⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Inleiding: het Geslachtsregister als Naslagwerk⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zoals gezegd is dit de twaalfde studie over het Lucas-evangelie en ik hoop vanavond ook het derde hoofdstuk te kunnen afronden. We gaan ons vanavond bezighouden met een gedeelte dat bij ons vroeger aan tafel meestal werd overgeslagen zodra het geslachtsregister aan de beurt was. Want de gewoonte om bij maaltijden een gedeelte uit de Bijbel te lezen, die zullen velen van u ook wel kennen. Zo ben ik ook grootgebracht. Maar bepaalde passages werden dan overgeslagen — meestal tenminste — en dat waren dan de geslachtsregisters. Want ja, dat was saai als je dat zomaar las.⟨/p> ⟨p>Inderdaad is een register, een geslachtsregister — dat geldt trouwens voor veel meer dingen in de Bijbel — eigenlijk helemaal niet eens zozeer bedoeld om voor te lezen. Een register is toch niet om voor te lezen? Dat is om te raadplegen, net als een naslagwerk. Je gaat toch ook geen encyclopedie lezen? Nee, die sla je erop na om te weten hoe bepaalde dingen zitten. Dat geldt voor een geslachtsregister ook. Dat wil niet zeggen dat je daarmee de Bijbel veronachtzaamt. Integendeel.⟨/p> ⟨p>Ik was ooit eens een keer op een conferentie en toen was daar een Joodse broeder aan het woord. Hij zei: "Er staat nergens in de Bijbel: lees de Schriften. Er staat: onderzoekt de Schriften." Dat vond ik een enorme eye-opener. Dat is ook zo. Die Schrift is er niet in de eerste plaats om te lezen. Ik heb er niets op tegen, in tegendeel, om de Bijbel te lezen, want het is een prima manier om je de inhoud daarvan eigen te maken. Maar om er echt vertrouwd mee te raken en om de betekenis ervan te verstaan, ja, dat is nog andere koek natuurlijk.⟨/p> ⟨p>Want meestal is het zo dat als je alleen maar een gedeelte leest — afgezien van het feit dat je dan net gegeten hebt en een beetje soezerig bent — dan bevind je je meestal niet in de fase dat je op je scherpst bent, zeg maar. Ja, dat is één ding. Maar bovendien, als je het alleen maar leest, dan ontgaan je heel veel dingen. Zeker als je het dan ook alleen maar hoort en niet eens meeleest.⟨/p> ⟨p>Wij hadden thuis nog de gewoonte dat we allemaal een Bijbel kregen en dan moesten we ook allemaal een passagetje lezen. "En dan jij nu André, jij nu Mieke," zodat je ook voortdurend bij de les bleef. Ja, dat is de didactiek waar mijn ouders mij en ons mee groot hebben gebracht. En ik moet u zeggen, ik zeg niet dat ik dat allemaal zo naar waarde heb weten te schatten toen ik jong was, maar achteraf zeg ik: het is geweldig. Het is heel goed om je op die wijze de dingen eigen te maken. Laten we even nog terugblikken op wat we hebben gezien in Lucas 3.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="185" title="Speel af vanaf 03:05">▶ 03:05⟨/button> ⟨span>Terugblik op Lukas 3: Johannes de Doper en de Doop van Jezus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We hebben ons daar nu al een paar keer mee beziggehouden: de eerste twintig verzen, over het optreden en de introductie van Johannes de Doper. In het eerste vers wordt heel uitgebreid ingegaan op de context waarin dat plaatsvond. Het was het vijftiende jaar van de regering van keizer Tiberius, toen Pontius Pilatus stadhouder was... Er worden een heleboel van dat soort details genoemd die ons nauwkeurige informatie verschaffen over het tijdstip waarop het optreden van Johannes aanving.⟨/p> ⟨p>Verder wordt er natuurlijk nog veel gezegd over Johannes, wiens beroep en eigenlijke functie er ook altijd stevig bij worden genoemd. Hij was de doper. Je hebt de timmerman, je hebt de goudsmid – die heb je tegenwoordig ook niet meer zoveel – de computerprogrammeur, en je hebt de doper. Daar stond hij om bekend, daar was hij er één van. Hij was ook de eerste die dat zo deed: doper, dé doper.