⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>De Context van Lukas 6: Afwijzing Door het Jodendom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan verder in Lukas 6, want daar hebben we inmiddels al een elftal verzen van besproken. We gaan vanavond verder vanaf vers 12. Ik denk dat ik daar snel toe kan overgaan, want als we vers 12 lezen, dan worden we meteen bepaald bij waar het over ging: de hele setting van dat wat nu gaat volgen. Er staat in vers 12: "En het geschiedde in deze dagen."⟨/p> ⟨p>Dat refereert uiteraard aan het direct voorafgaande. Ik weet niet of u zich dat nog herinnert, maar wat we drie weken geleden besproken hebben, is dat de Heer Jezus op een sabbat in de synagoge was en daar de man genas wiens hand verlamd was. Daar volgde een hele heftige reactie op. Ze raakten, zo staat er in vers 11, volkomen hun verstand kwijt en spraken met elkaar over wat zij Jezus zouden doen.⟨/p> ⟨p>Dat klinkt al heel onheilspellend. Feitelijk hoor je hier al de echo van wat later zou volgen in de beraadslagingen om Jezus om te brengen en te kruisigen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="106" title="Speel af vanaf 01:46">▶ 01:46⟨/button> ⟨span>Jezus op de Berg: Zijn Huidige Bediening en het Gebed van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het was in die dagen dat het navolgende plaatsvond. Er staat dat Hij uitging tot in het gebergte om te bidden – of naar de berg, dat kan beide. We lezen heel dikwijls dat de Heer Jezus dat deed in de nacht. Als Hij overdag werkzaam was geweest, trok Hij zich in de eenzaamheid terug en ging de berg op om te bidden. In dit geval is dit trouwens ook typologisch heel fraai; ik wil dat aan de hand van een aantal zinsdelen laten zien.⟨/p> ⟨p>Wat hier feitelijk aan de hand is, is dat in vers 11 en het voorafgaande wordt getekend hoe het jodendom, de synagoge, Jezus afwijst. Men beraadslaagt zelfs om Hem om te brengen. Het is in die dagen dat Hij vervolgens uitging. Ja, uitging: feitelijk ook uit de synagoge en vervolgens het gebergte op. Maar dat is precies ook de tegenwoordige positie van de Heer Jezus. Hij is afgewezen door het jodendom en wat is Hij vervolgens gaan doen? Wel, Hij heeft zich teruggetrokken in het gebergte, op de hoogte. Dat is precies waar de Heer Jezus nu is, namelijk gezeten aan de rechterhand Gods. Een hogere plaats is er nu eenmaal niet te bedenken. Dat is in het verborgene.⟨/p> ⟨p>Er staat ook nog bij: 'om te bidden'. Om het plaatje compleet te maken: buiten de synagoge, daar afgewezen zijnde, ging Hij vervolgens de berg op in de hoogte om te bidden. Dat is precies wat de Heer Jezus vandaag ook doet. Waar is Hij? Daar, omhoog. En wat doet Hij? Wel, Hij bidt. Hij behartigt de belangen van de Zijnen. Zoals trouwens een hogepriester dat ook deed. De hogepriester droeg het volk op zijn schouders met die stenen, op zijn borst en op zijn schouders. Beides: op zijn hart en in zijn kracht droeg hij het. Dat is feitelijk wat de Heer vandaag ook doet. Je leest in Romeinen 8 dat Christus Jezus de Gestorvene is, maar wat meer is: de Opgewekte, die ter rechterhand Gods is en die ook voor ons pleit, de belangen behartigt. Dat is in feite een samenvatting van wat de Heer Jezus vandaag doet als de Hogepriester, onttrokken aan het oog.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: 'Hij bracht de nacht door'. De nacht is natuurlijk niets anders dan de duisternis, en dat is vandaag ook precies aan de hand. In de wereld is het donker. Christus is aanwezig, het jodendom heeft Hem afgewezen, en waar is Hij nu? Wel, buiten het zicht, niet voor het oog waarneembaar, maar Hij is daar. En wij weten: Hij behartigt de belangen van de Zijnen. Dat is een geweldige zekerheid. Petrus zegt ook dat wij ons verheugen met een onuitsprekelijke, verheerlijkte vreugde, hoewel wij Hem thans niet zien. Dat is eigenlijk precies typerend voor deze tijd. De Messias is gekomen en toch zien we Hem niet. Dat is deze tweeduizend jaar, deze hele tussentijd: de nacht waarin Hij afwezig is. Het wachten is feitelijk op de nieuwe morgen. Maar daarover straks nog even meer.⟨/p> ⟨p>Eerst nog even dit, want er staat: 'en Hij bracht de nacht door', niet slapend maar 'in het gebed van God'. Dat klinkt wat vreemd, maar zo staat het er echt. In de NBG-vertaling staat 'in het gebed tot God'. Ik heb niet nagekeken hoe het in de Statenvertaling staat, maar waarschijnlijk ook 'tot God', want dat ligt het meest voor de hand. Je bidt immers tot God. En toch staat dat er niet. Er staat heel dikwijls dat er gebeden wordt 'tot God', maar hier niet. Er staat hier 'het gebed van God'. Het idee is niet zozeer dat God de geadresseerde is, degene tot wie de Heer Jezus zich richtte in het gebed. Dat is natuurlijk wel zo, maar zo staat het er niet.⟨/p> ⟨p>Het idee is dat God Zelf de oorsprong is van het gebed, de Schrijver van het gebed. Dus het gebed dat Hij bidt, is het gebed van God Zelf. Zo staat het er. Hij bidt het gebed zoals God dat wil, met recht ook in Zijn naam. Vandaar ook dat wat Hij bidt, gebeurt. Want zo gaat dat met een gebed in overeenstemming met de wil van God. Heel eigenaardig: 'het gebed van God'. En zo bracht Hij die nacht door. Vers 11: de afwijzing in de synagoge. Vers 12: de nacht, Jezus onttrokken aan het oog op de berg. Hij bidt daar het gebed van God; dat is de tegenwoordige positie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="466" title="Speel af vanaf 07:46">▶ 07:46⟨/button> ⟨span>Het Aanbreken van de Dag en de Roeping van de Twaalf Apostelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er in vers 13: "En toen het dag werd." Toen riep Hij Zijn leerlingen en koos er twaalf van hen uit, die Hij ook apostelen noemde. In feite gaat die typologie, de profetische lijn of structuur die daarin verborgen ligt, ook hier weer verder. Want aan de ene kant heb je in het verleden de aanwijzingen in de synagogen en de tegenwoordige positie van Christus daarboven. En waar is het dan wachten op? Op het moment dat de zon opkomt. Dat de Zon der gerechtigheid, zoals dat elders ook wordt genoemd, zal verrijzen en de nacht uit deze wereld zal verdrijven. En dan wordt het dag.