⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en de Twijfelvraag van Johannes de Doper⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hallo allemaal, beste kijkers en luisteraars. Hartelijk welkom bij deze Bijbelstudie over het Lukas-evangelie. Inmiddels zijn wij alweer bezig met het tweeëntwintigste deel en in deze studie wil ik jullie graag meenemen naar hoofdstuk 7 uit het Lukas-evangelie. Het gaat over Jezus en Johannes de Doper. Het is wellicht nuttig om dat gedeelte eerst even in zijn totaliteit te bekijken. Je ziet dan dat het heel eenvoudig uiteenvalt in twee delen, namelijk vers 18 tot 23, waarin Johannes een delegatie naar Jezus stuurt en zij daar antwoord van Hem ontvangen, en vers 24 tot 35, waarin Jezus getuigenis geeft over Johannes nadat de delegatie weer vertrokken is.⟨/p> ⟨p>Om meteen even in te zoomen op dat eerste deel, zie je dat ook daar weer een eenvoudige structuur zichtbaar wordt. In vers 18 gaat het over de leerlingen van Johannes die verslag doen aan Johannes. In vers 19 is Johannes het onderwerp en zien we hoe hij via de delegatie een vraag zendt aan Jezus. In vers 20 zijn het dan weer de leerlingen van Johannes die het onderwerp zijn en verslag doen aan Jezus. Tenslotte is in vers 21 tot 23 Johannes weer het onderwerp en wordt beschreven hoe aan hem een antwoord gezonden wordt. Zo zie je dat dit gedeelte keurig is opgebouwd via deze structuur, met die verschillende duidelijke lijntjes. Een keurige opbouw.⟨/p> ⟨p>Laten wij eens naar het betreffende gedeelte toegaan. In Lukas 7 vers 18 lezen we het volgende: "En de leerlingen", of de discipelen zo u wilt, "van Johannes berichten hem omtrent al deze dingen." Zowel Jezus als Johannes had leerlingen, een school zeg maar, van mensen aan wie zij onderwijs gaven. De leerlingen van Johannes berichten hem, Johannes dus, omtrent al deze dingen. Als het gaat over 'al deze dingen', dan verwijst Lukas naar het voorgaande in dit hoofdstuk, in het bijzonder de genezing van zieken en de opwekking van doden zoals hij daarover had geschreven. In het direct voorafgaande lazen we nog in de NBG-vertaling: "En dit gerucht over Hem, Jezus, verbreidde zich in het ganse Joodse land en de hele omtrek." Dat gerucht bereikt dus ook Johannes, of in ieder geval de discipelen van Johannes, en die berichten Johannes dan over deze dingen.⟨/p> ⟨p>Ik moet er even bij vermelden dat al veel eerder in het Lukas-evangelie naar voren was gebracht dat Johannes gevangen was gezet door koning Herodes. Maar kennelijk was er wel gelegenheid om hem te bezoeken en om discipelen te ontvangen. Zij berichten Johannes over deze dingen en Johannes riep een tweetal van zijn leerlingen tot zich en zond hen naar Jezus toe. Johannes was zelf gebonden aan een plaats in de gevangenis en als hij meer duidelijkheid wilde hebben, moest hij er anderen op uitsturen. Vandaar dat hij hen deze missie geeft.⟨/p> ⟨p>De vraag die hij stelt is volstrekt helder en komt heel duidelijk tot uitdrukking in de woorden waarmee hij dat tweetal erop uitstuurt. Het punt is namelijk dat hij is gaan twijfelen, en wel over het Messiaanschap van Jezus. Hoe zit het nu precies? Vandaar dat hij nu echt finale opheldering vraagt. De vraag die zij aan Jezus moesten overbrengen is deze: "Bent U het die komen zou?" Of zoals er letterlijk staat, wat ik ook in de interlinear laat zien: "Bent U de Komende?" Dat is een aanduiding van de beloofde Messias. Ook in de Psalmen en op meerdere plaatsen in de Hebreeuwse Bijbel is er sprake van Hem die komt, of 'de Komende'. Dan gaat het over degene die verwacht wordt, de uiteindelijke, definitieve Gezalfde die het Koninkrijk van God zou aanbrengen. 'De Komende', heel bepaald en in het enkelvoud: die Éne dus. Hij was nog niet gekomen; in feite gaat de hele Hebreeuwse Bijbel over die verwachting van de Komende.⟨/p> ⟨p>De vraag van Johannes is dus: "Bent U de Komende of zouden wij een ander verwachten?" Bent U dan toch niet de definitieve? Hij wist zichzelf natuurlijk wel een voorloper van de Messias, maar nu hij zelf in de gevangenis zat... Probeer het je even voor te stellen hoe dat voor Johannes moet zijn geweest. Hij was zich er volledig van bewust dat hij de wegbereider was van de Messias, maar wat bleek er nu van dat Messiaanschap? Hij zat nu immers al geruime tijd gevangen. Waaruit blijkt dan het feit dat Jezus de Christus, oftewel de Messias is? "Moeten we een andere verwachten? Wanneer openbaart U Zichzelf als de Messias? Of bent U het dan toch niet, zodat we uit moeten zien naar iemand die na U komt?" Dat is de nogal duidelijke vraag, en de reden van de vertwijfeling van Johannes laat zich gemakkelijk verstaan.