⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie: Johannes 21 als Profetische Parenthese⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hallo allemaal, beste kijkers en luisteraars, hartelijk welkom bij deze Bijbelstudie over het Johannesevangelie. U ziet het, het is inmiddels studie nummer 61 en we zijn aangeland in het allerlaatste hoofdstuk van dit evangelie. Het is wederom niet op de locatie zoals we dat gebruikelijk waren te doen. Vele tientallen keren heeft de studie plaatsgevonden in Bodegraven, maar u ziet het: deze studie wordt wederom opgenomen vanuit de studeerkamer. Het is niet anders; het is in zekere zin behelpen, maar het ziet er niet naar uit dat dat de komende tijd anders zal gaan worden.⟨/p> ⟨p>Ik wil jullie meenemen naar het laatste hoofdstuk van het Johannesevangelie, dat ik heb genoemd zoals het ook boven de tekst in mijn Bijbel staat: 'de verschijning aan de zee' of 'de verschijning aan het meer'. Wat we nu zullen doen, is het eerste gedeelte uit dat hoofdstuk bespreken, de eerste veertien verzen daarvan. Laat ik eerst nog even doen wat ik gebruikelijk ben te doen: terugblikken en tevens een korte introductie geven op het 21ste hoofdstuk.⟨/p> ⟨p>Wat we de vorige keer hebben gezien en besproken, is de geschiedenis waarin de Heer Jezus op de dag van zijn opstanding — of eigenlijk in de avond van die dag — verschijnt aan zijn discipelen, uitgezonderd Tomas. Maar die was er de keer daarop, acht dagen later, wel bij. Die beide geschiedenissen worden in Johannes 20 beschreven en die hebben we toen ook besproken. We hebben daarbij niet alleen stilgestaan bij de letterlijke, historische betekenis, maar vooral ook de typologische strekking van zulke geschiedenissen voor het voetlicht gebracht. Want waar het naar verwijst, is dat de Heer als de Opgestane zal verschijnen aan het volk van Israël. Met name in de geschiedenis van Tomas zie je dat heel duidelijk uitgebeeld. Tomas komt tot geloof doordat hij ziet. In eerste instantie is hij ongelovig, maar doordat hij de Messias in levende lijve ziet en Hem ook kan aanraken, komt hij tot erkenning van Jezus.⟨/p> ⟨p>Welnu, dat is precies ook wat de Bijbel zegt dat er gaat gebeuren met het volk van Israël. Ze is ongelovig, maar totdat... totdat de Heer inderdaad bij gelegenheid aan het volk zal verschijnen. Dan zal het ongeloof plaatsmaken voor erkenning. Als die geschiedenis van de beide verschijningen is verhaald in Johannes 20, dan volgt in feite het slot van het boek al. De laatste twee of drie verzen van Johannes 20 vormen het slot — het eerste slot — van het Johannesevangelie. Johannes sluit eigenlijk zijn boek hiermee af.⟨/p> ⟨p>Maar, en dat is het eigenaardige, die afsluiting wordt onderbroken en vervolgens voortgezet aan het einde van hoofdstuk 21. Je zou kunnen zeggen dat het boek twee keer wordt afgesloten. Je zou ook kunnen zeggen: de afsluiting wordt onderbroken en wat daar tussen ligt, is de geschiedenis van de verschijning aan de zee of aan het meer. Wat in Johannes 21 verhaald wordt, heeft dus in feite het karakter van een parenthese: een tussenzin, een onderbreking, een interval, iets wat er tussen is geschoven. Iets wordt afgesloten, maar toch nog niet helemaal, en tussen die beide afsluitingen wordt dit verhaal neergezet. Dat is niet alleen maar een literair of stilistisch fenomeen, maar het heeft ook een typologische betekenis.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk zou ik het zelfs moeten omkeren: het is typologisch van aard en dat wordt gestileerd en literair vormgegeven. Heel kunstzinnig, zoals dat een goed schrijver betaamt, krijgt het de vorm van een tussenzin. Wat ik in deze studie ook zal laten zien, is dat deze geschiedenis een beschrijving is van de huidige tussentijd: de nacht waarin niets wordt gevangen, waarover straks meer. En vervolgens dat de Heer in de ochtend zal verschijnen aan de Zijnen. In feite is dit de derde keer dat dit thema — de openbaring van Jezus Christus aan de Zijnen — wordt verhaald. Maar het is ook de derde keer dat dit een typologische, profetische betekenis heeft. Ik wil dat graag verduidelijken, maar dit is dan alvast een soort blauwdruk, in grove lijnen het idee van deze beschrijving.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="399" title="Speel af vanaf 06:39">▶ 06:39⟨/button> ⟨span>De Nacht: Petrus' Missie en de Afwezigheid van het Licht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 1 staat: "Na deze dingen". Zoals gezegd onderbreekt Johannes hier feitelijk zijn slot en voegt hij nog een heel veelzeggend teken toe aan zijn relaas. Na deze dingen openbaarde Jezus Zichzelf weer aan de discipelen bij de zee van Tiberias. Als we ons realiseren dat de Heer eerst was verschenen op de avond van de dag van Zijn opstanding, en acht dagen later opnieuw verscheen toen Tomas daarbij was, volgt nu deze verschijning bij de zee van Tiberias. Waar die verschijning aan Tomas precies plaatsvond — we mogen aannemen dat dit in Jeruzalem is geweest, maar strikt genomen staat dat er niet — dit vond in ieder geval plaats bij de zee van Tiberias. Dat hoeft ons niet te verbazen, want Jezus had voor Zijn sterven al gezegd dat Hij hen na Zijn opstanding zou ontmoeten in Galilea. Dat staat in Mattheüs 26, en we lezen ook dat de boodschappers bij het graf de vrouwen instrueren om tegen de discipelen te zeggen dat Hij hen in Galilea zal treffen.