⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Welkom en Introductie op het Nieuwe Seizoen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Een hele goede avond, beste vrienden. Ik ben ontzettend blij dat ik hier eindelijk weer een keer sta. Wat heeft het lang geduurd, veel te lang! Volgens mij is de laatste keer dat we hier een bijeenkomst rond het boek Openbaring hadden, als ik me niet vergis, in oktober vorig jaar geweest. Sindsdien ben ik weliswaar, al is het soms wat mondjesmaat, verdergegaan, maar dat was dan vanuit de studio thuis. Nou ja, studio... ik heb toch wel wat aanpassingen aan de studeerkamer gedaan, maar ik zal u dit eerlijk verklappen: ik heb er een grote hekel aan om het op die manier te doen. Ik vind het heerlijk om het Woord toe te delen, maar om alleen maar tegen zo'n scherm aan te kijken is zo onpersoonlijk. Dit is normaal: gewoon om elkaar te ontmoeten, om gezichten te zien, om elkaar te begroeten. Dat steriele... nee, ik vond het maar helemaal niks en dat is nog steeds mijn beleving. Ik moet er trouwens bij zeggen: als het niet anders kan, dan doe je dat maar en roei je met de riemen die je hebt, maar daar is het dan ook wel ongeveer mee gezegd. Ik wil er alleen maar mee zeggen dat ik enorm blij ben dat het nu weer kan. Laten we alsjeblieft gewoon hiermee doorgaan; aan mij zal het niet liggen, laat ik het zo zeggen.⟨/p>
⟨p>We gaan weer verder met het boek Openbaring, en wel met hoofdstuk 21 vers 1. Verder dan vers 1 zullen we vanavond ook niet komen. Ik vermoed dat er nog diverse avonden, heel wat avonden, zullen volgen die allemaal gaan over die nieuwe hemel en die nieuwe aarde, en over dat Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt zoals dat in deze hoofdstukken beschreven wordt. Ik sta eigenlijk te popelen om dat te vertellen. Ik heb deze studie al een keertje eerder opgenomen, dat was in juni. Toen heb ik het thuis gedaan en ik zou dan vervolgens van huis uit weer verdergaan met deze serie. Dat vind ik echter geen goed idee. Aangezien we nu weer een nieuw seizoen starten op deze wijze, lijkt het me gewoon goed om even helemaal terug naar af te gaan. Dat wil zeggen: naar vers 1 van Openbaring 21, zodat hier nu vanavond een vloer gelegd wordt voor het navolgende. Dan zal ik die andere studie die ik er al opgezet heb, nummer 44, er wel afhalen en op een andere wijze beschikbaar stellen. In ieder geval is dit nu het normale vervolg.⟨/p>
⟨p>We hebben het over de openbaring van Jezus Christus. Wolter leidde het al even in met de feesten waarvoor we uitgenodigd zijn en die komende zijn. Dat vind ik ook zo frappant als je het hebt over Gods feestkalender, zoals Hij dat ooit aan het volk Israël gegeven heeft. Het jaar zat vol met allemaal hoogtijden en feesten; je zou haast denken dat God van feesten houdt. Er staat ergens in het boek Spreuken — makkelijk te onthouden: hoofdstuk 15 vers 15 — dat het voor de vrijmoedige altijd feest is. Als we het hebben over de openbaring van Jezus Christus, dan is dat natuurlijk ons geweldige, grootste uitzicht dat we hebben. Christus Jezus, die nu verborgen is, gaat openbaar worden. Dat is niet één moment, maar dat is een fenomeen dat zich in fases gaat voltrekken.⟨/p>
⟨p>Dat is waar het boek Openbaring over gaat. Alleen al de titel van het boek laat zien dat de inhoud in de toekomst ligt, namelijk in de openbaring van Jezus Christus. Dat geldt ook al — daar hebben we het ooit in een grijs verleden over gehad, wat enigszins overdreven is — toen we het hadden over Openbaring 2 en 3, over die zeven Ecclesia's die aangeschreven worden. Want dat zijn inderdaad zeven Ecclesia's in die tijd van de openbaring.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="290" title="Speel af vanaf 04:50">▶ 04:50⟨/button> ⟨span>Recapitulatie van de Grote Lijnen in Openbaring⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laat ik, voordat ik nu ga naar hoofdstuk 21 vers 1, eerst nog eens even wat recapituleren. Gewoon wat dingen op een rijtje zetten, want dat is me van verschillende kanten ook verzocht. Het leek mij op persoonlijke titel al een heel goed idee om even een paar dingen samen te vatten, maar ook omdat ik het verzoek kreeg. Aangezien het boek Openbaring zo boordevol staat met allemaal gegevens en dingen die dikwijls ook onbekend zijn, raak je heel gemakkelijk de draad kwijt. Daarom lijkt het me heel nuttig om nog eens eventjes op een rijtje te zetten wat nou de lijn is in het boek.⟨/p>
⟨p>De simpele opeenvolging in Openbaring is dat je na de inleiding van de eerste vijf hoofdstukken twee synchrone series krijgt. Wat bedoel ik daarmee? Wel dit: hoofdstuk 6 tot en met 11 loopt synchroon met hoofdstuk 11 tot en met 19. Dat betekent dat de gebeurtenissen die hier beschreven worden, ook verhaald worden in die andere serie. In ieder geval gaat het over tijden die elkaar overlappen.⟨/p>
⟨p>Waarbij je dan dit krijgt: in hoofdstuk 6 gaat het over de Grote Verdrukking, vooral eigenlijk vanaf het tweede zegel. Het eerste zegel is een ander verhaal, omdat het daar nog over vrede gaat — die ruiter op het witte paard, weet u wel. Maar in het algemeen: hoofdstuk 6, als de zegels van die boekrol geopend worden en de eigendomsakte van het land — want dat is wat die boekrol is — overhandigd wordt aan de enige rechthebber, namelijk aan het Lammetje. Christus gaat het land Israël vrijkopen en ook opeisen. Dat is waar hoofdstuk 6 over gaat; het beschrijft de Grote Verdrukking.⟨/p>
⟨p>Vanaf hoofdstuk 7 tot en met 11 gaat het over de tijd na de Grote Verdrukking, wanneer Israël inmiddels hersteld is. Hier tussen deze twee blokken, tussen de Grote Verdrukking en Israëls herstel, ligt dat grote moment van de terugkeer van de Heer op de Olijfberg. Dat Hij Zijn voeten zal zetten op de berg die ten oosten van Jeruzalem ligt, en dan zal Israël verlost worden. Dat is waar hoofdstuk 7 over gaat. Dan worden ook de twaalf stammen vanuit de hele wereld verzameld. Een grote schare die niemand tellen kan, wordt gebracht in het land, eigenlijk eerst in de woestijn. Via de woestijn zullen ze naar het land toe gaan en dan zal vervolgens uit elke stam twaalfduizend man worden geselecteerd — jonge mannen — om het evangelie van het koninkrijk in de wereld te gaan prediken.⟨/p>
⟨p>In die tijd zullen ook de gerichten over de aarde gaan. Dat zijn de gerichten die beschreven worden als de zeven bazuinen. In hoofdstuk 6 worden de zegels beschreven, en na de zegels krijg je de bazuinen. Dan is Israël inmiddels hersteld en gaat het evangelie van het koninkrijk gepredikt worden door Israël, of een selectie daaruit, in de hele wereld. Tegelijkertijd zullen de gerichten en de oordelen van God over de wereld gaan. Dat wordt beschreven in de hoofdstukken 7 tot en met 11. En bij die zevende bazuin is alles voltooid. Dan lees je ook dat het koninkrijk gevestigd is over de hele wereld. Dus aan het einde van de zegels is het koninkrijk gevestigd over Israël, en bij het einde van de zevende bazuin is het koninkrijk gevestigd over de hele wereld.⟨/p>
⟨p>Het koninkrijk breidt zich vanaf de troon in Jeruzalem uit over de hele aarde, over alle volkeren, zodat hoofdstuk 11 in de praktijk eindigt bij de duizend jaren, het Messiaanse Rijk, namelijk als de hele wereld onder de heerschappij gebracht is van de enige rechthebber: Israëls Messias, de Zoon van David, die in Jeruzalem heerst. Dat is de lijn van hoofdstuk 6 tot en met 11.⟨/p>
⟨p>Vervolgens krijg je de serie van hoofdstuk 11 tot en met 19, en die beschrijft diezelfde lijn. Dat wil zeggen: hoofdstuk 11 tot en met 13 gaat over de Grote Verdrukking. Dat blijkt heel duidelijk, want in hoofdstuk 11 wordt gesproken over de twee getuigen die 1260 dagen zullen prediken. Hoofdstuk 12 gaat over de vrouw die gevlucht is naar de woestijn en waar zij een plaats heeft, gereserveerd door God Zelf; 1260 dagen wordt ze daar onderhouden. Hoofdstuk 13 gaat over dat beest dat een schrikbewind zal voeren, juist ook in het land van Israël, en dat is diezelfde termijn, alleen wordt dat dan weer genoemd: 42 maanden. Waarom in het ene geval dagen en in het andere geval maanden? In het ene geval wordt de zon gelinkt en in het andere geval de maan, oftewel de nacht of de duisternis. Dat is een verhaal apart, maar als ik het zo formuleer, heb ik eigenlijk al gezegd hoe dat zit. Hoe dan ook, we hebben het daar trouwens ooit wel eens over gehad.⟨/p>
