⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik: de Nieuwe Hemel en Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed, ik stel voor dat we maar eens beginnen met de studie. U ziet het: voor de tweede keer gaan we ons bezighouden met het hemelse Jeruzalem – een term trouwens die we in dit hoofdstuk niet aantreffen, maar we gaan daar zeker nog naartoe. En zie daar, daar komen nog twee broeders binnen. Jan, het zijn jongens die jij ongetwijfeld kent. Dag Timon en Jacco. Wij zijn alvast begonnen, als jullie het niet erg vinden.⟨/p>
⟨p>Ik noemde de term 'het hemelse Jeruzalem' al. Dat deze titel echt wel recht doet aan dat wat we vanavond gaan bespreken, lijkt me vrij duidelijk. De vorige keer had ik het overigens genoemd: het Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt, en dat is direct ontleend aan Openbaring 21.⟨/p>
⟨p>Ik weet dat er inmiddels ook een aantal mensen bij zijn die er de voorgaande keren niet bij waren. Het is sowieso altijd mijn gebruik om nog eventjes te recapituleren, zoals dat zo mooi heet, wat we voorgaande keren hebben besproken. Zo valt u in ieder geval niet zomaar pardoes binnen en is het duidelijk waar we het vanavond over gaan hebben.⟨/p>
⟨p>Ik begin mijn samenvatting van de voorgaande keren met de eerste acht verzen. Dat gaat over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, waarbij specifiek de nieuwe aarde wordt beschreven. Dit is een thema dat vanuit de Schrift al eerder bekend was, want in het boek Jesaja is sprake van dat onderwerp. Het wordt daar ook letterlijk zo genoemd, waar God Zelf bij monde van Jesaja een nieuwe hemel en een nieuwe aarde aankondigt. We vinden daar ook een beschrijving en we hebben ons daar trouwens ook al mee beziggehouden. Daar zullen we het in toekomende keren, zo God ons daarin de gelegenheid stelt, zeker nog over hebben, want er zijn nog heel wat mooie dingen te ontdekken hierover.⟨/p>
⟨p>Trouwens, niet alleen in Jesaja 65 en 66 is sprake van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Ook 2 Petrus 3 spreekt erover. Petrus zegt daar: "Wij verwachten naar Zijn belofte – Gods belofte – een nieuwe hemel en een nieuwe aarde waarop gerechtigheid woont." Daarmee doelt Petrus op wat Jesaja vele eeuwen eerder had geprofeteerd. In het boek Openbaring wordt dit thema dus eigenlijk gecompleteerd.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="179" title="Speel af vanaf 02:59">▶ 02:59⟨/button> ⟨span>Het Neerdalende Jeruzalem: de Bruid van het Lam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het is de afsluiting van wat wij dan noemen de Bijbelse kabel. Vanaf vers 9 wordt een beschrijving gegeven van het Jeruzalem dat neerdaalt uit de hemel. Het moet toch duidelijk zijn dat we het dan hebben over een heel ander soort Jeruzalem dan dat we tot dusver kenden, namelijk een Jeruzalem dat hier op aarde is. Tot op de dag van vandaag, al duizenden jaren lang, is daar een stad die tot op heden haar naam niet echt eer aandoet. Want er is geen stad die zo vaak oorlog heeft gekend en zo vaak verwoest is als Jeruzalem. De naam betekent zoiets als 'vesting van vrede' – jeru-shalom – maar niettemin gaat die stad ook hier op aarde wel degelijk nog haar naam eer aandoen.⟨/p>
⟨p>Want in de nabije toekomst zal de Messias vanuit die stad gaan regeren, de stad van David, en niet alleen over Israël, maar wereldwijd. In feite is dat laatste wereldrijk dat straks gaat aanbreken, dat straks een aanvang gaat nemen, een Israëlitisch wereldrijk, geregeerd vanuit de hoofdstad Jeruzalem. En dan bedoel ik gewoon heel concreet zoals ik het nu zeg: daar in het Midden-Oosten. Ik wijs die kant op, maar ik weet niet of ik nu goed wijs, maar in ieder geval ergens die kant op.⟨/p>
⟨p>Inmiddels is het voor de meesten van jullie nog duidelijk: als ik het heb over dat Jeruzalem, dan gaat het over de toekomende aion, het toekomende wereldtijdperk. Maar waar we het nu over hebben, dat is nog wat daarachter ligt. In het boek Openbaring krijgen we echt een telescoop aangereikt. Daarmee kun je echt heel ver kijken, ook door de tijden heen en over de tijden heen. Dan wordt daar gesproken over wat er daarna gaat gebeuren: een nieuwe hemel en een vernieuwde aarde ook, en een Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt. Dat is een Jeruzalem dat werkelijk alles overstijgt.⟨/p>
⟨p>Dat is een heel mooi woordgebruik in dit verband, want het is een stad die neerdaalt uit de hemel. Alleen dat idee al hè? Een stad die neerdaalt uit de hemel. Maar dat is precies wat er beschreven wordt. Oké, het tart ons voorstellingsvermogen want wij kennen dat fenomeen niet, maar wat we wel kunnen doen is gewoon nauwkeurig de tekst volgen. Wat staat er nu eigenlijk? We nemen de tekst zoals die zich aandient.⟨/p>
⟨p>Zij wordt genoemd de bruid en ook de vrouw van het Lammetje. In de meeste vertalingen staat 'het Lam', maar in feite wordt daar in het Grieks een verkleinwoord gebruikt wat nog meer dan het woord 'lam' aangeeft hoe kwetsbaar Hij is. Dat gaat ook inderdaad over het Lammetje dat geslacht is, maar dat opgestaan is. Het Lammetje dat staat als geslacht en die daarom ook de Leeuw van Juda is. Dat geeft aan dat Hij inderdaad de Koning is. De Leeuw van Juda, de Koning. En die stad is Jeruzalem, dat kan niet missen. Dat is de bruid.⟨/p>
⟨p>Dat is ook al een hele bekende gedachte vanuit Israël. De Hebreeuwse profeten kenden niets anders. Als de Bijbel spreekt over de bruid in een meer overdrachtelijke zin, dan gaat het per definitie over het volk van Israël, of meer specifiek de stad die daarin centraal staat, dat wil zeggen de hoofdstad Jeruzalem.⟨/p>
⟨p>En dat is nog steeds het geval. Goedenavond, het houdt niet op, blijf maar binnenstromen. Goedenavond Harry en gevolg. Zie daar, nog een plekje vooraan ook. Ja, mooi geregeld hè? Jullie zijn bescheiden. Sorry dat... ja, oké.⟨/p>
⟨p>De bruid dus. Dat is niet zoals dat in de christenheid vaak wordt uitgelegd, dat dit de kerk zou zijn. Dat kunt u wel vergeten. De bruid is gewoon Jeruzalem. In dit geval ook Jeruzalem, alleen dan van een nog veel hogere orde dan we ooit kenden. Johannes aanschouwt deze stad. Wat ik nu even in dit lijstje opsom – ik heb de verzen er niet eens bij vermeld, maar die kun je gemakkelijk terugvinden – al deze aanwijzingen of al deze punten vind je terug vanaf vers 9 tot en met 14. Zeg ik het goed? Nee, vanaf vers 9 tot en met 14 vind je dat terug.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="500" title="Speel af vanaf 08:20">▶ 08:20⟨/button> ⟨span>Een Transparante Lichtstad: de Twaalf Poorten en Fundamenten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Johannes aanschouwt de stad vanaf een grote, hoge berg. Ik heb daar de vorige keer niet op gewezen, maar ik wil nu alvast eventjes als een soort teaser aangeven dat hij gewoon deze stad heeft bezien vanuit het mídden van de stad. Hoe kan dat nou? Nou, bij die cryptische opmerking wil ik het even laten en parkeren. Dan zullen we straks alsnog de draad oppakken en dan wordt het vanzelf duidelijk. Ik heb er wel een uitroepteken achter gezet. Het lijkt me namelijk de enige echte, redelijke verklaring van dit gegeven. Maar het staat er niet expliciet, dus je kunt het betwijfelen. Vandaar dat vraagtekentje. Maar in ieder geval: hij aanschouwt de stad vanaf een grote, hoge berg. Dat is een ding wat zeker is.⟨/p>
⟨p>Van die stad wordt gezegd: het had de heerlijkheid van God. Een lichtstad. Als ik het zo zeg, dan denk ik meteen aan een heel bekend lied: 'Lichtstad met uw paarlen poorten, wondere stad zo hoog gebouwd'. Prachtig lied trouwens. Het zingt ook zo lekker mee, vindt u niet? Maar dat klopt, het is een lichtstad, want het had de heerlijkheid van God. Dat heeft op zich alles al te maken met het woord heerlijkheid. We hebben het de vorige keer ook al even overwogen, dat heerlijkheid dikwijls synoniem is voor licht. De zon heeft heerlijkheid, de maan heeft heerlijkheid, de sterren hebben heerlijkheid, Mozes' gezicht had heerlijkheid. En dat betekent in al die gevallen: het gaf licht. Het wordt er in dit geval trouwens ook heel uitdrukkelijk bijgezegd: het had de heerlijkheid van God.⟨/p>