⟨/p> ⟨p>Hoe lang de tijd precies is geweest voordat zij inderdaad naar Galilea zijn gegaan, durf ik niet met zekerheid te zeggen, maar ik neem aan dat het ruim een week later is geweest. Ervan uitgaande dat de verschijning aan Tomas in Jeruzalem heeft plaatsgevonden, is dat ook wel erg mooi. Want ja, de verschijning van de Heer aan een ongelovige Tomas, waar zou dat anders plaatsvinden dan in Jeruzalem? Maar goed, ik laat dat in het midden. In ieder geval stond het al veel langer vast dat de Heer hen zou treffen bij de zee van Tiberias. De discipelen zijn dus weer in feite teruggegaan naar hun roots, want daar kwamen ze immers allemaal vandaan.⟨/p> ⟨p>Jezus openbaarde Zich zo. In het Nederlands zou je daar eigenlijk een dubbele punt moeten zetten: wat er nu gaat volgen, is de wijze waarop de Heer Zich openbaarde, Zich bekendmaakte en aan hen verscheen. Dat is natuurlijk een dubbelzinnige term, omdat "openbaring" vooral gereserveerd is voor de toekomst, wanneer de Heer inderdaad zal verschijnen of geopenbaard zal worden voor Israël en de volkeren.⟨/p> ⟨p>Daar waren tezamen: Simon Petrus — hij wordt als eerste genoemd — maar ook Tomas, die Didymus genoemd wordt. Didymus betekent, zoals we al zagen, "tweeling". Verder was Nathanaël erbij, die we kennen uit Johannes 1. Hier in het laatste hoofdstuk komen we hem opnieuw tegen; Nathanaël was de man die de Heer aantrof onder de vijgenboom en hij kwam uit Kana in Galilea. Kana is een plaats die in het Johannes-evangelie eveneens een grote rol speelt, omdat het de plek was waar ooit op een derde dag een bruiloft was. Als ik dat zo zeg, springt de profetische betekenis van zo’n formulering alleen al van het scherm: het was de derde dag, er was een bruiloft en de Heer was daarbij. Daar vond inderdaad een geweldig wonder plaats op een feestelijke dag.⟨/p> ⟨p>Ook de zonen van Zebedeüs waren aanwezig, Johannes en Jakobus. Dat betekent dus ook dat de schrijver zelf — de anonieme schrijver, want hij vermeldt zijn naam nergens, hoewel hij dikwijls heenwijzingen geeft naar zijn identiteit zodat we over wie hij was helemaal geen twijfel hoeven te hebben — hierbij was. Johannes was zelf ooggetuige van de geschiedenis die hier verhaald wordt. Er waren trouwens nog twee anderen bij, maar wie dat waren weten we niet, want die namen worden niet vermeld.⟨/p> ⟨p>In totaal waren ze dus met zeven man, verdeeld als vijf en twee. Dat is een verdeling die vaker voorkomt, zoals we ook in dit evangelie lezen over de vijf broden en de twee vissen. Beide getallen hebben natuurlijk een rijke en diepe betekenis, en het totaal van zeven staat voor een totaliteit; iets wat af is, een rond getal in de Bijbel.⟨/p> ⟨p>Simon Petrus zei tot hen: "Ik ga vissen." Zoals gebruikelijk nam hij het initiatief in dat gezelschap. Petrus was, zoals we weten, aan het begin van zijn discipelschap geroepen als visser. Hij had samen met zijn broer en vader een vissersbedrijf. Hij werd geroepen, en we lezen die prachtige geschiedenis in Lukas 5 over de wonderbare visvangst, waarbij de Heer tegen hem zegt: "Vanaf nu, Petrus, zul jij een visser van mensen zijn." Dat zou zijn bediening worden.⟨/p> ⟨p>Er is trouwens nog iets heel belangrijks dat ik moet vermelden voor het verstaan van de diepere zin van deze geschiedenis. Het is natuurlijk historie, laat dat duidelijk zijn, maar het gaat iedere keer weer om de diepere laag, de typologie die daarin besloten ligt. Petrus staat model voor het evangelie van de besnijdenis. Dat verzin ik niet, dat staat letterlijk in Galaten 2 vers 7. Daar lezen we dat Petrus, als representant van de twaalf, het evangelie van de besnijdenis was toevertrouwd, zoals aan Paulus het evangelie van de voorhuid voor de natiën was toevertrouwd.⟨/p> ⟨p>Petrus was geroepen om het evangelie van de besnijdenis aan Israël te prediken, opdat via Israël ook het Koninkrijk zou baanbreken. Dat is het evangelie van de besnijdenis: de boodschap die aan de besnedenen gepredikt werd opdat Israël een gelovig volk zou worden, zodat de Messias kan terugkeren. Vanuit Israël zouden alle volkeren vervolgens deel gaan uitmaken van het Koninkrijk. De naam van Petrus staat daar model voor. Als hij dus zegt "Ik ga vissen", ligt daarin besloten dat hij eropuit gaat om zijn taak als visser van mensen en als heraut van het evangelie van de besnijdenis uit te voeren.