemand meer. Dan is alles heerlijkheid. Dan is niet alleen die stad de heerlijkheid van God, maar dan is die heerlijkheid van God in allen. God alles in allen. Over onvoorstelbaar gesproken, dat is dit hoor. Dan is er ook geen koninkrijk meer; het koningschap is dan overgedragen. Christus is dan ook geen koning meer, want hij heeft het overgedragen. Er valt niets meer te heersen. God alles in allen. Wat een God hebben we. Ik word er eigenlijk stil van als ik hierover aan het denken ben. Dit is zo groots, dit is overtreffend. Eigenlijk zou ik nu moeten stoppen.⟨/p> ⟨p>Maar dat doe ik niet, ik ga nog even verder. Hij toonde mij een rivier van water van leven, schitterend als kristal, uitgaande uit de troon van God en van het Lammetje. Dat doet dus denken aan dat heiligdom in het millennium, maar hier gaat het uit de troon van God die daar helemaal aan de top staat, in het middelpunt van de stad. Dat laat zich alleen voorstellen als je inderdaad ziet dat de stad een berg is. De lengte, breedte en hoogte zijn identiek, maar vandaaruit ontspringt die rivier en die gaat naar beneden, zoals dat vaker bij rivieren het geval is. Uitgaande uit de troon van God en van het Lammetje, in het midden van haar plein. Oh, daar heb je dat plein weer, dat plateau. In het midden van haar plein, waar de troon is op dat hele grote plein in het midden van de stad, daar ontspringt de rivier.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4738" title="Speel af vanaf 01:18:58">▶ 01:18:58⟨/button> ⟨span>Het Geboomte van Leven tot Genezing van de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En in het midden van het plein en van de rivier, aan weerszijden, was het geboomte van leven. Heb je hem weer met zijn etymologie? Ja, maar ik moet het toch even zeggen, want hier staat het Griekse woord ⟨em>xulon⟨/em>. Dat is het Griekse woord voor wat hier vertaald wordt met 'geboomte'. Maar u ziet, Menno geeft het weer met 'hout'. Dat is namelijk de fundamentele betekenis van dit woord. Zo wordt het trouwens ook heel dikwijls in onze vertalingen vertaald. Dan kun je het niet eens vertalen als een plant of een boom, maar dan is het gewoon inderdaad hout. Ik heb de 'bonnetjes' erbij gegeven; ze zijn niet eens compleet, maar dat is wat ik erover wilde zeggen. Dat ⟨em>xylon⟨/em> is namelijk nog verwant aan ons woord 'zuil'. Kijk het maar eens na in een etymologisch woordenboek: 'zuil' komt van het Grieks en dat heeft te maken met het feit dat een boom eigenlijk ook een zuil is. Idiomatisch betekent het dus 'geboomte', want ja, waar komt hout anders vandaan? Zo moeilijk is het nou ook weer niet om die link te zien.⟨/p> ⟨p>Het geboomte van leven is een heel bijzonder geboomte. Dat is ook logisch als je weet hoe het gevoed wordt en waar het water vandaan komt. Het bevindt zich in dat hemelse Jeruzalem en het wordt gevoed door water dat uit de troon van God komt: levend water, het water van het leven. Dat is niet zomaar... ik zeg weleens: levend water is gewoon stromend water. Ja, allemaal hoela. Dit is echt levend water; het produceert ook leven, het maakt ook levend. Het blijkt twaalf keer vruchtenmakend te zijn, dat wil zeggen: twaalf keer per jaar. Wat trouwens ook aangeeft dat er gewoon inderdaad nog die zonnecyclus is op aarde, en ook een maancyclus – want dat is wat een maand is. Elke maand vruchtgevend. Kun je je dit voorstellen? Ik kan me dit wel voorstellen, maar op aarde kennen we dit fenomeen niet, dat een geboomte twaalf keer vrucht draagt. Dat zou die fruitkweker wel willen! Elke maand vrucht, maandelijks.