⟨p>Er wordt nog iets bijzonders van gezegd: het was als kristalheldere jaspis. Maar dan gaat het hier over diamant, transparant dus. Probeer je dat voor te stellen. Vooral de volgende keer zullen we het daar nog wat specialer over hebben. Maar de materialen waar de stad en de muren van gebouwd zijn, dat is onvoorstelbaar. Het is een gouden stad, jawel, en ook de muren zijn van diamant. Ook daar zullen we het later nog over hebben. Kristalhelder, doorzichtig, transparant. Tegenwoordig hoor je die term ook heel vaak: transparant. Dan gaat het over beleid en dergelijke. Die term valt zo vaak, omdat er juist zo weinig transparant is trouwens. Maar er komen betere tijden, je moet alleen nog even geduld hebben. De stad is dus kristalhelder diamant.⟨/p>
⟨p>Er wordt trouwens heel dikwijls gesproken in termen van 'het was als'. Johannes noemt vervolgens het materiaal, waarmee hij eigenlijk zegt: het líjkt erop. Het is een term bij benadering. Het zijn de termen die wij dan gebruiken, maar die eigenlijk thuishoren in een heel andere wereld. Je moet een kannibaal in Nieuw-Guinea eens een keertje vertellen wat een vliegtuig is. Dat soort dingen valt niet mee. Dan moet je zeggen van, nou ja, zoals ik in dat grapje hoorde van een kannibalenkindje dat een vliegtuig zag vliegen. Hij vroeg aan zijn moeder: "Wat is dat?" Toen zei de moeder tegen het ventje: "Alleen de inhoud kun je eten." Of dat grapje nou gepast is, weet ik niet, maar ik moest er gewoon even aan denken.⟨/p>
⟨p>Van de stad lezen we ook nog dat het twaalf poorten had, verdeeld over vier zijden. De poorten hebben de namen van de twaalf stammen. Dat is min of meer logisch, want de stad heet Jeruzalem en het heeft alles te maken met Israël, de bruid. De muur van de stad heeft ook nog eens twaalf fundamenten. Daarop staan de namen, jawel, van de twaalf apostelen. Dat is ongeveer het laatste wat we de vorige keer hebben besproken. Zodat die twee keer twaalf, zowel de poorten als de fundamenten van de muur, Israël representeren. Ik zeg twee keer twaalf: ik bedoel de poorten en de fundamenten van de muur. In beide gevallen draagt het de namen van de stammen van Israël én van de twaalf apostelen. Maar die apostelen hebben natuurlijk ook alles te maken met Israël, het waren niet voor niets twaalf apostelen. Dat is trouwens opmerkelijk, dat wil ik er toch eventjes bijgezegd hebben.⟨/p>
⟨p>Aan het eind van de vorige Bijbelavond hebben we namelijk nog de vraag overwogen – waar we het zeker ook nog wel over gaan hebben – wat hebben wij dáár nou te zoeken? Nou, het loutere feit dat de buitenkant van de stad, de muur, de poorten en de fundamenten daarvan, de namen van Israël draagt. Maar mede ook omdat het de búítenkant is en omdat het gezien wordt vanaf de aarde en door de volkeren. Dat is Israël. Maar de binnenkant van de stad, zij die daar wonen, zéker in het midden... Ja, wie woont daar in het midden? Wat staat daar? De troon, ja, van het Lammetje. Maar dat niet alleen. We komen daar later vanavond beloof ik u zeker nog over te spreken. Maar wat in ieder geval opmerkelijk is, is die twee keer twaalf. De namen van de apostelen en van de stammen van Israël. Ja, dat heeft inderdaad alles te maken met Israël in zijn relatie tot de volkeren. Trouwens, twee keer twaalf, dat is vierentwintig. En de vierentwintig oudsten vond je al in Openbaring... wat was het? Vier en vijf. Dan krijg je dezelfde gedachte. Het is twee keer twaalf omdat het ook het volk is van de koningen en priesters. Die dubbele functie van de twaalf stammen. Nou, dat was even terugblikkend op wat we de voorgaande avond hebben gezien.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="951" title="Speel af vanaf 15:51">▶ 15:51⟨/button> ⟨span>Vers 15: het Meten van de Stad met de Gouden Rietstok⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En wat van belang is om nu de draad op te pakken, is vers 15. En dan staat daar dit: "En hij die met mij sprak, had een maat." Nee, dat betekent niet dat hij een vriend had. Dat zou ook nog kunnen, maar nee, dat betekent niet dat hij een maat had, maar een meetstok. "Hij die met mij sprak", dat is één van de zeven boodschappers die Johannes al eerder tekst en uitleg had gegeven over die andere stad, Babylon, dat juist gekwalificeerd wordt als een hoer. Dat is Openbaring 17 en 18. Ja, het contrast van bruid en hoer, daar struikel je over, dat is volstrekt helder. Maar goed, hij neemt het woord: hij die met mij sprak, had dus een maat.⟨/p>
⟨p>Interessant, daar staat in het Grieks het woordje METRON. Wij herkennen daar direct ons woordje 'meter' in. En dat is een meter waar je mee meet, een standaardmaat van lengte. Zo gebruiken wij een meter, of een millimeter, of een kilometer, of een hectometer. Je kunt het trouwens ook gebruiken voor inhoudsmaten, maar het is van origine in ieder geval een lengtemaat. Het is heel erg fijn dat dat gestandaardiseerd is. Dat is trouwens interessant, ik kwam erachter dat het woordje 'kilometer' dus eigenlijk duizend meters betekent. Dat is eigenlijk dezelfde gedachte als die van een mijl. Want een mijl is eigenlijk gewoon 'mil', dat is ook weer duizend.⟨/p>
⟨p>Alleen, een mijl, daar kwam ik achter, dat zijn duizend passen. Dat is niet erg precies. Onder de huidige eisen van nauwkeurigheid vinden we dat onvoldoende, want ja, een pas, wat is een pas? Nou, daar verstond men ongeveer onder wat wij anderhalve meter noemen. Vandaar dus dat duizend passen 1500 meter is. Wat is dat, een mijl? 1600. Ja, dan heb je ook nog zeemijlen, dat is 1800. Rob? Als we jou niet hadden jongen, dan waren we mijlenver van huis. Maar dat is dus anderhalve meter. Ja, een normale pas is 75 centimeter. Die vriend daar staat met zevenmijlslaarzen of zoiets, nou, dan lig ik in de commissie. Ik las over dat metrieke stelsel, dat we sinds Napoleon kennen. Dat was om het ook wat meer te standaardiseren. Want mijlen, daar waren zoveel soorten van. En van een mijl begreep ik dus dat het duizend passen waren. Zoals het je heugt, of van een dier, of van een paard, weet jij veel. Geen idee. Maar een mijl is in ieder geval duizend.⟨/p>
⟨p>Wij hebben dan een meter. Trouwens, een meter is ook iemand die meet, hè? Als ik meet, dan ben ik een meter. En dan heb je ook nog peter en meters, maar dat is weer wat anders. Oké, "hij die met mij sprak had een maat", een gouden rietstok. En goud, dat past dan wel helemaal bij dat wat gemeten wordt. Want het is deze stad die inderdaad gekenmerkt wordt door goud en diamant en al dat soort materialen. Vandaar ook een gouden rietstok. Goud spreekt in het algemeen van onvergankelijkheid, omdat het één van de weinige metalen is, samen met zilver, die niet roest en niet aan vergankelijkheid onderhevig is.⟨/p>
⟨p>En ik vond trouwens dat een riet gewoon een holle, flexibele stengel is, waarmee trouwens ook geschreven wordt. Je leest dat ditzelfde woord 'riet' ook gebruikt wordt in de Johannesbrief voor: "ik schrijf u met een riet". Ik hoop niet dat Johannes dat zo schrijft, met een rietje, ook een holle stengel. Maar in ieder geval, het moet flexibel zijn en vandaar ook dat het erg makkelijk is om mee te meten.⟨/p>
⟨p>Een gouden rietstok opdat hij... "Hij die met mij sprak had een maat, een gouden rietstok opdat hij de stad zou meten en haar poorten en haar muur." Ja, waarom zou hij die willen meten? In het algemeen hebben zulke activiteiten te maken met eigendomsrechten. Ja, er zitten hier voormalige landmeters in de zaal, dus ik moet uitkijken. Maar dat is wel mijn gedachte: om te weten van wie wat is als iets gemeten wordt. Maar meten is weten, u weet het. Het is om te informeren over de omvang, want ik ben onwijs blij dat de maten hier zijn opgegeven. Nou krijgen we echt een hele concrete indruk van de enorme omvang van die stad die hier beschreven wordt.⟨/p>