⟨/p> ⟨p>Afijn, terug naar de geschiedenis. Simon Petrus zei tot hen: "Ik ga vissen," en de anderen zeiden: "Wij gaan ook samen met jou." De meeste discipelen hadden dezelfde beroepsmatige achtergrond rond het meer van Gennesaret; dat was daar natuurlijk het beroep bij uitstek dat werd uitgeoefend. Ze vertrokken en stapten in het schip, maar in die nacht vingen zij niets. Wanneer ze de boot ingingen en het meer op voeren om te vissen, deden ze dat bij uitstek in de nacht; dat was de tijd om vis te vangen. Maar wat er nu gebeurt, is dat ze die nacht helemaal niets vangen.⟨/p> ⟨p>Opnieuw wil ik erop wijzen dat ook de vermelding van de nacht een profetische betekenis heeft. De nacht staat in de Bijbel, en zeker in het Johannes-evangelie, symbool voor de tijd dat het Licht van de wereld afwezig is. Vrijwel letterlijk staat zoiets een paar hoofdstukken eerder, in hoofdstuk 9, waar de Heer Jezus zegt: "De nacht komt, waarin niemand kan werken." Of in ieder geval niet met succes. Als de nacht komt, kun je misschien wel actief zijn, maar zonder het Licht blijft het resultaat uit.⟨/p> ⟨p>Maar er kan niets gepresteerd worden zolang Ik... en daarom verwijs Ik er vooral ook even op: zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht van de wereld. Maar impliciet ligt daarin besloten dat op het moment dat Ik deze wereld ga verlaten, en dus niet meer als licht in de wereld ben, het nacht wordt. Nou, dat is de situatie.⟨/p> ⟨p>Typologisch verwijst het vissen van Petrus daar op het meer, samen met de andere discipelen in de nacht, naar de tijd dat zij actief waren om het Evangelie van de besnijdenis uit te dragen. Maar zonder succes. En feitelijk is dit ook een prachtige illustratie van wat beschreven en verhaald wordt in het boek Handelingen. Het Evangelie van de besnijdenis, het Evangelie van het komende koninkrijk, werd aan Israël gepredikt, maar ze vingen niets; ze vingen bot, zouden wij zeggen.⟨/p> ⟨p>Het droeg geen vrucht, het sloeg niet aan. Hoevelen er ook tot bekering kwamen, het volk als geheel, maar vooral ook de representanten, de leidslieden, wezen het af. Geen vangst. Dus het perspectief dat in die dagen het koninkrijk zou baanbreken via een gelovig Israël, kreeg in die dagen geen vervulling. Dat was heel frustrerend. Zo frustrerend als het was dat zij in de nacht al die uren eropuit zijn geweest om vis te vangen en helemaal niets vingen. En ja, dat spreekt inderdaad van Israëls ongeloof, zoals het boek Handelingen dat verhaalt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1232" title="Speel af vanaf 20:32">▶ 20:32⟨/button> ⟨span>De Morgen: het Net aan de Rechterzijde en de Grote Vangst⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen het reeds morgen werd, zo staat er in vers 4, stond Jezus aan het strand. De nacht spreekt van Jezus' afwezigheid, van het feit dat het licht niet meer in de wereld was; dat is in feite de huidige tijd. De morgen daarentegen spreekt van het moment dat de nacht ten einde is en de Heer zal terugkeren. Dat de Heer in de morgen verschijnt, is een heel Bijbelse spraak. Maleachi zegt dat bijvoorbeeld in het laatste hoofdstuk: dat de Zon der gerechtigheid over deze wereld zal opkomen. Dat betekent dat de nacht verdreven zal worden en een nieuwe morgen zal aanbreken. Dat is wat hier beschreven wordt. De nacht is voorbij en wat er dan gebeurt, is dat Jezus inderdaad zal verschijnen.⟨/p> ⟨p>Hij stond daar aan het strand, op het land, en Hij keek uit over de zee. Dat is overigens ook weer een beeld van de volkeren. Maar de discipelen wisten niet dat het Jezus was. Het is een fenomeen dat je heel vaak ziet in de dagen nadat Jezus was opgestaan: Hij verscheen bij allerlei gelegenheden, maar heel dikwijls wordt vermeld dat Hij in aanvang niet herkend werd. Dat heeft, denk ik, alles te maken met de aard van het opstandingslichaam, dat zich op verschillende wijzen kan manifesteren. Er is continuïteit, want Jezus werd uiteindelijk wel herkend, maar Zijn lichaam was toch van een andere hoedanigheid. Dat Hij in aanvang niet herkend wordt, heeft wellicht ook daarmee te maken. Al moet ik erbij zeggen dat je in Lukas 24 over de Emmaüsgangers leest dat hun ogen bevangen werden, zodat zij Hem niet zagen. Er speelde dus ook nog wel iets anders mee. Toch denk ik dat dit ook te maken heeft met de aard van het opstandingslichaam; het is van een andere hoedanigheid.