⟨/p> ⟨p>Dat is dus de vraag die Johannes heeft en waarmee hij het tweetal op pad stuurt. Dan staat er in vers 20: "En toen de mannen bij Hem aankwamen, zeiden zij..." Wat je nu in vers 20 ziet, is dat min of meer woordelijk herhaald wordt wat Lukas ook al in het voorgaande vers had gezegd. Dat is enkel om het belang van de vraag te onderstrepen. Vandaar de herhaling. De vraag is zo duidelijk, maar ook zo pregnant en nadrukkelijk, dat we die onderstreping terugzien in de herhaling. "Toen de mannen bij Hem, Jezus, aankwamen, zeiden zij: Johannes de Doper stuurt ons naar U toe om te zeggen: Bent U het die komen zou of zouden wij een ander verwachten?"⟨/p> ⟨p>Johannes de Doper, want zo heette hij; dat was de naam die hij had gekregen. In Israël kende men het fenomeen van de doop wel, en zelfs maar al te goed. Bij allerlei gelegenheden doopte men zich. Maar Johannes was een heel bijzondere figuur, want hij was dé Doper. Dat was een heel nieuw fenomeen: iemand die anderen doopt, zodat zij gedoopt worden. Vandaar dat hij de naam kreeg 'Johannes de Doper'. Aan zijn vraag hebben de mannen niets veranderd; exact zoals Johannes hem had voorgelegd, zo wordt deze ook weer overgebracht.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="570" title="Speel af vanaf 09:30">▶ 09:30⟨/button> ⟨span>Het Antwoord van Jezus: Wonderen en Tekenen van het Messiaschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er dat in dat uur, dus op het moment dat zij bij Jezus arriveren en de vraag stellen, Hij velen genas van ziekten, kwalen en boosaardige geesten. Maar let op: in dat uur. Dat betekent dat de timing van het arriveren wel heel bijzonder was. Dat kon niet beter, want dat wat zich op dat moment in dat uur voltrok, was feitelijk het antwoord op de vraag die zij hadden. Want Hij genas vele zieken van ziekten en kwalen en van boosaardige geesten, en vele blinden bewees Hij de gunst om te zien. In de weergave staat: Hij schonk het gezicht. Maar dat woord 'schenken' is misschien wat karig, want eigenlijk staat hier een woord dat te maken heeft met genade, met begunstigen: ⟨em>charis⟨/em>. Hij bewees hen de gunst om te zien.⟨/p> ⟨p>In vers 22 antwoordt Jezus en zegt tot hen: "Ga heen." Jullie zijn nu in dit uur gearriveerd, maar jullie kunnen gewoon weer teruggaan om aan Johannes te berichten wat jullie waarnemen en horen. Eigenlijk hoeft Jezus hier niets meer aan toe te voegen; de feiten spreken voor zich. Dat wat zij konden waarnemen met hun eigen ogen en wat zij vernamen van de scharen – al die mensen die daar direct getuigenis aflegden van wat ze zelf hadden meegemaakt over geesten en kwalen, over blinden en over stommen enzovoorts – dat is wat Jezus zegt: bericht wat jullie waarnamen en horen.⟨/p> ⟨p>Blinden kijken weer, kreupelen wandelen, melaatsen worden gereinigd, doofstommen horen... Van al deze voorbeelden die hier worden genoemd, deze wonderen, worden in de evangeliën – niet alleen bij Lucas, maar ook bij Matteüs en Marcus – vele voorbeelden gegeven van al die specifieke wonderen die hier ook benoemd worden. En dat geldt niet alleen voor blinden, kreupelen, melaatsen en doofstommen, maar zelfs doden worden opgewekt. Dat was juist wat had plaatsgevonden in de geschiedenis die we de vorige keer hebben besproken: de opwekking van de jongeling te Naïn. Doden worden opgewekt en armen worden geëvangeliseerd. Zij die niets hebben, ontvangen een goed bericht.⟨/p> ⟨p>Al deze wonderen die hier benoemd worden en waar de delegatie mee wordt teruggestuurd: alsjeblieft, jullie zien het met jullie eigen ogen. Neem me niet kwalijk hoor... degenen die mijn Bijbelstudies vaker beluisteren, kennen dit fenomeen inmiddels al goed genoeg, zodat ik het niet meer hoef toe te lichten. En toch, het stoort iedere keer weer. U als kijker of luisteraar, maar mij als spreker natuurlijk net zo. Maar goed, het zij zo.