⟨p>Maar dat niet alleen, het feit dat de maten gegeven worden en dat die allemaal een veelvoud zijn van bijvoorbeeld twaalf, geeft aan dat daar een goddelijke architect en ontwerper aan te pas is gekomen die dat allemaal op deze wijze heeft bepaald. Het is dus niet zomaar alleen maar om te vertellen hoe groot het is. Nee, het móést zo groot zijn en de getallen die daarbij telkens weer terugkeren en een rol spelen, getuigen inderdaad van Degene die dat allemaal bedenkt. Dat is vrij logisch, God Zelf is de ontwerper en bouwmeester. Ook daar ga ik straks nog even op in.⟨/p>
⟨p>Eerst nog even vers 16, daar staat: "En de stad lag vierkant, en haar lengte is zoveel als de breedte." Dus het is niet slechts een vierhoek, dat wisten we al, want dat had vier zijden. En aan die vier zijden, aan elke zijde drie poorten. We wisten al dat het vier zijden had, maar nu zien we ook dat het een vierkant is. Dat wil zeggen dat het vier gelijke zijden heeft en rechte hoeken. Hoe kun je dat wiskundig nog meer beschrijven? Maar dit is genoeg om te weten. Haar lengte is zoveel als de breedte, maar het wordt nog wonderlijker. Eerst nog even dit. "Hij mat de stad met de rietstok op, twaalfduizend stadiën."⟨/p>
⟨p>Je zou natuurlijk de vraag kunnen stellen: hoe heeft hij dat dan even zo gedaan? Hoe lang heeft hij daarover gedaan? Dat weet ik niet, dat wordt hier ook niet gezegd. Maar in ieder geval, hij mat dat dus met de rietstok op. 12.000 stadiën. Nou, dan moeten we eventjes echt inzoomen. Want hier staat in het Grieks het woordje STADIOON, wat wij kennen van stadion, maar ook van stadium, een bepaalde fase is dat dan. Maar een Griekse stadie, dat is trouwens ingewikkeld hoor met al die maten, want dat blijkt nogal eens te verschillen. We hadden het net over voetstappen, over een pas. Hoeveel is een pas? Dat hangt er heel veel vanaf. En wat is een el? Daar hebben we het straks nog wel over, wat dat is. Ik moet u zeggen, tegenwoordig is dat allemaal wel heel nauwkeurig gemeten. Want er is nu een standaardmaat. Ik geloof dat er ergens in Parijs een meter ligt van een bepaald metaal of materiaal en onder bepaalde temperatuuromstandigheden is dat op de nanometer nauwkeurig een meter. Dus daar kan niet mee gesjoemeld worden, maar vroeger vonden ze wat minder precisie goed genoeg.⟨/p>
⟨p>Maar een Griekse stadie, dat zeg ik er even bij want er zijn dus ook weer verschillende vormen van, een Griekse stadie is 192 meter. Dat is dus ook de lengte, eigenlijk de omvang, van een stadion. Zo'n renbaan, dat is heel grappig, want in 1 Korinthe 9 vers 24 lees je dat Paulus ook spreekt over "ieder die in de renbaan loopt", en dan gebruikt hij hetzelfde woord. Maar zo'n renbaan, dat was namelijk gewoon een stadie. En vandaar dus dat dat ook de omvang is van een stadion, maar dat zijn eigenlijk afgeleide betekenissen.⟨/p>
⟨p>Nou ja, ik heb het zelf ook nog eens eventjes teruggerekend. Kijk, als een stadie 192 meter is en één zijde van de stad is 12.000 stadiën, ja, dan is dat in totaal 2304 kilometer. Ik zie dat Rob meerekent en het loutere feit dat hij niks zegt, bewijst dat ik inderdaad goed geteld heb. Ja, dat is dus 2304 kilometer. Onvoorstelbaar groot. Want als u enig idee wil hebben van wat dat is, nou, ook dat heb ik eventjes expres nagegaan. Als je vanaf hier, vanuit de Aker, 2300 kilometer naar het oosten gaat, dan kom je in Warschau. Daar kan ik er een kilometer of wat naast zitten.⟨/p>
⟨p>Maar dat is echt ongeveer 2300 kilometer. Dit is dus één zijde van de stad, die omvang. En als u zegt: ik wil het nog eventjes anders hebben, dan ga je naar Rome. Dat is trouwens ook grappig, de afstand tussen Akko en Warschau en tussen Akko en Rome is gelijk. Had u niet gedacht, maar is ook 2300 kilometer. Die vergeet u nooit meer. Dit is dus de plattegrond van de stad, gewoon om een idee te hebben van de omvang. Dat is onvoorstelbaar zo groot. En als u die plattegrond eventjes op het Midden-Oosten legt, nou, dan zie je dat zo'n beetje heel Turkije en een groot gedeelte van Egypte, Israël, Jordanië, Saoedi-Arabië, Syrië enzo ook allemaal daarbinnen vallen. Dat is dus de omvang van de stad. Vier keer 12.000 stadiën. En hij mat de stad met de rietstok op 12.000 stadiën.⟨/p>
⟨p>En dat is wat ik zojuist ook bedoelde met de vraag: waarom worden die maten gegeven? Nou, ten eerste dus om een indruk te geven van de enorme omvang. Dat is één ding. Maar het andere is dat dit goddelijke afmetingen zijn. Want ja, als hier gesproken wordt over 12.000, die kenden we trouwens nog uit Openbaring 7. Want daar lees je over de 144.000 en die worden dan nader gepreciseerd, namelijk 12.000. Dus die stam 12.000, die stam 12.000, alle twaalf stammen worden daar genoemd. Die twaalfduizend dus.⟨/p>
⟨p>Dus het herinnert direct, we lazen over de twaalf poorten, over twaalf engelen – twaalf boodschappers zo u wilt – twaalf fundamenten, twaalf apostelen, twaalf parels. Die komen we trouwens later nog tegen. En wat dacht u daarvan? Twaalf maal vrucht, maar dat is dan per maand. Want twaalf is altijd het getal, daar hebben we het ook al over gehad, twaalf is het getal van heerschappij. In de eerste plaats omdat Israël het volk is waar de heerschappij aan toevalt, namelijk als God deze wereld gaat regeren dan doet Hij dat via de twaalf, via Israël.⟨/p>
⟨p>Maar ook de tijd wordt geregeerd door de twaalf. Een jaar telt twaalf maancycli, maar ook ons uurwerk is gebaseerd op de twaalf. Allemaal heel apart, de twaalf verwijst daarnaar. "Gaan er geen twaalf uren in een dag?", zegt de Heere Jezus. En het etmaal, dat is dan weer twee keer twaalf. De 24 hebben we dan. Apart hoe je niet alleen maar zulke structuren in de Bijbel tegenkomt, maar net zo goed ook in het gewone alledaagse leven. En we zijn er zo mee vertrouwd dat het ons nauwelijks meer opvalt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1829" title="Speel af vanaf 30:29">▶ 30:29⟨/button> ⟨span>Een Goddelijke Architectuur: Piramide of Kubus?⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nou komen we op een heel eigenaardig fenomeen waar we toch nader op in moeten gaan. Ik heb er al een paar keer op gewezen, de voorgaande keer en zojuist ook wel even cryptisch. Want nu komen we... Kijk, tot dusver was het allemaal nog te doen. De lengte en de breedte. Oké, dat betekent dus de stad ligt in het vierkant. En de maten kennen we inmiddels. Maar nu wordt er nog iets bij gezegd: de lengte en de breedte en haar hoogte is gelijk. Wow!⟨/p>
⟨p>Ja, daar moet je niet overheen lezen hè? Dus die stad is niet alleen maar in de lengte en breedte, nou ja, even onze maten dan, 2300 kilometer, maar ook in de hoogte dus. Waarbij je trouwens de vraag krijgt, want dit is óf een kubus... U weet het, een kubus is een vierkant, maar waarbij de lengte en de breedte en de hoogte identiek zijn. Maar er is nog een vorm die daaraan voldoet. En dat is de piramide. Ook daarvan is de lengte en de breedte gelijk aan de hoogte. Dat is het.⟨/p>
⟨p>Ja, maar dat staat hier nou weer net niet. Wat zag Johannes nu? Hij zegt... oké, hij spreekt hier over de drie dimensies, de lengte, de breedte en de hoogte, die zijn identiek gelijk in omvang. Maar welke vorm hij nou zag, dat wordt er niet bij gezegd. Ik ben erachter gekomen dat vrijwel alle uitleggers zeggen: dat is een kubus. Ik heb dat altijd toch een hele vreemde uitleg gevonden, want hoe... Nou weet ik wel dat dat geen sluitend criterium is hoor om het af te wijzen, maar hoe stel je dat dan voor? Maar het is ook niet voor de hand liggend.⟨/p>
