⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Programma voor het Nieuwe Seizoen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou, we gaan eens van start in een nieuw hoofdstuk van het Lucas-evangelie. We hebben er twaalf avonden op zitten in het eerste seizoen en toen hebben we hoofdstuk 1, 2 en 3 met elkaar besproken; het waren lange hoofdstukken. En ik ben van plan, zoals ik dat trouwens ook op de andere adressen doe waar ik Bijbelstudies geef, het iets gestructureerder te gaan aanpakken. Dat wil zeggen: ik heb al een heel programma gemaakt voor Katwijk, en dat geldt ook voor Bodegraven en Rotterdam, over wat we allemaal gaan bespreken. Uiteraard onder voorbehoud, want er kan zomaar iets tussenvallen; je kan ziek worden. Maar goed, het programma heb ik ook voor Katwijk samengesteld. Dat doe ik ook om mezelf daarin wat te disciplineren en dat heeft voor u als luisteraar ook het voordeel dat u weet wat u verwachten kunt.⟨/p> ⟨p>Nou was dat misschien voorheen ook wel het geval, maar je wist nooit helemaal precies waar we zouden eindigen en dat was altijd maar een beetje freewheelen. Het grote nadeel daarvan is met name dat je soms wel heel erg lang in een Bijbelgedeelte bleef hangen. Dan werden Bijbelstudies over een Bijbelboek vaak Bijbelstudies over thema's, en dat is nou weer niet de bedoeling. Dat bewaar ik meer voor andere gelegenheden; op zondagen zijn het bijvoorbeeld meer onderwerpstudies. Dus dit verplicht mij ook om er gewoon wat vaart in te houden. En het is echt niet zo dat wij nu met een sneltreinvaart door de Bijbeltekst gaan; het blijft gewoon accuraat, zinsdeel voor zinsdeel de Schriften raadplegen. Maar u ziet: vanavond hebben we dit onderwerp en aan het einde van de avond komen we uit bij vers 15. Dat is dus de last die op mijn schouders ligt: om het inderdaad zo te plannen dat dat dan inderdaad ook gebeurt.⟨/p> ⟨p>We gaan het hebben over de verzoeking in de woestijn, waarover straks meer. En u ziet het: de volgende keer gaan we het hebben over de geschiedenis in de synagoge te Nazareth. De 31e oktober gaan we het niet hebben over de Hervormingsdag, maar over diverse genezingen, et cetera, et cetera. Nou, ik kan zo wel doorgaan. Opnieuw staan er weer twaalf avonden gepland. En dat betekent dat we aan het einde van het seizoen, als het allemaal een beetje meezit, aangekomen zijn aan het einde van hoofdstuk 7. Het zijn flinke hoofdstukken. Dus ook opnieuw is het zo dat we het Lucas-evangelie nog niet gaan afronden. In het volgende seizoen zal dat trouwens ook nog niet het geval zijn, want het Lucas-evangelie telt in totaal 24 hoofdstukken, waarvan een groot gedeelte flinke hoofdstukken zijn. Het is een grote evangeliebeschrijving en dit is dus wat we op het programma hebben staan voor de komende twaalf avonden hier. Nou, laten we Lucas 4 dan voor ons nemen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="207" title="Speel af vanaf 03:27">▶ 03:27⟨/button> ⟨span>Inleidende Overwegingen en het Verschil in Opbouw Tussen de Evangeliën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Laten we eens wat inleidende overwegingen doornemen. De geschiedenis van de verzoeking, of eigenlijk de verzoekingen in de woestijn, is ons waarschijnlijk erg bekend. Wat opvalt, is dat we een uitgebreide beschrijving daarvan vinden hier in het Lucas-evangelie, maar ook al in Matteüs. In de oorspronkelijke volgorde van de handschriften is dat inderdaad het geval: Matteüs en Lucas geven een uitgebreide beschrijving van deze geschiedenis, die aan het begin staat van Jezus’ openbare optreden. Marcus doet het daarentegen slechts zeer summier in twee verzen; hij geeft geen beschrijving van de aard van de verzoekingen, maar doet dat min of meer samenvattend.⟨/p> ⟨p>Johannes wijkt natuurlijk in alle opzichten van de drie andere evangeliën af. Matteüs, Marcus en Lucas worden ook wel de synoptische of verhalende evangeliën genoemd; Johannes is een soort apart. Daarover heb ik het uitgebreid in de serie in Bodegraven, dus daar hoeven we het nu verder niet over te hebben. In ieder geval tref je deze geschiedenis bij Johannes niet aan.⟨/p> ⟨p>De wijze waarop Lucas het beschrijft, lijkt heel erg op die van Matteüs, al is er wel een wezenlijk verschil. Matteüs geeft een chronologische volgorde van de gang van zaken, in tegenstelling tot Lucas, die niet geheel chronologisch is maar de geschiedenis op een andere wijze opbouwt. Je kunt een volgorde op allerlei manieren aangeven. Stel dat ik een foto laat zien van een groep mensen; dan kan ik zeggen wie u daar allemaal op de foto ziet. Ik kan dat doen van links naar rechts of van boven naar beneden, maar ik kan het ook doen in alfabetische volgorde van de voornamen of de achternamen, of op volgorde van leeftijd. Je kunt het sorteren op alle mogelijke manieren.⟨/p> ⟨p>Lucas bouwt zijn evangelie niet per definitie chronologisch op — trouwens, dat doet geen van de evangelisten per se. Hij bouwt het soms volgens andere criteria op, en daar kom ik zo nog even op terug. Dat de chronologische gang van zaken bij Matteüs vaststaat, blijkt uit de formuleringen die hij bezigt. De eerste verzoeking is dat stenen in brood veranderd zouden worden. Dan volgt de tweede beschrijving, waarbij de Heer Jezus geplaatst wordt op het dak van de tempel. Dat dit inderdaad chronologisch op elkaar volgt, blijkt uit de wijze waarop Matteüs het weergeeft: hij zegt "toen" of "dan", waarmee hij aangeeft dat er sprake is van een opeenvolgende gebeurtenis. Dat geldt ook voor de laatste verzoeking, waarbij Jezus op een hoge berg gevoerd wordt; daar staat "wederom". Dit zijn tijdsaanduidingen waaruit blijkt dat Matteüs echt de gang van zaken weergeeft zoals deze in de tijd heeft plaatsgevonden.⟨/p> ⟨p>Lucas doet dat net iets anders; hij hanteert een soort geestelijke opbouw. Die ziet er als volgt uit: hij begint met de verzoeking in relatie tot het lichaam. Dat is overigens gelijk aan Matteüs, want de Heer Jezus kreeg honger en de verzoeking was dat stenen in brood veranderd zouden worden. Vervolgens krijg je bij Lucas een verzoeking in relatie tot de wereld, waarbij Hij de koninkrijken van de aarde getoond krijgt, en tenslotte volgt de verzoeking in relatie tot God. Het wordt dus eigenlijk steeds uitgebreider of hoger; de opbouw is geestelijk van aard en niet strikt chronologisch. Ik ga niet zeggen dat dit de enige echte volgorde is, want dat hangt er maar net vanaf hoe je het wilt formuleren. Wat bedoel je met volgorde? Een volgorde hoeft immers niet per se chronologisch te zijn. Dit is in ieder geval zoals Lucas dat doet. We gaan nu meteen naar de tekst toe. Ik heb heel wat dia’s te behandelen, dus we steken van wal.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="515" title="Speel af vanaf 08:35">▶ 08:35⟨/button> ⟨span>De Parallel en het Contrast Tussen de Eerste Adam en de Ben-adam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er in vers 1 van Lucas 4: "Jezus nu, vol van heilige geest." Dit volgt direct op het geslachtsregister waar we het de vorige keer over hebben gehad. Dat is inmiddels alweer een heel aantal maanden geleden, dat was in juni. Toen hebben we het gehad over het geslachtsregister dat helemaal terugvoert. Het begint bij Jezus en dan gaat het, via Jozef, helemaal terug in vijfenzeventig generaties naar Adam.