⟨/p> ⟨p>Afijn, dat is wat beschreven staat in de eerste twintig verzen. Dan volgt, vrij kort in vergelijking met de andere evangeliën – in alle vier de evangeliën wordt de doop van de Heere Jezus beschreven – in de verzen 21 en 22 de doop van Jezus door zijn neef Johannes. Er is die wonderlijke introductie waarbij de hemel zich opende, een duif op Jezus neerdaalde en die stem uit de hemel klonk: "Deze is mijn Zoon."⟨/p> ⟨p>Dat was feitelijk het begin van het optreden van de Heere Jezus, en dat was het laatste wat we de vorige keer hebben gezien en besproken. En dan volgt in mijn Bijbel het kopje 'Geslachtsregister'. Dat loopt van vers 23 tot vers 38, en dat hoop ik vanavond in zijn totaliteit te bespreken. Vergis je niet, dat is een enorme tijdspanne; we maken hiermee een reis door de tijd van ongeveer 4000 jaar.⟨/p> ⟨p>Het zal duidelijk zijn dat we een heleboel voor kennisgeving aan moeten nemen. We gaan niet elk van die 77 namen die daarin vermeld worden onderzoeken, want dat zou te veel zijn. Maar goed, laten we eens beginnen bij het begin.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="363" title="Speel af vanaf 06:03">▶ 06:03⟨/button> ⟨span>Jezus Was Ongeveer Dertig Jaar: Leeftijden en Chronologie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En Hij, Jezus – want daarover ging het nog in het voorgaande – was, toen Hij begon aan Zijn openbare optreden bij Zijn doop, ongeveer dertig jaren. Wat in de Bijbel trouwens meestal ook gewoon betekent: in Zijn dertigste jaar. Dat is even verwarrend, want wij rekenen meestal door te zeggen: "Ik ben 58". Wij zeggen meestal niet: "Ik ben in mijn 59e levensjaar". Dat maakt me gevoelsmatig sowieso een jaar ouder, dus dat is ook niet handig als je er een beetje jong uit wilt zien. Hoewel, als je er jong uit wilt zien, moet je juist zeggen: "Ik ben 59", want dan zeggen mensen: "Goh joh, je lijkt wel 58". Dus ja, zo kun je het ook benaderen, maar dat is één ding.⟨/p> ⟨p>Het is trouwens opmerkelijk, die leeftijd, voordat ik daar nog even op doorga. Want het is namelijk dezelfde leeftijd die ook vermeld wordt van Jozef toen hij uit de gevangenis kwam en eigenlijk ook zijn publieke leven begon; in Genesis 41 lees je dat. En het was ook de leeftijd dat David begon met zijn publieke optreden. Hij werd vanaf dat moment koning, veertig jaar lang. En hoe oud is hij dus geworden? Jawel, zeventig jaar. Dus zowel van Jozef als van David lees je dat zij hun eigenlijke optreden aanvingen op hun dertigste. En het zal natuurlijk ook niet verbazen dat beiden, Jozef en David – zij zijn niet de enige, maar het zijn wel hele markante namen als het gaat om typen van Hem die zou komen – van de Heer Jezus.⟨/p> ⟨p>Er is trouwens nog iets, en dat is dat het priesterschap ook begon bij het dertigste levensjaar. Dat wordt vermeld in Numeri 4, van dertig tot vijftig. Ja, dat waren nog eens een keer leeftijden om met pensioen te gaan, hè? Daar kom je tegenwoordig niet verder mee. Maar goed, van dertig tot vijftig was de tijd dat men priester was; ik meen tenminste dat het op die wijze beschreven staat. In ieder geval op dertigjarige leeftijd vind ik dat opvallend.