⟨p>En laat ik nog een dingetje, nog één gegeven verder gaan, en dan wordt het denk ik als vanzelf duidelijk. Want er staat bij, oké eerst dus dit in vers 16: de lengte en de breedte en haar hoogte is gelijk. Oké, dan kom je op twee eventuele opties qua vorm. En hij mat haar muur, staat er, 144 ellen. En ja, nu kom je toch echt op een punt van: dit is eigenlijk volstrekt ondenkbaar bij een kubusvorm. Waarom? Want dan staat de hoogte van die muur niet in verhouding tot de hoogte van de stad.⟨/p>
⟨p>Dan die 144 el, dat is dan, laten we even gemakshalve aannemen, 77 meter. Een el, wat was dat ook alweer? Dat was deze lengte. U zegt: "Van wie?" Ja, dat is dus het punt. Maar in ieder geval, dat is ongeveer een halve meter. Maar dat staat niet... Dit is totaal geen verhouding. Maar er is eigenlijk maar één echte, zoals dat heet, geometrische vorm die voldoet aan de beschrijving en dat is die van een piramide.⟨/p>
⟨p>En dan wordt de stad in feite... Kijk, je kunt zeggen een piramide, dat is meteen tamelijk wiskundig geformuleerd. Maar een piramide is gewoon... Nou nee, een berg hoeft niet een piramide te zijn. Maar een piramide kan wel gewoon een berg zijn. In ieder geval één waarbij de lengte en de breedte en de hoogte identiek zijn. En daar kom je dan inderdaad op, de stad is namelijk dan als een hoge berg.⟨/p>
⟨p>En nu kom ik weer even terug bij waar ik het zojuist over had. Johannes die zag deze stad en hij werd gesteld op een hoge berg. En zo had hij zicht op de stad. Maar als deze stad nou inderdaad deze vorm heeft, die van een berg... er zijn meer argumenten voor, maar ik moet toch ergens beginnen... en hij heeft daar aan de top gestaan. Dan zie je toch die stad? Dan staat hij op een grote hoge berg. Nou u zegt: "Hoezo een grote hoge berg?" Nou, één van 2300 kilometer hoog, hè? Vergeet u niet. Ja, dat is wat anders dan de Mont Blanc.⟨/p>
⟨p>Oké, dus dat is al zo'n grote hoge berg. En dan krijg je dus met aan de voet een grote hoge muur. Dat betekent dus vanaf... Met aan elke zijde dan drie poorten. Ik heb ze hier eventjes er zo voor bijgetekend. Het is een hoge muur. Ik zou zeggen een stad met een muur van deze hoogte, van 144 el of zo veel, 75 meter. Dat is een hoge muur, dat is waar. Maar dit kan wel heel goed.⟨/p>
⟨p>Maar hoe moet je je dit voorstellen bij een stad met een kubusvorm? Ik vind het tamelijk, niet alleen ondenkbaar, maar ook een onzinnig concept. Te meer omdat dit een heel zinnige voorstelling is. De stad als een hoge berg. En in het midden, ja dat is dus... kijk het midden van de piramide is gewoon de top. En daar is de... nou loop ik ook vooruit, want dat vinden we pas in hoofdstuk 22 vers 1. En dat in het midden van de stad daar de troon is, logischerwijs, want dat is het centrum van waaruit wordt geregeerd.⟨/p>
⟨p>Ja, vanuit het centrum. Dat is moreel geestelijk gezien zo, maar letterlijk dus ook geografisch in dit geval. En vandaar uit... en dat is ook de top. Het is niet alleen centraal, maar het is ook nog het bovenste, het hoogste. Dat is dus ook echt hiërarchisch gedacht. Daar hoort de troon, op de top in het centrum. En bovendien, en vanuit de troon lees je dan nog, ook daar komen we later over te spreken, niet meer vanavond, maar vanuit de troon ontspringt een rivier die naar beneden vloeit. Dat is dan ook een hele logische gedachte bij deze piramide of bergvorm.⟨/p>
⟨p>Ik geef toe, er zitten natuurlijk echt elementen in... Dan hebben we het vooral over de enorme ongekende omvang waar we eigenlijk totaal geen enkele... Dat doet niet denken aan iets dat wij kennen. Dan hebben we het over de omvang, maar het idee van een hoge berg waar de stad op gebouwd is. Trouwens daar spreekt de Here Jezus ook over in de bergrede. Een stad op een berg kan niet verborgen blijven.⟨/p>
⟨p>Maar dat is deze stad. Die is ook niet verborgen, want hij daalt uit de hemel neer. En dus ja, deze vorm, deze piramidevorm voldoet perfect aan de beschrijving en dus het idee van een kubus komt daarmee te vervallen. En nu hebben we dus inderdaad een idee van hoe die stad, welke vorm die zich aan Johannes heeft voorgedaan.⟨/p>
⟨p>Dus als dit dan inderdaad de plattegrond is, dan is dit de piramide van bovenaf gezien. Of zo u wilt, deze manier. Ja, je kunt er zo mee spelen. Maar wat ik u nog meer wil laten zien, dat is dit. Namelijk de berg Sion en het hemelse Jeruzalem. En nu gaan we ook naar andere passages, en met name de Hebreeënbrief en de Galatenbrief. Want wat blijkt is dat ook in de genoemde Bijbelgedeelten sprake is van dat hemelse Jeruzalem. En dat completeert de informatie enorm. Eerst nog eventjes naar Hebreeën 11.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2386" title="Speel af vanaf 39:46">▶ 39:46⟨/button> ⟨span>Hebreeën 11: de Hemelse Stad als Verwachting van Abraham⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik heb er de vorige keer al op gezinspeeld. Nee, ik heb het zelfs nog even genoemd. Ik doe het nu weer, omdat we toch in de Hebreeënbrief zijn. We gaan naar Hebreeën 12, maar eerst nog even Hebreeën 11. We lezen van Abraham... of Abram, wat was het? Nou ja, beide is goed. Van Abraham lees je in Hebreeën 11 vers 10: "Want hij wachtte op de stad die fundamenten heeft, waarvan God de ontwerper en bouwmeester is." En dat is de stad die dus niet door mensen is bedacht en waarvan de maten ook niet door een mens zijn geconstrueerd. Nee, het is God Zelf die het ontworpen heeft, maar die de stad ook heeft gebouwd. En dan praat je dus echt over een hemelse stad.⟨/p>
⟨p>Een aardse stad wordt gebouwd door mensen, maar niet de stad die Abraham verwacht. En weet u wat ik nou zo eigenaardig vind? Als je dat leest in de Hebreeënbrief, dat er in het boek Genesis niet één keer, voor zover ik weet, naar gehint wordt dat Abraham daarop wachtte. Abraham wist het, want dat zegt de schrijver: hij wachtte op de stad die fundamenten heeft. Hij wist dus dat er een stad komt waarvan God Zelf de ontwerper en bouwmeester is. Dat is niet een stad hier op aarde, wat trouwens in het vervolg ook gezegd wordt. Nee, het is een stad die goddelijk is qua ontwerp, maar ook gewoon in de wijze en de manier waarop het gebouwd is. Dat is puur goddelijk. Was dit sowieso breder bekend?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2510" title="Speel af vanaf 41:50">▶ 41:50⟨/button> ⟨span>Kennis uit de Oudheid: Monumenten, Piramides en de Dierenriem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En nou heb ik nog iets, want we hadden het over de piramides. Vindt u het ook niet eigenaardig dat er zoveel piramides zijn overgebleven uit vervlogen tijden? Dat moet ergens in de tijd van Abraham geweest zijn, dat die bouwwerken - waarvan ze nu nog steeds niet weten hoe dat allemaal precies gegaan is - zijn neergezet. En het zijn er ook zo enorm veel. Ik weet niet wie van u zich wel eens heeft beziggehouden met het hele idee, het concept van de piramides en de wijze waarop ze gebouwd zijn. En hoe het samenhangt met het hemelruim, met de sterrenbeelden en met de windrichtingen. Het is onvoorstelbaar hoe ze in verhouding staan tot elkaar en tot de sfinx, de relaties, de meethoeken, enzovoorts. Over alles is nagedacht. Conceptueel is dat zó onvoorstelbaar, dat bedenkt geen mens.⟨/p>
⟨p>Ik geloof ook inderdaad dat dit een onderwerp apart is hoor. Maar het is wel een aardig onderwerp om nog eens bij gelegenheid wat dieper op in te gaan. Want je leest in Jesaja dat God straks in het Messiaanse rijk een bouwwerk heeft. Een monument in het land van Egypte. En ik denk dat de monumenten er gewoon al staan. Al eeuwen, al duizenden jaren. Alleen moet daar nog iets op, precies. Want de hoeksteen ontbreekt nog. Nee, geen oogje, dat doen de vrijmetselaars dan weer. Het is eigenaardig dat je op zo'n dollarbiljet ook weer zo'n piramide ziet, maar daar zitten duistere elementen in. Ja kijk, ik heb hier een paar van die plaatjes. De top van de piramide van Gizeh ontbreekt. De vraag is: waar is de hoeksteen? Er is dus nog één steen, eigenlijk de belangrijkste, de hoeksteen die ontbreekt. Nou, ik denk dat die er straks gewoon nog op gaat komen. Dat betekent dus dat er nog één ontbreekt: het sluitstuk.⟨/p>