⟨/p> ⟨p>Het idee is dan dat Israël dan feitelijk tot haar bestemming komt. Want er staat dat Hij Zijn leerlingen riep en er twaalf van hen uitkoos. Het getal twaalf is natuurlijk per definitie het getal van Israël, het getal van de stammen van Israël. Wat je dus krijgt, is dat als de Heer straks terugkomt vanaf de berg, Hij de twaalf tot apostelen zal maken. In feite zal Israël dan ook haar missie gaan vervullen. Want dat is het grote verschil tussen een leerling, een discipel, en een apostel. Nou ja, het grote verschil... ik bedoel, die leerlingen werden apostelen, dus het zijn dezelfde personen. Zo bedoel ik het ook niet, maar het zijn verschillende termen. Een leerling is iemand die in de leer gaat, uiteraard, die onderwijs krijgt. En een apostel – het woord zelf betekent een afgevaardigde.⟨/p> ⟨p>Het Griekse woord ⟨em>apostolos⟨/em> zie je trouwens hier ook in de interlineair; het wordt gewoon op zijn Nederlands weergegeven, want 'apostel' is feitelijk gewoon een Grieks woord. Maar wat is een apostel? In feite was het een normaal woord voor wat wij een afgevaardigde noemen. Ik weet bijvoorbeeld dat Menno Eijman, die deze interlineair ook gemaakt heeft, er ook voor pleit om het eigenlijk gewoon op zijn Nederlands te zeggen. Want je verhaspelt feitelijk een Grieks woord waarvan we de betekenis vaak niet direct kennen, terwijl als dit zo opgetekend wordt, het volkomen duidelijk was dat het gaat over afgevaardigden. Iemand die afgevaardigd is met het oog op een bepaalde missie. Als ik iemand afvaardig, dan betekent dat dat degene die door mij gezonden wordt, vertelt en doet datgene waartoe ik hem zend of waarvoor ik hem instrueer. Feitelijk is de afgevaardigde dus een delegaat, een representant van degene die hem zendt.⟨/p> ⟨p>Dat is toch geweldig? Als je het hele plaatje ziet: de Heer keert straks terug. Als er een nieuwe dag aanbreekt, dan zal Hij de twaalf in hun bediening gaan plaatsen. Israël komt tot haar bestemming en zal gezonden worden voor de hele wereld. Maar dan gaat het niet meer over twaalf, maar over twaalf maal twaalfduizend: de 144.000 die straks hun bediening over de hele wereld gaan uitvoeren. En dan zal het evangelie van het Koninkrijk binnen een generatie ook gepredikt worden.⟨/p> ⟨p>Maar goed, u begrijpt, dit is wat ik nu vertel: de typologie, de profetische lijn die hierin verborgen ligt. Als ik nu even gewoon terugga naar de historie zelf: het werd dag en Hij riep Zijn leerlingen. Het idee is trouwens niet dat Hij hier op die ene dag pas al die twaalf leerlingen heeft geroepen of dat ze daarvoor nog niet Zijn leerlingen zouden zijn. Want we weten dat de meesten al eerder waren geroepen. Alleen er staat hier: Hij riep Zijn leerlingen en koos er twaalf van hen uit, die Hij ook apostelen noemde.⟨/p> ⟨p>Dat is wat hier feitelijk gebeurde. Hier worden de leerlingen eigenlijk al tot apostelen gemaakt, of in ieder geval tot apostelen benoemd. Zo van: jullie krijgen nu onderwijs, deze kleine groep van leerlingen, van discipelen, de twaalf, maar jullie gaan apostelen worden: afgevaardigden. In feite zit daar dus een hele taak in. Een leerling is feitelijk nog iemand die consumeert, als ik het zo mag zeggen; die neemt onderwijs tot zich. Een apostel voert iets uit: een missie, een taak. Die wordt gezonden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="781" title="Speel af vanaf 13:01">▶ 13:01⟨/button> ⟨span>Het Overzicht en de Achtergronden van de Twaalf Apostelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou, en dan worden ze ook allemaal hier in Lukas genoemd. Trouwens, dat doet ook Matthäus en dat doet ook Marcus. We hebben een verschillend aantal lijsten in het Nieuwe Testament van alle twaalf. De eigenaardigheid is trouwens dat we een aantal van hen niet of nauwelijks kennen. Maar deze, die als eerste genoemd wordt, die kennen we allemaal. Het is eigenaardig dat in alle lijsten die we hebben van de apostelen Petrus altijd als eerste genoemd wordt. Ik denk dat hij er erg blij mee was, want het was natuurlijk een haantje. Een haantje-de-voorste. Dat is dan een aardige beeldspraak als we het hebben over Petrus natuurlijk, hè? Een haan.⟨/p> ⟨p>Maar Simon, die Hij ook Petrus noemde. Het ene is Hebraïos, het andere is Grieks. Maar Petrus betekent natuurlijk rots. Dat wordt ook veel later uitgelegd, maar al gauw, al meteen als de Heer hem ontmoet, dan zegt Hij: "Jij zou Petrus gaan heten." Dus dan wordt er al aangekondigd, zonder dat het nu wordt uitgelegd. Dit is trouwens ook een bewijs dat hier niet voor het eerst sprake is van de roeping van Zijn discipelen. Ze worden hier voor het eerst apostelen genoemd. Ja, dat wel, maar het is niet zo dat Hij vanaf deze dag gaat optrekken met de twaalf, want dat deed Hij al. Hij was al eerder geroepen, in hoofdstuk 5 vers 10 waren we dat al tegengekomen. Hij was al geroepen, maar hij wordt voor het eerst hier apostel genoemd.⟨/p> ⟨p>Hij is uiteraard, dat hoeft verder geen toelichting, veruit de bekendste van de twaalf. Maar laten we het rijtje even langsgaan, gewoon omdat Lukas ze hier ook alle twaalf noemt. Hij zegt: nou, Simon die Hij ook Petrus noemde, en Andreas zijn broer, die veel minder bekend was. Eigenaardig trouwens. Andreas was degene die eerst een discipel was, een leerling van Johannes. Dat lezen we in Johannes 1. Daar wordt het uitgebreid beschreven dat Andreas als discipel, of tot de kring van Johannes de Doper behorend, in aanraking komt met Jezus. En dan vervolgens brengt Andreas zijn broer Petrus mee. Zo staat het er dan ook bij: en hij leidde hem tot Jezus. Dus het was via Andreas dat Petrus bij Jezus terechtkwam.