⟨p>Vanaf hoofdstuk 14 tot en met 19 wordt er dan weer over Israëls herstel gesproken. De 144.000 komen weer tevoorschijn, of in ieder geval worden zij opnieuw ter sprake gebracht. Het koninkrijk wordt over de wereld gepredikt. Hoofdstuk 16 is het hoofdstuk over de zeven schalen die over de wereld gaan. Dat zijn ook oordelen. En wat blijkt dan? Die zeven schalen lopen parallel met de zeven bazuinen. Ook dat is synchroon. Het is dus niet opeenvolgend, dat je eerst zeven bazuinen krijgt als gericht over de aarde en daarna nog eens een keer zeven schalen. Nee, die zeven schalen zijn hetzelfde, alleen vanuit een andere optiek, vanuit een ander oogpunt belicht. Het gaat over dezelfde gerichten die over de aarde zullen gaan.⟨/p>
⟨p>Dus bij nader inzien beschrijft het hele gedeelte van hoofdstuk 6 tot en met hoofdstuk 19 de periode van de Grote Verdrukking over Israël, waarop volgt de terugkeer van de Heer in het land op de Olijfberg, het herstel van Israël en de gerichten die vervolgens over de wereld gaan. Dat heeft allemaal tot doel om het koninkrijk te vestigen in de wereld. Dat gaat niet zonder slag of stoot, want dat is gewoon regelrecht oorlog. Dat is eigenlijk ook wat de Openbaring beschrijft. Het is de grote strijd van de duisternis tegen het licht. Maar u weet het: Wit wint. Zo was het toch? Dat kan je niet missen. Daarom is het boek de Openbaring, hoe heftig ook, een geweldige, blijde boodschap. Want God wint sowieso; dat kon je op voorhand wel weten.⟨/p>
⟨p>Alleen, de mens wil daar niet aan. Maar dat vind ik zo geweldig. Ik moet daar nu ook heel vaak aan denken als je het nieuws tot je neemt of je wordt ermee opgezadeld. Hoe gaat dat? Ja, Die in de hemel zetelt, Die lacht de mensen uit. Dacht hij nou werkelijk dat Hij onder de indruk is van al die plannen en makerij van de mensen? En al die complotten die mensen bedisselen achter de schermen? Nee jongens, dat gaat hem niet worden, hoe serieus de wereld daar ook bezig is. De Heer heeft Zijn plan en Hij gaat dat uitwerken. Hij is ook nog steeds volkomen op schema; Zijn tijdlijn wijkt niet af. Een geweldige overweging.⟨/p>
⟨p>Goed, nou, dat is één ding. Het is een hele lange inleiding vanavond, want we zullen misschien pas in de pauze bij vers 1 van Openbaring 21 beginnen. Maar ik wil dit echt eventjes heel duidelijk aan het begin van dit seizoen onder woorden brengen, zodat dat ons weer helder voor de geest staat.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="885" title="Speel af vanaf 14:45">▶ 14:45⟨/button> ⟨span>Openbaring 20: de Duizend Jaren en de Binding van Satan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Goed, dan nu, u ziet het, dit eindigt bij hoofdstuk 19 en na hoofdstuk 19 krijg je, jawel, hoofdstuk 20. Dat is waar we ook een heel aantal keren Bijbelstudies over gehouden hebben. Nou ja, ik – en misschien hebt u het gevolgd, maar dat was dus allemaal vanuit de studeerkamer. Hoofdstuk 20 van Openbaring is vooral bekend vanwege de duizend jaren. Wouter wees er zojuist al eventjes op dat dit nog wel even duurt. Nou ja, nee, zo zei je het niet. De nieuwe hemel en de nieuwe aarde die daarna komen, dat duurt dus nog wel even. Trouwens, die duizend jaren duren ook wel even. Ja, precies, er zijn duizend jaren, dat heb ik uitgerekend.⟨/p>
⟨p>Wat daaraan voorafgaat is inmiddels duidelijk. Wat er gemeten wordt bij die duizend jaren... nog eventjes terugkoppelend: als we het hebben over de duizend jaren, daar is altijd heel veel om te doen geweest. Maar dat is vooral een theologische kwestie en in de christelijke wereld is het iets zeer omstredens geweest. Men dacht namelijk dat het Koninkrijk door de kerk gevestigd moest worden. Toen de kerk eenmaal in de derde eeuw succes kreeg en in feite het Romeinse Rijk een christelijk rijk werd, zo ongeveer in de dagen van Constantijn de Grote, vatte de gedachte post dat de duizend jaren al zouden zijn aangevangen. Dat zou dan al ergens in het begin van onze jaartelling geweest zijn, in de eerste eeuwen. Dat was ook de reden waarom men dacht dat duizend jaar later het duizendjarig rijk afgelopen zou zijn. En toen kreeg je die kruistochten; dat had daar allemaal mee te maken. Men moest dus naar Jeruzalem reizen. Nou ja, reizen... dat waren geen plezierreisjes naar Jeruzalem, dat waren complete veldslagen. Maar in ieder geval: in eerste instantie dacht men dat die duizend jaren die toen zouden zijn aangevangen, ergens na duizend jaar zouden aflopen. Als je eenmaal uitgaat van dat verkeerde beginpunt, is de gedachte an sich logisch.⟨/p>
⟨p>Toen twijfelde men er in ieder geval nog niet aan dat de duizend jaren gewoon duizend jaren zouden betekenen. Dat vind ik ook niet zo'n gekke gedachte. Hoe lang zouden de duizend jaren nou duren? Nou, misschien duizend jaren. Je zou zeggen dat dit het intrappen van een open deur is, maar goed, toen bleek dat de geschiedenis toch niet ophield, ging men vervolgens het getal van de duizend jaren vergeestelijken. Zo is het altijd gegaan. Als je gewoon de Bijbel zelf leest, is het volstrekt helder dat Openbaring 20 volgt op de voorgaande hoofdstukken, namelijk het herstel van Israël en de gerichten die over de aarde gegaan zijn. Pas wanneer de Heer inmiddels teruggekeerd is naar deze aarde, dan pas zullen de duizend jaren aanvangen. Dat is de context van Openbaring 20.⟨/p>
⟨p>Het blijkt ook uit alles in de inhoud. Want wat geteld wordt bij die duizend jaren, dat is niet – zoals het vaak genoemd wordt – het vrederijk van Christus. De Bijbel spreekt niet over een duizendjarig rijk; de Bijbel spreekt over een duizendjarige binding van Satan. Dat is wat geteld wordt: hij wordt gebonden. Hij wordt ook in de afgrond geworpen, de afgrond wordt vervolgens afgedekt met een deksel en dat deksel wordt vervolgens verzegeld. Dit is om heel duidelijk te maken dat die Satan, die tegenstander, gedurende die duizend jaren geen enkele bewegingsvrijheid heeft. Er staat ook bij: "opdat hij de volkeren niet meer zou verleiden." Als je dat gewoon leest en neemt zoals het er staat, dan weet je dat het karakteristieke van de duizend jaren is dat in die periode de volkeren niet verleid worden. Dan weet je ook meteen dat het dus nooit kan gaan over onze tijd. Want als er iets is wat er juist nu in onze dagen wel gebeurt, dan is het wel het verleiden van de volkeren. Satan heeft nu vrij spel.⟨/p>
⟨p>De duizend jaren, de binding van Satan, dat is wat die periode inhoudt: de volkeren worden niet verleid. Een ander kenmerk dat je gewoon in dat hoofdstuk leest, is dat de heerschappij gegeven wordt aan het volk van koningen en priesters. Wie vormen dat volk van koningen en priesters? De Bijbel is daar niet onduidelijk over. Alleen men heeft wel gedacht dat, hoewel er letterlijk gezegd wordt dat Israël dat is – Israël is een volk van koningen en priesters, dat was al vanaf Exodus 19 heel uitdrukkelijk gezegd – de kerk in de plaats van Israël is gekomen. Dus alles wat Israël moest doen en wat Israël geacht werd te zijn, ja, dat is nu de kerk. Wat dat dan ook zijn mag – of dat nou een instituut is dat vanuit Rome heerst of bij de protestanten rust, dat maakt me niet uit – maar de kerk zou dat dan zijn. Maar het is niet waar. Israël is Israël. De heerschappij zal in die duizend jaren gegeven worden aan een volk van koningen en priesters. Je wordt geacht te weten wat dat is, namelijk wat al vanaf de dagen van Mozes volstrekt helder was van Gods wege: Israël is dat volk.⟨/p>