⟨/p> ⟨p>Dan nog iets: er staat "ongeveer" of "omtrent" dertig jaren. Ik denk dat dit eigenlijk betekent dat Hij dus niet precies dertig jaren was. Ik zal straks ook even een tijdlijn geven waaruit blijkt dat Hij volgens mij bijna dertig was. Dat zou strikt genomen ook kunnen betekenen dat Hij meer dan dertig was, maar "ongeveer dertig jaar" betekent eigenlijk dat Hij geen dertig was, maar dat Hij het ongeveer was. Dat geeft dus een marge van 29 of 31, zoiets. Ik denk eerlijk gezegd dat Hij bijna in Zijn dertigste levensjaar was. Volgens mij hebben we het daar de vorige keer al even over gehad, of het in ieder geval aangestipt. Dan moet ik er nog bij zeggen – en ik zal straks ook duidelijk maken waarom ik dat denk – Hij was bijna in Zijn dertigste jaar, maar dat betekent dus dat Hij eigenlijk in Zijn negenentwintigste jaar was. Toch? Maar als je dat zo zegt, dan was Hij dus, zoals wij dat zouden zeggen, nog 28 jaar oud. Ja, ik denk eerlijk gezegd dat dat het geval is.⟨/p> ⟨p>Ik zal dat laten zien aan de hand van een korte tabel. We hebben het er al eerder over gehad. Het is heel slecht te lezen zeker, hè? Maar goed, ik wil eventjes een overzicht geven. Ik heb hier even een tabel gemaakt van 34 jaren, nee eigenlijk nog meer, maar in ieder geval zo'n reeks. Om dat op deze manier te vermelden heb ik het maar even zo gedaan. We hebben het erover gehad dat de Heer Jezus op 10 Nisan is geboren, en dat moet in -3 geweest zijn. In het jaar 3 voor Christus dus. Ik noem het maar even Anno Domini, dat wil zeggen: in onze gewone tijdrekening. Het klinkt heel vreemd natuurlijk dat Jezus in 3 voor Christus is geboren, maar ja, dat komt omdat onze tijdrekening niet helemaal nauwkeurig is. Ik zeg dit overigens voor zover ik dit weet en kan invullen; ik geef het door voor wat het waard is.⟨/p> ⟨p>Maar goed, die datum trouwens, dat lijkt mij wel een echt Bijbels gegeven. Maar ga even met me mee: dat moet dan in -3 geweest zijn. Een of twee jaar later is Herodes de Grote overleden. Dat was dus ook in de tijd dat de magiërs uit het oosten op bezoek waren en daarna. Maar goed, nu gaan we eventjes een stap in de tijd maken. Want we weten ook dat de Heer Jezus als twaalfjarige jongen in de tempel was. Dat was trouwens ook zo dat ze op reis gingen juist op Zijn verjaardag; dat hebben we ook gezien. Dat moet dan in het jaar 10 geweest zijn van onze jaartelling.⟨/p> ⟨p>Nu komen we op een vast gegeven, en dat is dat Tiberius co-regent wordt. Zijn regering vangt feitelijk aan – hij werd toen nog geen keizer, maar co-regent – in het jaar 12. Ik zeg dat als een vast gegeven, niet zozeer vanuit de Bijbel als wel gewoon vanuit de geschiedenis. Kijk, we lazen in Lukas 3: "In het vijftiende jaar van de regering van keizer Tiberius". Oké, dan moet je terugrekenen. We worden dus geacht te weten wanneer keizer Tiberius regeerde. Nou, in het vijftiende jaar van zijn regering begon het publieke optreden van Johannes dan. En dat betekent dus dat je geacht wordt dat te weten. Bovendien is dat helemaal geen speculatief gegeven; dat was in onze tijdrekening beschreven in het jaar 12. Toen werd Tiberius co-regent en je kunt dat gewoon in alle handboeken en encyclopedieën terugvinden. Er is trouwens heel veel bekend over de regeringsperiode van de keizers, dus daar valt helemaal niet mee te sjoemelen.⟨/p> ⟨p>In dit geval is er nog één probleempje, en dat is dat hij drie jaar later pas keizer werd. Dat is waar. Dus ja, als er dan gezegd wordt "in het vijftiende jaar van zijn regering", vanaf wanneer rekenen we dan? Vanaf het moment dat hij keizer was of vanaf het moment dat hij al ging regeren? Ik denk dus het laatste. Dat komt omdat je met een aantal dingen rekening moet houden, maar dit is zo'n vast gegeven. In dat jaar, in het jaar 12, werd Tiberius co-regent en zoals gezegd: twee jaar later werd hij keizer. Nou, dat betekent dat als hij in het jaar 12 co-regent wordt, dan is het vijftiende jaar van keizer Tiberius – en dat was het jaar dat Johannes' optreden begon – het jaar 26. Toch? Reken maar gewoon door en dan kom je gewoon uit in het jaar 26.