⟨/p> ⟨p>Profetisch gezien — want die lijn houd ik in deze studie vast — is Hij die straks openbaar gaat worden dezelfde die in aanvang niet herkend en ook niet erkend werd. Dan grijp ik weer even terug naar de geschiedenis van Tomas, die het ook niet wilde geloven. In dit geval wisten zij niet dat het Jezus was; er was geen herkenning. In vers 5 staat: "Jezus dan zei tot hen: Jongens..." Ja, zo zouden wij dat in het Nederlands wellicht zeggen. Het Griekse woord is paidia. Ons woord pedagogie heeft daar alles mee te maken; het gaat over kinderen en kleine kinderen. Jezus spreekt hen vanaf de oever aan: "Jongens, hebben jullie niet enig bijgerecht?" In de NBG-vertaling staat voor bijgerecht "toespijs", wat een vrij letterlijke weergave is van het Griekse woord. Het betekent iets om bij het brood te eten. Je eet niet zomaar kaal brood, maar je dipt het ergens in of je eet er iets bij als beleg. In die contreien rond het meer was dat bijgerecht vooral vis. Vandaar dat Jezus vraagt: "Hebben jullie niet enig bijgerecht?" Zij antwoordden Hem: "Nee." Daar konden ze heel kort op antwoorden, want ze hadden de hele nacht niets gevangen. Voor zulke geoefende, professionele vissers was dat natuurlijk knap frustrerend. Als je met zeven man een hele nacht aan het vissen bent en je hebt helemaal niets gevangen, dan is dat korte antwoord niet zo gek.⟨/p> ⟨p>Hij zei tot hen: "Werp het net aan de rechterzijde van het schip en jullie zullen vinden." Er is in het Nederlands een uitdrukking van gemaakt: als je iets op een heel andere manier moet gaan aanpakken, zeggen we dat we het net eens aan de andere kant van het schip moeten uitwerpen. Dat is precies wat Jezus hier zegt. Iemand — wie het is weten ze nog niet — zegt: "Werp het net aan de rechterzijde van het schip." Ik vond het heel vreemd, maar ik kwam het tegen in de NBV, de Nieuwe Bijbelvertaling. Die geeft het weer met: "Gooi het net aan stuurboord uit." Dat zal in vaarttechnische termen ongetwijfeld correct zijn, maar ik blijf het gek vinden. Voor degenen die niet op de hoogte zijn van scheepstaal, is dit helemaal niet zo begrijpelijk. Bovendien is het onnodig, want er staat in het Grieks letterlijk "rechts". Het gaat om de rechterzijde, de rechterdelen van het schip.⟨/p> ⟨p>Daarvoor moet je een beetje gevoel hebben voor de Bijbelse symboliek van links en rechts. Links heeft in de Bijbel — en in het algemeen — de betekenis van achterstelling en verlatenheid. In het Engels zie je dat nog mooi terug: het woord voor links is "left", en "left" is ook het woord voor verlaten. Rechts daarentegen heeft voorrang. In de politiek zie je dat taalgebruik ook nog terug, omdat links zich juist sterk maakt voor degenen die achtergesteld zijn. Die vreemdeling die daar incognito aan de oever staat, zegt: "Gooi het net aan de rechterzijde van het schip uit." Dat suggereert dat ze gedurende de nacht links hebben gevist en niets hebben gevangen. Links, de nacht en niets vangen. Maar nu is het morgen geworden en nu wordt het rechts. Je kunt het al invullen: dit wordt echt "huge", om het ook eens op zijn Engels te zeggen. Dat blijkt uit het vervolg.⟨/p> ⟨p>De rechterzijde van het schip krijgt nu de voorrang. Dit heeft ook alles te maken met wat er gebeurt op de nieuwe dag: als de Heer verschijnt, zijn zij niet meer verlaten, niet meer "left", maar dan worden ze verhoogd. Dat heeft alles met de rechterkant en de rechterhand te maken; verhoging aan de rechterhand. Zoals vernedering juist weer te maken heeft met links. De Heer geeft een instructie — werp het net aan de rechterzijde — met daarbij meteen de aanzegging of de belofte: "Jullie zullen vinden." Wat jullie nu niet hebben gevonden en niet hebben gevangen, dat zullen jullie dan doen.⟨/p> ⟨p>Zij protesteren niet. Wat hun gedachte is geweest, staat er niet bij vermeld, maar wellicht heeft meegespeeld dat ze bij die merkwaardige instructie dachten: "Baat het niet, dan schaadt het niet, we kunnen het proberen." Zij wierpen het net uit en zij waren — dat staat er letterlijk zo — niet meer sterk genoeg om het omhoog te trekken vanwege de menigte van de vissen. Dat is wonderlijk. Nu kun je zeggen: "Ja, maar dat hadden ze toch al eens eerder meegemaakt?" Zeker Petrus wist hoe dat werkte. Maar als je zo denkt, projecteer je onze huidige Bijbelkennis op een situatie waarin zij dat op dat moment nog niet wisten.⟨/p> ⟨p>Met de kennis van nu is het heel makkelijk om een oordeel te vellen over het verleden. Maar je moet je heel concreet voorstellen dat zij daar die nacht hebben gevist en niets hebben gevangen. Wanneer ze dan deze instructie krijgen, hoe wonderlijk moet dat voor hen geweest zijn? Ze werpen het net inderdaad rechts uit en kunnen het vervolgens niet eens meer omhoog trekken vanwege de menigte van de vissen.⟨/p> ⟨p>Nu de profetische betekenis, want die lijn kun je gewoon doortrekken. Zo teleurstellend als de bediening van Petrus was gedurende de tijd dat de Heer afwezig is – zie het boek Handelingen – zo was het ook met het Evangelie van de besnijdenis. Het Evangelie van het Koninkrijk dat aan Israël gepredikt werd, had totaal geen succes, of in ieder geval niet de uitwerking dat het volk daadwerkelijk tot bekering kwam. Het was nacht en ze vingen niets.