⟨p>Maar vanwaar dan? En waar ik zojuist al even op wees: dat de hele schepping wacht op een vervanging. En dat er dan straks in de laatste, overtreffende aion een stad vanuit de hemel neerdaalt. Zo kolossaal, maar ook zo geweldig, goddelijk, met de heerlijkheid van God. En dat we dan vanuit de oudheid al weten dat er met die piramide iets bijzonders aan de hand is.⟨/p>
⟨p>En ik weet wel, kijk, wij zijn allemaal vergiftigd – ik durf rustig dat woord in dit verband te gebruiken – met de evolutie-idee. Dat betekent dat men denkt dat de mens heel primitief begon en eigenlijk gewoon helemaal niks wist. En dat hij in de loop van de duizenden jaren, of voor mij part een paar miljoen, steeds wijzer wordt. Dat betekent dus een opklimmende lijn. De Bijbel zegt precies het omgekeerde: het is geen opklimmende lijn, het is een neergaande lijn. De mens weet ook niet steeds meer, hij kán misschien steeds meer. Zoals ik het graag pleeg te zeggen: hij komt wel steeds verder, maar dan van huis.⟨/p>
⟨p>Op het moment dat je weet van: ja, God maakte ooit de mens, die werd buiten de hof geplaatst, maar nam nog heel veel kennis mee. Bijvoorbeeld ook van de dierenriem en van al die 48 sterrenbeelden. Onvoorstelbaar. Veel evangelische christenen, of in ieder geval christenen die dat dan altijd zeggen, menen: dat is occult, daar moet je niks mee te maken hebben. Maar weet u, het evangelie staat in de sterren en in de sterrenbeelden, daar gaat zó'n sprake van uit. En vroeger had men die kennis, en tegenwoordig weten we daar niks meer van. Wij denken nu dat we zoveel van die sterren weten. Nee, tóén wisten ze er veel van. Wij kunnen misschien een goede telescoop bouwen, maar toen wist men iets van het plan en vooral van de Maker.⟨/p>
⟨p>Kijk, ik kom er gewoon op neer: als je de Schepper niet kent of erkent, dan is alles wat je in je brein construeert per definitie dwaasheid. Je start, en dan kun je nog zo intelligent zijn, een hoog IQ hebben of academisch gevormd zijn, maar als je startpunt niet goed is, kun je gewoon je hele berekening weer helemaal opnieuw maken. Het gaat nergens over. U weet toch hoe dat met berekeningen gaat? Als je fout begint, dan kom je helemaal fout uit. Het beginsel van wijsheid – niet het eindpunt, het beginsel van wijsheid – is de vreze des Heeren. Dáár begint wijsheid. Dus als je daar niet begint, dan is het resultaat per definitie dwaasheid.⟨/p>
⟨p>Maar goed, ik bedoel eigenlijk te zeggen: in de oudheid wist men inderdaad heel veel van de sterrenwereld. En in het algemeen van symboliek had men veel meer kennis, ook over allerlei monumenten, stenen die men rechtop zette. Ja, échte monumenten. Wij denken: ze wisten niet zoveel, maar ze wisten juist héél veel. Ze hadden nog heel veel kennis, maar dat komt omdat ze nog veel dichter bij huis waren. Wij zijn verder, maar zíj waren dichter bij huis. En die kennis is in de loop van de tijd alleen maar verloren gegaan.⟨/p>
⟨p>Dat geldt trouwens heel erg hard. Want als ik dat destijds aan mijn oma vroeg... ga maar na, die was van 1900. Die kwam van de boerderij ergens in de Haarlemmermeer. En wat díe mij allemaal verteld heeft over sterren! En over de sterrenbeelden, zij wisten het gewoon. Vraag aan jonge mensen nu eens naar sterrenbeelden en over welke sterren we daar zien. Niemand weet er nog wat van. Nee, die weten nu al waar het regent. Maar dát soort kennis was toen veel meer vertrouwd. Men leefde sowieso dichter bij de natuur.⟨/p>
⟨p>Maar goed, ik ga even terug naar de les. Het feit dat we nog steeds zulke enorme monumenten hebben van millennia terug, daar gaat een sprake van uit. Omdat dit in feite ook verraadt waar de geschiedenis op uitloopt. Namelijk op die stad waarvan God Zelf de ontwerper en bouwmeester is. Oké, dat was Hebreeën 11. Nu gaan we naar...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2956" title="Speel af vanaf 49:16">▶ 49:16⟨/button> ⟨span>Hebreeën 12: Genaderd tot de Berg Sion⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In Hebreeën 12 staat dit. Het begint met: "maar jullie...". Even voor de goede orde, de Hebreeënbrief is gericht aan Hebreeën. Dat wil zeggen: aan mensen die Hebreeuws spraken in Jeruzalem, vlak voor de val van de stad in het jaar 70. Vlak voordat de tempel in rook op zou gaan en zij afscheid moesten nemen van het oude verbond en alles wat daarmee verband hield.⟨/p>
⟨p>En de schrijver van de Hebreeënbrief, waarvan ik geloof dat het Paulus was... Weet u dat trouwens de Hebreeënbrief ook in de oorspronkelijke manuscripten tussen de brieven van Paulus in staat? Heel eigenaardig. De naam van Paulus staat er niet bij. Dat heeft ook wel een reden. Want Paulus richtte zich normaal tot de natiën, maar in dit geval tot de Hebreeën. En dan laat hij zijn naam onvermeld.⟨/p>
⟨p>Maar in ieder geval: "jullie zijn", zegt hij. "Maar jullie zijn genaderd tot de berg Sion." De tegenstelling is hier dan: niet genaderd tot de berg Sinaï, maar jullie zijn genaderd tot de berg Sion, tot de stad van de levende God. En dat genaderd, dat wil zeggen nabijgekomen. Waarom? Hoezo? Nou, die stad is namelijk aanstaande. En vandaar: jullie zijn ertoe genaderd.⟨/p>
⟨p>En hoe weet ik dat nou? Als je nog een hoofdstuk doorbladert, dan kom je in hoofdstuk 13, het laatste hoofdstuk van deze brief. Dan staat er in vers 14: "Want wij", zegt de schrijver dan, "hebben hier in Jeruzalem geen blijvende stad." Nee, want die stad zou binnen nu en een paar jaar helemaal met de grond gelijk gemaakt worden en de tempel zou in vlammen opgaan. "Wij hebben hier geen blijvende stad, maar wij zoeken de toekomende," of letterlijk staat er: de aanstaande, die op het punt staat te komen. Die zoeken wij.⟨/p>
⟨p>En welke stad dat is, dat staat hierbij: "maar jullie zijn genaderd tot de berg Sion en tot de stad van de levende God". Waarover heeft hij het dan? Wat staat erbij? Het hemelse Jeruzalem. "Die berg Sion en tot de stad van de levende God" betekent niet – we hebben het er nu een paar keer over gehad tijdens deze studie – dat woordje 'en' betekent niet 'plus', maar gewoon 'namelijk'. Het is een nadere beschrijving van de berg Sion, die tevens de stad is, namelijk het hemelse Jeruzalem.⟨/p>
⟨p>En dat voegt iets toe. Niet dat het een andere entiteit is of een ander ding, nee, het voegt iets toe aan de beschrijving. Het is de berg Sion, en trouwens dat weet ik ook, want de berg Sion, dat ís de stad. Het staat in 2 Samuël 5: "maar David veroverde de bergvesting Sion; dat is de stad Davids". Dus die berg Sion en, of namelijk, de stad van de levende God. En welke is dat? Het hemelse Jeruzalem. Maar daarover hebben we het toch? Niet een Jeruzalem hier op aarde, maar een Jeruzalem boven.⟨/p>
⟨p>En bovendien, daarvan wordt gezegd, van dat hemelse Jeruzalem: dat is identiek aan, en wordt eigenlijk als synoniem gebruikt voor, de berg Sion. Maar nou weten we het dus. Eigenlijk worden we daarmee alleen maar bevestigd in onze beschrijving. Het gaat hier dus inderdaad over een berg, waarvan de lengte en de breedte en de hoogte gelijk zijn. En wij weten inmiddels ook de afmetingen. Het is het hemelse Jeruzalem.⟨/p>