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk is dat geslachtsregister een onderbreking in het verhaal. Je zou de gedachte kunnen hebben: wat doet dat geslachtsregister daar, terwijl de geboortegeschiedenis van de Heer al was vermeld? Zijn doop was verhaald en nu gaat Lucas verder met de eerste echte gebeurtenis van betekenis in Zijn openbare leven. Waarom wordt daar zomaar een geslachtsregister tussen geplaatst? Ook dat heeft een reden.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 3 werd eerst de doop in de Jordaan beschreven. Je leest dat de Heer Jezus ondergedompeld werd en opstond uit het water, uit de Jordaan. De heilige geest daalde in de gedaante van een duif op Hem neer. Dat is overigens een beeld van dood en opstanding: je gaat onder in de doods-Jordaan en Hij stond daaruit op. Vervolgens wordt Zijn leeftijd vermeld — Hij was omstreeks dertig jaar — en dan volgt het geslachtsregister waarin de link wordt gelegd naar Adam. Dat was het laatste vers van hoofdstuk 3.⟨/p> ⟨p>Vervolgens begint hoofdstuk 4 vers 1 met: "Jezus nu." Nadat de naam van Adam was vermeld als het eindpunt van het register — maar feitelijk het begin van de stamboom — volgt de verzoeking in de woestijn. De reden daarvoor is dat hier een link gelegd wordt tussen de geschiedenis van de verzoeking in de woestijn en Adam. Er wordt een parallel gesuggereerd, maar vooral een contrast. Want daar waar Adam faalde in de strijd tegen de diabolos — dat is de naam die ik consequent vanavond zal bezigen — daar overwon de Heer.⟨/p> ⟨p>Ik laat de naam "diabolos" onvertaald, omdat er echt wel bezwaar tegen aan te tekenen is om het anders weer te geven. Ik heb een beetje een hekel aan het woord "duivel", omdat het zulke mythologische connotaties heeft. Je denkt dan meteen aan zo’n satan met bokspoten of zo, een middeleeuwse voorstelling. Tenminste, zo heb ik dat. Het woord "duivel" is eigenlijk een verbastering van "diabolos". Overigens zijn er heel wat talen waar het nog steeds de benaming is. Ik hoor mijn Poolse cursisten ook wel eens praten over de "diabolos"; dat is Pools voor de duivel. Het woord zelf betekent letterlijk "de dooreenwerper". Ik vind dat een hele goede naam, want het geeft precies aan wat hij doet. Ik kom daar straks nog even op terug.⟨/p> ⟨p>Het ging even om die link met Adam. Waar Adam faalde in de strijd tegen de diabolos, daar komt de diabolos nu opnieuw, maar nu bij de "Ben-adam". Dat is de uitdrukking die Lucas bezigt; de Griekse vorm van de Zoon van de mens. Adam faalde, maar de Ben-adam overwon. Dat is waar de verzoeking in de woestijn over gaat: het grote contrast.⟨/p> ⟨p>Voordat we echt de tekst zelf ingaan, wil ik daar nog een paar dingen over vertellen. "De boze" is ook een van zijn benamingen, want hij heeft er heel wat: de draak, de diabolos, de satan, de oude slang, de god van deze aion. Hij heeft veel van die benamingen, maar in ieder geval is hij de verpersoonlijking van het boze, vandaar ook "de boze". Hij bedient zich van verzoekingen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="844" title="Speel af vanaf 14:04">▶ 14:04⟨/button> ⟨span>De Drie Verzoekingen in de Wereld Die in de Boze Ligt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik wil de drie verzoekingen eens laten zien aan de hand van een tekst in 1 Johannes 2, waar Johannes zegt: "Want al wat in de wereld is..." Hij noemt dan drie dingen: de begeerte van het vlees, de begeerte van de ogen en de verwaandheid of de hoogvaardigheid van het leven – de arrogantie van het leven. Er staat bij dat dit niet uit de Vader is, maar vanuit de wereld die in de boze ligt.⟨/p> ⟨p>Dat zijn drie dingen, en dat zijn precies ook de drie verzoekingen waarvan de diabolos zich bedient. Dat deed hij al bij Adam. Ga maar na, want van Eva wordt gezegd dat de boom goed was om van te eten; dat komt overeen met de begeerte van het vlees. Vervolgens lees je dat de boom een lust voor het oog was. Dat is de visuele prikkeling waardoor er een verleiding of verzoeking ontstaat. En dan is daar ook nog de verwaandheid van het leven, waarbij het de mens naar de bol stijgt en hij met zijn neus in de lucht denkt heel wat van zichzelf te zijn. Dat was precies waar de diabolos in de hof op appelleerde: om als God te zijn. Hij bedient zich trouwens altijd van halve waarheden; dat is ook echt diabolisch. Dat is veel effectiever dan complete onzin. Een leugen is altijd een verdraaide waarheid; er zit altijd een element van waarheid in. In feite parasiteert zij op de waarheid; je hebt immers altijd waarheid nodig om een leugen te kunnen maken.⟨/p> ⟨p>Dit zijn precies de drie dingen waarin Adam faalde – of zo u wilt het eerste mensenpaar, maar Adam wordt verantwoordelijk gesteld. Dat is eigenlijk discriminatie van de man, zou je kunnen zeggen, maar dat is weer een onderwerp apart. Aan de ene kant heb je dus de Adam die op die drie punten verzocht werd, maar ook faalde. Nu hebben we het in Lucas 4 over de verzoekingen van de Ben Adam. Ook Hij wordt verzocht door de begeerte van het vlees, want we zullen straks zien dat Hij honger kreeg. Dat was ook niet zo gek, maar vandaar ook meteen de verzoeking om van stenen brood te maken. Op zichzelf is er met de begeerte van het vlees of de begeerte van de ogen nog niets mis, maar het is wel een verzoeking en een valkuil als je daarin meegaat of je daardoor een rad voor de ogen laat draaien.⟨/p> ⟨p>In dit geval gaat het om een drietal soorten verzoekingen. Om van de steen brood te maken, dat is de begeerte van het vlees. Vervolgens lees je dat Hem alle koninkrijken getoond worden; Hij zag dat, en dat is de begeerte van de ogen. Ten slotte is daar het appelleren aan "indien je Gods Zoon bent". Dat is duidelijk de hoogmoed en de hoogvaardigheid om op Zijn strepen te staan. Paulus schrijft later in de Hebreeënbrief dat Hij, hoewel Hij de Zoon van God was, gehoorzaamheid heeft geleerd, in plaats van op Zijn strepen te staan en Zich te laten dienen. Hij kwam juist om te dienen en is gehoorzaam geworden. Met andere woorden: daar waar Adam ongehoorzaam was en faalde, zien we hier de Ben Adam die deze verzoekingen glansrijk doorstond. Zo eindigt het gedeelte dan ook; Hij blijkt daartegen bestand te zijn.⟨/p> ⟨p>Dat even ter inleiding. Het is niet voor niets dat hier staat dat Jezus, vol van heilige geest, terugkeerde van de Jordaan. Dat wordt direct geplaatst na de vermelding van Adam in het voorgaande geslachtsregister om daarmee het contrast te laten zien tussen Adam en de Ben Adam. Enfin, Jezus, nu vol van heilige geest, keerde terug van de Jordaan en werd in de geest geleid in de wildernis.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1153" title="Speel af vanaf 19:13">▶ 19:13⟨/button> ⟨span>Geleid in de Wildernis Door de Heilige Geest⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik zal het u even laten zien. Hij bevond zich in Nazaret, waar Hij is opgegroeid. Vervolgens is Hij gedoopt in de Jordaan; dat moet hier ergens geweest zijn. Dat weten we uit de locaties waar Johannes precies was. Daarna is Hij naar de wildernis gegaan, de woestijn van Judea. Dan praat je over het gebied vlakbij de Dode Zee. Dat is een heel diep punt. Als ik dat zo zeg, is dat natuurlijk ook typologisch: dichtbij de dood en hem die de macht van de dood heeft, als u begrijpt wat ik bedoel. Bovendien was het geografisch een dieptepunt. Dat lijkt me qua locatie heel mooi gekozen.