⟨p>Nog een kenmerk van die duizend jaren is dat ze voorafgegaan worden door de opstanding van die martelaren die tijdens de Beest-heerschappij omgekomen zijn. Ik geef hier zo al een aantal kenmerken die rechtstreeks in die vijf, zes, zeven verzen waarin dit genoemd wordt voorkomen, die elk op zich al volstrekt duidelijk maken dat we het hier hebben over een periode die in de toekomst ligt. Het is niet iets wat zich nu voltrekt of in het verleden al begonnen zou zijn, absoluut niet. Want dat Beest moet nog komen. Dat duurt niet zo heel erg lang meer en de contouren worden weliswaar steeds zichtbaarder, maar niettemin: dat Beest moet nog komen, absoluut. Zijn heerschappij, die afschuwelijke periode en dus ook de tijd waarin martelaren zullen omkomen, dat is allemaal toekomstig. Vlak voordat de duizend jaren aanvangen, voordat het Koninkrijk dus echt gevestigd is, zullen de martelaren, zij die zijn omgekomen, opstaan. Dat wordt genoemd de eerste opstanding. Is dat ook anders dan de jongste dag? Ja, zeker. Want de jongste dag is namelijk de dag... dat is in feite de laatste dag en dat is pas na de duizend jaren bij de grote witte troon. Want daar wilde ik het eigenlijk over hebben.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1376" title="Speel af vanaf 22:56">▶ 22:56⟨/button> ⟨span>De Opstanding uit de Doden Versus de Opstanding Der Doden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dit is de eerste opstanding, wat in feite een specifieke opstanding is. De eerste opstanding is een opstanding uit de doden. En dat is van belang, want je hebt de doden, eigenlijk alle mensen die gedurende millennia nu gestorven zijn. Deze hele wereld is in feite één grote begraafplaats waarin iedereen ligt, behalve de generatie die nu nog leeft – u en ik bijvoorbeeld. Voor het overige liggen ze allemaal in het graf begraven of zijn zij, hoe dan ook, weer teruggekeerd naar de aarde. Maar er vindt een opstanding plaats uit de doden. Dat gebeurt overigens in fasen; de wegrukking is ook zo’n fase in die eerste opstanding, want ook dat is een opstanding uit de doden. Dat wil zeggen: de doden blijven liggen, maar sommigen van die doden staan daaruit op. Dat is de opstanding uit de doden.⟨/p>
⟨p>Het is heel gebruikelijk om deze term gelijk te stellen met de opstanding uit de dood, maar de opstanding uit de doden is iets heel anders dan de opstanding uit de dood. Opstanding uit de dood is nogal logisch: je staat op omdat je dood bent of dood was, en daaruit sta je op. Dat is de normale doodstoestand. Maar 'doden' is in dit geval het meervoud van 'een dode'. Deze hele wereld is een begraafplaats waarin doden liggen, en als daar een opstanding uit de doden plaatsvindt, betekent dit dat de rest blijft liggen. Denk bijvoorbeeld aan het verleden, toen Lazarus uit de doden opstond. Al die andere mensen bleven in het graf liggen, behalve Lazarus. Of denk aan de opstanding van Jezus Christus. Hij is in feite de Eersteling, want Hij is de enige tot dusver die opgestaan is om nooit meer te sterven. Hij heeft de dood echt overwonnen en is daarin de Eersteling.⟨/p>
⟨p>Voorafgaand aan die duizend jaren vindt er dus een opstanding uit de doden plaats. In dit geval hebben we het over de martelaren die omgekomen zijn tijdens de Beest-heerschappij. Dat is de eerste opstanding. Na de duizend jaren – ik ga even verder in Openbaring 20 – lees je over de loslating van satan. Waar is dat nou weer goed voor, zou je je afvragen? Het was net zo lekker rustig, omdat hij daar in die kerker, in de afgrond, totaal geen bewegingsvrijheid had. Maar hij wordt losgelaten en in feite is dat een lakmoesproef, een test voor de volkeren. Er zal een krijgstocht worden aangevangen tegen Jeruzalem onder leiding van Gog & Magog, volkeren ten noorden van Israël. Dat zegt trouwens ook iets over die duizend jaren. Daar hebben we soms te romantische voorstellingen van. Vergis u niet: als de Messias zal heersen, zal het een geweldige tijd zijn omdat de Messias dan heerst, maar Hij zal regeren met een ijzeren roede. Het zal een heerschappij zijn waarbij volkeren dikwijls nog opstandig zijn, al was het maar vanwege de nederlaag die ze hebben geleden. Gedurende de duizend jaren, het millennium, zal er met ijzeren hand geregeerd worden.⟨/p>
⟨p>Dit betekent dat er nog wel degelijk veel rebellie is onder de natiën. Dat blijkt ook wel, want als satan na de duizend jaren is losgelaten, worden de volkeren onder leiding van Gog & Magog – die voor de duizend jaren trouwens al een grote nederlaag hebben geleden – gemobiliseerd voor een krijgstocht naar Jeruzalem. Dat verklaart volgens mij meteen waarom zij na de duizend jaren de leiding nemen. De volkeren gaan richting Jeruzalem, de plek van waaruit duizend jaar lang is geregeerd. Dan blijkt dat de volkeren er wel degelijk oor naar hebben om op te trekken tegen Jeruzalem. Maar voordat er ook maar één kogel gelost wordt of er enige strijd geleverd wordt, lees je dat vuur uit de hemel de opstand neerslaat. In één keer. Er vindt niet eens een oorlog plaats; de plannen zijn er, maar meer dan plannen blijken het niet te worden. Vervolgens lees je dat satan wordt geworpen in het meer van het vuur. We hebben het er al vaker over gehad dat dit de Dode Zee is. Op die locatie zullen vuur en zwavel opnieuw een grote rol spelen, zoals dat ook al was in de dagen van Sodom en Gomorra. Satan wordt daar geworpen, in dat meer.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1752" title="Speel af vanaf 29:12">▶ 29:12⟨/button> ⟨span>De Grote Witte Troon en het Oordeel Naar Werken⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Daarna lees je over de grote witte troon. Dat is inderdaad de jongste dag, eigenlijk de laatste dag. Want de jongste is altijd de laatste, nietwaar? Het is heel eigenaardig; er is een vertaling die spreekt over de jongste dag en de NBG-vertaling spreekt over de laatste dag. Dat laatste is correcter; dat woord wordt daar daadwerkelijk gebruikt. De laatste dag is in ieder geval de laatste dag van deze schepping. Daar is trouwens nog veel meer over te zeggen, maar ik parkeer het even, want dat zou nu te ver voeren.⟨/p>
⟨p>De grote witte troon, dat is wat er gebeurt. En bij die gelegenheid lees je inderdaad dat de hemel en aarde wegvluchten. Die moet je even vasthouden — ik bedoel niet de hemel en de aarde, maar dit gegeven. Alleen al de beschrijving is zo ontzagwekkend: "Ik zag een grote witte troon." Ik sluit mijn ogen om het me voor te stellen: een grote, mega, witte troon en Hij die daarop gezeten is, voor wiens aangezicht hemel en aarde wegvluchten. Dan denk ik inderdaad: hou je vast. Als zoiets gebeurt, is er nergens meer achter te schuilen. En dan lees je: "En ik zag de doden voor de troon staan." Op dat moment is er geen sprake van een opstanding ⟨em>uit⟨/em> de doden, maar de opstanding ⟨em>der⟨/em> doden. De opstanding van de doden, dat wil zeggen dat alle doden dan zullen opstaan; alle doden die tot dusver nog niet opgestaan waren. Dat staat trouwens allemaal in Openbaring 20. Daar lees je ook over de eerste opstanding en in vers 5 staat erbij: "En de overige doden werden niet weer levend voordat de duizend jaren voleindigd waren." Daar is op zich weinig aan te snappen; dat is gewoon zoals het wordt meegedeeld.⟨/p>
⟨p>Bij die gelegenheid zullen hemel en aarde wegvluchten en vindt de opstanding van de overige doden plaats. Zij worden gericht. Allen worden geoordeeld naar hun werken. Met recht vindt hier een gericht plaats en alles komt dan aan het licht. Alles zal duidelijk worden. Alle doden zullen opstaan en alles wat er gebeurd is in de levens van al die individuen — al die miljarden, want in die termen praten we dan — zal gericht worden. Ik stel me zo voor dat, omdat alles aan het licht komt, ieder de film van zijn eigen leven zal zien. Alles komt openbaar. Er vallen daar geen klappen, dat staat er allemaal niet. Het is wel een tijd van benauwdheid, maar dat is vooral omdat de waarheid aan het licht komt. En de waarheid kan benauwd zijn.⟨/p>