⟨/p> ⟨p>En in dat jaar, in het najaar daarvan, is Jezus gedoopt, bijna in Zijn dertigste levensjaar. Dat moet dus in het jaar 26 geweest zijn van onze jaartelling. En als je eenmaal dit gegeven hebt, dan kun je dus ook terugrekenen. Dan moet Hij dus in -3 zijn geboren. Als Hij in het jaar 26 bijna in Zijn dertigste levensjaar was, dan moet Hij in -3 geboren zijn; dat kan niet anders. En dat betekent ook dat je dan vervolgens door kunt rekenen. Want toen was Hij bijna in Zijn dertigste levensjaar, dat was in het najaar van 26.⟨/p> ⟨p>Dan krijg je in het jaar 27 het eerste Pascha dat Hij gevierd heeft, wat allemaal in de Bijbel beschreven wordt. Het tweede Pascha uiteraard een jaar later, dat moet in het jaar 28 geweest zijn. Het derde Pascha, dat beschreven wordt in Johannes 6 bijvoorbeeld, dat is in het jaar 29 geweest. En het laatste Pascha, dat moet dus in het jaar 30 geweest zijn; dat was het vierde Pascha dat in de evangeliën beschreven wordt. Nou, en dat is tevens ook het Pascha waarin Hij stierf en opstond uit de doden, om niet te vergeten. En hier was Hij dus 33 jaar oud, en dat moet in het jaar 30 dan geweest zijn.⟨/p> ⟨p>Dat komt om nog een reden heel erg goed uit, in die zin gewoon in de wijze waarop de Bijbel de gegevens aanlevert: dat is dat we dan precies veertig jaar later – een generatie later – de verwoesting van de stad Jeruzalem hebben, namelijk in het jaar 70. Ook dat is zo'n vast historisch jaar wat absoluut gewoon algemeen erkend is. Dat is het jaar. En in feite gaat de tekst er ook van uit dat we die jaartallen min of meer kennen. Want waarom zou Lukas anders schrijven: "in het vijftiende jaar van keizer Tiberius"?⟨/p> ⟨p>Dat betekent namelijk dat we geacht worden dat te weten: wanneer Tiberius regeerde. Het ligt natuurlijk een eind in de tijd achter ons, maar niettemin is het allemaal opgetekend in de annalen van de geschiedenis en daar bestaat ook geen twijfel over. Zodat we die dingen allemaal kunnen neerzetten in zo'n tijdtabel.⟨/p> ⟨p>Ik zou graag nog verder willen gaan in de tijd, maar dat zou te ver voeren. Want dan krijg je nog weer drieënhalf jaar later – dat is ook in het najaar geweest van het jaar 33 – dat Stefanus werd gestenigd. En dan krijg je vervolgens het jaar 4000 dat dan aanvangt; het jaar 4000, gerekend vanaf Adam. Dat zijn allemaal van die chronologie-dingetjes, maar het is wel heel boeiend. Dat betekent dus dat bij het optreden van de Heere Jezus bijna vier millennia voorbij waren sinds Adam.⟨/p> ⟨p>Ik heb bij een andere gelegenheid eens een keer heel uitgebreid, een seizoen lang, die hele tijdtabel gevolgd. En dat is zo enorm fascinerend. Als er iets is wat je bevestigt in de Bijbelse waarheid als echt door en door historisch, maar wat je ook bepaalt bij goddelijk ontwerp, dan is het dat wel. Ik heb vele anderen gehoord die die studies hebben gevolgd, gelezen of beluisterd en die zeggen: "Wat is het adembenemend." Het design van de Schrift is zo, dat kan alleen maar God zijn die dat op die wijze zo ontwerpt en bepaalt.⟨/p> ⟨p>Het is precies wat je van God ook mag verwachten. Zoals Hij in de hele natuur alles ontwerpt en daar planmatigheid en regelmaat in aanbrengt, zo is dat ook in de chronologie van de Schrift. Maar goed, dit zeg ik even omdat we ons bezighouden met Lucas 3 vers 23, waar gewoon staat: "Jezus was, toen Hij begon, ongeveer dertig jaar." Als je dat in onze tijdrekening neerzet, moet dat in het najaar van het jaar 26 geweest zijn.