⟨/p> ⟨p>Deze wonderen die hier benoemd worden, zijn inderdaad wonderen. Ze bewijzen het Messiaschap, maar het is veel meer, want het zijn ook tekenen. Dat wil zeggen dat er een betekenis van uitgaat, in die zin dat het illustratief is voor wat de Messias zou doen en geacht wordt te doen: namelijk om zij die niet zien weer te laten kijken, en om zij die niet in staat zijn te wandelen en op hun benen te staan, inderdaad weer op pad te sturen en het vermogen te geven om te wandelen. Mensen worden gereinigd. Mensen die ten dode zijn opgeschreven, worden genezen. Aan mensen die niet in staat zijn om te horen, wordt het gehoor gegeven. Zij die dood zijn, worden opgewekt en armen worden rijk gemaakt. Ja, zij krijgen een goed bericht te horen waarmee ze inderdaad zo rijk worden gemaakt.⟨/p> ⟨p>Al die dingen die hier benoemd worden zijn waar; ze zijn letterlijk zo gebeurd. Maar ze zijn ook illustratief, ook voor hen die in het algemeen geestelijk niet kunnen zien. Zij die niet kunnen wandelen, zij die ten dode opgeschreven zijn, zij die onrein zijn, die buitengesloten zijn, die niet kunnen horen, die dood zijn, die arm zijn. Hoe je het ook maar zeggen wilt: dat is wat hier gebeurt en dat is wat de Messias letterlijk als bewijs van zijn identiteit doet, maar ook daadwerkelijk zal gaan doen als Hij zijn Koninkrijk laat aanvangen.⟨/p> ⟨p>Jezus stuurt dat tweetal met deze mededeling terug: "Jullie hebben het zelf gehoord, gezien en met eigen ogen kunnen waarnemen." En Hij voegt er nog aan toe: "Gelukkig is hij die in mij niet verstrikt zou worden." Dat woord dat hier genoemd wordt – in de NBG-vertaling staat 'aanstoot nemen' – heeft te maken met ons woord schandaal, ⟨em>skandalon⟨/em>. Dat is iets waarover men struikelt, waardoor men ten val komt, waardoor men verstrikt wordt. Ook dat is een kenmerk van de Messias als Hij zou komen: dan is Hij degene op wie men kan bouwen, maar Hij is ook de steen van aanstoot, een rots van ergernis. Het is de steen die de bouwlieden – de leidslieden – hebben afgekeurd, maar die niettemin toch tot een hoeksteen wordt.⟨/p> ⟨p>Aan de ene kant zou die Messias die zou komen aanvaarding vinden en ontvangen worden door een overblijfsel, een rest; dat zijn de gelukkigen. Maar er zouden ook velen zijn die over Hem zouden struikelen en verstrikt zouden raken, vandaar die steen van aanstoot en rots van ergernis. Ik geef hier op de dia ook de verschillende verwijzingen in de Psalmen en Jesaja, maar op zoveel andere plaatsen bij de profeten vind je dat beschreven: die tweedeling in het volk die ontstaat doordat Hij komt. Dat is het eerste gedeelte: de delegatie die bij Jezus komt, van een antwoord voorzien wordt en zo weer terug kan gaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1089" title="Speel af vanaf 18:09">▶ 18:09⟨/button> ⟨span>Jezus' Getuigenis over Johannes: Meer Dan een Profeet⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de verzen 24 tot 35 vinden we opnieuw een duidelijke structuur. Eerst wordt in de verzen 24 tot 28 de loftrompet over Johannes gestoken. Vers 29 beschrijft vervolgens het effect van Johannes’ boodschap en bediening op het volk, maar ook het effect op de farizeeën, wetgeleerden en schriftgeleerden. In de verzen 31 tot 35 vinden we tenslotte een aanklacht tegen deze religieuze leiders. Het begint dus met lof en het eindigt met een aanklacht; het begint met Johannes en het eindigt bij de farizeeën. Daartussenin gaat het over het effect van de bediening van Johannes op het volk en op de schriftgeleerden en farizeeën, de leidslieden zo u wilt.⟨/p> ⟨p>Laten we kijken naar het directe vervolg in vers 24. De aanleiding voor wat we hier vinden, is het bezoek van de delegatie. Toen de boodschappers weggingen – de delegatie had haar antwoord gekregen en daar konden ze het mee doen – begon Jezus tegen de scharen, de mensenmenigte om Hem heen, over Johannes te spreken. Hij stelt hen de vraag: "Waarom gaan jullie uit?" Hij vraagt de schare waarom ze naar de wildernis, de woestijn, gingen waar Johannes actief was in zijn bediening. Johannes doopte bij de Jordaan, maar hij verbleef de rest van zijn tijd werkelijk in de wildernis. Waarom ging de schare daarheen? Om in de wildernis een rietstengel te aanschouwen die door de wind geschud wordt?⟨/p> ⟨p>Jezus refereert hier waarschijnlijk aan de Jordaanvallei waar Johannes werkzaam was en waar hij doopte. Wat vind je in die vallei? Daar vind je rietstengels. Maar leek de bediening van Johannes op een rietstengel? Een rietstengel is heel zwak, knakt zomaar en wordt bovendien heel gemakkelijk meegevoerd door de wind. Was Johannes zo iemand? Was hij een symbool van meegaandheid die, zoals wij dat zeggen, met alle winden meewaait? Bepaald niet. Jezus stelt deze retorische vraag en geeft zelf het antwoord. Zijn ze in de wildernis iemand tegengekomen die met alle winden meewaait? Nee, integendeel. Als er één was die een loepzuivere boodschap had die bepaald niet de aard had dat het mensen naar de mond sprak, dan was het Johannes. Hij was vlijmscherp; hij was absoluut geen windvaantje.