⟨/p> ⟨p>In dat opzicht zou de diabolos bijna een compliment van ons krijgen; het is inderdaad een passend gebied. Maar nee, laat ik de diabolos toch geen compliment geven, want er staat namelijk dat Hij in de geest geleid werd. Hij werd inderdaad verzocht in de woestijn door de diabolos, maar de situatie loopt hier eigenlijk op vooruit. Hij keerde terug van de Jordaan en werd in de geest — en dat moet dezelfde heilige geest zijn die eerder in het vers genoemd werd — geleid in de wildernis.⟨/p> ⟨p>In het Matteüs-evangelie staat dat trouwens ook. Marcus is daar heel summier over, maar daar staat een specifiek Grieks woord: ⟨em>ek ballei⟨/em>. Dat betekent letterlijk uitwerpen of uitdrijven. Het is het woord dat standaard gebruikt wordt voor bijvoorbeeld de uitdrijving van demonen. Hij werd dus uitgeworpen. Dat is een veel krachtiger woord dan alleen 'geleid worden'. Hij moest daar naartoe. De Heer is hier als het ware een soort lijdend voorwerp. Als een bal die geworpen wordt: daar móest Hij wezen. Daar in de diepte, in de wildernis, werd Hij heen geleid, of zo u wilt: gedreven of zelfs geworpen.⟨/p> ⟨p>En Hij werd daar veertig dagen beproefd door de diabolos. Veertig dagen... Je hoeft geen groot bijbelkenner te zijn om te weten dat hier een termijn genoemd wordt die in de Bijbel wel heel vaak voorkomt. Ik ga geen quizje doen, maar ik maak me sterk dat we een heel eind komen als we zomaar eens wat voorbeelden voor de vuist weg in herinnering roepen. Denkt u ook niet? Laat ik u eens even helpen; deze termijn wordt inderdaad zeer dikwijls genoemd.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1341" title="Speel af vanaf 22:21">▶ 22:21⟨/button> ⟨span>De Typologie en Rode Draad van Veertig Dagen in de Schrift⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ik loop even een lijstje langs en ik vind het werkelijk verbazingwekkend hoe niet alleen die termijn van veertig dagen iedere keer terugkomt, maar ook hoe die termijn telkens weer parallel loopt met al die andere vermeldingen. Ik loop het risico om alleen al bij deze dia de tijd te vergeten, maar dat ga ik niet doen; ik geef hints en daar laat ik het bij. Voor de rest mag u dat allemaal zelf nog eens een keertje uitspinnen.⟨/p> ⟨p>In Genesis 8 vers 6 staat dat Noach het venster opende na het stranden van de ark op de berg Ararat. Ik gebruik een beetje een schematische telegramstijl. De ark was gestrand op de Ararat en dat was een datum die tot de verbeelding spreekt. De ark strandde op de Ararat op dezelfde kalenderdag als waarop de Heer Jezus later zou opstaan, en trouwens ook de dag dat Hij besneden werd. Toen de ark strandde, lees je dat veertig dagen later het venster openging en dat er vervolgens een duif werd uitgelaten, die waarschijnlijk nog weer een aantal dagen later terugkwam. Dat was dan de vijftigste dag. Ik zou zeggen: kleur het plaatje zelf verder maar in.⟨/p> ⟨p>Ik wijs er even op dat we hier eerst de doop in de Jordaan hadden. Jezus stond op uit de doodswateren en vervolgens gaat Hij naar de woestijn, waar Hij veertig dagen verblijft. Dus eerst is er dat opstaan uit het graf en dan volgt er een periode van veertig dagen. Ik wijs er ook nog op dat Hebreeuwse letters ook cijfers zijn. Het getal veertig is in het Hebreeuws de 'mem'. Dat kennen wij allemaal wel, want dat is ook een woord: 'majiem'. Dat klinkt als Amsterdams, maar het is gewoon water, of eigenlijk 'wateren' in het meervoud. Vandaar dat men zegt dat de veertig staat voor de wateren. In de geschiedenis van Noach, de eerste keer dat die veertig dagen genoemd worden, is dat meteen glashelder.⟨/p> ⟨p>Aan het einde van het boek Genesis lees je dat Jakob veertig dagen gebalsemd wordt. In beeld wordt hij daarmee eigenlijk onvergankelijk gemaakt. Bij die kleine aantekening wil ik het laten. Dan lees je een heel aantal keren — ik geloof niet eens dat ik compleet ben in deze reeks — dat Mozes veertig dagen op de berg verbleef toen hij de eerste set steentafelen kreeg. Veertig dagen! Let op hoe ik het formuleer: het oude verbond begint met veertig dagen.⟨/p> ⟨p>In Numeri 13 vers 25 gaat het over de verspieders die gedurende veertig dagen in het land zijn. Jozua was in het land, want hij was een van die twaalf. Maar als hij terugkomt bij het volk, wordt hij niet geloofd. De eerste keer dat Jozua in het land was, werd hij dus niet geloofd. Jozua, hebt u hem? Vervolgens lees je naar aanleiding van die geschiedenis van ongeloof dat, omdat ze veertig dagen in het land hadden verkeerd, het volk vanwege dat ongeloof veertig jaar in de woestijn zou vertoeven. Die veertig jaar in de wildernis zijn dus direct gekoppeld aan die veertig dagen, zodat de veertig jaar parallel loopt met de veertig dagen. Trouwens, de geschiedenis van Mozes is ook weer onderverdeeld in drie keer veertig jaar. Mozes werd 120 jaar: veertig jaar in Egypte, veertig jaar in de woestijn en veertig jaar dat hij het volk Israël leidde in de woestijn.⟨/p> ⟨p>In Deuteronomie 10 is Mozes opnieuw veertig dagen op de berg als hij de tweede set tafelen krijgt. Ook dat vernieuwde verbond begint dus met veertig dagen. Het oude verbond begint met veertig dagen en het vernieuwde verbond begint met veertig dagen. En wat dacht u van deze: Goliath, die veertig dagen optreedt en dan verslagen wordt. De vijand is veertig dagen actief, maar hij wordt verslagen door David. Dat loopt parallel met waar we het vanavond over hebben: we hebben hier de Zoon van David die eveneens de vijand verslaat en hem een kopje kleiner maakt.⟨/p> ⟨p>Ik moet overigens een kleine correctie maken. Er werd opgemerkt dat niet Jozef, maar Jakob veertig dagen gebalsemd werd. Jozef werd later ook gebalsemd, maar de veertig dagen staan specifiek vermeld bij de dood van Jakob. U hebt helemaal gelijk en ik verontschuldig mij daarvoor; het staat er gewoon, waarvan akte. Ik ga verder met een rood hoofd.⟨/p> ⟨p>Elia ging ook naar de berg Horeb en daar lees je ook over een periode van veertig dagen, net als bij Mozes. Ezechiël is weer een verhaal apart; hij moest veertig dagen lang op zijn zijde gaan liggen voor het ongeloof van Juda. U zegt misschien dat dit een lange tijd is, maar dat is nog niets vergeleken met de 390 dagen die hij eerder op zijn andere zijde had gelegen. Dat was illustratief, demonstratief onderwijs. Profeten hoeven vaak helemaal niets te zeggen; hun daden spreken. Jesaja moest in zijn blootje lopen, Hosea moest een hoer trouwen en Ezechiël mocht op zijn zijde op uitwerpselen gaan liggen. Daar gaat een enorme sprake van uit.⟨/p> ⟨p>En dan nog een vermelding van veertig dagen: Jona, nadat hij uit het water kwam, uit de vis waarin hij drie dagen had vertoefd. Hij ging in Ninevé prediken dat de stad omgekeerd zou worden — wat trouwens ook gebeurd is, maar op een andere manier dan hij dacht — en ook daar ging het om veertig dagen. Dit zijn zo’n tien of elf vermeldingen en ik ben niet eens compleet. Ik wil alleen maar duidelijk maken dat je struikelt over die termijn van veertig dagen, uiteraard vanwege de betekenis ervan. Ik hoop ook duidelijk gemaakt te hebben dat in deze opsomming alles telkens weer parallel loopt.⟨/p> ⟨p>En dan vergeet ik misschien wel de belangrijkste en de laatste: de Heer Jezus was opgestaan uit de doden en vervolgens volgt er een periode van veertig dagen tot aan de hemelvaart. Dat klopt precies; zo zie je hoe de slang in zijn eigen staart bijt. Het einde komt overeen met het begin. Eerst strandt de ark op de Ararat op de dag van de opstanding, en veertig dagen later wordt het venster naar de hemel geopend. Dat zien we hier ook. Zo begint ook het nieuwe verbond met veertig dagen. Dat wordt hier feitelijk gedemonstreerd, zodat je telkens hetzelfde thema tegenkomt, alleen beschreven vanuit verschillende invalshoeken en 'bedrijven', zoals dat in toneeltermen heet.