⟨p>"En jullie zijn genaderd", zegt Paulus... althans, de schrijver van de Hebreeënbrief tot de Hebreeën, "tot de berg Sion, tot de stad van de levende God, het hemelse Jeruzalem en tot tienduizendtallen van boodschappers". Engelen, myriaden, dat zijn er zóveel. En zij allemaal zijn gedienstige geesten, staat eerder in deze zelfde brief. "En tot een universele bijeenroeping en tot een ekklesia, een gemeente van eerstgeborenen die zijn ingeschreven in de hemelen." Wat hier gezegd wordt over dat hemelse Jeruzalem: daar zijn tienduizendtallen van boodschappers.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3272" title="Speel af vanaf 54:32">▶ 54:32⟨/button> ⟨span>De Bewoners: Engelen, de Ecclesia van Eerstgeborenen en Rechtvaardigen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Er vindt een universele bijeenroeping plaats. Ik ga er niet over strijden of dat hetzelfde is als de Ekklesia, dat je dat er ook in kunt lezen namelijk. Of dat het hier nog om een andere groep gaat. Maar in elk geval, het wordt genoemd een Ekklesia van eerstgeborenen. En u weet wat een eerstgeborene in de Bijbel betekent? Dat is degene met het hoogste erfrecht. Echt ook een dubbeldeel van de erfenis, de eerstgeborene. En er is ook een Ekklesia, een uitroepsel van eerstgeborenen met de hoogste positie.⟨/p>
⟨p>Eigenaardig natuurlijk, dat kennen we allemaal toch uit de verhalen van het boek Genesis. Je kunt er vergif op innemen dat het eerstgeboorterecht niet naar de eerste gaat, maar naar de tweede. Ja, eigenlijk in elke generatie is dat iedere keer weer vast te prikken. En dan ga je op dat fenomeen in en je weet meteen al dat het zo zit. Jakob loste het op een gegeven ogenblik ook netjes op. Dat hij zo zijn handen moest kruisen om de eerstgeborenezegen niet aan de eerste, Manasse, te geven, maar aan Efraïm. Waar het om gaat is dat de eerstgeborenezegen de hoogste zegen is. En de Ekklesia van de eerstgeborenen, dat zijn zij die bij de Eerstgeborene horen. De Eerstgeborene uit de doden, de Heer Jezus Christus. En er is een Ekklesia dat Hem volgt en dat met Hem de hoogste rechten heeft.⟨/p>
⟨p>Ik ga er nu vanuit dat dit inderdaad het thema van Paulus' brieven is. Het volk dat de hoogste erfrechten heeft, dat hoort bij de Eerstgeborene. Dus die Ekklesia van eerstgeborenen, die zijn ingeschreven in de hemelen, zeker. En er staat nog bij: "en tot God, de Rechter van allen, en tot de geesten" — oei — "tot de geesten van rechtvaardigen die de volmaaktheid bereikt hebben." De zin loopt nog door. Ik zit eventjes te aarzelen, omdat ik zie dat het eigenlijk inmiddels tijd voor de pauze is. Mag ik het nog even afmaken? Ja, oké. Anders moeten we straks zo midden in het verhaal weer de draad oppakken.⟨/p>
⟨p>Maar: "de geesten van rechtvaardigen die de volmaaktheid bereikt hebben". Kijk, waar het hier over gaat, is dat je aan de ene kant die myriaden van engelen hebt, hemelse boodschappers. Je hebt ook een Ekklesia van eerstgeborenen, die de hoogste bestemming hebben. Maar er wordt hier ook gesproken over de rechtvaardigen, die dan inmiddels de volmaaktheid hebben bereikt. Die nu nog slechts geesten zijn. Zij waren eerder in de brief al genoemd, in hetzelfde hoofdstuk zelfs, in Hebreeën 12 vers 3. Dat is die grote wolk van getuigen. Dat zijn al die rechtvaardigen vanuit de oude dag die in de Hebreeënbrief genoemd zijn. Van Adam en van Abel, en van Noach en van Henoch, en van Abraham en van Sara, en van Debora. Nou, al die rechtvaardigen. Ja, maar die horen niet bij de gemeente van eerstgeborenen. Waren ze dan niet zo goed ofzo? Nee, daar gaat het niet om. Maar het gaat om de Eerstgeborene, dat is Jezus Christus, en die Ekklesia van eerstgeborenen, dat is dat gezelschap dat Hem direct volgt en die verbonden is met Hem. Gelukkig zit hij aan een draadje, Richard.⟨/p>
⟨p>Zij worden hier geesten genoemd. Ja, waarom? Want zij hebben nog niet de volmaaktheid bereikt. Dat is pas als zij straks ook opgestaan zijn. En nu, ja, ze zijn nu nog eigenlijk... het woordje is 'getuigen', dat wil zeggen: ze laten nog steeds hun getuigenis achter, en vandaar ook dat ze geesten worden genoemd. We horen nog wel van ze, maar ja, ze zijn dood. Hoe zegt de schrijver van de Hebreeënbrief dat? Dat ze nu, ondanks dat ze overleden zijn, nog steeds getuigen. Eigenaardig, hè? Maar straks bereiken ze de volmaaktheid waar zij horen en die ook zij... Bijvoorbeeld Abraham zal straks dáár in die stad zijn.⟨/p>
⟨p>En de hoogste positie wordt ingenomen door God Zelf en het Lammetje, dat weet ik. Maar daar is ook nog die Ekklesia van eerstgeborenen, die dus de hoogste positie heeft bereikt. En dat brengt mij dan toch weer terug bij dat onderwerp: en wij dan? Nou, in ieder geval moet één ding duidelijk zijn. Het gezelschap dat God Zich vandaag verzamelt, vanaf de opstanding van Christus, deelt in Zijn positie. Hij is het Hoofd, wij zijn het lichaam. En in ieder geval het Hoofd is straks daar in Jeruzalem, ik bedoel in dit hemelse Jeruzalem. Want Hij is aan de top, hè, de troon van het Lam. En hoewel die gemeente van eerstgeborenen hier in Openbaring niet genoemd wordt, worden ze hier in de Hebreeënbrief wel zijdelings aangestipt.⟨/p>
⟨p>Dat betekent dus: daar in die stad... Ik heb wel eens gelovigen horen verdedigen: wij hebben niks met die stad van doen. En daar geloof ik nou helemaal niks van! Alsof het lichaam de hoogste positie heeft, de positie deelt met haar hemelse Hoofd, de Eerstgeborene uit de doden, die daar aan de top van de stad is, en wíj zouden geen toegang tot die stad hebben. Dat is toch bizar? Je kunt er heel moeilijk omheen. Ik begrijp wel hoe die gedachte heeft kunnen ontstaan. Dat is ontstaan doordat men zegt: er is een verschil tussen Israël en de Gemeente. Maar maak het nou niet zo groot alsof wij dus helemaal niks te maken hebben daar met die stad. Of sommige mensen zeggen dan ook: wij zullen niet hier op de aarde terechtkomen. Als Hij straks in heerlijkheid zal verschijnen, dan zullen wij daar niet bij zijn. Maar áls Hij in heerlijkheid gaat verschijnen, dan zullen wij mét Hem in heerlijkheid verschijnen! Dus ja, dat is de Hebreeënbrief. En dan gaan we straks verder met nog even een samenvatting van wat ik zojuist heb verteld over Hebreeën 12.⟨/p>
⟨p>Maar nu wordt het echt hoog tijd om eerst even te pauzeren. Ik ben zojuist... Niet in verwarring gebracht? Nee, niet in verwarring gebracht. Nou ja, toch, in zekere zin wel. Maar ik ben gewezen op een fout in de plaatjes. Het is namelijk zo dat die stad, die zo imposant groot is, nog véél groter is dan dat ik in mijn voorstelling weergaf. Ja, hoe de fout bij mij heeft kunnen ontstaan, weet ik niet. Want ik vertelde u: van hier vandaan naar Warschau en van hier vandaan naar Rome is 2300 kilometer. Dat klopt zelfs bij benadering niet, stel ik vast. Het is van hier vandaan naar Moskou en van hier vandaan naar Casablanca dat bij benadering 2300 kilometer is. Dus ja, die plaatjes ga ik bij thuiskomst nog eventjes corrigeren. Dus ik dacht van nou, als ik nog een keer een ommetje ga maken, dan zullen we de stad even in de rondte lopen? Of zeven keer? Op één dag? Nee, dat gaat je niet lukken. En bovendien, die stad gaat er ook niet op passen. Sorry? Nou, inpassen, oppassen. Ja oké, bij een kubus zou je er meer in zitten, maar op die manier... dat is bij lange na niet nodig. De zee was daar niet, dus op aarde is ook wel ruimte zat. Nee, want er spelen zoveel overwegingen mee.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3827" title="Speel af vanaf 01:03:47">▶ 01:03:47⟨/button> ⟨span>De Ongekende Dimensies van het Opstandingsleven⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want we praten natuurlijk nu over een aeon. Kijk, de komende aeon is betrekkelijk makkelijk voorstelbaar, omdat dat allemaal een beschrijving is van wat er hier op aarde gaat gebeuren. En dat zal ook enorme veranderingen in het hele natuurgebeuren tot gevolg hebben. Om maar wat te noemen: dat de Dode Zee een levende zee gaat worden, omdat er dan ook weer een open verbinding komt. Al dat soort dingen. Maar die zijn allemaal heel goed voorstelbaar.⟨/p>