⟨p>De waarheid zal geopenbaard worden en dat is ook het gericht. Het zal niet meer ontkend worden. Je leest ook in die geschiedenis dat er geen woord gesproken wordt; er vindt geen wanklang plaats. Niemand kan nog ontkennen wat daar aan het licht komt: dat God, God is en dat Hij de Rechthebber is. Het is zo evident. Dat is de waarheid en vandaar dat dit zo'n rechtvaardig gericht zal zijn. Hoe gaat het nu heel vaak bij de rechtbank? Het recht struikelt dikwijls, al was het maar omdat rechters nu eenmaal niet beschikken over alle kennis. Zij moeten soms maar in het duister tasten, afgezien van het feit dat ze vaak ook nog bevooroordeeld of, erger nog, omgekocht zijn. Al die dingen gebeuren. Maar bij deze gelegenheid is er een witte troon: volstrekt billijk, rechtvaardig en louter de waarheid. Dat is het enige wat bij een rechtbank telt. Dat is het grote ideaal van zelfs een aardse rechtbank: de waarheid, de volle waarheid en niets dan de waarheid. Dat is wat hier plaatsvindt.⟨/p>
⟨p>Daarom is ook dit feitelijk een geweldig belangwekkend moment. Dit is allemaal belangrijk, want God wil al Zijn schepselen brengen waar Hij ze hebben wil: aan Zijn hart. Maar dan moeten de dingen eerst berecht en ook gericht worden. Alles moet eerst tot erkenning komen; dat is de grote functie van die grote witte troon. En dan lees je ook dat wie niet bevonden werd geschreven te zijn in het boek van het leven, geworpen werd in het meer van het vuur: de tweede dood. Dat wil zeggen dat zij die in die categorie vallen, een tweede keer sterven. Zij waren bij de grote witte troon opgestaan — stel je voor dat ze duizend jaar geleden zijn overleden — ze staan op, het gericht vindt plaats, maar zij waren in hun leven ongelovig. Ze waren niet ingeschreven in het boek van het leven en daar sterven ze opnieuw: een tweede dood.⟨/p>
⟨p>Ik weet wel dat mensen dan zeggen: "Zie je wel, dat is het laatste." Maar dat is het dus niet. In feite, als je dat denkt — en dan ga ik iets zeggen wat sommige mensen erg boos maakt, maar ik durf het rustig te zeggen omdat ik het kan bewijzen — als je denkt dat dit het einde is, dan ken je het evangelie niet. Waarom zeg ik dat zo laconiek? Het evangelie is de boodschap dat Christus Jezus onvergankelijk leven aan het licht brengt en de dood tenietdoet. Dat staat in 2 Timotheüs 1 vers 10. Paulus zegt dat hij daar een herout van is. Het evangelie is de boodschap dat de dood tenietgedaan wordt. Elke boodschap die voor evangelie versleten wordt maar waarbij de dood blijft — men spreekt dan over de 'eeuwige dood' en bedoelt daarmee een eindeloze dood — dat is gewoon geen evangelie. Dan blijft namelijk de dood bestaan, doodgewoon. Dit is zo essentieel.⟨/p>
⟨p>In ieder geval is dit niet het laatste. Wat hier gebeurt, is dat mensen voor een tweede keer sterven, opnieuw in de toestand van de dood terechtkomen en zich van niets bewust zijn. Dat betekent dat er nog een aion te gaan is; er moet nog een nieuwe fase komen, want er komt een moment dat de dood daadwerkelijk tenietgedaan wordt. Wat ik u nu ga vertellen, is dat dit beschreven wordt in hoofdstuk 21 en 22. Dat is de aion waarin de dood tenietgedaan wordt: de laatste aion.⟨/p>
⟨p>Vanavond maken we de start van de bespreking mee. Wolter memoreerde in de inleiding al even dat dit eigenlijk niet zo'n bekend onderwerp is. Dat klopt; ik heb dezelfde vaststelling gedaan. Er wordt ook zoveel over deze hoofdstukken weggeredeneerd. Men noemt dat dan 'vergeestelijken'. Als je zegt vergeestelijken, dan denk je: "O, dat is een hele geestelijke activiteit." In werkelijkheid is het gewoon ongeloof. Want met vergeestelijken bedoelt men: "Ja, dat staat er wel, God zegt dat wel, maar Hij bedoelt wat anders." Dat heet vergeestelijken. Ik vind dat helemaal niet geestelijk. Geestelijk is juist wanneer je oor en oog krijgt voor dat wat God gesproken heeft en dat gewoon neemt zoals het staat. Ik kan nu al zeggen dat we, wanneer we de komende avonden over dit onderwerp gaan hebben — inderdaad erg onbekend — hele verrassende ontdekkingen zullen doen. Dat weet ik absoluut zeker. Zo is het mijzelf namelijk ook vergaan: dingen die ik never nooit voor mogelijk gehouden had. Dit is heel, heel intrigerend. Goed, over welk vers hebben we het dan? Dit woord staat er, en straks ga ik het in stukjes knippen om het nader te bezien, maar eerst dit.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2358" title="Speel af vanaf 39:18">▶ 39:18⟨/button> ⟨span>Openbaring 21:1 - de Aanvang van de Laatste Aion⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En ik nam waar een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, want de eerste hemel en de eerste aarde gingen voorbij. En de zee is niet meer. Wat voor een Katwijker als ik natuurlijk wel even slikken is. Want ja, is het dan nog steeds Katwijk aan Zee? Of staan er dan bordjes met: 'Dit was Katwijk aan Zee'? Je hoort tegenwoordig ook van die dramatische verhalen over het klimaat, dat we over een aantal decennia Nijmegen aan Zee worden. Hoe dan ook: in dit geval is de zee niet meer. Daar gaan we het ook nog over hebben, maar dat zal waarschijnlijk niet meer vanavond zijn.⟨/p>
⟨p>Wat ik in ieder geval nog wil vaststellen, is dat met dit vers een nieuwe aion aanvangt. En wel de laatste. Als je ze allemaal een rugnummertje geeft, de aionen vanaf de aanvang, dan is dit aion nummer vijf. Die moeten er ook zijn, want de Bijbel spreekt over de aionen die geweest zijn; dat zijn er in ieder geval twee. De Bijbel spreekt over de huidige boze aion; dat is nummer drie. En de Bijbel spreekt over de toekomende aionen, dus er komen er ook nog twee. Dan heb je er sowieso al een handvol, nietwaar?⟨/p>
⟨p>Die telling klopt. Het is inderdaad: 'Mijn tijden zijn in Uw hand', maar dat geldt ook voor de wereldtijden; die zijn eveneens in Zijn hand. Met recht: in Zijn hand. Laat ik daar dan ook nog even wat over mogen zeggen, over die aionen in vogelvlucht. Want de laatste aion is de laatste wereld. In feite is het woord aion een wereldtijdperk. Het woord aion blijkt parallel te lopen, of feitelijk synchroon te zijn, met een wereld, een kosmos.⟨/p>
⟨p>Er is een heel mooi bewijs voor in Efeze 2 vers 2, waar wordt gesproken over de aion van deze wereld. Dan blijkt dus dat deze wereld correspondeert met een aion. Of eigenlijk omgekeerd: de aion die nu gaande is, correspondeert met deze wereld. Dat blijkt dan ook wel, want de Bijbel spreekt ook over de toenmalige wereld van Noach. Toen is die trouwens ook begonnen; die wereld is vergaan en vervolgens startte er weer een nieuwe wereld. Iedere keer een wereldtijdperk dus.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2538" title="Speel af vanaf 42:18">▶ 42:18⟨/button> ⟨span>Gods Wereldtijdperken: de Aionen in Vogelvlucht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Oké, de aionen in vogelvlucht. Laten we ze eventjes noemen. De eerste aion, dat is de schepping der wereld. Het is een hele interessante vraag hoe lang die aion geduurd heeft; daar gaan we het nu niet over hebben. Maar ik weet wel dat God dat verhaald heeft in zes dagen. Nu zeggen ze ook dat dit omstreden is, dat weet ik, maar ik zeg het dan toch maar even. Het is geboekstaafd in zes dagen, maar hoe lang die schepping geduurd heeft en de totstandkoming van die wereld heeft plaatsgevonden, dat is een hele aion. Dat is een heel wereldtijdperk. Het zou me zelfs niet verbazen als die aion net zo lang duurt als die laatste, of misschien nog wel langer. Maar daarover straks ook nog meer.⟨/p>
⟨p>Vervolgens zie je dat deze periode eindigt bij Adam. Ik moet eigenlijk zeggen: als Adam de hof verlaat met zijn vrouw, dan is die eerste aion ten einde en krijg je de 'wereld van de voortijd', ook wel genoemd de 'toenmalige wereld'. Die wereld is ten onder gegaan na pakweg zestienhonderd jaar, in de dagen van Noach tijdens de grote vloed. Dat is de wereld van de voortijd.⟨/p>