⟨/p> ⟨p>Andreas, het zal u niet verbazen, maar zijn naam betekent... makkelijk... Maar goed, het was ooit een predikant die dat tegen mij zei toen ik een jaar of tien was. Hij gaf op de theologische universiteit Grieks, Latijn en Hebreeuws, dus hij was erg thuis in de talen. Hij kwam nogal vaak bij ons thuis over de vloer en toen ik voor het eerst met hem kennismaakte, moest ik me even voorstellen. "Hoe heet jij, jongeman?" En toen zei ik: "André." "Dat is een hele mooie naam, want dat betekent stoer, sterk, dapper, mannelijk. Eigenlijk mannelijk." Nou ja, ik groeide natuurlijk, dat vond ik geweldig. Dat heb ik nooit meer vergeten. Maar eigenlijk betekent Andreas gewoon mannelijk. Andros is mannelijk, vandaar dus de afgeleide betekenissen van stoer en sterk. En een baard heeft er ook wel eens mee te maken. Maar goed, dit zal weer genoeg zijn.⟨/p> ⟨p>Dan hebben we Simon, oftewel Petrus, zo is hij wel beter bekend. Trouwens ook wel Simeon heet hij ook wel eens. Dat heeft eigenlijk gewoon dezelfde oorsprong, dezelfde roots heeft het woord. En Andreas zijn broer. En dan krijgen we een Kevas, maar Kevas is ook hetzelfde weer als Petrus, want Kevas is dan weer Aramees. Je kan het dus op zijn Aramees zeggen, dan zeg je Kephas. Maar dat betekent rots. En je kunt het op z'n Grieks zeggen en dan zeg je Petrus. Dat betekent ook rots. Het is dus maar hoe je het hebben wilt.⟨/p> ⟨p>Dan heb je Jakobus en Johannes, en dat zijn natuurlijk ook weer broers. Zij waren de zonen van Zebedeüs en mogelijk neven van Jezus. Dat is wat omstreden, wat ik nu zeg. Ik durf er ook niet mijn hand voor in het vuur te steken, maar er zijn hele goede redenen om het aan te nemen. Het is een beetje een lastige route om het uit te leggen, maar het komt er eigenlijk op neer dat hun moeder Salome heette en een zus was van Maria. Dus via Maria waren Johannes en Jakobus neven van Jezus. Dat hangt er dus helemaal vanaf of die Salome inderdaad de vrouw was van Zebedeüs, maar er zijn goede redenen om aan te nemen dat het inderdaad zo is. Als je het per se niet aan wilt, dan kun je eronderuit; ik houd het in het midden. Maar er zijn trouwens ook andere redenen. Ik heb vorige week in Bodegraven gesproken en toen kwam het ook even ter sprake, want toen had ik het over de kruising. Dan lees je dat Jezus, terwijl Hij aan het kruis hangt, dat Johannes dan met Maria daarbij is en dan staat er ook bij: "Zie uw moeder," en tegen Maria zegt Jezus dan: "Zie uw zoon." Dus die hadden kennelijk ook een connectie.⟨/p> ⟨p>Deze beide broers, Jakobus en Johannes, horen bij de intimi. Want als er een groepje in de twaalf genoemd wordt, dan zijn dat er drie: Petrus, Jakobus en Johannes. Bijvoorbeeld die de berg op gingen bij de verheerlijking. Je leest ook bij Gethsemané dat ook die drie meegingen. Dus dat hoorde bij de meest intieme vrienden van de Heer Jezus. Ook wordt het genoemd dat alleen zij meegingen naar binnen om die opwekking mee te maken.⟨/p> ⟨p>Dan vervolgens wordt als nummer vier genoemd Philippus. Dat is net als Andreas ook een Griekse naam. De meeste namen die hier zijn, zijn Hebreeuwse namen of Aramees, maar dit is een Griekse naam. Ze kwamen trouwens ook beiden uit een vissersplaatsje daar bij het meer van Galilea, namelijk uit Bethsaïda. Andreas en Philippus worden meerdere keren, juist in Johannes' evangelie, ook samen genoemd. Ze waren plaatsgenoten. Nou, ze hadden allebei dus kennelijk ook een beetje een Griekse familie; het feit dat ze Griekse namen droegen wijst daarop. Je leest ook in verband met de spijziging van de vijfduizend en die vijf broden en twee vissen dat Philippus dan... Nee, Andreas die zegt van: "Kijk, hier is het," en dan is het Philippus die daar vervolgens op inspeelt. In allerlei gelegenheden worden die samen genoemd. Philippus; liefhebber van paarden is het trouwens.⟨/p> ⟨p>Dan heb je Bartlomeüs. Dat weten we eigenlijk niet eens honderd procent zeker, maar we zijn wel zo goed als zeker: is dit dezelfde als Nathanaël? Waarschijnlijk heeft hij gewoon... Bartlomeüs zal zijn achternaam geweest zijn. Namelijk Nathanaël Bar Tolmaï, dat is dan weer Hebreeuws. Ik heet André Piet en dit is ook een voor- en achternaam. Eigenlijk zegt deze naam wat je afkomst is: de zoon van Tolmaï, of Ben Tolmaï. Feitelijk is dat dus de Griekse versie van zijn naam en de Hebreeuwse versie van zijn naam. In Johannes wordt Nathanaël bij de introductie nog vrij duidelijk beschreven en van de rest komen we hem eigenlijk niet meer tegen afzonderlijk, behalve dan in de lijst van namen zelf.⟨/p> ⟨p>Dan heb je Matthäus, die ook een dubbele naam had, want eerst heette hij Levi. We kwamen hem al eerder tegen omdat hij toen Jezus tegenkwam. Toen heeft hij zijn hele praktijk als tollenaar opgegeven en een groot feest gegeven waar hij Jan en alleman voor heeft uitgenodigd. Dus hij was goed bij kas, maar dat mag je van een tollenaar natuurlijk ook verwachten. Hij heeft afstand gedaan van zijn bezittingen. Eerst heette hij dus Levi en hij is ook de schrijver geweest van het eerste evangelie.⟨/p> ⟨p>Dan hebben we Thomas. Nou, waar associëren we Thomas mee? Vooral met ongeloof. Onze lenernaam, met name dan vooral de ongelovige Thomas, omdat hij zo twijfelde aan het gerucht dat Jezus...⟨/p> ⟨p>Thomas is degene die pas een week later werd overtuigd door het getuigenis van de discipelen dat Jezus werkelijk was opgestaan. Zijn naam betekent 'tweeling'. Dat kun je trouwens ook op zijn Grieks zeggen, dan zeg je Didymus, maar dat betekent ook tweeling. De reden waarom hij zo heet, is waarschijnlijk omdat hij er eentje van een tweeling was; daar hoef je niet zoveel fantasie voor te hebben.⟨/p> ⟨p>En dan heb je nog Jakobus, maar dan moet je zeggen: Jakobus van Alfeüs. Want we hadden immers al een andere Jakobus, de broer van Johannes en zoon van Zebedeüs. Deze Jakobus was dus de zoon van Alfeüs. In Markus 15 wordt hij Jakobus de Jongere genoemd. Die namen zijn heel handig, want als je er verschillende hebt die dezelfde naam dragen, ga je ze aanduiden als Jakobus van Alfeüs of Jakobus de Jongere, hoe je het ook maar noemt.⟨/p> ⟨p>Dan hebben we nog een Simon. We hadden natuurlijk al Simon Petrus, maar dit is Simon die de Zeloot genoemd wordt. Dat is eigenlijk heel grappig, want aan de ene kant heb je zojuist Matteüs genoemd, de tollenaar die in dienst stond van de Romeinen, en daarnaast was een andere van de twaalf een Zeloot. Politiek gezien was een Zeloot precies de tegenpool, want dat was iemand van een beweging die wilde dat Palestina bevrijd zou worden van de Romeinen. Daarbij sloten zij militaire middelen en terreur niet uit; het was feitelijk een guerrillabeweging. De beweging van de Zeloten wilde dat Israël zich van het Romeinse juk zou bevrijden. Dat waren dus twee totaal verschillende politieke standpunten: enerzijds Matteüs de tollenaar en anderzijds Simon die de Zeloot genoemd wordt.