⟨p>Als we het hebben over de aeon die daarop volgt; de dingen die op aarde gebeuren zijn denk ik ook nog allemaal goed voorstelbaar, maar daar gaan we het zo wat later nog over hebben. Maar die stad, die hemelse stad, dan praten we echt over een stad die dus niet aards is en waarvan God de ontwerper en de bouwmeester is.⟨/p>
⟨p>En bovendien, het is een stad waar... ja, wie zullen daar wonen? Niet de volkeren, die dan nog stervelingen zullen zijn. Die wonen op aarde en die, bijvoorbeeld, ook als zij ziekte zullen hebben, genezing zullen krijgen. Ook dat staat in Openbaring 21 en 22, dan zullen ze genezen worden door het gebladerte, door de bladeren dus, van het geboomte van het leven. Ja, maar degenen die in de stad wonen, die hebben een onvergankelijk lichaam, die zijn namelijk opgestaan. En wie wonen daar, of wie bevinden zich daar? Zonder daarmee te beweren dat dat de enige ruimte is in de hemel, want ik denk dat de hemel nog veel omvangrijker is. Maar dit is de stad die de verbinding maakt tussen hemel en aarde. Als die Jakobsladder, zeg maar, waar we het bij een eerdere gelegenheid ook over hadden.⟨/p>
⟨p>Dus ja, Rob die maakte zich al even zorgen over: hoe zit dat met de lift en de roltrap als je naar boven gaat... Nou, dat zijn dus problemen waar het opstandingslichaam niet mee van doen heeft. Nee, want verplaatsing van A naar B, en zelfs door dikke muren, blijkt geen probleem te zijn, weten we van het opstandingslichaam. Dat kent condities, dat kent mogelijkheden... Ja, dat is ongekend.⟨/p>
⟨p>Het verschil, om het eventjes dan toch te zeggen in termen zoals wij dat dan wel begrijpen... Het is het verschil tussen een rups die hier met duizend pootjes vastgekleefd zit aan de aarde en een vlinder die vrij het hemelruim kiest. Nou, het is eenzelfde wezen, maar in een totaal andere omgeving, een totaal ander bestaan. Of dat van een waterkever die getransformeerd wordt in een libel. Nou, dat is een totaal nieuwe bestaanswijze.⟨/p>
⟨p>Dat is ook het verschil tussen het vergankelijke lichaam, het zielse lichaam en het geestelijke lichaam. Waar ook trouwens verschillen in zullen zijn. Dat zegt Paulus allemaal in 1 Korinthe 15. De glans van de ene ster, van het ene hemellichaam, is anders dan dat van de ander. Maar niettemin, ja, de verschillen tussen dit zielse dat we hier zien en meemaken en kennen, en de mogelijkheden die dat lichaam heeft, ja die zijn ongekend.⟨/p>
⟨p>Maar in ieder geval die stad, dat hemelse Jeruzalem, dat is waar ooit Abraham en Izak en Jakob naar uitkeken. Waar de opgestane heiligen, rechtvaardigen, deel aan zullen hebben. En dat brengt mij... daar hadden we het dus over. Degenen die daar de hoogste positie in hebben, dat is dus die ekklesia van eerstgeborenen. Dat is dat gezelschap wat God Zich vandaag uitroept.⟨/p>
⟨p>En de eersten, ja dat is grappig. De eerste, wij zeggen dan: de eerste de beste. Maar wat is de eerste? Ja, die krijgt altijd de prijs, hè. U zegt: ja, dat is omdat ze de beste zijn. Maar dat hoeft helemaal niet. Ik bedoel, de eerste haringen. Het eerste tonnetje. Of het eerste kievitsei. Oké, waarom heeft dat zo'n hoge waarde? Nou, dat is omdat het de eerste is. En dat geldt in feite ook voor degene die als eerste het nieuwe leven ontvangt, dat is de ekklesia inderdaad. Zijn ze beter? Nee, helemaal niet. Maar ze horen bij de eersteling, de eerstgeborene, en vandaar ook de positie die zij ontvangen. En iedereen in zijn eigen rangorde.⟨/p>
⟨p>En we hadden het dus ook over die geesten van de rechtvaardigen, die de volmaaktheid bereikt hebben. En dat doelt dus inderdaad op al die mensen, zij die in geloof hebben geleefd in al die duizenden jaren daarvoor. Ook zij zullen daar in die stad, in die hemelse stad, in dat hemelse Jeruzalem zich bevinden. En zoals de Hebreeënbrief dat dan zegt, er worden verschillende kringen genoemd.⟨/p>
⟨p>De myriaden van boodschappers, ik weet niet of jullie dat daar achterin ook nog zien, maar dit staat er dus. De myriaden van boodschappers, de geesten van rechtvaardigen, die dan inmiddels volmaakt zijn, namelijk opgestaan, die zullen daar zijn. De ekklesia van eerstgeborenen, dat zijn in ieder geval wij. Ja, dat klinkt wel heel erg claimerig en hoe noem je dat... Ik bedoel niet alleen maar degenen die in de akker zijn hoor, dat even voor de goede orde. Dat is trouwens sowieso niet het criterium.⟨/p>
⟨p>Het zijn degenen die geloven. En weet u, dat vind ik helemaal zo apart daarvan: dat zijn degenen die God heeft uitgekozen. Het valt je toe. Het is een lot uit de loterij. Is dat een verdienste? Nee, dat is juist de clou. Het is geen verdienste. Je ontvangt het, je krijgt het om niet.⟨/p>
⟨p>En het feit dat je vandaag Hem al mag kennen, dus dat je deze dingen mag verstaan, dat is niet omdat je... U weet, dat is een heel bekend christelijk religieus misverstand: 'Dat komt omdat ik mijn best heb gedaan, of omdat ik voor Jezus gekozen heb'. Dat is voor mij het beste bewijs dat je nog niet weet waar het over gaat. Nee, het valt je toe. Het is namelijk genade. Je krijgt het. Hij opent je ogen, Hij zorgt dat je het hoort en Hij zorgt dat je het verstaat.⟨/p>
⟨p>Nou, dan hoor je bij de eerstelingen. Prijs God! Ik vind het geweldig trouwens dat op Gods tijd iedereen aan de beurt komt. Iedereen in zijn eigen rangorde. En ja, dank God op je blote knietjes als je het nu al mag kennen. Nu al de voorrechten mag kennen, smaken, proeven, mag beleven.⟨/p>
⟨p>Oké, die ekklesia van eerstgeborenen en daar dan in het centrum God de Rechter, want zo wordt dat genoemd, de Rechter van allen. Degene die alles rechtzet, want dat is wat rechter betekent. Degene die alle dingen ook weer terechtbrengt. En Jezus de Middelaar. Ja, daar is nog veel meer over te zeggen dan wat ik nu doe, maar dat zou een bespreking van de Hebreeënbrief worden. Het ging mij nu puur om het punt dat dat hemelse Jeruzalem, wat Johannes beschrijft in de laatste aeon, geen nieuw onderwerp is.⟨/p>
⟨p>Nou ja, het wordt op een hele nieuwe wijze beschreven. Het geeft veel nieuwe toelichtingen, et cetera. Maar ja, het borduurt voort op de dingen die Abraham al kende en waar hij naar uitzag. Waarvan hij wist: die stad, dat is een blijvertje. En die gaat komen en dat is waar God de ontwerper en bouwmeester van is.⟨/p>
⟨p>En u ziet dus eigenlijk de verschillende kringen, de hoogste kringen met dit aan de top, om zo te zeggen. Dat is dat hemelse Jeruzalem. Dan weten we daarmee dus ook iets over de bewoners. Je hebt aan de ene kant dus de volkeren op aarde, nog steeds stervelingen. En die stad die uit de hemel neerdaalt, waar zij die opgestaan zijn – ook trouwens in hun eigen rangorde – daar in die stad zullen wonen, zullen verblijven. Ik zeg niet in die stad gevangen zitten, want het is geen gevangenis. Integendeel, het is een onvoorstelbaar grootse, met recht een hemelse stad. En dat bedoel ik ook dubbelzinnig.⟨/p>
⟨p>Oh ja, en dan heb ik er nog één. Oké, de Hebreeënbrief, is dat een Paulinische brief? Nou, hij staat tussen Paulus' brieven, dat is waar. Ik denk ook dat Paulus de schrijver daarvan was. Daar zijn heel veel goede redenen voor te bedenken. Of nou ja, te bedenken, gewoon waar de brief ook aanleiding toe geeft. Maar het...⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4473" title="Speel af vanaf 01:14:33">▶ 01:14:33⟨/button> ⟨span>Galaten 4: het Jeruzalem Dat Boven Is⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat is de Galatenbrief. En die heeft Paulus dus geschreven aan de Galaten, daar in het huidige Turkije. En aan hen schrijft hij in hoofdstuk 4 vers 26, waar het trouwens ook over de tegenstelling gaat tussen het oude verbond en het nieuwe verbond, tussen de Sinaï en Sion. De woorden lijken een beetje op elkaar, in het Nederlands in ieder geval. Maar die tegenstelling wordt, net als in Hebreeën 12, hier gemaakt en dan zegt Paulus: "maar het Jeruzalem omhoog, dat is vrij". En dat gaat dan om de tegenstelling met Hagar en de Sinaï. Nou, als u daar meer van wil weten, dan moet u dat eventjes in zijn verband bekijken. Het gaat me nu puur om dat Jeruzalem. Wat in Hebreeën 12 heet: het hemelse Jeruzalem. Wat in Openbaring heet: het Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt. En wat hier heet: het Jeruzalem omhoog.⟨/p>