⟨p>En dan de aion die wij zo goed kennen omdat we daar middenin zitten. Of nou ja, dat is eigenlijk niet waar, want we zitten ongeveer aan het einde daarvan. Maar in ieder geval is dit de aion die nu gaande is: de 'tegenwoordige boze aion', zoals die in Galaten 1 vers 4 genoemd wordt. Dat is de aion die juist in de tijd van het einde het meest prominent zijn karakter toont, namelijk in boosheid. Aan de ene kant is het prachtig om in de eindfase van een boze aion te leven, maar aan de andere kant is het ook wel erg spannend, om niet te zeggen onaangenaam, om dat te beleven. Juist de boosheid, de leugenachtigheid en de kwaadheid ervan treden aan het einde het meest aan het licht. Ik weet van een broeder in Amerika, Martin Zender, die had zo’n T-shirt met een tekst erop: "This eon is just not mine." Zoiets was het: "This is not my eon." Ik voel me hier niet thuis; we zijn hier ook niet thuis. Maar ik heb goed nieuws: hij loopt op zijn eind. Nog even de tanden op elkaar, hij loopt op zijn eind.⟨/p>
⟨p>Ik vind het trouwens ook prachtig dat in het midden van die aionen het kruis staat, waarin God Zijn liefde bewees, maar waarna Hij na drie dagen ook leven aan het licht bracht. Dit is het grote middelpunt, de basis en het centrum van al die tijden.⟨/p>
⟨p>Dan toch nog even de toekomende tijd. De tijd die na de huidige boze aion volgt, is een aion van een heel andere aard. Waarom? Omdat het de eerste aion is waarin Christus zal heersen. Dat zijn die duizend jaren waar ik het al eerder over had, waarin de volkeren niet verleid zullen worden. Een geweldige periode. Ik heb deze twee aionen – de komende en die daarop volgt – expres als overtreffend uitgebeeld, want ze zijn ook overtreffend. Dat begint dus hiermee, met de komende aion, en het eindigt met de aionen die nog gaan komen. Die heten de 'komende aionen', maar ook de 'aionen van de aionen'. Kijk, je hebt de aionen die tot dusver geweest zijn, en dít zijn de aionen van de aionen. Deze twee aionen overtreffen de aionen die tot dusver geweest zijn met gemak; 'by far', zoals ze in het Engels zeggen. Waarom? Omdat het de aionen zijn waarin Christus zal heersen en waarin het Koninkrijk openbaar wordt. Daarom zijn ze werkelijk overtreffend. Zoals de Koning der koningen de overtreffende Koning is en het Lied der liederen het overtreffende lied is, zo zijn de aionen van de aionen de meest overtreffende aionen.⟨/p>
⟨p>En we gaan naar een climax: de meest overtreffende aion. Want die overtreft zelfs nog weer de duizend jaren. Dat is de 'aion van de aionen'. Als je dat gewoon in de vertalingen leest, dan kom je hier nooit achter, want die spreken allemaal over 'eeuwigheid' en 'eeuwigheden'. Hier staat bijvoorbeeld, ik geloof dat het er staat: "tot in alle geslachten van eeuwigheid tot eeuwigheid", of iets van die strekking. Wat men er ook van gemaakt heeft, het slaat echt nergens op. Men heeft totaal geen idee van wat aionen zijn. Het zijn wereldtijdperken. Als je daar eenmaal zicht op krijgt, dan krijg je ook zicht op Gods plan. Deze aionen samen zijn de 'aionen van de aionen' en de laatste is de meest overtreffende aion.⟨/p>
⟨p>Daar gaan we het zometeen nog even over hebben, over deze tekst in het algemeen. Want in deze laatste aion waar we het de komende avonden over gaan hebben – de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, waarbij het nieuwe Jeruzalem uit de hemel zal neerdalen (dat is trouwens een piramide, geen kubus) – in die aion is inderdaad sprake van de 'aion van de aionen' en daarin is ook nog sprake van generaties. De vraag is dan: hoeveel generaties zijn dat nog? Zullen we dat gaan bespreken?⟨/p>
⟨p>Ik ben blij dat we voor de pauze toch hebben teruggeblikt op de voorgaande studies en op al die tientallen studies die we inmiddels over het boek Openbaring gehouden hebben. Soms denk ik dat het een beetje overcompleet is om die samenvatting te geven, en voor sommigen is dat misschien ook het geval omdat het al bekende stof is. Maar er zijn ook mensen die weer nieuw aanhaken en ik begreep van verschillende kanten – en dat doet me erg deugd – dat dit juist erg verhelderend is om toch nog weer even alles goed op een rijtje te zetten, al was het maar aan het begin van het seizoen. Dus ik denk dat dat toch wel een geslaagd initiatief is geweest.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3013" title="Speel af vanaf 50:13">▶ 50:13⟨/button> ⟨span>De Overtreffende Aion Der Aionen en de Voortgaande Generaties⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>We hadden het voor de pauze over die aeon van de aeonen. Dat is de laatste, maar ook de meest overtreffende aeon. Het is een overtreffende trap; een hebraïsme dat we in het Nederlands ook kennen, zoals het Lied der liederen of de Tocht der tochten. Zo is er ook de aeon van de aeonen. In dit geval is de eerste aeon enkelvoud. Dat hoeft niet altijd, want je hebt ook de 'aeonen van de aeonen'. Al die termen zijn in zichzelf logisch en begrijpelijk. Deze twee aeonen zijn overtreffend ten opzichte van de voorgaande, maar deze laatste aeon overtreft weer alle vier de voorgaande aeonen, de wereldtijdperken. Dat is een heel ter zake doend begrip. Het is heel letterlijk en juist dat kenmerkt het Woord van God. Het Woord van God is logos, maar het is ook logisch.⟨/p>
⟨p>De term 'de aeon van de aeonen' komen we maar één keer tegen, namelijk in Efeze 3:21. Een kleine variant daarop vinden we nog in Hebreeën 1 – die laat ik nu even voor wat die is – en dat is de 'aeon van de aeon'. Dat betekent dat het de aeon is van déze aeon; dat wil zeggen: de aeon die de voorgaande overtreft. Maar goed, we focussen op deze term: de aeon van de aeonen. Als je kijkt naar dat gebed dat Paulus optekent in Efeze 3, waarin hij zijn knieën buigt voor de Vader naar wie alle geslacht in hemel en op aarde genoemd wordt, dan eindigt dat in een lofprijzing. Hij zegt: "Hem zij de heerlijkheid in Christus Jezus en in de Ecclesia, tot in al de geslachten – of generaties – van de aeon van de aeonen." Dat betekent, als je die term neemt zoals die zich aandient, dat in de aeon van de aeonen de generaties en de geslachten voortgaan. Dat is op zichzelf al een heel betekenisvolle uitspraak.⟨/p>
⟨p>Het betekent namelijk dat in die laatste aeon, de meest overtreffende, oftewel in dat wereldtijdperk dat aanvangt in Openbaring 21:1 met de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, de geslachten nog voortgaan. De generaties. Dat is voor velen een volstrekt nieuwe en voor sommigen misschien op het eerste gezicht zelfs een onverteerbare gedachte. Gaan daar de generaties nog steeds door? In de duizend jaren, oké, maar ook in die laatste aeon? Gaan de generaties ook daar nog door? Als ik Paulus in Efeze 3:21 moet geloven, wel: "tot in al de generaties van de aeon van de aeonen."⟨/p>
⟨p>In de studies die nog gaan komen, zullen we daarin alleen maar bevestigd worden. Ik zal daar nog vaak op wijzen dat er in die aeon van de aeonen nog een proces gaande is. Het meest karakteristieke van die aeon is inderdaad dat deze overtreffend is. Een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, maar daarin heerst Christus nog. Hoezo heerst Hij nog? Omdat Hij moet heersen totdat Hij al Zijn vijanden onder Zijn voeten gesteld zal hebben. De laatste vijand die Hij tenietdoet, is de dood, en dat is wat er gebeurt in die laatste aeon. De vergankelijkheid wordt teruggedrongen en het leven gaat overwinnen.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook – ik loop nu erg vooruit op de avonden die nog komen – dat het geboomte van het leven in die laatste aeon zo'n grote rol speelt. Hoezo is daar nog het geboomte van het leven? Welke functie vervult het dan? Er staat bij: "tot genezing van de volkeren". Volkeren? Heb je daar nog volkeren? Is er dan nog ziekte? Ja, dus. Anders zou zo'n uitdrukking volstrekt nietszeggend zijn.⟨/p>
⟨p>Dat is trouwens een algemene vaststelling over Bijbelstudie waar we het in de pauze nog even over hadden: je moet de durf hebben om dingen die algemeen gedacht worden te bevragen. Ik bedoel niet alleen in je omgeving, maar ook de dingen die je zelf altijd als vanzelfsprekend hebt aangenomen. Is dat zo? Dat heet kritisch denken. Ook voor jezelf moet je durven vragen: ik denk wel dat het zo is, maar hoe weet ik dat eigenlijk? Staat dat ergens? "Nee, maar dat weten we toch." Als je zo reageert, is dat al een signaal dat je eigenlijk een beetje bang bent om daar dieper op in te gaan, omdat je geen argument kunt noemen.⟨/p>