⟨/p> ⟨p>Dan hebben we ook nog Judas, maar dan moet je zeggen: Judas van Jakobus. Want als we het over Judas hebben als een van de twaalf, denkt u geheid – net als ik: dat is degene die Jezus verraden heeft. Dat klopt, maar je had er nog één, en vandaar dat hij Judas van Jakobus genoemd wordt. Je zou zeggen dat het heel makkelijk is, twaalf namen die je even noemt, maar in de praktijk is het knap ingewikkeld. Enerzijds omdat een aantal van hen nauwelijks genoemd worden in de evangeliën of in ieder geval een kleine rol spelen, maar een ander punt is dat ze ook vaak een dubbele naam hebben. Ik noemde al Simon en Petrus, dat zijn twee heel verschillende namen. Maar ook deze Judas heet in Matteüs en Markus geen Judas, maar Taddeüs. En als Johannes het over hem heeft, dan zegt hij: "Judas, maar niet Iskariot". Dus die andere Judas. Dat is best wel verwarrend.⟨/p> ⟨p>Het komt er eigenlijk op neer dat nummer twaalf de rij afsluit. Waarom hij de rij afsluit is niet zo moeilijk, want hij vervult natuurlijk een negatieve rol: Judas Iskariot, die de verrader werd. Dat betekent dus dat we twee keer een Jakobus hebben onder de twaalf, we hebben twee keer een Simon en we hebben twee keer een Judas.⟨/p> ⟨p>Zeker in het verleden had je heel wat families, en niet alleen in Katwijk trouwens, waar veel familieleden allemaal dezelfde naam hadden. Dan moesten ze zich vervolgens weer anders aanduiden. Dat is ook de reden waarom mensen bijnamen kregen, gewoon om ze alsnog te kunnen onderscheiden. Mijn grootvader heette Dirk Piet. Hij was de oudste van twaalf of dertien kinderen. Toen kreeg hij nog een broer die Piet heette, en hij had ook nog een zus die Pietje Piet heette. Dus als je het over Piet had, was het: wacht even, welke Piet? Voor- of achternaam? En bij de voornamen: de mannelijke versie of de vrouwelijke versie?⟨/p> ⟨p>Maar goed, dat fenomeen doet zich natuurlijk heel vaak voor, dat namen heel dikwijls gegeven worden. Judas heeft bij ons natuurlijk een uitgesproken negatieve klank gekregen, vooral vanwege die 's' erachter: Judas. Maar het is gewoon Juda. Het is alleen zo dat de ene naam Hebreeuws is en de andere Grieks. Een stamgenoot van Jezus, precies, uit de stam van Juda. In ieder geval zijn dit de twaalf die voor een deel niet eens zo makkelijk te onderscheiden zijn, maar ook de belangrijkste die nogal eens ter sprake komen en die we nog wel vaker tegen zullen komen. Afijn, dan komen we in vers 17 uit en daar staat:⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1831" title="Speel af vanaf 30:31">▶ 30:31⟨/button> ⟨span>De Menigte op de Vlakte: de Prediking en Tekenen van het Koninkrijk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Hij, dat is de Heer Jezus dus, daalde met hen af en stond op een vlakke plaats. Dat hoeft niet per se in een dal te zijn; je hebt per slot van rekening ook een hoogvlakte of een laagvlakte, maar het is in elk geval gewoon een vlakke plaats. Een vlakte dus. En dan staat er: een talrijke schare van Zijn leerlingen en een talrijke menigte van het volk. Dat is trouwens eigenaardig, als ik het zo mag zeggen, want er staat een talrijke schare van Zijn leerlingen. We hadden het net over de twaalf, maar dat is slechts een selectie van leerlingen; je had ook een grote groep die met Hem meeging. Je leest dat ook in Johannes 6: een hele grote groep die met Jezus meeging en Zijn onderwijs heel intensief volgde. Dat waren dus allemaal leerlingen van Hem. Maar in feite was de kring nog groter; er was nog een grotere cirkel, namelijk een talrijke menigte van het volk. Die mensen zouden misschien niet direct leerlingen genoemd worden, maar zij hadden in elk geval belangstelling voor Hem en droegen Hem misschien ook een warm hart toe. In ieder geval was het een talrijke schare van Zijn leerlingen – we praten dus over grote groepen mensen – en de talrijke menigte van het volk.⟨/p> ⟨p>En dat geeft ook wel een impressie van de impact die het onderwijs van Jezus heeft gehad. Want we moeten kijken waar al die leerlingen en al dat volk vandaan kwamen. Er staat dat zij kwamen uit heel Judea – het gebied van Judea, het stamgebied van Juda – en Jeruzalem, en ook van Tyrus en Sidon aan zee. Ze kwamen inderdaad van heinde en verre. Waar we het nu over hebben is een geschiedenis die zich hier afspeelt, waar de Heer Jezus verkeert, maar ze kwamen dus ook vanuit de kuststreek. Dat was zelfs heidens gebied. Judea was het echte Joodse land; Galilea wordt feitelijk ook al het 'Galilea der heidenen' van de naties genoemd, maar de kuststreek was dat al helemaal. Je leest ook dat als de Heer Jezus Zich terugtrekt, Hij in de omgeving van Tyrus en Sidon komt. Daar is die vrouw die een beroep op Hem doet, waarop Hij zegt: "Nee, Ik ben alleen maar gezonden tot de verloren schapen van het huis van Israël." Dus je ziet wie dat waren. In ieder geval is dat wat we gaan ontdekken: de arme schapen... de aardige schapen? Oh, de 'andere schapen' die niet van deze stal zijn. In ieder geval tekent Lucas hiermee de enorme grote groep die zich tot Jezus richtte.