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1180" title="Speel af vanaf 19:40">▶ 19:40⟨/button> ⟨span>Nomi: Jezus als de Gewettigde Zoon van Jozef⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan verder. Hij was een zoon, gewettigd van Jozef. In de Statenvertaling en de NBG-vertaling staat er: 'naar men meende'. Ik begrijp natuurlijk wel wat men daarmee bedoelt, want Hij was in de biologische zin van het woord niet echt een zoon van Jozef. Maar het is niet zozeer 'naar men meende', maar 'gewettigd'.⟨/p> ⟨p>Er staat namelijk in het Grieks — ik heb er eventjes een plaatje van gemaakt — dit Griekse woord en daar staat inderdaad het woordje nomi. U ziet het hier ook: nomi. Dat heeft met ons woord nomos te maken, wat 'wet' betekent. Denk maar aan woorden als economie; dat soort begrippen. In ieder geval is het idee niet zozeer dat men meende dat Hij een zoon was. Nee, Hij was gewoon wettig gezien de zoon van Jozef. En moeilijker is het niet.⟨/p> ⟨p>Nou, en dat is feitelijk de inleiding op het geslachtsregister. Want hier wordt gezegd wie Jezus is en op welke leeftijd Hij Zijn publieke optreden aanving. Naar de wet gesproken was Hij een zoon van Jozef. Hoewel we inmiddels vanuit het Lucas-evangelie natuurlijk donders goed weten dat het allemaal anders was; namelijk dat Hij helemaal niet via tussenkomst van Jozef ter wereld is gekomen, want Hij is de Zoon van God. Maar niettemin, naar de wet gesproken was Hij een zoon van Jozef.⟨/p> ⟨p>Nu komen we op een aantal dingen waar ik u echt uitgebreid over zou kunnen spreken. Dat wil ik niet doen, ik wil het gewoon wat eenvoudig houden, maar er zijn een paar kwesties die echt — op z'n Engels zou je zeggen — huge zijn. Ze zijn groots als het gaat over wat Lucas hier zegt over de geslachtsregisters. Er zijn een tweetal kwesties met name die enorm de aandacht trekken en die nogal problematisch zijn.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1331" title="Speel af vanaf 22:11">▶ 22:11⟨/button> ⟨span>De Eerste Grote Kwestie: het Verschil Tussen Matthéüs en Lukas⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En de eerste, en misschien wel de grootste kwestie, is dit gegeven: Jozef is hier de wettige vader, maar er staat: "van Eli". Jozef, van Eli. Als je dit gewoon leest in de NBG-vertaling of in de Statenvertaling, dan zie je dat in het hele register iedere keer "de zoon van" wordt herhaald. Er staat dan: Jozef, de zoon van Eli, de zoon van Mattat, de zoon van Levi, de zoon van Melchi. Er staat iedere keer "de zoon van". Ik moet erbij zeggen dat u in de Statenvertaling eigenlijk wordt gewaarschuwd, want daar worden de woorden "de zoon van" in lightface of cursief weergegeven. Daarmee geeft men aan dat die woorden in de grondtekst niet staan. Omwille van de duidelijkheid hebben de vertalers het voor de Nederlandse lezer toegevoegd, maar men waarschuwt feitelijk door die opmaak dat het er oorspronkelijk niet staat. Dat is heel netjes, want dan word je erbij bepaald: "O wacht even, hier moet ik even opletten." In de grondtekst staat het er eigenlijk veel simpeler; het is één grote lange reeks van namen en het enige wat er iedere keer staat, is "van". Van die, van die, van die.⟨/p> ⟨p>Daarbij moet ik nog iets zeggen: dit is feitelijk niet zozeer een geslachtsregister in de zin van een stamboom. Bij een stamboom begin je in de oudheid bij de stam en ga je vervolgens verder met wat er allemaal uit die stam voortkomt. Dat is dit niet. Hier begin je juist bij het 'nu', in dit geval bij Jezus, en dan ga je vervolgens terugrekenen tot je uiteindelijk uitkomt bij Adam. Dat zul je ook zien: Lukas komt uiteindelijk uit bij Adam, omdat hij terugrekent in de tijd. Dat is dus niet een eigenlijke stamboom. Ik ben zelf niet zo'n genealoog die zich daar beroepsmatig of uit interesse intensief mee bezighoudt — ik had een paar familieleden die daar naam mee hebben gemaakt en jaren van hun leven in allerlei centra en archieven doorbrachten. Tegenwoordig gaat dat allemaal veel makkelijker via internet, maar destijds zat je in die grote archieven. Ze hebben in Aalsmeer, waar mijn roots liggen, destijds hele boeken gepubliceerd over Aalsmeerse families, zoals u dat hier in Katwijk ook hebt. In dat verband spreekt men geloof ik van een kwartierstaat.