⟨/p> ⟨p>We gaan verder. Hij werd daar veertig dagen beproefd door de diabolos. We hadden het er al even over: de 'dooreenwerper', dat is wat zijn naam betekent. Of de 'verdachtmaker', zoals de afgeleide betekenis daarvan is. Ik vind het opmerkelijk dat hij ook een andere naam heeft, een Hebreeuwse naam: Satan. Maar Satan betekent 'tegenstander'.⟨/p> ⟨p>Maar het ene zegt wat hij is en zijn doelstelling, het andere vertelt iets over zijn strategie. Namelijk: hij staat tegen en hij is zo’n effectieve tegenstander doordat hij heel effectief de dingen door elkaar gooit. Oftewel: hij bedient zich van de leugen. Hij verspreidt twijfel over de waarheid en zaait dat, want dat is wat hij altijd doet. En daar wordt Hij dus veertig dagen lang beproefd door de diabolos.⟨/p> ⟨p>Hij at geheel niets in die dagen. Ja, je kunt zeggen: is dat niet wat overdreven? Ik heb verschillende verklaringen gelezen waarin ze zeggen: "Ja, maar je hebt allerlei soorten diëten." Maar dat doet toch niets af van het feit dat er gewoon staat dat Hij in het geheel niets at in die dagen.⟨/p> ⟨p>Bovendien vinden we hiervan ook een parallel. Want ik had het over Mozes, die veertig dagen op de berg vertoefde. Van hem lees je in Exodus 34: "En hij was daar bij Yahweh veertig dagen en veertig nachten; brood at hij niet en water dronk hij niet. En hij schreef op de tafelen de woorden van het verbond, de Tien Woorden." Dat zijn dus heel uitzonderlijke omstandigheden. In dit geval ook Mozes op de berg bij Yahweh, die dan inderdaad veertig dagen niet eet, geen brood eet en geen water drinkt.⟨/p> ⟨p>Feitelijk hebben we daarvan hier weer een voorbeeld. De Heere Jezus, die uit de Jordaan komt en dan vervolgens, geleid door de Geest, naar de wildernis gaat. Hij kwam daar echt in een door Gods wegen gestuurde conditie terecht. Hij at in het geheel niets; laten we gewoon die vermelding eerbiedigen. Zo staat het er, zo geloof ik het. Hij at in het geheel niets in die dagen en toen die dagen werden afgesloten, was Hij hongerig. Ja, dat lijkt me niet zo gek.⟨/p> ⟨p>Ook hier zie je trouwens weer dat die dagen worden afgesloten. Die termijn moest dus eigenlijk vervuld zijn. Het moesten wel veertig dagen zijn. Ja, waarom? Nou ja, ik zou zeggen: pak een concordantie en je weet het.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2171" title="Speel af vanaf 36:11">▶ 36:11⟨/button> ⟨span>De Eerste Verzoeking: de Begeerte van het Vlees⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de diabolos zei nu tot hem: "Indien je Gods Zoon bent..." Als er trouwens één evangelie is, één boek waarin dat zo uitgebreid wordt gedocumenteerd, dan is het juist ook in het Lucasevangelie. Daar komt de boodschapper, Gabriël, al bij Maria en zegt dat ook, namelijk dat het heilige wat zij voort zou brengen Gods Zoon zou zijn. Dat zou gebeuren zonder tussenkomst van een man, doordat de kracht van de Allerhoogste haar zou overschaduwen. De Heere Jezus wist dat hij Gods Zoon was. Dat is dus niet zomaar een theologische aanduiding; nee, het is ook feitelijk precies wat het was. Hij was de Zoon van God, en daar wordt hij hier ook op aangesproken.⟨/p> ⟨p>De diabolos zei nu tot hem: "Indien je Gods Zoon bent..." Even voor de goede orde: er wordt verder over die diabolos niets gezegd, behalve dan wat hij zei. Hij spreekt tot de Heere Jezus, maar hoe hij zich heeft voorgedaan? Ik zou het graag willen weten. Ik heb geprobeerd om erachter te komen vanuit de Bijbelse gegevens, maar daar wordt niets over vermeld. Hij wordt sprekend ingevoerd, maar of hij daar ook zichtbaar was en zo ja, hoe dan wel? We weten daar niets van. Dus ik kan daarover speculeren, dat kunt u of jij ook doen, maar het schiet niet op, want je wordt daarin simpelweg niet bevestigd in de Bijbel. De Bijbel is daar heel terughoudend in.⟨/p> ⟨p>Als ik er zo over doordenk, is het eigenlijk ook niet zo gek. De schijnwerpers worden op de Heere Jezus geplaatst, op de Zoon van God en op wat hij doorstaat. Wat de diabolos doet, is hem verzoeken. Hij wordt sprekend ingevoerd, dus de Heere Jezus heeft hem daadwerkelijk gehoord, dat wel. Maar hoe? Nogmaals, ik kan er niets over zeggen. Mochten er wel gegevens over zijn, dan houd ik me aanbevolen.⟨/p> ⟨p>"Indien je dan Gods Zoon bent." Gek genoeg wordt dat niet betwijfeld; daar wordt eigenlijk van uitgegaan. Maar dan zie je weer dat hij de waarheid gebruikt om vervolgens zijn gif — dat slangengif — te injecteren. "Zeg dan tot deze steen dat hij brood zou worden." We zullen in het vervolg van het evangelie iedere keer weer zien dat Jezus zijn macht wel gebruikte om wonderen en tekenen te verrichten, maar nooit ten behoeve van zichzelf. Ik zou geen enkel geval weten. Hij wendt het altijd aan ten behoeve van anderen, maar nooit voor zichzelf.⟨/p> ⟨p>In dit geval zou hij het dan wel voor zichzelf hebben gedaan, want hij was hongerig. Die steen die daar lag en werd aangewezen — "deze steen" — daarvan werd gevraagd of hij die brood zou laten worden. En laten we wel wezen, en dat wist Jezus natuurlijk ook heel goed: God was zeker bij machte. We hebben het al eerder gezien, een hoofdstuk eerder in Lucas 3 vers 8: God is zelfs bij machte om uit stenen kinderen voor Abraham te verwekken. Voor Hem is niets te wonderlijk.⟨/p> ⟨p>Ook de diabolos wist dat natuurlijk wel. "Zeg dat deze steen brood wordt. Als je Gods Zoon bent, dan kan dat toch?" En dat is op zichzelf waar, maar hij vergat daarbij wel iets heel belangrijks. Laten we het verhaal gewoon verder volgen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2418" title="Speel af vanaf 40:18">▶ 40:18⟨/button> ⟨span>Het Ultieme Verweer van de Heere: "er Staat Geschreven"⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Jezus antwoordde hem: "Er staat geschreven..." En ik vind dit zo mooi. Altijd als Hij zo geconfronteerd wordt met de diabolos, met de tegenstander, wat doet Jezus dan? Per definitie is het altijd: "Er staat geschreven." Hij kende de Schrift. Ja, Hij was dertig jaar lang... Het enige wat we weten over Zijn jeugd is dat Hij bezig was met de dingen van Zijn Vader. Op twaalfjarige leeftijd deed Hij de schriftgeleerden al versteld staan. Dus reken maar dat Hij zich in de achttien jaren die daarop volgden, voordat dit plaatsvond — want hier was Hij dertig jaar — tot en met bekwaamd heeft in het bestuderen van de Schrift. Hij kende die van begin tot het einde. In de boekrol staat van Mij geschreven en Hij wist daarom ook wat Hem te doen stond.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Er staat geschreven." Er is trouwens ook geen kracht zo sterk als juist dat te doen. Je kunt natuurlijk antwoorden met je eigen wijsheid. Dat klinkt ook al heel erg aanbevelenswaardig, met je eigen wijsheid of om je eigen gevoelens... Het is echter allemaal steunen op een rietstaf, zoals ergens in de profeten staat; daar val je doorheen. Er is één ding wat nooit meegeeft en dat is de Schrift. Weten wat er staat geschreven, teruggaan naar het origineel, weten hoe het vermeld staat en de context kennen: "Er staat geschreven." Dan gebruik je dus niet je eigen woord, maar het woord van de Schrift. Zelfs de Zoon van God heeft niet anders gedaan. Hier ook niet, dan te zeggen: "Er staat geschreven." En iedere keer doet Hij het, ook bij de volgende twee verzoekingen: "Er staat geschreven."