⟨/p> ⟨p>En let op: zij kwamen om Hem te horen. Het ging in de eerste plaats om dat wat Jezus bracht, de boodschap die Hij verkondigde. En dat is inderdaad iets wat je moet horen; een boodschap moet je uiteraard horen. Maar dat niet alleen, want die boodschap die Jezus bracht – namelijk dat het Koninkrijk nabij was – predikte Hij niet alleen. Je leest dat de Heer Jezus altijd zei: "Kom tot bezinning, want het Koninkrijk is nabijgekomen." Dat predikte Hij aan Israël, maar Hij demonstreerde het ook. Hij gaf niet alleen aan wie Hij was, maar Hij bewees het ook door die prediking te begeleiden met de tekenen van dat Koninkrijk. Die gingen hand in hand: de prediking van het Koninkrijk ging hand in hand met die wondertekenen die plaatsvonden. Ze worden trouwens ook 'de tekenen van het Koninkrijk' genoemd. Als later de twaalf erop uitgestuurd worden – dat is een gedeelte dat we later tegenkomen – dan wordt er ook gezegd: "Ga heen en verkondig dat het Koninkrijk nabijgekomen is." En dan staat erbij dat zij de zieken de handen moesten opleggen en dat zelfs doden opgewekt zouden worden. Al die wonderen die plaatsvonden, zoals het verdrijven van onreine geesten en demonen, die wondertekenen vonden plaats in het kader van het Koninkrijk dat in die dagen zou baanbreken. Het was dus niet alleen een kwestie van horen; het waren ook de tekenen die Hij bewees en die daarmee Zijn boodschap bewezen, sanctioneerden en bevestigden. Precies, Hij is het.⟨/p> ⟨p>Er staat ook bij: "En die gekweld werden door onreine geesten." Dat is trouwens een apart woord, ik heb dat eens opgezocht. Dat is mooi voor zo'n ISA-programma; dan zie je meteen hoe dat woord is samengesteld. De Strong-code geeft de codering van het woord aan. Het is opgebouwd uit een woordje dat 'a' betekent (on of niet) en 'kata' (neerwaarts). De rest van het woord heeft te maken met verheffen of geheven zijn. Het idee van 'onrein' is hier dus niet zozeer dat van vies of smerig, in welke zin dan ook, maar het idee is juist: het is niet verheven. Oftewel: het is niet verheven, het is dit – naar beneden gericht. Dat voorzetseltje 'down' of 'kata' geeft aan dat het naar beneden, neerwaarts gericht is. Dus als je wilt zeggen dat het niet verheffend is, dan wordt het vernederd. Zo zie je dat bij een woord als 'onrein'. Ik zou ook niet gauw een goed Nederlands woord daarvoor in de plaats hebben kunnen geven, maar het is wel zo: de gebruikelijke vertaling zou je gemakkelijk op verkeerde gedachten kunnen brengen. Het idee is dus niet 'vies' of 'smerig'; deze geesten zijn niet verheffend, het zijn lage geesten.⟨/p> ⟨p>Er staat nog bij dat zij genezen werden. Degenen die gekweld werden door die onreine, niet-verheven geesten, werden genezen. Waarmee trouwens gezegd is dat de mensen die daardoor gekweld werden – door zulke kwelgeesten, dat woord kennen wij natuurlijk wel – dat dit als een ziekte wordt gezien. Ze werden genezen, zo staat het er, waarmee dus aangegeven wordt: het is een ziekte. Ik vraag me ook af of dit zomaar gelijkgesteld kan worden met demonen. Een geest hebben die je niet verheft... gedachten, concepten, ideeën... Geest is eigenlijk een containerbegrip; het is een verzamelnaam voor alles wat je niet kunt zien. Dat is wat geest is. Zelfs adem en wind is allemaal geest. Dus een onreine of een niet-verheven geest kan dus ook een gedachte zijn. Alles wat je neerwerpt, wat je niet verheft of optilt, maar wat je juist neerdrukt. Daar word je door gekweld, en dat wordt aangemerkt als een ziekte. Nou, en zij werden genezen. Je zou kunnen zeggen: krankzinnig. 'Krank' bij zo'n ziekte, en 'zinnig' van de zinnen. Krankzinnig dus. Dat is inmiddels een beetje een verouderd woord natuurlijk, dus ik zeg dan liever 'geestesziek'. En feitelijk is dat ook de wijze waarop Lucas, die tenslotte ook een geneesheer was, het hier duidt. Hij duidt het, denk ik, medisch aan: het zijn mensen die in hun geest gekweld en neergedrukt worden. Je zou daarbij aan depressie kunnen denken, want dat heeft ook te maken met neerwaartse druk: teneergedrukt worden. Ik vond het in ieder geval opvallend dat hier niet wordt gesproken over het verdrijven van demonen, maar dat zijzelf – niet die onreine geesten, maar degenen die daardoor gekweld werden – werden genezen en hersteld. En dan nog eventjes deze woorden in vers 19.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2462" title="Speel af vanaf 41:02">▶ 41:02⟨/button> ⟨span>Een Onfeilbare Kracht: Allen Werden Genezen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En heel de schare zocht Hem aan te raken. Dat is een woord waar we ook van leren, want hier wordt het Griekse woord ⟨em>haptomai⟨/em> gebruikt. Wij kennen dat van haptonomie, wat ook met aanraken te maken heeft. Meestal lees je dat de Heer Jezus iemand aanraakte, maar het was ook omgekeerd. Men had in de gaten dat er kracht van Hem uitging; er staat hier in ditzelfde vers dat er kracht van Zijn verschijning uitging en men zocht Hem aan te raken. Men wist dat een aanraking al genoeg was. Denk aan de bloedvloeiende vrouw, die zelf zegt: 'Ik hoef Hem niet eens aan te raken, maar als ik alleen maar de zoom van Zijn kleed — eigenlijk de kwast, de gebedskwast die een Jood heeft — aanraak, dan is dat al genoeg.' En inderdaad, als iemand de Heer Jezus in zo’n mensenmenigte in geloof aanraakt, dan merkt Hij: 'Er is kracht van Mij uitgegaan.' Dat is heel wonderlijk. De schare was zich daar blijkbaar ook van bewust, want dit is niet zomaar iemand; er gaat zo’n geweldige kracht uit van Zijn woord.⟨/p> ⟨p>Dat woord wordt ook werkelijkheid. Hij zegt: 'Word genezen', en iemand werd genezen. Men zocht Hem aan te raken, omdat er kracht van Hem uitging. En er staat bij: Hij genas allen. Er waren geen mislukkingen. Ik zeg het er even expliciet bij, omdat er vandaag de dag natuurlijk ook heel veel in de charismatische en pinksterwereld rondgaat. Zij menen ook dat ze nu het Koninkrijk moeten prediken en claimen ook wonderen. Dan zijn er sommigen die zeggen dat ze daardoor genezen zijn, maar het merendeel wordt niet genezen. Weet je wat er dan gebeurt? Dat wordt dan geweten aan het slachtoffer. Maar bij de Heer Jezus werden ze allen genezen. Dit is niet het enige voorbeeld, want er zijn heel veel teksten in de evangeliën waar je dat altijd leest: Hij genas hen allen.⟨/p> ⟨p>Soms staat er wel bij dat iemand wegging omdat hij niet wilde genezen, dat is waar. Maar je leest nooit dat Hij probeerde te genezen of dat Hij het gebood en het niet gebeurde. Of nog erger: dat Hij een gebod gaf van 'wees genezen', 'neem je bed op en wandel' of 'word geopend' (of het nu over de ogen of de oren ging) en dat het niet lukte. Altijd was het met succes; het gebeurde. Dat was de kracht van het woord. Nooit maakte Hij mee wat je nu ziet; daaraan zie je ook hoe vals dat is en wat een karikatuur het is van wat we in het Nieuwe Testament lezen. Daar wordt het Koninkrijk gepredikt met kracht, zonder mislukkingen. Nu vindt er een zwak aftreksel plaats en dat wordt dan met een heleboel tamtam gebracht, maar het ademt de mislukking. Eigenlijk is het één grote mislukking en frustratie.