⟨/p> ⟨p>Vandaar ook dat Jezus vervolgens zegt in vers 25: "Maar wat hebben jullie terwijl jullie uitgingen waargenomen? Een mens in zachte bovenkleding gekleed?" Dat klinkt misschien wat vreemd voor ons, maar het idee is dat die zachte bovenkleding een symbool van luxe is. Nu weten we wel iets over de kleding van Johannes, want die was heel typerend. In Mattheüs 3 lezen we dat hij, net als Elia destijds, gekleed was in een kameelharen mantel. Dat was in die dagen – en dat zou het vandaag nog steeds zijn – een uitzonderlijk en heel ruig gewaad. Hij had een leren gordel; dat typeerde hem. Het is trouwens heel eigenaardig, want om die manier van kleden stond de profeet Elia ook bekend, zodat het inderdaad heel duidelijk is dat Johannes optrad in de geest van Elia. Hij is in die zin daadwerkelijk de vertegenwoordiger, de belichaming of de representant van de profeet Elia.⟨/p> ⟨p>Johannes was geen windvaantje en ook niet iemand die in zachte bovenkleding ging, in luxe. Jezus zegt dan: "Let op, zij die in glorieuze en luxe kleding zijn, die zijn onder de koninklijken." Met andere woorden: degenen die zich op die wijze kleden in zulke mode, behoren tot de koninklijken. Maar Johannes was bepaald niet koninklijk in zijn verschijning en zijn uiterlijk. Hij was geen windvaantje, geen man van luxe en glorie, en niet iemand die zich in paleizen vertoonde. Allerminst.⟨/p> ⟨p>Dan stelt Jezus opnieuw de vraag: "Maar wat hebben jullie waargenomen toen jullie uitgingen? Een profeet?" En nu luidt het antwoord: ja, dit is inderdaad wat ze echt waargenomen hebben. Ze zagen niet iemand die meewaait of iemand die zich in luxe en glorie vertoonde; wat ze waarnamen was een profeet. En als Jezus zegt 'een profeet', dan was hij ook zo aangekondigd. Ooit hoorde zijn vader Zacharia in de tempel dat hij een profeet van de Allerhoogste zou zijn. In hoofdstuk 20 van het Lucas-evangelie lezen we ook dat Johannes door heel het volk werd gehouden voor een profeet. Onder het volk was daar geen twijfel over. De elite, de religieuze leidslieden, hadden grote problemen met hem, maar zij hebben nooit hun vingers willen branden aan zijn bediening omdat het hele volk hem voor een profeet hield. Dat staat op verschillende plaatsen in de evangeliën beschreven.⟨/p> ⟨p>Maar Jezus verklaart plechtig: "Ja, ik zeg jullie, zelfs meer dan een profeet is hij." Met andere woorden: de benaming 'profeet', hoeveel eer dat Johannes ook geeft, doet tekort aan zijn bediening. Hij is namelijk meer dan dat. Jezus verklaart zich nader in vers 27: "Deze is het omtrent wie geschreven staat..." Johannes was dus voorzegd, en Jezus verwijst hier naar verschillende Schriftgedeelten zoals Jesaja 40, Maleachi 3 en Maleachi 4. Hiermee wordt gezegd dat ook de wegbereider die de Messias zou aankondigen een profetische gestalte is; iemand die is aangekondigd en over wie geschreven staat: "Let op, Ik zend Mijn boodschapper uit voor Uw aangezicht, die Uw weg zal bereiden vlak voor U." Dat 'aangezicht' is in dit geval niet het volk, maar dat van de Messias. Vlak voordat de Messias zou komen, zou voor Zijn aangezicht Zijn weg worden bereid, vlak voordat Jezus daadwerkelijk zou optreden.⟨/p> ⟨p>En zo is het ook inderdaad gegaan. Jezus’ optreden werd voorafgegaan door het optreden van Johannes. Johannes verscheen sowieso al een half jaar eerder op het toneel, want dat was precies het leeftijdsverschil tussen de beide mannen. Ze waren familie van elkaar; toen Maria zwanger werd, was haar familielid Elisabeth reeds in de zesde maand. In vers 28 voegt Jezus eraan toe: "Ik zeg jullie: onder hen die uit vrouwen geboren zijn, is er niemand groter dan Johannes." Dat is een hele krachtige en boute uitspraak. Het geeft aan dat Johannes alle profeten achter zich laat. Hij is groter dan wie ook van de profeten; of het nu over Jesaja, Jeremia of Ezechiël gaat, Johannes is groter.