⟨/p> ⟨p>Ik kan u verklappen: Hij citeert namelijk nu, of Hij verwijst naar Deuteronomium 8 vers 3. En daar vind je trouwens, als je dat in dat gedeelte opzoekt, dat God een les aan Israël geeft toen Hij het manna aan Israël gaf. Ja, Israël was eerst hongerig geworden in de woestijn, maar dan staat er — God zegt ook: "Ik heb jullie eerst honger laten lijden." Expres, om je een les te leren, opdat je zou leren dat een mens niet van brood alleen leeft. En toen heeft Hij het manna gegeven uit de hemel, brood uit de hemel.⟨/p> ⟨p>Er staat geschreven dat de mens niet alleen op brood zal leven. Ja natuurlijk, je hebt brood nodig. Zo zeggen we dat zelfs, als een woord: "broodnodig". Maar de mens zou niet leven van brood alleen, maar van dat waar brood een beeld van is, namelijk van het Woord Gods, het Brood des Levens. Als je dat in Deuteronomium 8 terugleest en ook in Matteüs 4, dan blijkt dat het daar aangevuld wordt: een mens zal van brood alleen niet leven, maar van wat dan wel? Nou, van alle woord dat uit de mond Gods uitgaat. Dat is precies waar brood weer een beeld van is; daar leeft een mens van.⟨/p> ⟨p>Dus nu kon de diabolos wel zeggen: "Nou, nu ben Jij hongerig, maak dan van deze steen brood. Je kan dat toch? Waarom doe Je dat dan niet?" En dan dit antwoord: "Een mens leeft niet van brood alleen." Want, daar moet ik nog even bij zeggen, deze woorden uit Deuteronomium 8 werden juist gegeven omdat de les was dat Israël hongerig geworden was. Ze krijgen deze les, namelijk: een mens zal van brood alleen niet leven, maar van alle woord dat uit de mond Gods uitgaat. Dan zie je dus dat de Heere Jezus dat niet alleen maar citeert, maar ook heel ter zake citeert. Want het gaat precies over een volk dat in de wildernis verblijft en hongerig is, en dan inderdaad brood uit de hemel krijgt met als onderwijs, met als les: een mens leeft niet van brood alleen, maar van alle woord dat uit de mond Gods uitgaat. Nou, dat was precies de situatie waarop de woorden oorspronkelijk waren uitgesproken, maar nu ook perfect van toepassing op de Heere Jezus, die ook in de wildernis verbleef. Ook in dit geval aan het einde van de periode van veertig. Als u begrijpt wat ik bedoel. Dit was de eerste verzoeking.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2745" title="Speel af vanaf 45:45">▶ 45:45⟨/button> ⟨span>De Tweede Verzoeking: het Visioen van de Koninkrijken Der Aarde⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan lezen we vers 5: "En hij," dat is de diabolos, "leidde hem omhoog." In Matteüs 4 vers 8 vind je daarbij nog dat dit naar een zeer hoge berg was. Waarnaar je natuurlijk weer kunt speculeren welke berg het geweest zou kunnen zijn. Er zijn een aantal relatief hoge bergen in de wildernis van Judea, maar misschien zeg ik nu zelfs wel teveel. Ik zeg nu de wildernis van Judea, maar ik weet niet eens zeker of dat gebied van Judea daar wel wordt genoemd. Er wordt gewoon gezegd: de wildernis, de woestijn dus. Dat hoeft niet eens alleen het gebied van Judea geweest te zijn; het kan ook aan de andere kant van de Dode Zee geweest zijn. Dat zit ik nu te bedenken. Soms corrigeer je jezelf terwijl je spreekt, en als een ander het niet doet, dan kan het jezelf nog overkomen. In ieder geval leidde hij hem omhoog tot een zeer hoge berg, al doet het er verder niet toe welke dat geweest is.⟨/p> ⟨p>Bij die hoogte moet ik nog even bijzeggen dat een berg in de Bijbel altijd een betekenis heeft; ook hier moet je weer typologisch denken. Zoals een termijn een betekenis heeft, zo heeft een berg ook een betekenis. Het is niet zomaar functioneel. Er wordt wel eens gedacht dat hij hem omhoog leidde om hem letterlijk alles te laten zien, maar laten we even verder lezen: "en toonde hem al de koninkrijken van de bewoonde wereld in een punt van tijd." In een ogenblik, in een stip, staat er zoiets in het oorspronkelijke Grieks. Daar zie je trouwens dat — kijk — op welke hoge berg je ook gaat staan, daar kun je nooit alle koninkrijken van de wereld zien, toch? Van de bewoonde wereld, de oekemenen? Nee. Maar daar gaat het ook niet om. Hij toonde hem al de koninkrijken van de bewoonde wereld en dat deed hij in een punt van tijd. Dat suggereert dat dat inderdaad iets visionairs is geweest. In één moment is dat de Heer allemaal getoond. En dat het op een berg was, is waar, maar dat is meer vanwege de typologie erachter. Dat wil zeggen: hij werd hier eigenlijk verhoogd. Hij werd eigenlijk al als een koning gezien en de diabolos zei: kijk, dat is je gebied. Vanaf een hoge berg kun je in de natuurlijke zin immers nooit alle koninkrijken van de bewoonde wereld zien. Never niet.⟨/p> ⟨p>Daarbij kunnen we denken aan wat Daniël ziet. De koninkrijken van de wereld worden vernietigd en vervolgens werd die steen tot een grote berg. Ook daar is het idee dat die steen al die koninkrijken vervangt en dan verhoogt tot een grote berg. Eigenlijk is dat het koninkrijk, de echte verhoging. Ik noem het hier een spirituele lens, ik weet ook geen betere term, maar het gaat erom dat hij hier op een hoogte gezet wordt en dan wordt hem iets getoond: al de koninkrijken van de bewoonde wereld. Terwijl ik dat zo bedenk, vind ik het toch een mooie suggestie dat het hier ook — want ik zat eraan te denken dat de koninkrijken van de bewoonde wereld tegelijkertijd zijn — maar het kunnen ook de koninkrijken in de bewoonde wereld opeenvolgend in tijdperken zijn geweest.⟨/p> ⟨p>In ieder geval toonde hij hem al de koninkrijken van de bewoonde wereld in een punt van tijd. En nu komt het: hij ziet dat dus. Hoe hij dat gezien heeft, doet even niet ter zake, maar hij zag al die koninkrijken en de diabolos zei tot hem: "Ik zal u al deze volmacht geven en hun heerlijkheid, want die is mij overgeleverd en ik geef haar aan wie ik maar zou willen." Hier komt meteen weer dat addergif tevoorschijn. Want inderdaad is de diabolos de facto de overste van de volmacht der lucht. Dat is hij; Paulus noemt hem ook zo in Efeze 2. Hij is dat de facto, dat wil zeggen dat hij die macht uitoefent. Dat is waar.⟨/p> ⟨p>En er staat ook nog bij dat hij zegt: "Ik zal u al deze volmacht geven en hun heerlijkheid, want die is mij overgeleverd." Hoe bedoel je? Van Godswege? Of is die onrechtmatig verkregen? Ook hier zegt men heel vaak: "Zie je wel, de satan is al die macht gegeven." Maar baseer je dat op de woorden van de diabolos? In dat geval, als je dat baseert op deze woorden van de diabolos zelf, dan vind ik het altijd heel erg tricky om je te beroepen op wat hij zegt. Want dan denk je: de leugenaar van het begin... dat vind ik geen erg betrouwbare bron. Dat is net zoiets als wanneer je leest: "Maar ik heb het zelf in de Telegraaf gelezen." Oh sorry, dat moeten we maar uitknippen. Of wat je tegenwoordig wel hoort zeggen, vooral tien jaar geleden hoorde je dat veel: "Nee, het is echt waar, ik heb het zelf op internet gelezen." Pardon? Op internet? Oh, dan wordt er niet gelogen, denk je?⟨/p> ⟨p>Nee, het feit dat de diabolos zegt: "Ik heb al deze volmachten ontvangen en hun heerlijkheid van die koninkrijken, want die is mij overgeleverd," tja, dat zegt hij wel. Hij heeft het onrechtmatig verkregen. Ook hier zeg ik, zoals Beatrix indertijd zei: "De leugen regeert." In 2 Korinthe 4 wordt hij genoemd "de god van deze aion", maar deze wereld is bezet gebied. Je leest in Openbaring 11 ook dat de koninkrijken van deze wereld plaats moeten gaan maken voor het koninkrijk van Jezus Christus, en dan wordt hij gewoon uit zijn macht ontzet.