⟨/p> ⟨p>Dan zat jij daar een beetje te huilen, en die zat maar... 'Ik wil gewoon opschieten nou, want ik wil genezen worden.' Zo zat hij echt, hè? Ja, vreselijk. Eigenlijk stelt zo iemand zich in zijn bediening zelf al aan de kaak. Wat een enorm contrast met wat je leest in de evangeliën; dat is een wereld van verschil. Het ene is echt en het andere is fake, gewoon onecht. Ik kan een hele lijst van namen geven van degenen die vandaag de dag onder die noemer opereren. Het is eigenlijk gewoon één grote aanklacht tegen henzelf en waar ze mee bezig zijn. Als je dat leest in het licht van het Nieuwe Testament, gaat het helemaal nergens over. Goed, ik stel voor dat we het even hierbij laten. Dan gaan we straks verder met vers 20. Nou, dan gaan we verder met deel 2.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2744" title="Speel af vanaf 45:44">▶ 45:44⟨/button> ⟨span>De Zaligsprekingen (makarios): het Ware Geluk voor de Leerlingen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat kwam mooi uit, want we waren gebleven bij vers 19. Ja, daar staat nog dat een hele schare Hem zocht aan te raken, omdat er kracht van Hem uitging en Hij hen allen genas. Vervolgens begint er in mijn Bijbel — in de NBG-vertaling — een nieuwe pericoop. En die is heel erg beroemd, mag ik wel zeggen: de Zaligsprekingen.⟨/p> ⟨p>Trouwens, als je nu nog naar het Meer van Galilea gaat, dan heb je daar ook de Berg van de Zaligsprekingen. Of dat inderdaad de locatie is geweest, daar durf ik mijn hand niet voor in het vuur te steken. Er wordt wel vaker wat beweerd. Maar het is in ieder geval een prachtige plek met een geweldig uitzicht. En ik begrijp nu ook een klein beetje hoe het zit: het was op een vlakte. Weliswaar op een verhoging uiteraard, want je kijkt neer op het meer, maar het was een vlakte en dat zou zomaar inderdaad de plek geweest kunnen zijn van waaruit Jezus Zijn Bergrede heeft gegeven. Het is grappig, want in Lukas staat dat het op een vlakte was, maar als je dezelfde rede leest in het Mattheüs-evangelie, staat er dat het op de berg was. Wat, zoals gezegd, geen tegenstelling is, want je kunt ook een vlakte hebben op een berg, namelijk een hoogvlakte.⟨/p> ⟨p>Hij hief Zijn ogen op naar Zijn leerlingen. Moet je je dat even voorstellen: er stond net nog een hele schare die Hem zocht aan te raken, maar nu richt Hij zich heel specifiek tot Zijn discipelen, Zijn leerlingen. Ik denk dat het van groot belang is om dat te onderkennen. Want dit is dus niet gericht op de hele schare, maar heel specifiek tot degenen die hun oor richtten op Zijn onderwijs.⟨/p> ⟨p>Hij begint dan te spreken over wat in de meeste vertalingen wordt weergegeven met: "Zalig zijn...", gevolgd door een hele reeks beschrijvingen. Maar het woord dat hier gebruikt wordt is ⟨em>makarios⟨/em> en dat betekent "gelukkig". Kijk, bij het woordje "zalig" hangt het er ook een klein beetje vanaf met wat voor oren je dat beluistert. Een Rooms-Katholiek vindt alles zalig: zalige kerstfeesten, een zalige maaltijd, enzovoort. Maar ook in de Statenvertaling is het een heel lastig woord, want daar is "zalig" heel dikwijls de vertaling van het woord voor redding. De "Zaligmaker" bijvoorbeeld is dan gewoon de Redder, of in de NBG-vertaling de Heiland.⟨/p> ⟨p>Het woord dat hier echter gebruikt wordt, is gewoon het woord voor "gelukkig". Het is trouwens ook een aanduiding van God Zelf. In 1 Timotheüs 1 vers 11 — makkelijk te onthouden, allemaal enen — lees je over het evangelie dat aan Paulus is toevertrouwd: het goede bericht van de gelukkige God. Daar wordt exact ditzelfde woord gebezigd: gelukkig. In het Nederlands zit daar absoluut ook die gedachte in van "gelukken". Ik zeg niet dat dit in het Grieks per definitie de gedachte is van gelukken in de zin van succes hebben, zo van: "dat wat je onderneemt, dat gelukt je." Maar dat neemt niet weg dat uit het woord gelukkig, of in het Engels ⟨em>happy⟨/em>, vreugde spreekt. Je bent gelukkig.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2998" title="Speel af vanaf 49:58">▶ 49:58⟨/button> ⟨span>Gelukkig de Armen, Hongerenden en Huilenden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Gelukkig zijn de armen. Dat hoeft natuurlijk niet per se materieel arm te zijn. Dat weet u toch? Net zo goed als dat rijk niet per se materieel rijk hoeft te betekenen. Ik heb wel eens de uitdrukking gehoord: sommige mensen zijn zo arm, die hebben alleen maar geld. Dat kan ook nog.⟨/p> ⟨p>De armen waar hier op gedoeld wordt – en dat vind ik in dit geval heel belangrijk, want je zou hier zelfs een 'social gospel' uit kunnen afleiden, de prediking van het socialisme waarbij mensen door een politiek programma verheven worden uit hun armoede – maar dat is niet de gedachte. De Heer Jezus richt zich ook niet tot de armen in het algemeen; Hij zegt niet dat alle arme mensen gelukkig zijn. Nee, Hij richt zich tot Zijn leerlingen. Degenen onder hen die arm zijn, dat wil zeggen: zij die Zijn onderwijs ter harte nemen en die afstand doen van hun bezittingen, ook in hun hart. Dat zijn de armen waar de Heer Jezus het over heeft.⟨/p> ⟨p>Een van de twaalf was Levi; we hadden het al over hem. Wat had hij gedaan? Hij was rijk, maar hij heeft inderdaad al zijn bezittingen van de hand gedaan. En wat had hij daarna? Nou, niks. Maar hij was wel gelukkig. Het staat hier ook: gelukkig zijn de armen die niet vastzitten aan hun bezittingen, want van jullie is het Koninkrijk van God. Dat is trouwens nog iets meer dan alleen maar het Koninkrijk ingaan. Nee, van júllie is het Koninkrijk. Jullie zullen niet alleen het Koninkrijk binnentreden, maar jullie gaan een koninklijke rol in dat Koninkrijk vervullen. Het is ook mede van jullie.