⟨/p> ⟨p>Zo succesvol zal het echter worden wanneer de Heer op de morgen zal verschijnen op het land. Als de nacht voorbij is en de dag aanbreekt, zal de Heer op het land staan en aan hen verschijnen. Dan zal er een geweldige menigte vissen zijn – lees: een menigte van mensen die binnengehaald zal worden. Alle volkeren worden gemaakt tot discipelen. Dat heeft alles te maken met de boodschap die aan de twaalf – ik bedoel nu ook de twaalf stammen, maar ook de 12 maal 12.000, de 144.000 – gepredikt zal worden in heel de wereld. Uiteindelijk zal daar binnen een paar jaar het Messiaanse Rijk uit aanbreken.⟨/p> ⟨p>Daar gaat natuurlijk ook nog heel wat aan vooraf en er vindt nog veel plaats, maar het betekent in elk geval dat er in de tijd van één generatie geen ongelovige meer op aarde zal zijn. Dat heeft alles te maken met de bediening die dan zijn vervulling zal krijgen. De Heer heeft de Zijnen ooit al de opdracht gegeven om alle volkeren tot Zijn discipelen te maken, te beginnen bij Israël. Maar daar stokte het.⟨/p> ⟨p>Die bediening zal echter alsnog worden gerealiseerd en binnen een generatie haar vervulling krijgen. Ze zal een geweldig succes hebben, als ik het zo mag zeggen. Alle volkeren zullen inderdaad komen en zich uiteindelijk, door alles heen, onderwerpen. Dat gebeurt niet alleen door de prediking, maar ook door de gerichten die de aarde zullen treffen. Alle volkeren worden gemaakt tot leerlingen, tot discipelen. Precies zoals de opdracht luidde. Dat duurt enige tijd – het duurt tweeduizend jaar, met een hele nacht van afwezigheid van de Heer ertussen – maar het wordt vervuld. Er zit een onderbreking in en het gaat niet zoals aanvankelijk gedacht; er zit frustratie in, maar het gebeurt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2144" title="Speel af vanaf 35:44">▶ 35:44⟨/button> ⟨span>De Herkenning: Petrus in de Zee en de Symbolische 200 El⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>De discipel dan, die Jezus liefhad... Ja, zo moet je het eigenlijk formuleren. We zijn van dat soort naamvallen niet meer zo op de hoogte in het huidige Nederland, maar zoals het hier geformuleerd wordt, betekent het dat de discipel werd geliefd door Jezus. Het betekent dus niet een discipel die Jezus zelf liefhad in de zin dat Johannes liefde had voor Jezus – dat was wellicht wel zo, maar dat is niet wat deze term uitdrukt. Het betekent: hij wist zich geliefd door Jezus.⟨/p> ⟨p>Dit is de standaard manier waarop deze discipel wordt aangeduid; hij wordt nooit met name genoemd. Hij hoorde dus wel bij dit zevental, dat is onmiskenbaar, en het is inderdaad een van de zonen van Zebedeüs geweest, oftewel Johannes uiteraard, de schrijver van dit hele geschrift. De discipel dan, die Jezus liefhad, zei tot Petrus: "Het is de Heer!" Johannes en Petrus hadden een speciale connectie met elkaar, zoals je later in het boek Handelingen ook weer ziet. Hij zei tot Petrus: het is de Heer, de Opgestane. Zoals Petrus trouwens later zelf op de pinksterdag zegt in Handelingen 2: God heeft Hem gemaakt tot Heer en tot Christus. En dat is inderdaad in Zijn opstanding officieel het geval geweest. Hij is opgewekt, gezalfd met Gods Geest, Hij heeft de Geest gekregen en heeft een positie gekregen als Heer boven alles. Hij is vernederd en daarna verhoogd, en dat is allemaal begonnen in Zijn opstanding. Vandaar dat Petrus ook te horen krijgt: "Het is de Heer."⟨/p> ⟨p>Toen Simon Petrus dan hoorde dat het de Heer was, omgordde hij zijn opperkleed, want hij was naakt. Of hij nu echt helemaal naakt was of dat hij, zoals wij dat noemen, ongekleed was (de NBG-vertaling geeft het zo weer), hij liep er in ieder geval nogal bloot bij. Maar hoe dan ook, hij omgordde zich met het opperkleed en vervolgens wierp hij zichzelf in de zee. Wij zouden het misschien zelfs omgekeerd doen; dat als je de zee in springt, je juist iets uitdoet. Maar hij deed zijn kleed juist aan om gekleed daar aan de oever te komen. Hij wierp zichzelf in zee.⟨/p> ⟨p>Dit is trouwens ook een opmerkelijke parallel met wat we lezen in Mattheüs 14, waar verhaald wordt van de storm op het meer. Daar lees je ook dat de Heer voorbijgaat, en dan is het Petrus die het verzoek doet om naar Jezus toe te gaan. Inderdaad verlaat hij het schip en wandelt hij naar Jezus toe. Ook hier is dat dus weer het geval. Hij laat de collega-discipelen achter en hij stapt uit het schip, net als ooit eerder, en hij gaat naar de oever. Ik zie in Petrus hierin ook een type van het overblijfsel dat in Petra – let op: Petra, die stad in de woestijn waar het volk van Israël in de grote verdrukking bewaard zal worden – ook al eerder een ontmoeting met de Heer zal hebben. Ja, dat is een onderwerp apart, dat ga ik nu verder niet uitwerken, maar het is eigenaardig dat Petrus inderdaad, ter onderscheiding van de overigen, als eerste zich richt tot en gaat naar de Heer toe. Zoals dat in de toekomst ook weer zal zijn: dat er een volk is dat verband houdt met Petra, met Petrus. Voordat de rest van Israël de Heer zal treffen, hebben zij daar al een ontmoeting met de Heer en worden zij daar op een bijzondere wijze door Hem voorzien. Ik geef het u maar als overweging mee; de lijnen kunnen je toch moeilijk ontgaan, lijkt me.