⟨/p> ⟨p>Over "de overste van deze wereld" wordt vaak gezegd dat dit de satan is. Ik geloof er geen bal van, en ik denk dat ik dat heel goed kan bewijzen ook, maar dat ga ik nu niet doen. De overste van deze wereld is Jezus Christus zelf. Hij is degene die de macht heeft. Aan hem komt het toe, zoals de Heer Jezus trouwens ook op een hoge berg zei in Galilea: "Mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde." De volmacht. Dat hij die macht nog niet uitoefent, dat is een ander verhaal. En dat de diabolos met succes de touwtjes in handen heeft hier in de wereld, dat is ook waar, maar dat wil nog niet zeggen dat hij de rechtmatige bezitter is van deze wereld. Ik lees dat nergens. Ja, hij claimt het wel, maar daarom is hij het nog niet.⟨/p> ⟨p>In ieder geval zegt hij nu: "en hun heerlijkheid, want die is mij overgeleverd, ik geef haar aan wie ik maar zou willen." Met andere woorden: hij suggereert hiermee dat het hem toekomt. Maar er is er maar één aan wie het toekomt: de Allerhoogste. Die geeft het koningschap aan wie hij wil, zegt Daniël, en dat is niet deze "tuinslang", zal ik maar zeggen. Ja, ik bedoel de slang uit de tuin destijds.⟨/p> ⟨p>Nou, en dan zegt hij er nog bij: "Als u mij dan in mijn zicht, voor mijn ogen, zou adoreren of aanbidden, dan zal alles van u zijn." Aha, dus hij zegt: je krijgt het van me, maar dan moet je mij aanbidden, adoreren. Hier staat in het Grieks een woord, pros kuneo, en dat betekent eigenlijk letterlijk dit: zoals een hond zich richt naar zijn baas. Dat "pros" is het "naartoe" en dat "kuneo" komt van het Griekse woord voor hond. Het idee is een hond die zich richt naar zijn baas en zich dan ook onderwerpt. Dat onderwerpingsgedrag, dat is eigenlijk het Griekse woord voor aanbidden. Dat kan in de meest absolute zin betrekking hebben op God, maar soms wordt het ook relatiever gebruikt, gewoon van mens tot mens. Maar nu vraagt de diabolos dus: "Als u mij dan in mijn zicht, zo voor mijn ogen, zou adoreren, zal alles van u zijn."⟨/p> ⟨p>Dat is dan de voorwaarde. En wat doet Jezus? Hij zei: "Er staat geschreven." Wat er precies geschreven staat, daar gaan we het zo over hebben. Ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren.⟨/p> ⟨p>Mag ik u trouwens nog eventjes wijzen op het feit dat we voor zaterdag 19 oktober weer een conferentie hebben gepland in Garderen. Drie van de vier sprekers zijn hier aanwezig. Aart zal de spits afbijten. Vervolgens mag ik daar nog wat woorden aan toevoegen over hetzelfde onderwerp in verband met de drie-eenheid. Na de lunchpauze gaat Menno over 'The Happy Man' spreken. Wat dat behelst, moet u maar even op de website bekijken en uiteindelijk... Kijk naar hem en je weet genoeg. Niet de happy few, maar de happy man. En de vierde spreker is Gerard Oudijn, die de dag mag afsluiten.⟨/p> ⟨p>Het programma hebben we iets anders gemaakt. Het zijn vier spreekbeurten van ongeveer drie kwartier. Na de eerste twee spreekbeurten hebben we een lunchpauze, lekker ruim, anderhalf uur. Dan volgt Menno's verhaal en toespraak. We hebben dus één lunchpauze en één koffiepauze, en na die koffiepauze krijgt Gerard het woord, gevolgd door de afsluiting.⟨/p> ⟨p>Daarna is er voor degenen die geïnteresseerd zijn nog een informele vragenbespreking. De sprekers zijn dan beschikbaar en er kan nog wat gediscussieerd worden. Dat is dus in een andere setting, eigenlijk na de officiële sluiting van de dag. We zaten namelijk iedere keer een beetje te stoeien met de vraag wat nu de goede opzet is. De vragenbespreking was tot dusver niet echt een grote hit, tenminste in mijn beleving. Dus ik denk dat dit eigenlijk wel een mooie opzet is zo. In de loop der jaren leer je nog eens wat, nietwaar?⟨/p> ⟨p>In ieder geval belooft het programma erg mooi te worden. Nee, het programma ís heel mooi en het belooft een hele mooie dag te worden; zo moet ik het zeggen. Dus als u daarin geïnteresseerd bent, geef u dan even op, al dan niet voor de lunch, zodat we in ieder geval weten op hoeveel mensen we moeten rekenen. En als ik 'we' zeg, dan bedoel ik eigenlijk ook het Bilderberg Hotel. Dus waarvan akte. Wij gaan weer verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3560" title="Speel af vanaf 59:20">▶ 59:20⟨/button> ⟨span>De Onontkoombare Bestemming van de Tegenstander: God Adoreren en Dienen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij waren gebleven bij de tweede verzoeking die de diabolos met Jezus had. Dat was naar de hoogte, zoals we lezen in vers 5. Hij leidde Hem omhoog – naar een zeer hoge berg, weten we uit het Matthäus-evangelie – en in één moment krijgt Hij alle koninkrijken van de bewoonde wereld met hun heerlijkheid te zien. De diabolos zegt dan: "Ik geef het Jou allemaal, op één voorwaarde: dat Je mij zou adoreren, zou aanbidden." Hij zegt dat dan alles van Hem zal zijn. Het antwoord dat de Heer geeft, is opnieuw volledig gebaseerd op wat er staat geschreven. Hij komt niet met Zijn eigen gezag, waar Hij op zich een goede reden voor zou hebben. Hij zou immers kunnen redeneren: "Ik ben toch de Zoon van God?" Maar zelfs de Zoon van God voegt Zich geheel naar wat er geschreven staat; dat is juist karakteristiek voor Zijn bediening.⟨/p> ⟨p>Er staat geschreven – en dan citeert Hij uit Deuteronomium 6, net als trouwens bij die andere twee verzoekingen – en daar staat: "De Heer, jouw God, zul je adoreren en Hem alleen zul je dienen." Ik moet daar direct bij zeggen: dit is niet alleen maar een oproep, het is veel meer dan dat. Het is een profetie. Er staat: "De Heer, jouw God, zul je aanbidden." Wie wordt hier aangesproken? Wie wordt hier door de Heer Jezus geadresseerd? Dat is de diabolos. Wat zegt de Heer Jezus nu feitelijk tegen de diabolos? "De Heer, jouw God, zul jíj adoreren en aanbidden." We weten dat elke knie zal buigen en elke tong zal belijden; niet alleen de aardse, maar ook de hemelse en de onderaardse wezens. Waar ze zich ook maar bevinden: alles zal Hem dienen en aanbidden. Dat gebeurt tot eer van God de Vader.⟨/p> ⟨p>Tegen de diabolos wordt hier gezegd: "Jij zult de Heer, jouw God, adoreren en aanbidden en Hem dienen." Meestal wordt dit opgevat als een aanbeveling of een soort oproep van: dit zou je moeten doen. Maar dat is het niet; het staat in de toekomende tijd. Het is een voorzegging. Reken maar dat dit iets is wat de tegenstander absoluut niet wil, maar hij zal wel moeten. Er komt gewoon een moment dat ook hij God zal adoreren en dienen. Dat zal hij, samen met alle andere wezens, met zijn tong belijden en wel vanuit zijn hart. Dat is immers wat adoreren werkelijk is. God is niet gediend van lippendienst; het gaat hier niet om de lippen van een mens, maar om een erkenning die van binnenuit komt.⟨/p> ⟨p>Dat betekent ook dat hij dan geen 'Satan' meer is, want hij is dan geen tegenstander meer. In de 'poel van vuur' wordt hij gebroken. Daar lees je dat hij gebonden zal worden en dat hem alle macht wordt ontnomen. Dat zal zo zijn tot in de aionen, maar uiteindelijk woont God 'alles in allen'. Hij zal zijn les leren in die poel en daar zal hij gepijnigd worden. Hij zal er op een pijnlijke wijze achter komen dat al zijn pretenties, al zijn gedachten en al zijn streven tot niets leiden. Door die pijnen en moeite heen zal hij tot erkenning komen. Op dat moment is hij dus geen Satan meer. Als mensen zeggen dat hij tenietgedaan wordt, dan klopt dat ook: hij wordt tenietgedaan omdat hij dan geen Satan en geen diabolos meer is.