⟨/p> ⟨p>Bedenk daarbij dat de Heer Jezus zich richt tot Israëlieten, tot de twaalf, tot Israël; in ieder geval tot degenen die luisteren naar Zijn stem. Het is een gelovig Israël dat gemaakt wordt tot een koninkrijk van priesters en zo onder de natiën het Koninkrijk wordt toebedeeld. Een gelovig Israël zal heersen over deze wereld. Deze rede wordt vaak de Bergrede genoemd, en de zogenoemde zaligsprekingen zijn de inleiding daarop. Feitelijk is dit de grondwet van het Koninkrijk dat gaat aanbreken en dat wereldwijd gevestigd gaat worden via het volk Israël, waar de berg ook een beeld van is. Het is een hoogte, de plaats van waaruit geregeerd wordt.⟨/p> ⟨p>Aan wie komt dat toe? Wel, aan degenen die naar de maatstaven van de wereld nu misschien niks hebben, maar van hen is het Koninkrijk voor God. Dan volgen er nog een aantal groepen. Ik denk dat je zelfs zou kunnen zeggen dat degenen die hier aangesproken worden, de discipelen, de armen zijn. Naar de maatstaven van de wereld zijn zij de niet-bezitters die niet meetellen.⟨/p> ⟨p>Dan volgt een tweede aanduiding: gelukkig die nu hongeren, want jullie zullen verzadigd worden. Als je dezezelfde aanduiding leest in het Mattheüsevangelie, dan staat er nog iets bij: "Gelukkig zij die hongeren naar gerechtigheid." Dan zie je dat het meer is dan alleen maar hongeren in de meest primaire zin van het woord, van een lege maag hebben. Nee, het is een levensbehoefte hebben naar rechtvaardigheid, naar gerechtigheid; daarnaar hunkeren. Nou, gelukkig zij die daar nu gebrek aan hebben en daarnaar uitzien, want zij zullen verzadigd worden. Dat zit allemaal in dat onderwijs van de Heer Jezus. Zij waren leerlingen en de Koning is in hun midden. Wat de Heer Jezus hier neerlegt, is feitelijk al een belofte: gelukkig zijn al degenen die nu gebrek hebben aan bezit of aan gerechtigheid in de wereld; zij zullen verzadigd worden.⟨/p> ⟨p>Gelukkig die nu huilen. Opmerkelijk hè, als je zo’n zin tot je neemt? Je zou misschien zeggen dat dit een innerlijke tegenstrijdigheid is: hoe kun je nu gelukkig zijn en tegelijkertijd huilen? Ja, maar dat is nu juist wel mogelijk. Met de tranen die je huilt, kun je geluk kennen omdat je weet – en het staat er meteen bij, het wordt direct toegelicht en gemotiveerd – want jullie zullen lachen. Als je dat weet, als je weet dat wanneer je nu huilt, die tranen zullen worden verwisseld voor gelach... Hoe staat dat in Jesaja? Dat uw rouwgewaad zal worden verwisseld voor een feestgewaad en voor reidans. Als je weet dat wat je nu tekortkomt, God in geloof goed gaat maken, dan ben je nu al gelukkig. Weliswaar in verwachting.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is alles wat wij hebben in verwachting. We zijn in hoop gered, in verwachting gered, zegt Paulus ook in Romeinen 8. Het nieuwe leven waar we het over hebben, hebben we in de kiem. Het woord, de belofte ligt er, en we hebben onze kaarten erop gezet. Waarom? Hij heeft het gezegd, dus het gaat gebeuren. Dus heb je nu op voorhand, terwijl het nog moet komen, al de vreugde daarvan omdat je weet dat het komt. Het is ongetwijfeld op een heel laag niveau vergeleken met dit, maar het is eigenlijk precies wat wij de 'voorpret' van iets noemen: dat je je al helemaal verlustigt in dat wat gaat komen. En dat is dan vaak nog onzeker, maar hier hebben we het over Gods belofte. Hij zegt: als je nu huilt, weet dan één ding – en dit geldt voor degenen die naar Hem horen – weet één ding: je zult lachen en vreugde vinden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3487" title="Speel af vanaf 58:07">▶ 58:07⟨/button> ⟨span>Blijdschap en Loon bij Smaad, Miskenning en Vervolging⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Gelukkig zijn jullie wanneer de mensen jullie zullen haten, wanneer zij van jullie zullen afzien, jullie zullen smaden en jullie naam als slecht zouden uitwerpen vanwege de Zoon van de mens. Laten we dit eventjes in stukjes knippen. Gelukkig zijn jullie wanneer de mensen jullie zullen haten. Je leest dat trouwens niet alleen in de evangeliën, maar juist ook in het boek Handelingen en in de brieven: dat men zich verblijdde om het feit dat ze smaad mochten dragen en vervolgd werden. De miskenning van de wereld is juist een bewijs van het feit dat ze de goede weg bewandelden.⟨/p> ⟨p>Haten is één ding, maar er staat ook: wanneer zij van jullie zullen afzien. Dat betekent dat jullie niet in tel zijn; er wordt niet naar jullie gekeken. En "smaden" wil zeggen dat ze kwade dingen over hen spreken die niet terecht zijn. Kwaadspreken is nog wat anders dan roddel, want dat kan namelijk nog terecht zijn, maar smaad is echt dat er dingen van je gezegd worden die niet waar zijn. Maar als ze dat doen: gelukkig ben je.⟨/p> ⟨p>En dan: "jullie naam zouden uitwerpen als slecht vanwege de Zoon van de mens". Dat gaat erover dat jullie genoemd worden naar de Zoon van de mens. Petrus zegt bijvoorbeeld ook: "als christen kwaad lijden". Een christen was van origine niet zo bekend, maar het was een scheldwoord. De term komt maar drie keer voor in de Schrift en in alle drie de gevallen is het de aanduiding van de wereld voor de gelovigen. De eerste keer dat het genoemd wordt, is in Handelingen 11; daar staat dat in Antiochië de discipelen voor het eerst christianen genoemd werden. Niet zij noemden zich zo, ze werden zo genoemd. Dat was natuurlijk geen eretitel. De buitenwacht noemde hen zo: "Oh, dat zijn die christianen." In het Engels werd dat "Christians" en in het Nederlands zijn het "christenen" geworden, maar in dat woord "christianen" zat van oorsprong iets verachtelijks. Het was gewoon een scheldwoord.⟨/p> ⟨p>Als ze je dus zo noemen, duiden ze je op een bepaalde manier aan die feitelijk smaad is. Dat is net zoiets als wanneer je gelooft in God die het al verzoent en men noemt jou een "alverzoener". Dat is echt smaad, want er is maar één Alverzoener: dat is God door Zijn Zoon Christus Jezus. Als ze mij of jou dan een alverzoener noemen, dan weten zij veel, maar het is wel smaad. Maar maakt het uit? Ook hier staat het: "en jullie naam zouden uitwerpen als slecht, verwerpelijk, vanwege de Zoon van de mens", de Heer Jezus Christus Zelf. Welnu, zegt de Heer Jezus: verheug je in die dag waarin alles vergoed gaat worden. Verheug je nu al in dat wat gaat komen. Vandaar ook dat geluk.