⟨/p> ⟨p>Niemand is groter dan Johannes en vandaar ook dat hij meer dan een profeet is, zoals Jezus zojuist had gezegd. Maar nu komt het: terwijl dit waar is van alle profeten, is Johannes de overtreffende trap. Hij is ook aangekondigd, direct voorafgaand aan de Messias voorzegd, en dat maakt hem ook groter.⟨/p> ⟨p>Maar, zegt Jezus, de kleinere in het Koninkrijk van God – niet de kleinste trouwens, het is geen overtreffende trap maar de vergrotende trap – de kleinere in het Koninkrijk van God is groter dan hij. En ik denk dat Jezus hier, wanneer Hij spreekt over de kleinere, het over Zichzelf heeft.⟨/p> ⟨p>De kleinere. Jezus Christus Zelf beschouwt Zich als de kleinere, ook in de zin van de jongere. Ja, Hij kwam later dan Johannes, maar Hij mag dan de kleinere zijn. En Hij heeft Zich trouwens ook nog veel meer vernederd; Hij is kleiner geworden. De kleinere in het Koninkrijk van God is groter dan hij.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1938" title="Speel af vanaf 32:18">▶ 32:18⟨/button> ⟨span>De Kleinste in het Koninkrijk en het Leven uit Opstanding⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Johannes is geboren uit een vrouw. Maar wanneer het Koninkrijk van God aanvangt, dan gaat het niet meer om geboorten uit een vrouw, maar om geboorten uit water en geest – uit geestelijk water. Het is de Heer Jezus die in Johannes 3, in het nachtelijke uur, dé leraar van Israël, Nicodemus, daar onderricht over geeft. Hij neemt het hem trouwens erg kwalijk dat hij van deze dingen niet op de hoogte was. In het Koninkrijk van God komt men binnen door wedergeboorte, oftewel door het ontvangen van nieuw leven, en dat nieuwe leven is het leven van opstanding.⟨/p> ⟨p>Met de opstanding ontstaat er een volledig nieuwe werkelijkheid. U moet zich realiseren dat de dingen die hier door Lucas beschreven worden – en die we ook in de parallelle evangeliën aantreffen – een aankondiging waren van het Koninkrijk. De prediking van zowel Johannes als van Jezus was: "Het Koninkrijk der hemelen," of "het Koninkrijk van God is nabijgekomen."⟨/p> ⟨p>Nabijgekomen... maar wanneer dan wel? Wel, dat begint in feite met die Ene: de kleinere, de minste, de geringste. Degene die Zich vernederd had, maar die door God is opgewekt uit de doden. Hij is niet voortgekomen uit een vrouw... ja, natuurlijk was Jezus voortgekomen uit een vrouw, zoals wij allemaal uit onze moeder zijn voortgekomen. Maar nieuw leven in het Koninkrijk van God is niet geboren worden uit een mens of uit de wil van een man, zoals het evangelie naar Johannes zegt, maar geboren worden uit God. Dat wil zeggen: door nieuw leven te ontvangen, en de Eersteling daarin is Jezus Christus.⟨/p> ⟨p>Door op te staan als Eersteling – eens voor altijd namelijk – is het Koninkrijk van God begonnen. Met Hem, met Zijn opstanding, is het Koninkrijk aangevangen. En Hij is de kleinste in dat Koninkrijk; "de kleinere" is de Heer Jezus. Maar iedereen in het Koninkrijk is groter dan Johannes. Dat kan niet missen, want het Koninkrijk van God begint met de opstanding, met het nieuwe leven dat aan het licht is gekomen in de opstanding. Dat is de aanvang.⟨/p> ⟨p>Daar ligt feitelijk ook de grondslag van het nieuwe verbond. Ja, met de dood, maar als je alleen dat zegt, dan is het incompleet. Want Jezus stierf juist om op te kunnen staan uit de doden. En die opstanding uit de dood, dat is die wedergeboorte, dat nieuwe leven, dat geestelijke water waaruit Hij werd geboren. Die werkelijkheid is waar het allemaal mee begint.⟨/p> ⟨p>Trouwens, degenen die daar als eersten deel aan krijgen, die hebben ook nog eens het hoogste lotbezit. Want u weet het: in de Bijbel is het universele principe dat de eerstelingen altijd de hoogste bestemming krijgen. Het eerste is voor God, dat gaat naar boven toe. Of dat nu de eersteling van de oogst is of de eerstgeborene, het is voor Hem. Welnu, dat geldt voor dé Eerstgeborene uit de doden, de Heer Jezus Christus, maar het geldt in feite ook voor het hele gezelschap dat sindsdien is ontstaan. Ja, dat is de Ecclesia. Zij zijn ook een Ecclesia van eerstgeborenen en zij krijgen de hoogste bestemming. Waarom? Omdat zij de eersten zijn. Zijn ze beter? Nee, ze zijn de eersten, en dat geeft aan hen de hoogste en de grootste plaats. Aan die dingen refereert Jezus hier.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2251" title="Speel af vanaf 37:31">▶ 37:31⟨/button> ⟨span>Tollenaars Rechtvaardigen God, de Elite Wijst Zijn Raad Af⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Jezus zet zijn betoog dan voort: "De kleinere in het koninkrijk van God is groter dan hij." En heel het volk hoorde dit. Dit is, als u mij vraagt, niet het commentaar van Lucas, maar Jezus zet gewoon zijn relaas voort en heel het volk hoorde het.