⟨p>Ik bedoel dit: stel altijd weer de vraag of het er ook echt staat. Je moet inderdaad vaak over hobbels van weerstand, misvattingen en gevestigde ideeën heen. Ik houd van de uitdrukking die we in de pauze ook memoreerden: wie naar de bron wil, moet tegen de stroom inzwemmen. Dat kan niet anders en dat vereist energie. Het makkelijkste is om gewoon met de stroom mee af te drijven. Maar als je terug wilt naar de Schrift, betekent dit dat je soms allerlei bolwerken moet bevragen die al generaties lang hun gelijk – tussen aanhalingstekens – bewezen hebben. Ze bestaan al zo lang, denk je nou werkelijk dat jij dat beter weet? Toch moet je die vraag stellen: staat dat er echt? Er is maar één toetssteen en dat is wat de Schrift zegt.⟨/p>
⟨p>Even terug naar Efeze 3:21 en die aeon van de aeonen, de laatste, overtreffende aeon. Daarin vinden nog steeds generatiewisselingen plaats: voortplanting en volgende geslachten. Waarna de volgende vraag de vraag is waar we mee afsloten voordat we gingen koffiedrinken: hoeveel generaties zijn dat? Ik zou die vraag niet gesteld hebben als ik niet een hint zou hebben in de richting van het antwoord.⟨/p>
⟨p>"Tienduizend?"⟨/p>
⟨p>Tienduizend? Ja? Nou, dan daag je me uit! Waar staat dat? Waar staat dat, broeder? Ik denk dat ik wel weet waar jij op doelt. Dat is de aardigheid. Kijk, als je geen hint zou hebben, dan zou je zeggen: "Ja goed, dan weten we het domweg niet." Dan is het niet zo zinvol om die vraag te stellen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3517" title="Speel af vanaf 58:37">▶ 58:37⟨/button> ⟨span>Psalm 105: Gods Verbond tot in Duizend Generaties⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Je leest in Psalm 105 het volgende. Degenen die een calvinistische achtergrond hebben – en als ik zo om me heen kijk, zijn er toch diversen die dat maar al te goed kennen – die weten wat er in Psalm 105 staat. Ik weet het zelf ook maar al te goed, want als er bij ons in de kerk destijds in Aalsmeer een klein kind gedoopt werd, of besprenkeld, hoe je het maar hebben wil, dan werd altijd Psalm 105 vers 5 gezongen: "God zal zijn waarheid nimmer krenken, maar eeuwig zijn verbond gedenken..." Help mij even, hoe gaat die in de berijming verder? "Het verbond met Abraham, zijn vriend, bevestigde hij van kind tot kind." Ah, "Abraham zijn vriend", ja, zo was die. Dit is trouwens de berijmde versie.⟨/p>
⟨p>Maar in ieder geval, dat is waar Psalm 105 over spreekt: over het verbond dat God gesloten heeft met Abraham door de generaties heen. Dat is trouwens ook weer een heel aardig voorbeeld van hoe de kerk zich Israël gewaand heeft. De belofte die God heeft gegeven en het teken van dat verbond, namelijk de besnijdenis, dat heeft men allemaal overgezet op de kerk. In de plaats van Israël is de kerk gekomen, en in plaats van de besnijdenis is de doop gekomen. Dit verzin ik niet hoor; dit zijn frases die in de grote theologische, dogmatische werken gewoon zo genoemd worden. In de plaats van de besnijdenis is de doop gekomen; zo staat het ook in de doopformulieren weer. Hoe dan ook, dat is wat men ervan gemaakt heeft.⟨/p>
⟨p>Maar het gaat er nu even om dat God ooit een verbond heeft gesloten met Abraham. Er staat in Psalm 105 dat Hij tot de aion Zijn verbond gedenkt. Niet tot een "eeuwigheid" in de zin van een tijdloos iets, maar tot de aion. ⟨em>Le Olam⟨/em>, wat in het Grieks van de Septuagint dan de ⟨em>aion⟨/em> is. Hij gedenkt tot de aion Zijn verbond, het woord dat Hij gebood tot duizend generaties, tot in het duizendste geslacht.⟨/p>
⟨p>Dan gaan we even rekenen. Er zijn twee routes. De eerste route is dat je zegt: dit is bij wijze van spreken tot in het duizendste geslacht; dat betekent gewoon eindloos of nimmereindigend. Dan is het een stijlfiguur en nemen we het niet letterlijk als duizend. Dat kan; ik kan het niet direct weerleggen, maar in het algemeen geldt dat als je een tekst gewoon letterlijk kúnt nemen, je geen echt goede reden hebt om het op een overdrachtelijke wijze op te vatten. Het kan ook zijn dat die beide betekenissen elkaar bevestigen. Dat wil zeggen: de eerste betekenis is de letterlijke en de tweede is de overdrachtelijke, maar die is dan gebaseerd op de letterlijke.⟨/p>
⟨p>Ik bedoel dit: als ik zeg dat een appel niet ver van de boom valt, dan is dat een overdrachtelijke betekenis, een spreekwoord. Je gebruikt dat in een bepaald verband, bijvoorbeeld voor kinderen die erg op hun ouders lijken. Maar die overdrachtelijke betekenis is wel gebaseerd op de letterlijke. Het feit dat er een overdrachtelijke betekenis is, wil niet zeggen dat er geen letterlijke appels of bomen zijn. Sterker nog: dat spreekwoord zou niets betekenen als er geen letterlijke bomen en letterlijke appels waren. Het is een lang verhaal, maar ik bedoel te zeggen dat je de teksten in principe neemt zoals ze zich aandienen: letterlijk. Dus gewoon tot in het duizendste geslacht, de duizendste generatie.⟨/p>
⟨p>En dan gaan we rekenen. Rekenen we voor een generatie veertig jaar? Daar is een goede reden voor. Je leest bijvoorbeeld over Israël dat de Heer zegt: "Dit geslacht zal niet in het land arriveren." Daarom moest het volk veertig jaar in de woestijn rondzwerven. Ook later lees je dat "dit geslacht" zal omkomen, en dan wordt een geslacht gedefinieerd als veertig jaar. Je leest dat letterlijk ook zo in de Psalmen, dat een geslacht wordt gedefinieerd als veertig jaren.⟨/p>
⟨p>Laten we er gemakshalve vanuit gaan dat een geslacht inderdaad veertig jaar is. Wat zijn dan duizend generaties? Dat is veertigduizend jaar. Dan gaan we even verder, want God sloot ooit dat verbond met Abraham, Zijn vriend, en dat was tweeduizend jaar vóór Christus. Over die tijdrekening hebben we het bij een andere gelegenheid al eens uitgebreid gehad, maar vanaf nu gerekend is dat dus vierduizend jaar geleden. Wij leven tweeduizend jaar ná Christus en Abraham leefde tweeduizend jaar vóór Christus. In beide gevallen klopt dat zelfs vrij nauwkeurig; in ieder geval op de eeuw nauwkeurig, met gemak. Dus vierduizend jaar. Vanaf Abraham gerekend zijn er tot nu toe honderd geslachten gepasseerd: honderd generaties.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3888" title="Speel af vanaf 01:04:48">▶ 01:04:48⟨/button> ⟨span>Berekening van de Aion: Nog Negenhonderd Generaties te Gaan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Nou, dat betekent dat als God zijn verbond bevestigt tot in het duizendste geslacht, tot in duizend generaties, en er zijn nu honderd generaties voorbijgegaan, dat er nog negenhonderd generaties te gaan zijn. Wow! Laat dit even inzakken: nog negenhonderd generaties.⟨/p>
⟨p>Ik zal even het tijdlijntje neerzetten. De periode van Abraham tot nu is 4000 jaar; dat zijn honderd generaties. Dan krijgen we binnenkort dat zevende millennium, de duizend jaren. Als we daar diezelfde som op loslaten, betekent het dat als 4000 jaar honderd generaties is, dan is 1000 jaar vijfentwintig generaties. Dat is de komende aion. Dat betekent dat die laatste aion, de aion der aionen, veruit de meeste generaties gaat tellen ten opzichte van alles wat daaraan voorafgegaan is. Namelijk, dan volgen er nog 35.000 jaren en dat zijn 875 generaties. Of, als u het even als totaal neemt: na deze 4000 jaren, na deze honderd generaties, volgen er nog negenhonderd generaties.⟨/p>
⟨p>De aionen der aionen. Ervan uitgaande dat dat inderdaad doorgaat tot in het duizendste geslacht – en ik neem dat nu letterlijk, dat is veronderstelling één – en veronderstelling twee is dat een geslacht veertig jaar is. Ik denk dat voor beide heel veel te zeggen is. Daarvan uitgaande betekent het dus dat er nog negenhonderd generaties te gaan zijn, oftewel in totaal nog 36.000 jaren. Dat zijn de aionen, en wij dachten dat tachtig jaar al zo lang was!⟨/p>