⟨/p> ⟨p>En huppelt! Je neemt eigenlijk al een voorschot op wat gaat komen en nu al verblijf je in dat wat gaat komen. Verheug je in die dag en huppelt. Dat betekent letterlijk: opspringen van vreugde. Dat doen wij Nederlanders natuurlijk niet zo heel erg gauw, want wij moeten maar "normaal doen", want dan doe je al gek genoeg. Dat is echt dat Nederlandse, dat calvinistische. We hadden het zojuist over mijn broer Dirk; als je die verhalen van hem hoort wanneer hij in Ghana is... sowieso in het algemeen: als ze daar zingen, dan zingen ze echt. Wij zingen niet, er wordt in het algemeen alleen maar een beetje gemurmeld. Maar als er in Afrika gezongen wordt, dan wordt er echt gezongen, want dan gaat het hele lijf mee. Het hele gezicht straalt en dan gaat het meteen: zingen is swingen. Dat is echt waar.⟨/p> ⟨p>Wij laten dat niet zo blijken en het is trouwens zo dat hoe noordelijker je komt, hoe meer die expressie verdwijnt. Ik hoorde eens een keertje over een conferencier die in Groningen was geweest. Hij vertelde zijn grappen en merkte totaal geen respons, waardoor hij dacht dat de avond in de schouwburg totaal niet was aangekomen. De volgende dag las hij in de krant allemaal van die lovende kritieken; ze hadden helemaal in een deuk gelegen. Sommige mensen verwerken dat puur innerlijk, terwijl er aan de buitenkant geen expressie blijkt. Maar goed, dat is onze volksaard en dat maakt ook niet zoveel uit, áls de vreugde daar maar is.⟨/p> ⟨p>Verheug je in die dag en huppelt, want let op, zegt Hij: jullie hebben veel loon in de hemel. Dat loon is meer dan alleen maar een schadeloosstelling. Schadeloosstelling wil zeggen dat de geleden schade straks hersteld zal worden, maar dit loon is veel meer; er komt zoveel meer bij dan alleen de vergoeding van wat je eerst tekort kwam. Het is véél loon. En dat dit loon "in de hemel" is, zouden wij gemakkelijk kunnen misverstaan. Je moet je goed realiseren dat de Heer Jezus hier spreekt tot Israëlieten die een aardse toekomst hebben. In de Bergrede lees je ook dat de Heer Jezus over de zachtmoedigen zegt dat zij de aarde, of letterlijk "het land", zullen beërven, gewoon hier op aarde. Dat loon is in de hemel, wat wil zeggen dat het daar wordt bewaard. Daar kan niemand aankomen, maar het wordt straks hier op aarde uitgekeerd. Het loon in de hemel wil dus niet zeggen dat je dáár het loon krijgt; het wordt daar bewaard en je krijgt het uitbetaald. Voor ons is dat weer wat anders, maar de Heer Jezus spreekt hier over Israël en tot Israëlieten.⟨/p> ⟨p>Verheug je in die dag en huppelt, want let op: jullie hebben veel loon in de hemel, want op dezelfde wijze deden hun vaderen met de profeten. Ook hier blijkt weer dat het over Israël gaat: "hun vaderen". Wat hier ook uit blijkt, is dat het getuigenis van de discipelen helemaal op één lijn ligt met dat van de profeten in de Tenach, ons Oude Testament. God had een woord en de profeten hebben dat uitgesproken, en in die dagen zou het uitgesproken worden door de apostelen die waren afgevaardigd. Maar hoe ging het ooit met de profeten? Die werden toch ook afgewezen? Jeruzalem, Jeruzalem, zei de Heer Jezus, die de profeten doodt en stenigt wie tot u gezonden zijn. Zo ging het altijd. Als God een woord had voor dat volk, dan werd dat altijd miskend. Dus als je in diezelfde lijn behandeld wordt, zegt de Heer Jezus, net als ooit de profeet, dan betekent het dat je op de goede weg zit. Het is geen diskwalificatie; in tegendeel, het is een kwalificatie.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4050" title="Speel af vanaf 01:07:30">▶ 01:07:30⟨/button> ⟨span>De Wee-roepen: Schijnbare Rijkdom en de Eer van Valse Profeten⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We komen nu een paar keer een 'wee' tegen. 'Wee jullie rijken'. We hadden het er net over, die 'Surinaamse wee' of de 'Katwijkse wee', maar in het Grieks zie je dat ook: 'the way', 'why'. Jullie rijken, die vasthouden aan jullie bezit, want jullie zamelen jullie bemoediging nu al in. Dat inzamelen staat in de tegenwoordige tijd. Dat wil zeggen: jullie bemoediging, die hebben jullie nu, want straks hebben jullie het niet meer. Dus aan de ene kant ging het over degenen die nu luisteren naar het woord en die worden gelukkig gesproken, maar degenen die nu al rijk zijn en vasthouden aan hun bezit, wel, die hebben hun troost en de bemoediging nu al, want straks krijgen ze dat niet meer.⟨/p> ⟨p>Wee jullie die nu verzadigd zijn, want jullie zullen honger hebben. En wee jullie die nu lachen, want jullie zullen rouwen en wenen. Jullie denken het nu allemaal te hebben, maar in de toekomst zullen jullie het Koninkrijk, die tijd, ontgaan. Zullen jullie die mislopen?⟨/p> ⟨p>Dan staat er tenslotte in vers 26 nog: 'Wee u, wanneer al de mensen wel van jullie spreken.' Dat vind ik wel een mooie, ook voor onszelf. Ik weet het, dit is een hele specifieke context en dat moet je niet zomaar één op één toepassen, maar dat neemt niet weg dat er zulke prachtige dingen staan waar we direct ook onze lessen uit kunnen leren. Ook dit is zoiets wat waar is, ook in onze dagen. Als iedereen wel van je spreekt en zegt: 'Geweldig, wat een woord wat hij of zij gelooft en brengt.' Dat lijkt mooi, maar wee als ze allemaal zeggen: 'Wauw, halleluja, geweldig.' Wee u wanneer al de mensen wel van jullie spreken. Want, en dat wordt ook gemotiveerd: want op dezelfde wijze deden hun vaderen met de valse profeet. Die werden ook op handen gedragen, die vonden het allemaal geweldig. Ja, maar het waren wel valse profeten, pseudoprofeten. Ze claimden met een woord van God te komen, maar dat was het niet.⟨/p> ⟨p>Zo zijn hier niet alleen maar zaligsprekingen, woorden van geluk, maar tegelijkertijd degenen die dat geluk missen. Die hebben nu hun deel al, maar in de toekomst zullen ze in de tijd van het Koninkrijk dat juist ontberen. We zijn nu bij het einde van dit gedeelte aangekomen. De volgende keer gaan we verder met de zogenoemde Bergrede.⟨/p>