⟨/p> ⟨p>Er komt een moment dat er geen diabolos en geen Satan meer is. Dat komt omdat dat creatuur – en dat klinkt misschien heel minachtend, waar misschien ook wel alle reden voor is om hem zo te noemen – een creatie van God is. God komt tot Zijn doel met elk werk van Zijn handen; dat laat Hij niet varen. Welke weg Hij ook gaat, ook wat hier gezegd wordt in de wildernis tegen de diabolos, dat gaat vervuld worden. Dit is een voorzegging: hij zal de Heer, zijn God, aanbidden. Daar is geen ontkomen aan; hij zal dat daadwerkelijk gaan doen. Wat een geweldig vooruitzicht is dat.⟨/p> ⟨p>Het betekent dat zelfs de grootste vijand met God verzoend gaat worden. Dat wil zeggen: hij zal dan geen vijand meer zijn. Dat is trouwens ook wat Paulus zegt in Colossense 1 vers 20: dat niet alleen de aardse, maar ook alle creaties van het al, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde, met God door het bloed van het kruis verzoend zullen worden. Dat betekent dat ook zij tot de erkenning komen van wie God is en Hem inderdaad niet meer tegenstaan, maar Hem juist gaan dienen. De toekomst van Satan is dus dat hij geen Satan meer zal zijn. Hij wordt tenietgedaan doordat hij compleet als creatie van God zijn God en Vader – "jouw God", mooi is dat, "jouw God" – zal dienen en aanbidden.⟨/p> ⟨p>Dat duurt nog even, maar het komt. Het wordt hem hier gewoon aangezegd. Er wordt hier geen tijdpad genoemd en er wordt niet eens gezegd hoe dat proces precies gaat plaatsvinden. In feite doet dat er hier ook niet toe en eigenlijk is het ook niet interessant hoe of wanneer God dat doet. Het gaat erom: Hij doet het. Het feit staat vast: hij zal dat doen. Dit is een ode aan de grote Schepper die dus ook dit creatuur tot zijn bestemming gaat brengen. Er gaat dus nooit iets mis. Het is geweldig dat we zo'n God hebben; daar word ik blij van. Zelfs de grootste tegenstander bij uitstek zal hier gebracht worden. Maar hij is hier in de woestijn natuurlijk nog niet overtuigd, want hem staat ook nog wat te doen. Dat is tegen Gods wil, dat is waar, maar het is wel naar Gods raad en geheel volgens het script en volgens het plan. Nu komen we bij de laatste verzoeking; niet chronologisch, maar wel in de beschrijving van Lukas.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4044" title="Speel af vanaf 01:07:24">▶ 01:07:24⟨/button> ⟨span>De Derde Verzoeking: het Vleugeltje van de Tempel in Jeruzalem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En hij, de diabolos, leidde Hem tot in Jeruzalem en deed Hem staan op het vleugeltje van de tempel, of van de gewijde plaats. In de NBG-vertaling staat "de rand van het dak", maar er staat hier "vleugel" en wel het verkleinwoord. Het idee is kennelijk dat het zo geformuleerd wordt dat het een bekende naam was voor die plaats: het vleugeltje van de tempel. Ik geef toe, het klinkt heel vreemd om het zo te zeggen, maar laten we wel wezen: ook wij duiden soms plaatsen aan op hele vreemde manieren. Maar het is waarschijnlijk gewoon echt een vleugel geweest, dat wil zeggen: een uitstekende plaats. Dan wordt het al gauw een vleugel, en als het een kleine locatie is, dan is het een vleugeltje. En als het die ene specifieke plaats is, dan wordt het hét vleugeltje, namelijk voor de gewijde plaats.⟨/p> ⟨p>Maar nou ga ik u wat vertellen. "De tinne van de tempel" staat er in de Statenvertaling. De tinne van de tempel. Maar wat is de tinne? Dat is ook een plus. Oké. Nou, ik denk dat het aardig in de buurt komt. Want volgens Flavius Josephus, die in die eeuw ook leefde en heel veel werk heeft nagelaten – hij was een priester en heeft heel veel verteld over Jeruzalem in de dagen van de eerste eeuw en de tijden van de verwoesting – volgens hem was deze bewuste plek, let op, 180 meter uitstekend boven het Kidrondal. Om even een vergelijking te maken: de Dom is 100 meter. Dus dan lig ik in commissie, maar dit is wat iemand daarover zegt: een gigantisch hoge plaats.⟨/p> ⟨p>Ik heb hier een plaatje van dr. Martin, die daar heel veel over heeft gepubliceerd. De vorige bijbelstudiedag, of de vorige conferentie, heeft Rijtse Keizer daar een uitgebreid verhaal over gehouden over de locatie van de tempel. Die wordt meestal hier gesitueerd, namelijk dat hier dan die rotskoepel heeft gestaan. Maar dit was niet de tempel, dit was juist de burcht Antonia. De tempel stond juist iets ten zuiden. Hè? Zuidoosten? Volgens mij zuiden. Nou, ik heb het eventjes niet... ik kan me even niet oriënteren. Oriënteren betekent letterlijk: je richten op het oosten. Nou kijk, dit is heel simpel. Daar was het oosten, de Olijfberg dus. Dus dan moet ik het zuiden hebben, dat kan niet anders. Ja, dus dit is het Kidrondal. Hier heb je dan Gethsemane. Maar daar gaat het even niet om.⟨/p> ⟨p>Die tempel was feitelijk... Rijtse heeft dat ook laten zien, het was een toren. En als ik zeg dat deze plek de tinne van de tempel was, of die rand van het dak, of het vleugeltje, deze plaats... dan keek je dus hier naar beneden, zo in het Kidrondal. Dit is de hoofdplek. Dit moet dan een hoogte geweest zijn van 180 meter. Een gigantische hoogte natuurlijk. En dan begrijp je ook wel waarom zo'n locatie een specifieke naam krijgt.⟨/p> ⟨p>Hier is de Heer Jezus dan naartoe gevoerd en dan begrijp je ook de rest van het verhaal, want dan staat er: "Hij leidde Hem tot in Jeruzalem en deed Hem staan op het vleugeltje van de tempel." En wat gaat hij dan zeggen? Hij zei tot Hem: "Indien u Zoon van God bent." Opnieuw dezelfde vaststelling en ook dezelfde introductie als bij die eerste verzoeking. "Indien u een Godszoon bent, werp uzelf dan van hier naar beneden." Ja, vanaf deze gigantische hoogte en zo het Kidrondal in. "Werp uzelf dan van hier naar beneden. Want er staat geschreven..." Ai, nou moeten we uitkijken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4347" title="Speel af vanaf 01:12:27">▶ 01:12:27⟨/button> ⟨span>De Theologie van de Diabolos en de Verdraaiing van Gods Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want nu gaat de diabolos ook de Bijbel gebruiken en de Schrift citeren. Dan zou je zeggen: hij is goed bezig, hij begint zijn lesje te leren. Maar nee, hij gebruikt het alleen maar. Nu is de diabolos in de tempel en dan gaat hij heel vroom doen; hij gaat nu ook de Schrift citeren. Want er staat – wat klopt – hij zegt: "Er staat geschreven." En inderdaad, wat hij nu vervolgens gaat aanhalen, is een citaat uit Psalm 91.⟨/p> ⟨p>Maar daar zie je het grote verschil. Als de Heer citeert – ik heb dat al eerder laten zien – dan is dat zo ter zake. Neem bijvoorbeeld dat citaat over het brood: "Niet alleen zal een mens van brood leven, maar van alle woorden die uit de mond Gods uitgaan." Dat blijkt zo ter zake te zijn, zo helemaal passend in de context. Wat de diabolos daarentegen doet, is de woorden Gods door elkaar werpen. Hij hanteert een strategie die hij ooit al in de hof van Ede gebruikte. Toen zei hij ook: "God heeft zeker wel gezegd dat..." Vervolgens haalt hij iets aan van wat God gezegd had, maar vermengt dat met zijn eigen waarheid. Eerst zet hij een vraagteken: "God heeft zeker wel gezegd dat?" Waar God een uitroepteken had gezet, plaatst hij een vraagteken. Zo zaai je twijfel.