⟨p>Het mooie daarvan vind ik ook om de dingen in perspectief te zien. Als je goed wilt weten hoe de vork echt aan de steel zit, dan moet je even uitzoomen. Als je precisie wilt hebben, dan moet je inzoomen, maar als je de dingen in verhouding wilt zien en het totaalplaatje wilt overzien, dan moet je even uitzoomen. Dat ga je dan zien. Wij zitten hier nu ergens op de tijdlijn en u ziet het: deze lijn loopt nog heel erg lang door, ergens tot in Rijnsburg – nee, dat is overdreven. Maar hij gaat nog een heleboel doen, tot in het duizendste geslacht.⟨/p>
⟨p>Als je dat erbij betrekt en weer even teruggaat naar dat vers in Efeze 3 vers 21, dan is dat zo'n kolossaal statement dat Paulus daar maakt: "Hem zij de heerlijkheid tot in al de generaties van de aion van de aionen." De term suggereert zelfs, los van wat ik er zojuist over zei, dat de aion van de aionen de meeste generaties telt. Tot in al de generaties van de aion van de aionen. Wij hebben heel dikwijls het oog gericht op die duizend jaren die gaan komen. Dat is geweldig, maar in feite begint het dan pas. Dan begint het nog maar.⟨/p>
⟨p>Ik zou trouwens nog meer uit kunnen zoomen hoor, als we toch bezig zijn. Je kunt ook zeggen dat de aion van de aionen ophoudt of zijn vervulling vindt in de voleinding van de aionen, namelijk als de dood daadwerkelijk tenietgedaan zal zijn. Dat is zelfs nog voorbij Openbaring. Dat Christus een volmaakt koninkrijk zal overdragen aan zijn God en Vader, daar gaat de Openbaring niet meer over. De Openbaring spreekt alleen maar over de heerschappij van Christus tot in de aionen der aionen. Maar dat hij afstand zal doen van de troon, dat de Zoon het koninkrijk over zal dragen aan zijn Vader en dat God dan wordt "alles in allen", daar spreekt Paulus over. Daarvoor moet je echt uitzoomen, want dan praten we over de volmaaktheid daarna pas.⟨/p>
⟨p>Het wordt steeds groter, steeds heerlijker. Ik vind alleen dat idee al prachtig; het maakt me zo blij en hoopvol. Het wordt steeds groter. De aionen die gaan volgen, dat uitzicht dat we hebben... dan heb je het over de duizend jaar. Wat een tijd zal dat zijn, dat er een einde gemaakt zal zijn aan deze leugenachtige, boze aion van chaos en misleiding. Dan denk je: "O heerlijk, als Christus eenmaal zal heersen in Jeruzalem!" Geweldig. Maar het mooie is: het wordt steeds groter, steeds heerlijker, steeds overtreffender. Zo opereert God.⟨/p>
⟨p>En als je denkt: "Nu hebben we het wel gehad, dit is het ultieme", dan zeg ik: nee. Dat denken mensen bijvoorbeeld ook bij de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. De meeste mensen denken bij de tweede dood: "Nou, dat is het, dat is het laatste." Nee. God is op weg naar de absolute volmaaktheid waaraan niets meer zal ontbreken, waar ook niemand meer zal ontbreken en waar ook geen dood meer is, maar waar alleen het leven triomfeert.⟨/p>
⟨p>Dat wordt uiteindelijk gerealiseerd in die laatste aion. Ik denk dat we er dus echt heel erg wijs aan doen om deze laatste hoofdstukken van het boek Openbaring heel goed te bestuderen. A: het wordt nauwelijks gedaan, en B: áls het al gedaan wordt, dan worden heel veel dingen wegverklaard. We moeten ons gewoon realiseren wat daar staat en wat God te melden heeft over die laatste aion. Vergis je niet: als je het puur chronologisch bekijkt, dan is dat veruit de aion die de meeste tijd in beslag neemt en het meest overtreffend is.⟨/p>
⟨p>Dan is het toch eigenlijk bizar dat we daar zo weinig aandacht aan geven? Wolter wees er in zijn inleiding ook al even op: je leeft je leventje, je hebt je verplichtingen, je moet dit doen en de baas vraagt zoveel... Natuurlijk, we hebben allemaal onze besonjes. Juist dan is het zo belangrijk om eens even uit te zoomen. Wacht even, waar staan we nu eigenlijk op de tijdlijn?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4367" title="Speel af vanaf 01:12:47">▶ 01:12:47⟨/button> ⟨span>Het Relativerende Perspectief van Uitzoomen op Gods Plan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>De uitdrukking is niet van mezelf, maar ik heb hem een jaar geleden al eens een keertje opgevangen: je leven gaat pas echt een glans krijgen op het moment dat je gaat realiseren dat dit leventje hier van pakweg 80, 90 of 100 jaar — laten we het even ruim nemen — niet meer is dan een zandkorreltje aan een eindeloos strand. Alleen als je dat realiseert, zie je de proporties. Dan alleen ben je in staat om dit bestaan hier te relativeren. En dat is zo belangrijk, want alleen als je de verhoudingen ziet, kun je ook balans vinden. Dan weet je ook wat Paulus zegt en kun je met hem spreken over de lichte last van de verdrukking.⟨/p>
⟨p>Ik zal u vertellen: als Paulus het heeft over de lichte last van verdrukking die slechts tijdelijk is, dan vind ik dat, als je leest wat hij daaronder verstaat, werkelijk loodzwaar. Loodzwaar! Als u het niet geloven wilt, moet u in 2 Korintiërs 12 maar eens nalezen wat voor hem allemaal die lichte last van verdrukking was. Goeie genade, als dat je leven is: lood- en loodzwaar, vol pijn en moeite en zoveel weerstand en tegenstand.⟨/p>
⟨p>Dat is de realiteit, totdat je gaat zien wat Paulus noemt: het overtreffende gewicht van de heerlijkheid. Het is een hyperbool: het zware en overtreffende gewicht van de heerlijkheid van de aionen. Hoe verhoudt zich dat tot elkaar? Paulus zegt daarover in Romeinen 8 niet dat het huidige lijden 'niet opweegt tegen' de heerlijkheid, zoals de meeste vertalingen zeggen. Dat staat er niet. Er staat dat het niet waardig is om ermee vergeleken te worden. Er is geen vergelijk mogelijk, zoals je een wolpluisje ook niet vergelijkt met een rotsblok. Dat is geen vergelijk.⟨/p>
⟨p>Nou, dat zijn de verhoudingen. En ja, dit is geen luchtfietsen; dit is uitzoomen. Dit is gewoon de dingen in hun verhouding zien zoals God dat beschrijft. En dat is echt de blik van boven. Eenmaal als je dat gaat verstaan en ook echt gaat beseffen, dan is dit van enorm groot belang om stabiliteit in je leven te winnen, maar ook om daarmee vrede, rust, vreugde en uitzicht te vinden.⟨/p>
⟨p>Om een lang verhaal kort te maken: die aionen van de aionen, dat gaat nog wat worden hoor. Machtig, mensen! Het gaat tot in het duizendste geslacht, dus het zou zomaar kunnen dat die aionen die nog gaan komen nog 36.000 jaar duren, met nog 900 generaties te gaan. We zijn eigenlijk nog maar net begonnen. Goed, dat was wat betreft die laatste aion en wat Paulus daarover zegt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4594" title="Speel af vanaf 01:16:34">▶ 01:16:34⟨/button> ⟨span>De Oudtestamentische Basis voor de Nieuwe Hemel en Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dan ga ik weer even terug naar Openbaring 21. "En ik nam waar," zegt Johannes dan. Want ja, Johannes is een ooggetuige van deze dingen geweest. Hij heeft de eerdere dingen gezien. Hij heeft gezien dat de diabolos in de put geworpen werd en hij heeft de grote witte troon gezien. Hij neemt iedere keer waar. Hij zegt: "Ik nam waar een nieuwe hemel en een nieuwe aarde."⟨/p>
⟨p>We hebben tot dusver in ons onderzoek in het boek Openbaring al zo vaak, honderden keren zelfs, vastgesteld dat wat hier nu in Openbaring staat, Johannes niet zelf heeft bedacht. Dit staat al opgetekend in de Hebreeuwse Bijbel. Dit was al voorzegd; hier was al veel eerder sprake van in, nou ja, noem ze maar op. Er zijn heel veel profeten; we spreken dan over de twaalf kleine profeten en de grote profeten zoals Jesaja. Wat ik nu wil zeggen is dat als Johannes spreekt over een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, dit geen term is die hij nu nieuw introduceert. Nee, dit is een term waarbij hij refereert aan wat wij het Oude Testament noemen. Het staat zelfs tot twee keer toe in Jesaja en daar gaan we dan eens naartoe.⟨/p>