⟨/p> ⟨p>De andere discipelen kwamen met het scheepje. Het was dus alleen Petrus die het schip uitsprong; de andere discipelen bleven in het scheepje, want ze waren niet ver weg van het land, maar ongeveer tweehonderd el. Dat is pakweg honderd meter. Dat is niet al te veel, maar ja, ze hadden wel een net dat vol was en dat ze niet eens aan boord kregen. Dat moesten ze wel meeslepen. Het was tweehonderd el dat zij van de Heer verwijderd waren.⟨/p> ⟨p>Je kunt natuurlijk zeggen: dat wordt vermeld puur vanwege de historische afstand die ze moesten overbruggen. Maar ook hier denk ik weer: hier zit een profetische strekking in, omdat het verwijst naar de afstand tussen de eerste en de tweede komst. Afstand in de ruimtelijke zin én in de tijdelijke zin. Dat wil zeggen: er is een bepaalde afstand tussen hen en de Heer, en dat wordt benoemd als tweehonderd el. Het getal twee zie je in dit verband iedere keer weer terugkomen. Het is tweeduizend el in Jozua 3: de ark ging door de Jordaan en Israël moest volgen op een afstand van ongeveer tweeduizend el. Dat is trouwens dezelfde afstand die ook een sabbatsreis wordt genoemd, en dat is de afstand tussen de Olijfberg en Jeruzalem, zo weten we uit Handelingen 1 vers 12. De Olijfberg staat daarbij vooral symbool voor de plaats waar de Heer vertrok bij de hemelvaart, en in Jeruzalem zal Hij als Koning verschijnen. Het ene spreekt van de eerste komst, het andere van de tweede komst. En daartussen zit tweeduizend el, oftewel een sabbatsreis.⟨/p> ⟨p>Hier heet het tweehonderd el, en elders wordt het ook wel twintig jaar genoemd. Het voert te ver om dat nu allemaal uit te werken, maar ik wil er wel even op wijzen dat die twintig jaar daar genoemd wordt. Jakob vlucht naar het buitenland en verblijft twintig jaar bij zijn oom Laban. Na die twintig jaar keert Jakob weer terug naar het land. Ik hoop dat u begrijpt dat ook dat een profetische betekenis heeft, want die twintig jaren spreken inderdaad van de tweeduizend jaren – want zo rekent de Heer dan – waarin het huis van Jakob in het buitenland verblijft. Maar ze keren weer terug na zoveel jaren. Diezelfde termijn wordt overigens ook wel 'twee jaar' genoemd of met twee jaar vergeleken; je vindt dat in verband met Jozef, maar ook in verband met Paulus. Het meest duidelijke is nog wel wat je vindt in Hosea 6, waar gesproken wordt over de Heer die terug zal keren tot het volk en Israël zal oprichten, herstellen en nieuw leven zal geven "na twee dagen, op de derde dag".⟨/p> ⟨p>Iedere keer zie je weer die 'twee' op allerlei niveaus: twee, twintig, tweehonderd, tweeduizend. In ieder geval springt iedere keer die twee eruit, en dat houdt verband met de tijd of de afstand – laat ik het in de terminologie van Johannes 21 vers 8 zeggen – tussen het volk Israël en de Heer. Die afstand moest worden overbrugd. Goed, zij waren niet verder weg van het land dan ongeveer tweehonderd el, en zij sleepten het net met de vissen mee. Dat lag nog in het water en was helemaal vol; zonder het op te halen hebben ze dat die tweehonderd el naar de oever meegesleept.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2772" title="Speel af vanaf 46:12">▶ 46:12⟨/button> ⟨span>Aan Land: het Kolenvuur en het Mysterie van de 153 Vissen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Toen zij dan aan land stapten, zagen zij een kolenvuur liggen, een kolenvuur aangelegd dus. En dat moet voor Petrus toch in het bijzonder wel een heel veelzeggend ding geweest zijn. Later komen we daar, bij de volgende keer, kom ik daar zeker op terug als Petrus ook gerehabiliteerd wordt te midden van zijn collega-discipelen, want de locatie, dat dat is rondom een kolenvuur, dat is bepaald niet zonder betekenis. Het was namelijk juist bij een kolenvuur dat Petrus ook zijn Meester had verloochend. En dat is namelijk hetzelfde woord wat ook gebruikt wordt in Johannes 18 vers 18, waar we lezen dat Petrus – en trouwens ook Johannes was daarbij – zich opwarmde bij het kolenvuur en daar ook werd ontmaskerd.⟨/p> ⟨p>Afijn, de discipelen stapten aan land, ze zagen een kolenvuur liggen en een visje erop en brood. Dat is eigenaardig. Die man die daar aan de oever riep: "Hebben jullie nog toespijs?", die had zelf inmiddels al – hoe Hij eraan kwam, dat weet ik niet, dat wordt ook niet vermeld – een kolenvuur aangemaakt en een visje erop gelegd en ook brood. Dus de maaltijd was feitelijk al gereed, of in ieder geval was daar een begin mee gemaakt. Jezus zei dan tot hen: "Breng nu van de visjes die jullie vingen." En ik mag aannemen dat dat hier ook de gedachte heeft ter aanvulling van de maaltijd. Want dat ene visje dat daar inmiddels al gebakken werd, dat was natuurlijk niet voldoende voor dat gezelschap. Vandaar dat de Heer zegt: "Breng nu van de visjes die jullie vingen."