⟨/p> ⟨p>Daarnaast is er de spot. Hij gaat de boel verdacht maken. Dat is wat een diabolos is: een verdachtmaker. Hij maakt de boel verdacht zodat er twijfel ontstaat en verdeeldheid. Dan krijg je "verdeel en heers". Hij doet twijfelen en vervolgens gaat hij God regelrecht tegenspreken. Wat hij hier ook doet, is dat hij inderdaad theologisch bezig is. Hij is een theoloog; dat is zijn professie, denk ik. Het eerste wat de diabolos doet als hij tot de mens komt, is de woorden Gods aanhalen en verdraaien. Dat is een theologische bezigheid. Laat ik het netjes zeggen: het is een theologische bezigheid om je bezig te houden met de woorden Gods en daar een draai aan te geven.⟨/p> ⟨p>Het is namelijk niet zo dat een theologiestudie het bestuderen van de Schrift is. Een heleboel mensen hebben dat idee. Dan komt het geloof tot hen en zijn ze zo enthousiast dat ze zeggen: "Ik wil me hierin verdiepen, ik ga theologie studeren." Dat is het slechtste idee dat je kunt bedenken. Als je geraakt bent door het woord van God en je wilt er meer van weten, dan moet je geen theologie gaan studeren. Want bij theologie bestudeer je niet de Schrift, maar bestudeer je wat mensen over de Schrift hebben gezegd. Je houdt je niet bezig met wat de Schrift zegt, maar met wat er over de Schrift is gezegd. En dat is een hoop shit. Ja, ik zeg het zo. Er is me ooit verteld dat "shit" dezelfde medeklinkers heeft als Satan. Maar goed, het heeft dan de klank van de Schrift, van de woorden Gods, maar het voert er alleen maar vanaf.⟨/p> ⟨p>Zie het hier ook: "Want er staat geschreven," zegt hij dan, en dan gaat hij citeren uit Psalm 91. "Want er staat toch geschreven dat aan Zijn boodschappers, Zijn engelen... nou ja, letterlijk gewoon Zijn boodschappers, Hij instructie zal geven, opdracht zal geven om u te beschermen." Dit is een prachtige psalm, waar ik ooit een Bijbelstudie over heb gegeven. Het is een profetische psalm die gaat over Israëls bewaring in de eindtijd. Het gaat erover dat Israël dan in de schuilplaats van de Allerhoogste zal zijn gezeten, terwijl de pijlen des nachts om hun oren vliegen. Ze zullen in grote benauwdheid zijn, maar ze zullen ook de Heer Yahweh aanroepen ten dage van de benauwdheid en dan zal Hij er ook zijn. Die psalm, Psalm 1-9, daarover gaat het.⟨/p> ⟨p>Dat is wat de diabolos citeert: "Er staat geschreven dat Hij aan Zijn boodschappers instructie zal geven om u te beschermen en dat ze u op handen zullen heffen." Daar komt onze uitdrukking "op handen dragen" ook vandaan. "Dat ze u op handen zullen heffen, zodat uw voet niet tegen een steen zou stoten." Let nu goed op, dit is het einde van zijn citaat, maar hij laat het daaropvolgende vers weg. En weet u wat daar staat? "De slang zult gij vertrappen." Ja, de kop van de slang, weet u wel.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus is er echter gauw klaar mee. Jezus antwoordde en zei tegen hem: "Er is gezegd, gesproken..." Hij citeert nu ook weer de Schrift. De woorden Gods kun je lezen, maar als je ze leest, spreek je ze ook. "Er is gezegd..." En nu komt er weer een citaat uit Deuteronomium 6 vers 16. In de Matthäus trans staat dat de Heer Jezus zegt, als de diabolos beweert dat er geschreven staat: "Er staat ook geschreven." Zo van: "Aha, jij citeert de Schrift?" Maar dat kun je natuurlijk alleen maar van repliek dienen als je de Schriften ook kent en die kennis paraat hebt. Ik bedoel daarmee helemaal niet te zeggen dat iedereen nu een grote Bijbelkenner moet zijn, maar het is zo belangrijk om de Schriften te kennen en je die eigen te maken. Zodat je kunt zeggen: "Er staat geschreven." Wat een mens dan ook vertelt, en hoe je soms ook om de tuin geleid wordt – of in de tuin verleid wordt, hebt u hem? – als je dan kunt zeggen: "Er staat geschreven," dan ben je onaantastbaar. Dat is wat de Zoon des mensen, de Ben Adam, hier ook bewezen heeft.⟨/p> ⟨p>Hij zegt: "Er is gezegd: je zult de Heer je God niet uitproberen." Ja, er staat in de MBG-vertaling "verzoeken", maar er staat in het Grieks een woord dat letterlijk "uitproberen" betekent. "Uit" en dan het woordje voor "proberen": uitproberen dus. Iets uitproberen kan onschuldig zijn, maar het is meestal in de testfase; zonder dat er nog een noodzaak is, ga je iets testen. Dat is wat de diabolos de Heer Jezus eigenlijk voorhoudt: "Jij moet jezelf moedwillig naar beneden werpen, want er staat toch geschreven dat de engelen Gods je op handen zullen dragen of opheffen." Ja, maar die psalm gaat over het geval dat je naar beneden valt. Hier gaat het over het moedwillig uitproberen en kijken of God dat inderdaad doet.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus zegt eigenlijk: "Je citeert de psalm wel, diabolos, maar je rukt hem uit zijn verband." Want het gaat daar over de dagen van benauwdheid als Israël inderdaad in het nauw gedreven wordt. Dan zullen ze door God beschermd worden tegen de gevaren die hen overkomen. Op het moment dat ze dreigen te vallen, zal Hij Zijn engelen gebieden hen te dragen. Maar dat is iets heel anders dan moedwillig testen of God dat inderdaad doet. Dat is uitproberen. "Je zult de Heere God niet uitproberen."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4910" title="Speel af vanaf 01:21:50">▶ 01:21:50⟨/button> ⟨span>De Beproeving Volbracht en de Instrumentele Functie van de Tegenstander⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En toen de diabolos alle beproeving had voleindigd, nam hij afstand van hem. Ja, het idee is eigenlijk ook: de termijn is nu voorbij. Veertig dagen lang, en alles wat hij maar in de kast had, heeft hij uitgeprobeerd. Alle beproeving heeft hij zonder succes uitgevoerd; oftewel: de Ben Adam heeft de beproeving glansrijk doorstaan.⟨/p> ⟨p>En dan staat er ook: hij nam afstand van hem. In Matteüs staat er nog bij: toen liet de diabolos hem gaan, en zie, boodschappers kwamen en bedienden hem. Toen werd alsnog waar wat er in Psalm 91 staat, namelijk dat ze hem droegen, en hoe dat dan ook verder verstaan moet worden. Maar in ieder geval: het werd gezien. Het werd inderdaad gezien dat Gods boodschappers hem dienden en bedienden.⟨/p> ⟨p>En nu is het zo: de diabolos druipt eigenlijk gewoon af. Want ja, hier heeft hij uiteindelijk geen verweer tegen. Tegen deze standvastigheid op basis van wat er staat geschreven, kan hij niet op. En dan staat er: "Toen nam hij afstand van hem tot op de gelegener tijd", tot op de bestemde tijd. Ja, met andere woorden: hij komt weer een keer terug. En inderdaad lees je in ditzelfde evangelie – maar dan zijn we pakweg drieënhalf jaar later – dat satan (dat is dezelfde dus, de diabolos) in Judas kwam, die Iskariot genoemd wordt, zijnde uit het getal van de twaalf. Met andere woorden: dan is het niet meer zo dat Jezus verzocht wordt, maar daar gaat hij hem achtervolgen. En die zorgt er dan voor dat Jezus wordt overgeleverd.⟨/p> ⟨p>Dus hij komt weer terug, maar dat zou zijn op een ander tijdstip. En in feite wordt hij dan ook weer door God ingezet. Dat feit vind ik altijd erg mooi. Alles wat je leest over de satan, de tegenstander, wie hij is... over zijn identiteit wordt vaak zo weinig gezegd. Het belangrijkste wat je moet weten is: hij is een instrument in Gods hand. Luther had die instelling en die zei: "Het is gewoon Gods waakhond; er hangt een ketting aan." Hij kan geen centimeter verder dan God daartoe toelaat. Kijk, en dan hebben we een God die ook hem daartoe plaatsgeeft en een functie geeft.⟨/p> ⟨p>En zo zijn we bij vers 13 aangekomen. Ik ga de volgende keer alvast aankondigen: dan gaan we het hebben over het navolgende in de synagoge te Nazareth, vanaf vers 14.⟨/p>