⟨p>Waarom vind ik dat belangrijk? Als Johannes het boek Openbaring optekent, dan is dat het sluitstuk van de profetie. Het is het laatste onderdeel of het laatste deel van de Bijbel en ook de bekroning daarvan. Zo sluit de profetie af, maar dat betekent dat het voortborduurt op en gebaseerd is op alles wat daaraan voorafgegaan is. In feite is het zo dat je het boek Openbaring alleen maar kunt begrijpen als je het voorgaande van de profetie ook kent. Daar borduurt Johannes voortdurend op voort en dat viel mij vooral op toen ik die hoofdstukken over Babylon besprak vanuit mijn studeerkamertje, Openbaring 17 en 18. Daar staan werkelijk tientallen verwijzingen naar Jesaja, Jeremia en Ezechiël. Het wemelt ervan en juist toen ik het vers voor vers besprak, viel het me op: dit is niet te geloven, alles wat er staat, de dingen die Johannes daar optekent, verwijst direct naar de Hebreeuwse profeten.⟨/p>
⟨p>En dat is ook nu niet anders. Waarom is dat van belang? Als we nu in Openbaring 21 vers 1 lezen dat Johannes een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zag, dan worden we geacht te weten wat een nieuwe hemel en een nieuwe aarde is, omdat het al veel eerder was opgetekend in de Hebreeuwse Bijbel. Als je hier begint en alleen maar je kennis ontleent aan dit hoofdstuk, dan mis je de basis waarop Johannes voortbouwt. We moeten dus eerst weten: wat wist Johannes van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde?⟨/p>
⟨p>Hij refereert aan Jesaja 65 en 66. We gaan naar Jesaja 65 toe, want dat is de eerste keer dat die term gebezigd wordt. Dit is opnieuw zo'n heel verrassend ding. Want in Jesaja 65 lees je in vers 17 het volgende – en dit is een wat letterlijke weergave, u ziet hier de interlineair, u kent dat gebruik inmiddels in deze studies – daar staat dit: "Want zie, Ik," zegt God. God wordt hier als eerste persoon ingevoerd; Hij spreekt dus bij monde van Jesaja. "Want zie, Ik schep nieuwe hemelen" – meervoudig – "nieuwe hemelen en een nieuwe aarde. En aan de vroegere dingen zal niet meer worden herinnerd en het zal niemand in het hart opkomen." Dit is dus de allereerste vermelding van deze uitdrukking. Daar moeten we ons goed van bewust zijn en we moeten ook eens kijken wat hier dan over die nieuwe hemel en die nieuwe aarde in Jesaja 65 gezegd wordt.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4908" title="Speel af vanaf 01:21:48">▶ 01:21:48⟨/button> ⟨span>Jesaja 65 Verklaard: aan de Vroegere Dingen Zal Niet Meer Herinnerd Worden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Overigens staat hier iets waar het goed om is even op te wijzen. Deze tekst wordt namelijk nogal eens aangehaald als bewijs dat we straks geen herinnering meer zullen hebben aan het verleden, aan wat er in ons leven is gebeurd. Als je dat helemaal doortrekt, dan zou dat betekenen dat je elkaar straks niet meer herkent. En als je het nog extremer doortrekt, dan herken je jezelf niet eens meer. Dat zou eigenlijk betekenen dat we een fatale vorm van dementie hebben. Nee, dat bedoel ik eigenlijk helemaal niet grappig, hoewel het misschien zo klinkt terwijl ik het zeg. Het zou betekenen dat je gewoon helemaal niet meer weet wie je bent en dat je ook de ander niet meer zou herkennen. Maar dat staat hier niet.⟨/p>
⟨p>Ik weet wel waarom men deze gedachte aanhangt. Ik heb er vorig jaar een keertje een Bijbelstudie over gegeven — ook vanuit de studiedag trouwens — over de vraag of er nog herinnering is. Ik heb namelijk zo vaak die vraag gehoord: "Zullen we elkaar straks herkennen?" Ik heb die vraag altijd zo vreemd gevonden. Zullen we elkaar nog herkennen? Ja, natuurlijk! Maar ik begon pas te begrijpen waarom men altijd bang is om die vraag bevestigend te beantwoorden toen ik de achtergrond zag. Weet u waarom? Het is heel logisch waarom men daar bang voor is. Ik ben er inmiddels op verschillende manieren in bevestigd dat dit inderdaad de echte achtergrond is: men is bang dat als je elkaar herinnert, je ook mensen zult gaan missen.⟨/p>
⟨p>Als je denkt in termen van een hel en eeuwige verlorenheid, dan zul je straks in wat men dan noemt 'de eeuwigheid' geliefden gaan missen die je nooit meer zult treffen. Dat op zichzelf zou een hel zijn. Dus ja, hoe ontkom je daaraan? Nou ja, dan zal er wel helemaal geen herinnering meer zijn. En dat is maar goed ook, want als je echt dat idee hebt... Stel je voor, je zou een geliefde missen en die is dan in de foltering of in de hel, of noem het zoals je het noemen wilt. Dat is toch onverdraaglijk als je werkelijk van die ander houdt? Dat kan dus nooit. Vandaar ook dat men dat idee heeft uitgevonden dat er wel geen herinnering meer zal zijn, want dat zou de tijd anders onverdraaglijk maken.⟨/p>
⟨p>Maar het staat er niet, hoor. Dat aan de vroegere dingen niet meer zal worden herinnerd, betekent iets heel anders. Het is wat in het evangelie van Johannes vergeleken wordt met een vrouw die in barensnood is. Als het kind eenmaal geboren is — het staat ergens in Johannes 16 — dan denkt ze niet meer aan de pijn die daaraan voorafgegaan is. Weet ze dat dan niet meer? Jawel, maar het is overstemd, overroeld door de vreugde van waar de pijn toe geleid heeft. Je denkt dan niet meer aan alle moeite en smart die daaraan voorafgegaan is. Niet omdat die herinnering gedelete is of zoiets, nee, het verdriet is overstemd door de heerlijkheid.⟨/p>
⟨p>Vandaar ook: aan de vroegere dingen zal niet meer gedacht worden. Dat is juist ook wat die laatste aion zo overtreffend maakt. Het zal niemand meer in het hart opkomen, want er zijn zoveel grootsere dingen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5151" title="Speel af vanaf 01:25:51">▶ 01:25:51⟨/button> ⟨span>Afsluiting, Mededelingen en Dankgebed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Ik kijk nu even op de klok en ik zie dat het inmiddels tien uur is. Wij hebben hier met de Bijbelstudie geen aeonen meer te gaan, dus ik denk dat ik er nu toch een punt achter ga zetten. Dat betekent dat we de volgende keer hier verdergaan over die nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Wellicht is dit nu ook een mooie cliffhanger voor de volgende keer, want nu wilt u natuurlijk weten waarom dit zo betekenisvol is in de hele uitleg. Ja echt, over Jesaja 65 ga ik het de volgende keer vertellen. Jesaja 65 is van elementair belang om die laatste aeon überhaupt te kunnen begrijpen. Daar laat ik het dan voor nu bij.⟨/p>
⟨p>Trouwens, nog even één ding van huishoudelijke aard dat u wellicht ook al op de website hebt gezien. We gaan deze studies voortzetten in een maandelijks ritme in plaats van driewekelijks. Elke derde donderdag van de maand. Ik zou de derde dinsdag kunnen nemen, maar dat laten we aan de regering over. Nee, het wordt elke derde donderdag van de maand, Deo Volente uiteraard. Dat betekent dat we elkaar in oktober hopen te treffen – ik weet niet precies wanneer, maar kijk daarvoor maar even in de agenda. Zullen we voor nu de Bijbelstudie afsluiten en deze avond afronden?⟨/p>
⟨p>Machtig God en Vader, we willen U heel hartelijk dankzeggen dat we hier vanavond bij elkaar mochten zijn en over zulke onvoorstelbaar grootse dingen mochten nadenken. Over dat plan van U en over dat overtreffende werk dat U in de tijden uitwerkt en die overtreffende heerlijkheid die gaat komen. Heer, we hebben er geen idee van, echt geen idee, en we belijden dat. Daarom is het zo belangrijk om niet alleen maar te weten wat er staat geschreven, maar ook om er een diep besef van te krijgen dat het waar is wat Uw Woord zegt, zodat we daar vrede en rust in kunnen vinden. Heer, we danken U dat Uw weg de beste is. Altijd. Zonder uitzondering. En dat we daarin ook werkelijk de vrede Gods mogen beleven, die alle verstand te boven gaat.⟨/p>
⟨p>Heer, we dragen elkaar zo bij U op. We danken U voor dit samenzijn en voor de ontmoeting. Het is zo heerlijk om elkaar gewoon weer van aangezicht tot aangezicht te zien, handen te schudden en elkaar werkelijk zo te treffen. Het is heerlijk om elkaar te ontmoeten en we danken U voor dat voorrecht. In vertrouwen dragen we alles bij U op en we danken U dat we geheel voor Uw rekening zijn. In de naam van Hem die ooit de dood overwon.⟨/p>