⟨/p> ⟨p>Simon Petrus klom dan aan boord. Dat net lag daar namelijk nog in het water achter dat schip. Hij trok nu het net aan land en wat blijkt: het was barstensvol grote vissen. De rest werd gewoon niet geteld. Ik mag aannemen dat ze bij dat net, dat helemaal vol zat, eerst de kleine visjes en ongerechtigheden eruit geselecteerd en teruggegooid hebben in het water. De grote vissen bleven over en die hebben zij dan ook geteld. En dat waren er 153. Honderdvijftig-en-drie; u ziet in de interlineair dat het zo in het Grieks ook wordt geformuleerd.⟨/p> ⟨p>Ook hier moet ik zeggen dat dit natuurlijk gewoon is wat zij geteld hebben. Het was zo'n enorme grote vangst en het was ook zo'n enorm contrast met wat ze de hele nacht hadden meegemaakt, toen ze frustrerend visten zonder enig effect en zonder enig resultaat. En dan in één keer zo'n groot net dat helemaal barstensvol is met grote vissen nog wel. Ze hebben ze allemaal geteld: 153. En dan kun je zeggen: dat waren er gewoon 153, om duidelijk te maken dat het inderdaad barstensvol met grote vissen was. Ja, dat zal zeker, maar ik geloof niet dat de betekenis van het getal daarmee is uitgeput. Ik moet er ook bij zeggen dat er nogal wat suggesties zijn gedaan in de loop der tijd naar de betekenissen van dat getal. Het is de meeste mensen die zich hiermee hebben beziggehouden toch wel opgevallen dat het getal zo prominent genoemd wordt. In feite had Johannes kunnen zeggen: "Het zat barstensvol grote vissen", en het daarbij kunnen laten. Waarom moet dat precieze getal dan genoemd worden?⟨/p> ⟨p>Er is op gewezen – en dat vind ik een hele aardige suggestie – dat het wijst op het aantal dagen tussen Pesach, dus als Pesach afgelopen is op de 21ste van de eerste maand, en je gaat dan doorrekenen naar de Dag van de Bazuin, dat bazuingeschal op 1 Tishri. Oftewel: de hoogtijden van de eerste maand hebben allemaal te maken met de eerste komst van Christus, zoals de hoogtijden in de zevende maand alles te maken hebben met de wederkomst van Christus, als de bazuin zal klinken en de Grote Verzoendag, de Jom Kippoer, zal aanbreken en daar ook een Loofhuttenfeest wereldwijd zal worden gevierd. Het ene heeft dus te maken met de eerste komst en de zevende maand heeft te maken met de tweede komst, de wederkomst. Wat daartussen ligt, kun je niet helemaal met precisie vastleggen, maar dat is ongeveer 153 dagen. Dat zou een hele zinvolle suggestie zijn naar de betekenis.⟨/p> ⟨p>Er is ook al vanouds gewezen op de merkwaardige wiskundige karakteristieken van het getal 153. Men heeft erop gewezen dat het het driehoeksgetal is van 17. Dat getal 17 heeft trouwens ook weer verschillende betekenissen, want dat is tien en zeven, en beide zijn natuurlijk markante Bijbelse getallen. Maar ik moet er ook nog op wijzen dat de datum van de opstanding de zeventiende Aviv of de zeventiende Nisan was. Dus het getal 17 verwijst ons naar de opstanding. Als driehoeksgetal van 17 kom je uit bij 153. Dat betekent dus dat als je 1 plus 2 plus 3 plus 4 plus 5 plus 6 enzovoort tot en met 17 bij elkaar optelt, je bij 153 uitkomt. Waarom het een driehoeksgetal heet, heeft te maken met wat u hier ziet op het plaatje: als je bovenaan begint met een 1, dan in de tweede rij 2 en 3, in de derde rij 4, 5, 6, in de vierde rij 7, 8, 9 en 10, enzovoort, dan kom je uiteindelijk uit bij 153. Dan zie je dat er zowel in de hoogte als in de breedte 17 getallen zijn. Vandaar een driehoeksgetal.⟨/p> ⟨p>Voor de wiskundigen onder ons is daar ongetwijfeld veel meer over te vermelden, maar daar wilde ik het bij laten. Op de een of andere manier heeft 153 een hele bijzondere betrekking tot het getal 17, zodat het verwijst naar de opstanding. Het verwijst ook inderdaad weer naar de termijn tussen de eerste en tweede komst van Christus, zoals die afstand van 200 ellen daar ook mee verband houdt, evenals de hele nacht, van de nacht tot aan de morgen. Je ziet allerlei details in deze geschiedenis in eenzelfde richting wijzen, en in die richting wijst ook dit getal 153.⟨/p> ⟨p>In vers 11 staat er nog bij: "En hoewel het er zoveel waren, scheurde het net niet." Dat kun je in het Nederlands ook nog wat anders opvatten, als in 'het scheurde nét niet', of bijna niet. Maar dat is niet de gedachte. Het net, namelijk het visnet, scheurde niet ondanks de enorme menigte grote vissen die daarin gevangen waren. Ook dat zou je als een wonder kunnen opvatten. Geen vis ging verloren. Dat is de gedachte.