⟨/p> ⟨p>Dit refereert dus gewoon aan die tijdcycli die we hier op aarde kennen van jaren en maanden. Weliswaar is wat er in die stad plaatsvindt niet onderhevig aan zon- en maanlicht, want zij heeft een totaal andere lichtbron, maar op aarde is daar nog wel degelijk sprake van maanden en ook van jaren. Dat is namelijk wat hier gesuggereerd wordt met 'twaalf keer per jaar'. En dan nog iets: het produceert vruchten elke maand, dus twaalf keer per jaar, en de bladeren van het geboomte zijn tot genezing van de natiën. Eigenlijk gaat bij elk vers wat je leest een bom onder alle dogmatiek en theologie. Waarom? Omdat het je zuivert in je denken. Je leest gewoon wat er staat en het blijkt totaal niet te verenigen met alles wat mensen verteld hebben over de 'eeuwige toestand'. Ik vind dat trouwens een vreselijke term. Als ik 'eeuwige toestand' hoor... ik ben dit jaar zelfs al te blij als míjn toestand voorbij is, laat staan een eeuwige toestand! Maar goed, zo wordt dat dan genoemd: de duizend jaren en dan de eeuwige toestand. Nee, niks ervan. Het is de aeon der aeonen.⟨/p> ⟨p>Daar, wat er in die stad gebeurt, heb je geboomte dat vrucht produceert. Maar zelfs de bladeren ervan – je zou zeggen dat is secundair, het gaat toch altijd om de vrucht – zelfs het gebladte ervan is tot genezing van de volkeren, van de natiën. Wat dus onomstotelijk aangeeft dat de natiën op aarde nog steeds aan ziekte onderworpen zijn en kennelijk stervelingen zijn. Maar dat is precies wat we vanuit Jesaja 65 al wisten. Dat was de eerste mededeling, als we dat gewoon hadden geloofd. Ik zeg het expres zo, omdat er meestal overheen gelezen wordt, of het wordt genegeerd of geherinterpreteerd. Dan zeggen we: 'Ja, het zal dit betekenen.' Lees het zoals het zich aandient, en dan zie je het inderdaad. Er is sprake van natiën, er is nog sprake van voortplanting en van generaties.⟨/p> ⟨p>Ook op aarde vind je nog een gruwel of een leugenplaats, wat weliswaar geen ingang heeft daar in de stad. Want in die stad, dat is de heerlijkheid van de opstanding waar Abraham zal zijn, maar ook de Ekklesia van de eerstgeborenen. Ja, ik geloof dat wij ook in die stad zijn hoor. Ik weet dat sommige broeders daar anders over denken, maar goed, we komen elkaar nog wel tegen. Weet u waarom ik daar ook geen enkele moeite mee zou hebben? Ik vind het zo vanzelfsprekend dat wij daar ook zullen zijn. Ik zeg niet uitsluitend; de regionen waar wij zullen zijn, dat is hemel en aarde, dat is waar. Maar ons Hoofd is daar ook. Zo wordt Hij daar niet genoemd, maar 'het Lammetje', dat is Israëls Messias, maar Hij is ons Hoofd. Als Hij daar is, zouden wij daar dan niet zijn? Of zouden wij daar niet binnen mogen? Kom nou toch. Sorry, ik vind dat eigenlijk een beetje een vreemde vraag. Dat kan toch niet? Maar goed, de bladeren van het geboomte zijn tot genezing van de natiën. Dat is de situatie daar op aarde.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5143" title="Speel af vanaf 01:25:43">▶ 01:25:43⟨/button> ⟨span>Niets Vervloekts Zal Er Meer Zijn⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En niets vervloekts zal er meer zijn. Er, dat wil zeggen: in die stad dus. En de troon van God en van het Lammetje zal in haar zijn. Ja, dat is wat ik bedoelde. Israëls Messias, dat is dat Lammetje, en Hij is de Overste van de koningen der aarde. En Hij is het Hoofd van het lichaam, de ekklesia, op het hoogste niveau. En dat is in dit geval natuurlijk heel dubbelzinnig, want Hij staat namelijk aan de top.⟨/p> ⟨p>Maar waar denkt u dat wij dan zullen zijn? En maakt u zich over de omvang van de stad geen zorgen; wat betreft de ruimte zal dat geen probleem zijn, maar dat hadden we al gezien. Een kamertje huren daar, nee, dat is niet nodig. Het is allemaal gratis en vrij.⟨/p> ⟨p>En Zijn slaven – nu ga ik het ook even afronden – Zijn slaven zullen Hem dienen. Zijn slaven, dat is inderdaad het volk dat Hem ten eigendom is. We zijn het al eerder tegengekomen in hoofdstuk 5 vers 10. Soms is het heel specifiek en gaat het over de profeten, of Johannes wordt ook Zijn slaaf genoemd, maar in het algemeen slaat dat hier op het volk dat Hem ten eigendom is. Dat is in feite het kenmerk van een slaaf, namelijk wie het eigendom is van.