⟨p>Kijk, en dan kom je trouwens op nog een ander punt. Die stad komt weliswaar in die laatste, meest overtreffende aion, dat wereldtijdperk, uit de hemel. Maar is die stad er dus nu niet? Het feit dat hij uit de hemel komt, betekent dat er beweging is en dat hij de aarde nadert. Of de aarde nadert de stad, nou ja, hoe dan ook, in ieder geval: die komen dichter bij elkaar. Maar daarmee is dus niet gezegd dat die stad zelf er nu nog niet zou zijn. Dat hemelse Jeruzalem, sterker nog, als ik hier dit lees waar Paulus zegt: "dat Jeruzalem omhoog, dat is vrij en dat is onze moeder". Ja, eigenaardig hè, dat Paulus dat zo zegt. Dus ook voor Paulus, die zegt van dit Jeruzalem dat daar boven is: dat is onze moeder. Waarom hij dat dan ook onze moeder noemt, ja, dat legt hij dan ook uit in ditzelfde gedeelte. Want het ging over die tegenstelling tussen Sara en Hagar. Maar goed, laat maar zitten, dat doet nu even niet ter zake. Waar het om gaat, is dat ook Paulus in de Galatenbrief op datzelfde Jeruzalem wijst en op onze verwantschap met die stad ook wijst.⟨/p>
⟨p>Dit was een hele lange uitstap, want we hebben het nu gehad over dat hemelse Jeruzalem, de Hebreeënbrief ernaast gelegd, even de Galatenbrief. Maar dit uitstapje heb ik gemaakt om duidelijk te maken dat dat hemelse Jeruzalem elders ook besproken wordt. Maar ook dat het een berg is, wat in Openbaring gesuggereerd wordt, vanwege die muur die niet in verhouding staat qua afmetingen met de hoogte van de stad. En dat wijst er dus al helemaal op dat het een piramide is of een bergvorm. Wel, naar aanleiding daarvan heb ik deze uitstap gemaakt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4699" title="Speel af vanaf 01:18:19">▶ 01:18:19⟨/button> ⟨span>Mensenmaat en Engelenmaat: de Muur van 144 El⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het ging dus over die muur die gemeten wordt, en die was 144 ellen – twaalf keer twaalf – in de hoogte. En er staat er ook bij: mensenmaat, die engelenmaat is.⟨/p>
⟨p>Kijk, dat een el een mensenmaat is, ja, dat is duidelijk. We hadden het eerder in deze avond al even over ons woord 'el' en 'elleboog'. Je kunt er ook nog wat achter hebben, maar daar hebben we het nu verder niet over. Die el, dat is een mensenmaat. Maar, zegt Johannes er dan bij, dat is ook engelenmaat.⟨/p>
⟨p>Dus het feit dat die hemelse boodschapper dat op deze wijze meet... Dat mag dan mensenmaat zijn, maar het is niet zo van: ja, maar die engelenmaat is een andere. Nee, die zijn identiek. Met andere woorden, de hemelse boodschapper conformeert zich aan deze maat. Ze zijn identiek dus. Dat is de gedachte.⟨/p>
⟨p>En ja, vanaf vers 18 – en ik blijf bij vers 18, want ik heb de dia's die nog gaan komen vanaf vers 19 – die gaat dan heel specifiek in op al die parels, op het materiaal waar die muur, die poorten en de fundamenten van gemaakt zijn. Maar in vers 18 wordt het nog vrij algemeen zo gezegd.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4807" title="Speel af vanaf 01:20:07">▶ 01:20:07⟨/button> ⟨span>Vers 18: Transparant Jaspis en Helder Goud⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan staat er over het bouwmateriaal – de bouwstof, zegt hij op een gegeven moment daar – van haar muur: dat is jaspis. Nou, daar hadden we het al eerder over. Dat is dus wat wij diamant noemen, en dus niet hetzelfde als ons jaspis. De vorige keer heb ik het argument daarvoor al even genoemd. Dat is namelijk dat jaspis in de Bijbel doorzichtig is. Bij ons is jaspis een soort edelsteen, of een halfedelsteen geloof ik zelfs, dat niet doorzichtig is. Dat is dus niet identiek. Dat is een beetje verwarrend, maar het moet toch even gezegd worden. Ja, transparant is die stad, een hemelse stad.⟨/p>
⟨p>En er staat nog bij, en dat is het laatste waar ik daar nog op wil wijzen: "en de stad was helder goud, gelijkend op helder glas". Maar dat fenomeen kennen wij eigenlijk hier ook niet, hè? Ik heb begrepen... ik moet uitkijken met wat ik zeg, want vanavond heb ik me al zo vergist in het opgeven van maten, door te proberen jullie wijs te maken dat de afstand naar Rome 2300 kilometer is, terwijl het naar Rome... wat was het ook alweer Timon? 1600 kilometer geloof ik, hè? Ja, als je met de auto rijdt. Oké, met de fiets is het... oh ja, hemelsbreed, zo was het. Maar oké, nou dat is gecorrigeerd en dat ga ik op de website ook nog eventjes goedmaken.⟨/p>
⟨p>Maar nu heb ik dus begrepen over dat goud, dat het transparant kan zijn. Dat is echter alleen bij extreme verhitting, dan wordt het transparant. Maar hier is de stad dus helder goud. En ik zei al, goud is... ja, ik vind het leuk dat in het Nederlands, je hoeft maar één letter weg te halen en dan word je aan God herinnerd. En dat heeft met onvergankelijke heerlijkheid te maken. Die stad heeft de glorie van God zelf. En terwijl alles in de wereld vergaat, sterfelijk is en aan verval onderhevig is, is die stad een nieuwe schepping. Ja, God is de ontwerper en bouwmeester daarvan. Zij is aan al dat verval en aan die wetmatigheid volkomen onttrokken. En daarom heet het ook een onvergankelijke schepping. Die vergaat niet.⟨/p>
⟨p>Trouwens, juist van de week had ik daar nog een gesprek over. Het feit dat deze wereld vergankelijk is, is ook een zegen. Toch? Stel je voor dat dit bestaan onvergankelijk zou zijn. Dat we zouden zeggen: er komt geen eind aan. Dat is niet wat je verlangt. Want dat betekent namelijk dat ook het lijden uitgerekt zou worden. Nee, dat wat onvergankelijk is, dat is ook heerlijk. En daarom opblijvend. Het is dus niet zo dat een wereld waar verval, verdriet en moeite zo'n dominante rol spelen, ineens in de eeuwigheid wordt getild en dat daar nooit meer een eind aan komt. Alstublieft zeg! Nee, God heeft iets beters!⟨/p>
⟨p>De onvergankelijkheid is weggelegd voor heerlijkheid en voor kracht. Ik lees dat ook in verband met het opstandingslichaam: het wordt gezaaid in vergankelijkheid, het wordt opgewekt in onvergankelijkheid. Het wordt gezaaid in zwakheid, het wordt opgewekt in kracht. Het wordt gezaaid in oneer... ja, zo was die... het wordt opgewekt in heerlijkheid. En dat is ook lichtglans. Het is dus een totaal andere wereld, een hele transformatie. Een vergankelijke wereld wordt omgesmeed – een mooi woord trouwens in dit verband, als we het toch over goud hebben – wordt omgesmeed in zuiver goud.⟨/p>
⟨p>En er wordt hier nog gezegd: "helder goud gelijkend op helder glas". Daar zijn we weer terug bij dat element van transparantie, wat dus ook beantwoordt aan dat kenmerk van diamant. Ja, ik kan verder gaan, maar dan gaan we het hebben over de stenen waar de muur uit gebouwd is.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5127" title="Speel af vanaf 01:25:27">▶ 01:25:27⟨/button> ⟨span>Afsluiting: een Onvergankelijke Toekomstverwachting⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat doen wij niet. Ik stel voor dat we het hierbij houden. Om de volgende keer alvast aan te kondigen: dat is 17 maart, zo de Heer wil en wij leven natuurlijk. Vandaag precies over een maand. En dan gaan we verder over deze heerlijke, over deze geweldige toekomstverwachting.⟨/p>
⟨p>Ik vind het zo onvoorstelbaar om eraan te denken dat iets wat nu nog zo lang duurt voordat dit allemaal gestalte gaat krijgen... God heeft de tijd, maar ja, dit gaat dus allemaal gebeuren. Ik vind dat reden genoeg om onze God daarvoor te danken. Zullen we dat bij deze dan ook maar doen?⟨/p>