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3417" title="Speel af vanaf 56:57">▶ 56:57⟨/button> ⟨span>De Maaltijd: het Toekomstige Feestmaal en de Voleinding van de Missie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Jezus zei tot hen: "Kom, houdt maaltijd met mij." Het woord 'maaltijd' hier – sommige vertalingen spreken daarover, zoals je ook hier in de interlineair ziet – gaat over de middagmaaltijd, de lunch. Dat komt mij in dit geval tamelijk vreemd over, omdat we weten dat dit in de morgen was en in de morgen lunch je doorgaans nog niet. Maar als ik goed ben ingelicht, gaat het hier over de maaltijd overdag, ongeacht of dat nu het ontbijt is, de lunch of een combinatie daarvan. Wij spreken dan van een brunch: 'breakfast' en 'lunch' tezamen, ergens halverwege de ochtend. In ieder geval gaat het over een maaltijd overdag. Het wordt hiermee afgezet tegen de avondmaaltijd, wat destijds de hoofdmaaltijd bij uitstek was. Maar hier is dus ook al sprake van een uitnodiging tot maaltijd: "Houdt maaltijd met mij."⟨/p> ⟨p>Niemand van de discipelen durfde Hem echter te vragen: "Wie bent u?" Niemand durfde naar een bevestiging te vragen, maar het was eigenlijk ook niet nodig, want ze wisten dat het de Heer was. Daar kon geen twijfel over bestaan. Was de Heer misschien ook nu nog steeds wat incognito, in de zin dat Hij bijvoorbeeld een hoofddoek om had waardoor Zijn gezicht enigszins verborgen was? In ieder geval vroegen ze het niet, maar ze hadden die vraag ook niet nodig om de simpele reden dat ze wisten dat het de Heer was.⟨/p> ⟨p>Jezus kwam, nam het brood en gaf het aan hen, en de vis evenzo. Wat je hier ziet, is dat er maaltijd wordt gehouden. Ook hier wil ik weer die profetische lijn doortrekken, want wat gaat er straks gebeuren? Als de Heer straks zal verschijnen in de nieuwe morgen, dan zal er een geweldige vangst zijn. De missie om vissers van mensen te worden en te zijn, zal dan maximaal worden vervuld. De volkeren zullen worden binnengehaald en een geweldig feestmaal zal worden aangericht.⟨/p> ⟨p>Dat is ook waar de profeten over spreken. Ik verwijs hier naar Jesaja 25. Daar staat dat JAHWEH van de legermachten op deze berg – het gaat daar trouwens specifiek over de berg in Jeruzalem – voor alle volkeren een feestmaal van vette spijzen zal aanrichten. Natuurlijk is dat vooral symbolisch bedoeld: een maaltijd is een uitbeelding van gemeenschap, maar ook van feest en van overvloed. Dat is wat de Heer hier ook geeft. Hij verschijnt, de nacht is voorbij en de Zijnen worden uitgenodigd om deel te nemen aan de maaltijd. Een feestelijke maaltijd, nadat hun missie in aanvang gedurende de nacht misschien zo frustrerend was. Maar in de morgen, wanneer de Heer straks verschijnt, wordt alles anders. Wat een aanleiding zal dat zijn om werkelijk feest te vieren!⟨/p> ⟨p>De geschiedenis sluit ermee af dat dit reeds de derde maal was dat Jezus geopenbaard werd. Ik wees er al op, en doe dat nu opnieuw, dat deze formulering 'Jezus werd geopenbaard' een diepere laag heeft. De derde keer: eerst voor de Zijnen in de avond van Zijn opstanding, acht dagen later toen Tomas er ook bij was en nu bij deze gelegenheid. Jezus werd aan hen geopenbaard, en dat spreekt van de drie keren dat de verschijning, de openbaring van Jezus Christus, in de toekomst zal plaatsvinden. Daar in het land, bij de zee inderdaad, bij de volkerenwereld. Daar spreekt het profetisch van: de levende Heer gaat Zijn plannen uitwerken. Dat wat in aanvang zo frustrerend was... Misschien mag ik daarmee afsluiten. Voor vele christenen is de 'Grote Opdracht' als ploegen op rotsen. Men denkt: "Alle volkeren maken tot Zijn discipelen, dat is wat de Heer ooit gezegd heeft," maar het lukt allemaal maar niet. Het hele verhaal is echter dit: het is nacht, en dan wordt er niet gevangen. Wanneer vindt die geweldige vangst wel plaats? Op Gods tijd, in de morgen, als de nacht voorbij is en de Heer zal verschijnen. Dan wordt alles anders.⟨/p> ⟨p>Dat betekent dat er ook helemaal geen reden is om vandaag teleurgesteld of gefrustreerd te zijn dat de volkeren niet gemaakt worden tot Zijn discipelen. Na tweeduizend jaar is er nog steeds niet één volk gemaakt tot Zijn discipelen. Nog niet één volk! Wat gaat er mis? Welnu, God is vandaag ook niet bezig om de volkeren te maken tot Zijn discipelen. Hij roept nu uit de volkeren, uit de natiën, een volk voor Zijn naam. Dat gebeurt in het verborgene. Het is niet groot, het staat niet in de kranten en het is niet iets wat de publiciteit haalt. Dat is ook helemaal niet de bedoeling; het is verborgen. Straks, als de Heer geopenbaard wordt, dan wordt het anders. Dan zal ook publiekelijk en openlijk blijken dat de Heer Zijn woord gaat vervullen en die opdracht alsnog met succes zal worden vervuld. Dit was reeds de derde maal dat Jezus geopenbaard werd aan Zijn discipelen na Zijn opwekking uit de doden.⟨/p> ⟨p>Er volgt nog een geschiedenis die hier pal op aansluit. Die staat er min of meer los van, maar vindt wel plaats bij deze zelfde gelegenheid, bij deze zelfde maaltijd. Daarover gaan we het de volgende keer hebben, maar voor nu wilde ik het hier graag bij laten. Ik wil jullie heel hartelijk danken voor de aandacht en ik hoop dat jullie er weer wat van hebben opgestoken. Ik vond het heerlijk om deze dingen met jullie te mogen delen. Ik zou zeggen: al het goede, Gods zegen en tot ziens!⟨/p>