⟨/p> ⟨p>En de tollenaars hadden een spreekwoordelijk slechte reputatie. Zij werden niet alleen gezien als collaborateurs met de Romeinse bezetter, maar bovendien ook nog eens als afzetters; mensen die feitelijk stalen van het volk door zich onrechtmatig allerlei dingen toe te eigenen. Wel, dat tuig, als ik het zo mag zeggen... die tollenaars, ja. Maar de slechte reputatie die zij hadden, neemt niet weg dat zij hoorden naar de boodschap. Bij hen vond de boodschap van Johannes wel degelijk ingang.⟨/p> ⟨p>En er staat hier: "En heel het volk hoorde het en de tollenaars rechtvaardigden God." Dat is een prachtige uitdrukking trouwens: God rechtvaardigen. Ze verklaarden of demonstreerden dat God rechtvaardig is. En hoe deden ze dat? Wel, er staat pal achter: "terwijl ze gedoopt werden". Met andere woorden: die doop in de Jordaan – want Johannes was daar actief, daar doopte hij – die doop in de Jordaan is een type van Gods rechtvaardigheid. Namelijk van dood en opstanding. Door de Jordaan gaan, in de Jordaan gaan en daar ook weer uitkomen: dat is een beeld van de dood, van de begrafenis, maar ook weer van opstanding.⟨/p> ⟨p>In feite herinnert het aan heel wat geschiedenissen die we vinden in het Oude Testament. Maar de eerste en de belangrijkste lijkt mij de eerste keer dat er sprake is van de Jordaan doorgaan, wanneer het volk eindelijk in het beloofde land arriveert onder leiding van Jozef. En dan lezen we dat ze achter de ark aangingen. Dat is een beeld van de dood en de opstanding. In hoeverre zij zich daarvan helemaal bewust zijn geweest, is nog maar de vraag, maar het neemt niet weg dat zij door gedoopt te worden Gods rechtvaardigheid inderdaad geproclameerd en bewezen hebben. En zij, hoewel ze natuurlijk totaal geen credits hadden bij het volk en bij de mensen... jawel, maar dan toch. Het gaat ook niet om onze rechtvaardigheid, het gaat om Gods rechtvaardigheid. Dat hebben zij begrepen en zij hebben God gerechtvaardigd terwijl ze gedoopt werden in de doop van Johannes, waarvan ik zojuist al even zei: daarom heette hij ook Johannes de Doper.⟨/p> ⟨p>Feitelijk is de waterdoop waarin men gedoopt wordt, de doop van Johannes. Ik laat dat hier verder even rusten, want daar zou ongetwijfeld meer over te zeggen zijn. Ook over de waterdoop waarvan we lezen in het boek Handelingen. Wat ik daar nog over wil zeggen: ook de waterdoop in het boek Handelingen, waarmee men in eerste instantie onder het volk actief was, ook dat was de doop van Johannes. Namelijk: gedoopt worden in water.⟨/p> ⟨p>Het gaat hier om de tegenstelling tussen het volk aan de ene kant en de tollenaars aan de andere kant. Het feit dat die beroepsgroep zo wordt uitgelicht, geeft aan dat het niet om hun eigen rechtvaardigheid of hun reputatie ging. Nee, ze keken omhoog naar God en vandaar ook dat ze oor hadden voor dat wat Johannes van Godswege mocht vertellen. Ze rechtvaardigden God; ze aanvaardden wat God zei en wat God aanwees. En dat was ook de reden waarom ze gedoopt werden in de Jordaan. Los van de vraag hoeveel begrip zij daarvoor hadden: zij déden dat. En daarmee demonstreerden ze Gods rechtvaardigheid.⟨/p> ⟨p>Zij deden dat wel, maar uitgerekend degenen van wie je zou mogen verwachten dat zij begrip zouden hebben voor de raad van God en voor Gods rechtvaardigheid, zij verwierpen dat. Zij kenden het niet, ze erkenden het niet. De Farizeeën – de sekte of geestelijke partij binnen de Joodse godsdienstige gemeenschap – en ook de wetgeleerden. Ja, zij die de Schriften zo goed kenden, of meenden te kennen, wezen de raad van God af voor zichzelf. Dat wil zeggen: ze hebben aangezien wat Johannes deed. Ze zagen ook dat het volk daarin meeging, maar ze hebben hun vingers daar niet aan willen branden. Voor zichzelf hebben ze de raad van God afgewezen.