⟨/p> ⟨p>Wij hebben daar heel vaak van die negatieve associaties bij, bij slavernij, maar de Bijbel kent dat niet per se op die manier, laat ik het zo zeggen. Paulus is heel trots op het feit dat hij een slaaf is van Christus Jezus. Hij zegt het iedere keer: "Slaaf van Christus Jezus". Hij is mijn Eigenaar, de beste Eigenaar die je maar kunt bedenken. Hij zorgt voor je. Dat is mooi: als Hij jouw Eigenaar is, dan zorgt Hij ook voor je. En als Hij dat nou doet als geen ander: don't worry!⟨/p> ⟨p>En Zijn slaven – het gaat hier dus specifiek over dat volk van Hem dat Hem ten eigendom is – zij zullen het gezicht zien van Hem, dat Lammetje, en Zijn naam zal op hun voorhoofden zijn. Zoals je dat trouwens heel specifiek ook leest over de 144.000 in Openbaring 7. Er staat vrijwel hetzelfde over hen geschreven. Ook die twaalf stammen weer, ook weer die 12 x 12.000, weet u wel. Ze zullen stralen en ze zullen het gezicht van Hem zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5312" title="Speel af vanaf 01:28:32">▶ 01:28:32⟨/button> ⟨span>De Voltooiing: Heersen tot in de Aionen Der Aionen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daar zal geen nacht meer zijn. Dat hadden we al eerder gezien. Zij hebben geen licht nodig van een lamp en het licht van de zon, omdat de Heer God hen zal verlichten. Het gaat hier nogmaals over de heerlijkheid in de stad. Trouwens, iedereen die in die stad is, heeft een opstandingslichaam. Een nieuw lichaam dat niet langer vergankelijk of zwak is, maar heerlijk. Dat betekent ook dat zij verlicht zijn: lichtgevend en stralend. Dus niet alleen de stad zelf is licht, maar ook de bewoners zijn licht. Het is zo geweldig: omdat de Heer God hen zal verlichten, zullen zij dat licht ook weer gaan reflecteren.⟨/p> ⟨p>Zij zullen heersen — dat is waar we het al eerder zo vaak over gehad hebben — dat volk van koningen en priesters. Zij zullen heersen tot in de aionen van de aionen. Eerst in de komende aion en dan vervolgens in de aion der aionen. De 'aionen van de aionen' wil zeggen dat er in ieder geval nog twee aionen volgen die alle wereldtijdperken die daaraan voorafgegaan zijn, zullen overtreffen. Vandaar ook de 'aionen van de aionen'. Er zijn al een aantal aionen geweest en we hebben de tegenwoordige aion; die wordt gauw overtroffen want het is een boze aion. Ze is bijna ten einde. Over het einde van de aion heb ik ook weleens een video gegeven; daar gaat het boek Openbaring voor een groot gedeelte over. Wanneer Christus de heerschappij op Zich gaat nemen, brengt Hij de komende aion aan: het millennium. En uiteindelijk volgt die laatste, grootste en meest overtreffende aion.⟨/p> ⟨p>Daarin zullen zij heersen. Is dat het laatste? Nee, want Hij moet heersen totdat. En wanneer is dat 'totdat'? Dat is als er geen dood meer is; wanneer Hij allen gaat levend maken zoals Christus als Eersteling levend is gemaakt. Hij is de Eersteling, toch? Het leven dat Hij aan het licht bracht, zal een deel worden van elk mensenkind. Zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus allen worden levend gemaakt. En als allen levend gemaakt zijn, dan is er geen dood meer. Als dat eenmaal bereikt is, zal Hij Zijn koninkrijk teruggeven aan Zijn God en Vader. Dat is de abdicatie van de Zoon. Dan zal Hij wederom zeggen: "Het is volbracht" — wederom, maar nu volmaakt en ultiem. Dan zijn de aionen voleindigd. In Hebreeën 9 staat dat: de voleinding, de voltooiing van de aionen. Dan is alles voltooid. Wat een God en wat een plan, en hoe Hij in overtreffende mate en heerlijkheid daar terecht zal komen en dat zal bereiken.⟨/p>