⟨/p> ⟨p>Als ik bijvoorbeeld een kwartierstaat voor mijzelf maak, dan zeg ik: ik heb twee ouders, een vader en een moeder. Ik heb twee ouders, maar ik heb vier grootouders, acht overgrootouders, zestien bedovergrootouders en zo gaat dat iedere keer door met verdubbelen: tweeëndertig, enzovoort. Dat is een heel eigenaardig fenomeen, maar in ieder geval ga je daarbij dus terug in de tijd. Dat is wat Lukas doet: hij gaat terug in de tijd. En dat is een belangrijk punt. Er staat dus niet dat Lukas spreekt over "de zoon van". Als je in de Bijbel spreekt over zoonschap, dan gaat het namelijk altijd over erfrecht. "De zoon van" betekent per definitie "de erfgenaam". Dat hoeft helemaal niet te betekenen dat je daadwerkelijk een biologische nakomeling bent; je bent de erfgenaam. Een zoon is een erfgenaam, zo zegt Paulus het ook: "Zijn wij zonen, dan zijn wij ook erfgenamen." Die begrippen zijn zelfs min of meer onderling uitwisselbaar.⟨/p> ⟨p>Men zegt vaak dat we twee geslachtsregisters van de Heer Jezus hebben: één in Lukas 3 en één in Matthéüs 1. Het Nieuwe Testament begint met een geslachtsregister, maar dat is een heel ander verhaal. Matthéüs begint namelijk bij Abraham en gaat dan chronologisch door de tijd tot hij bij Jezus Christus uitkomt. Dat is echt een stamboom die een tijdspanne van ongeveer 2000 jaar beslaat, waarbij hij ook nog eens een heel specifieke structuur volgt van drie keer veertien geslachten. Dat is een verhaal apart en we hebben het nu niet over Matthéüs, maar ik wil wel even het verschil laten zien. Matthéüs toont echt een stamboom en hij gaat chronologisch te werk: hij begint bij het begin, via Abraham en David, en komt zo uit bij Jezus Christus. Dan gaat het ook werkelijk om een erfenis. Ik denk dat dat een heel belangrijk verschil is met het register van Lukas. Lukas spreekt niet over zoonschap; hij zegt gewoon dat de één van de ander kwam. Dan gaat het ook over de lijfelijke voortplanting.⟨/p> ⟨p>Bij Matthéüs gaat het eigenlijk over een register van troonpretendenten. Het is een register van mensen die — in ieder geval vanaf David gerekend — aanspraak konden maken op de troon: David, Salomo, enzovoort. Dat hoeft dan helemaal niet eens een lijfelijke nakomelingschap te zijn, wat ik straks ook zal laten zien. In dit verband rijst ook de vraag: van wie was Jozef er één? Dat is natuurlijk ook een bekende titel voor een roddelrubriek: "Wie was de echte vader?" Maar dit is ook hier de kwestie: wie was nou de vader van Jozef? Als je Lukas 3 leest, staat er gewoon: "Jozef van Eli". Er wordt daar dus niet over "de zoon van" gesproken, want dan zou je nog kunnen zeggen dat het over erfrecht gaat. Nee, hij was gewoon Jozef, van Eli. Ik denk dus inderdaad dat Jozef de lijfelijke zoon was van Eli.