⟨/p> ⟨p>En hoe deden ze dat? Wel, door niet door hem gedoopt te worden. Zij voelden zich daar te goed voor, te rechtvaardig. Zij gingen daar niet in mee. En de raad van God, dat is dus wat God van zins is; de bedoeling van God. Gods raad is die rechtvaardigheid waarover in het voorgaande vers gesproken werd; Gods raad die dus ook uitgebeeld wordt in de doop die Johannes daar praktiseerde in de Jordaan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2707" title="Speel af vanaf 45:07">▶ 45:07⟨/button> ⟨span>De Gelijkenis van het Kinderspel op de Markt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan vraagt Jezus in vers 31: "Met wie dan zal Ik de mensen van deze generatie vergelijken en op wie lijken ze?" Bij deze generatie doelt Hij op het geslacht van de Farizeeën en de wetgeleerden, die dus, geheel tegen de verwachtingen in van wat van hen verwacht mocht worden, geen begrip en geen idee hadden van Gods raad en Gods rechtvaardigheid. Jezus stelt de vraag: "Waarmee moet Ik dit soort mensen vergelijken?" Je zou het misschien zo kunnen weergeven: het gaat niet zozeer over een generatie in de zin van een bepaalde periode, maar om een bepaald soort. Het Griekse woord ⟨em>genea⟨/em> staat niet alleen voor een generatie in tijd, maar ook voor een bepaald slag mensen, zoals de Farizeeën en de wetgeleerden. Jezus vraagt Zich af: waarmee zal Ik deze lui – oneerbiedig uitgesproken – vergelijken? Op wie lijken ze?⟨/p> ⟨p>Nou, zegt Hij, ze lijken op kleine kinderen die op de markt zitten en elkaar toeroepen. Dat refereert kennelijk aan een bekend kinderspel. Jezus zegt: "Ze lijken op kleine kinderen die op de markt zitten en elkaar het gezegde toeroepen: 'Wij spelen voor jullie op de fluit en jullie dansten niet; wij weeklagen en jullie huilen niet.'" Misschien was dit een spel waarbij bruiloft en begrafenis werden nagespeeld, ik weet het niet. In ieder geval gaat het om een kinderspel waarbij de ene groep oproept tot een bepaalde actie, namelijk door op de fluit te spelen of door te gaan weeklagen, maar de ander daar niet passend op reageert. Waarbij er hier dus sprake is van mensen die op de fluit spelen en mensen die weeklagen.⟨/p> ⟨p>Welnu, Johannes de Doper was die weeklager. Uit het navolgende vers wordt dat ook zonder meer duidelijk. Johannes is de weeklagende en Jezus is de Bruidegom die op de fluit speelt. En wat gebeurde er? Noch op dat wat Johannes deed, noch op datgene wat Jezus deed, reageerde men. Noch op de bediening van Johannes, noch op de bediening van Jezus ging men in. Men reageerde niet; dat soort mensen, die generatie van schriftgeleerden, wetgeleerden en Farizeeën, had daar geen oor voor.⟨/p> ⟨p>Dan zegt Jezus: "Want Johannes de Doper is gekomen, niet etende noch drinkende." Dat is precies wat Hij bedoelde met dat weeklagen. Johannes was iemand die in de wildernis in soberheid gekleed ging, maar ook in soberheid leefde. Hij leefde niet etend en niet drinkend, ascetisch, als het ware in rouw. En hoe reageren de wetgeleerden, de Farizeeën en de geestelijke leidslieden daarop? Die zeggen dan: "O, hij heeft een demon." Kennelijk zong die suggestie rond. Weliswaar hebben zij het volk nooit in het harnas willen jagen tegen Johannes de Doper, maar zij pruimden hem niet. Er werd van hem gezegd dat hij een demon had. Die ascese, dat wil zeggen het je onthouden van de geneugten van het leven zoals eten en drinken, wordt al heel gauw geassocieerd met demonie. Het is een onnatuurlijke houding, een onnatuurlijke onthouding die iets dwangmatigs heeft, en vandaar ook die associatie met demonie.⟨/p> ⟨p>"Hij heeft een demon," werd er gezegd. Maar dan zegt Jezus: "En de Zoon van de mens is gekomen..." Dat is een aanduiding van Hemzelf, de Erfgenaam van Adam, de mens, de Ben-Adam. Hij is gekomen wel etende en drinkende. Dus hoezeer de bediening van Johannes en Jezus ook op één lijn ligt, het is niettemin zo dat hun optreden en hun stijl heel anders waren. Johannes leefde in ascese en men zei – of er werd van hem gezegd, kennelijk vooral door de geestelijke leidslieden, 'geestelijk' tussen aanhalingstekens natuurlijk – dat hij een demon had. En dan komt de Zoon van de mens, en Die eet wel en Die drinkt ook; Die was bepaald niet ascetisch. En ze zeggen: "Let op, een mens, een veelvraat en een wijndrinker, een vriend van tollenaren en zondaren."⟨/p> ⟨p>In het Nederlands zeggen we dan: het is niet goed of het deugt niet. In beide gevallen was de bediening van Godswege gezonden en voorzegd. Johannes deed precies wat hij geacht werd te doen, namelijk de weg bereiden. Hij heeft daar in de Jordaan gedoopt en een grootse bediening gehad, maar de geestelijke leidslieden onttrokken zich aan hem en hebben zich van hem gedistantieerd. Onderling hebben ze geroepen: "Ach, hij heeft een demon." En dan komt Degene van wie Johannes de Doper zei: "Zie het Lam Gods." Nou ja, als die dan later in de gevangenis aankomt, dan weet hij het allemaal niet zo precies meer en is hij in vertwijfeling geraakt, vandaar dat hij die delegatie eropuit stuurde. Maar zijn bediening onder het volk was heel duidelijk. En als Jezus dan eenmaal bij hem komt om ook gedoopt te worden, dan is Johannes de Doper zelf er getuige van dat Jezus inderdaad Degene moet zijn.⟨/p> ⟨p>Maar goed, even los daarvan: Johannes wilde men niet, want die kwam niet etend en niet drinkend, en daar wist men slecht van te spreken. En nu komt de Zoon van de mens, Die eet wel en Die drinkt ook, en dan zeggen ze: "O, dat is een veelvraat en een wijndrinker." Dat was Jezus' reputatie: bourgondisch, een veelvraat, een wijndrinker en onmatig. Bovendien werd Hij ook nog eens geassocieerd met minderwaardig gezelschap. Kijk, Johannes leefde in eenzaamheid in de wildernis. Jezus niet. Hij was iemand die altijd vergezeld werd door mensen, maar Hij zocht juist connectie met degenen die in het algemeen een slechte reputatie hadden. Een vriend van tollenaren en zondaars; elders lezen we zelfs "van hoeren en tollenaren". Geassocieerd worden met mensen waar je eigenlijk liever niet mee in gezelschap wenst te verkeren, want ja, men zou toch maar eens kunnen denken dat... Wat zal men niet zeggen? Dat is niet goed voor je reputatie als je daar connectie mee zoekt en daarmee geassocieerd wordt.⟨/p> ⟨p>Nou, dat was Jezus' reputatie: een veelvraat, een wijndrinker, een vriend van tollenaren en zondaren. Hij zegt eigenlijk: hoe willen jullie het nu hebben? Vandaar ook die vergelijking met die kinderen die een spel doen: er wordt weeklaagd en er wordt niet op gereageerd; er wordt op de fluit gespeeld en er klinkt vrolijke muziek, maar er wordt niet gedanst. Geen reactie. Johannes kwam inderdaad in rouw en het vond geen weerklank bij dat soort, bij die generatie. En dan komt Jezus in een heel andere stijl, wel etend en wel drinkend, en ze moeten Hem ook niet. Kortom, het is uiteindelijk niet de stijl, maar de inhoud van de boodschap die men niet verstaat. Het is het Woord waar men niet open voor staat. En dan krijg je dus dit.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3359" title="Speel af vanaf 55:59">▶ 55:59⟨/button> ⟨span>De Wijsheid Wordt Gerechtvaardigd Door Al Haar Kinderen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Vandaar dat Jezus dit gedeelte afsluit met deze woorden. Hij zegt – en het klinkt wat cryptisch –: "De wijsheid werd gerechtvaardigd door al haar kinderen." Die term 'gerechtvaardigd' kwamen we natuurlijk al even eerder tegen, namelijk over het volk en de tollenaars die God rechtvaardigden door gedoopt te worden door Johannes in de Jordaan.⟨/p> ⟨p>Welnu, de wijsheid die daarin tot uitdrukking komt, werd gerechtvaardigd door al haar kinderen. Dat wil zeggen: degenen die daar gedoopt werden. Die wijsheid kwam aan het licht en werd gerechtvaardigd door al haar kinderen. In die doop, waarin het volk en de tollenaars werden gedoopt – maar niet de Farizeeën en de wetgeleerden – werd de raad van God uitgebeeld. De raad van God, de rechtvaardigheid van God, de wijsheid; het is in feite allemaal hetzelfde en het wordt gerechtvaardigd. Het blijkt inderdaad juist te zijn door wat haar kinderen doen. Zij hebben wel gehoor gegeven aan de oproep, in tegenstelling tot de groep die daar doof voor was. Uiteindelijk blijkt dan toch wie het bij het rechte eind hadden: de kinderen van de wijsheid, degenen die daar oor voor hadden. Daaruit blijkt dat het inderdaad wijs was wat ze deden.⟨/p> ⟨p>Zo maakt Jezus dus ook een aanklacht naar de leidslieden. Dat is wat we zo dikwijls in de evangeliën aantreffen: hoe Jezus voortdurend in conflict was met de leidslieden. Vooral ook met hen die de reputatie hadden het woord te prediken en door te geven, maar die er in de praktijk totaal geen sjoegen van hadden en geen idee hadden van wat erin stond. Kortom, ze hadden de reputatie de wijzen te zijn, de wijzen en verstandigen, maar in werkelijkheid bleken degenen die door hen veracht werden – de tollenaars en de hoeren – de wijsheid wel te kennen en zich daaraan te onderwerpen.⟨/p> ⟨p>Daar wilde ik het voor deze gelegenheid bij laten. De volgende keer gaan we verder met het 36e vers van Lucas 7. Ik dank u hartelijk voor de aandacht. Tot een volgende keer en Gods zegen.⟨/p>