⟨/p> ⟨p>Maar nu komt het, want u zou mij de vraag kunnen stellen: "André, waarom zit je nou zo moeilijk te doen?" Nou, dat zal ik u vertellen. Er staat namelijk in Matthéüs 1 vers 16: "Jakob verwekte Jozef, de man van Maria, uit wie Jezus geboren is, die Christus genoemd wordt." Eli of Jakob? Bijbelcritici die niet verder kijken dan hun neus lang is — want zo is het echt — zeggen dat dit een tegenstrijdigheid is. Lukas zegt immers dat Eli (of Heli) de vader was van Jozef, terwijl Matthéüs zegt dat Jakob dat was. Dat kan niet, zo redeneren zij. Nu zijn er nogal wat verschillende theorieën hierover, dus ik zou zeggen: luister ook gewoon kritisch naar mij. Dat moet je altijd doen. Ik kan overigens op alle kwesties die hiermee verwant zijn nu niet diep ingaan, maar ik wil wel een paar aantekeningen maken.⟨/p> ⟨p>De eerste is deze: als hier staat dat Jakob Jozef "verwekte" (in de Statenvertaling staat "Jakob gewon Jozef"), dan staat daar in het Grieks het woordje ⟨em>gennao⟨/em>. We herkennen daarin meteen ons woord "genereren". Ik denk dat het veel beter is om te zeggen: "Jakob genereerde Jozef", omdat het begrip genereren veel breder is dan verwekken. Verwekken is echt iets wat verband houdt met de voortplanting waarbij we meteen denken aan het aandeel van de vader, van de man. Maar in de Bijbel blijkt dat woordje ⟨em>gennao⟨/em> ook wel degelijk betrokken te zijn op het aandeel van de vrouw. Ook de vrouw "genereert", dat wil zeggen: zij brengt voort. Dan zie je dat het woord "verwekken" daarom niet helemaal juist is, want bij ons is verwekken een begrip dat echt gekoppeld is aan dat wat de man aan de voortplanting bijdraagt.⟨/p> ⟨p>Dat is niet zo heel erg veel, maar niettemin essentieel. In de Bijbel is dat anders: genereren heeft te maken met voortbrengen. Maar het is feitelijk nog breder, want het is niet eens een begrip dat per definitie verband houdt met voortplanting. Niet noodzakelijk; dat kán wel, het begrip is breed genoeg om dat ook in te sluiten en het kan zelfs de hoofdbetekenis zijn, maar het is daartoe niet beperkt. Genereren wil ons gewoon zeggen: je brengt iets voort.⟨/p> ⟨p>Als je dat register in Matteüs bekijkt – dat is nu niet het onderwerp, maar toch – dan staat er bijvoorbeeld van Jechonja dat hij Sealthiël gewon of genereerde. Maar Jechonja, ik kom daar straks op terug, die was kinderloos. En dan heb je een probleem, tenzij je begrijpt dat het begrip genereren helemaal niet per se te maken heeft met voortplanting, maar met het voortbrengen van een erfgenaam.⟨/p> ⟨p>Het gaat om het voortbrengen van. Dat is het onderwerp in Matteüs. In Matteüs gaat het erom dat iemand de ander voortbrengt, genereert. Het idee daarbij is: een erfgenaam verkrijgen. Hoe dat gaat? Ik denk dat Jakob een erfgenaam kreeg. Hij bracht een erfgenaam voort of hij genereerde een erfgenaam. Je zou kunnen vragen: hoe dan? Wel, ik denk gewoon via Maria. Ik denk dat Jakob de vader was van Maria. Hoe werd Jozef dan de erfgenaam? Gewoon via Maria, doordat hij de man werd van Maria. Jakob was dus feitelijk de schoonvader.⟨/p> ⟨p>Kijk, als wij spreken over vaderschap, dan is dat bij ons niet eens strikt genomen een biologische zaak. Denk aan schoonvader of schoonmoeder. Ik moet nu uitkijken natuurlijk, want ze zit hier. Maar dat is de wettige vader. Trouwens, je schoonmoeder kun je ook gewoon moeder noemen; dat doe ik ook. Dan heb je twee moeders en twee vaders. Dat is een wettige relatie. In ieder geval verkreeg Jakob Jozef als erfgenaam. In Matteüs gaat het over de wettige lijn. Jozef werd de wettige erfgenaam van Jakob, gewoon door zijn huwelijk met Maria. Vandaar ook dat hij er zo bij genoemd wordt: "de man van Maria". Zo werd hij via die weg de vader – eigenlijk de schoonvader – en daarmee de erflater van Jozef.⟨/p> ⟨p>Als je dat realiseert, dan begrijp je ook waarom dat helemaal geen tegenstrijdigheid is. Matteüs heeft het over de wettige lijn en Lucas heeft het over de biologische lijn. Of nog anders gezegd: Matteüs is eigenlijk het register van Maria en Lucas is het register van Jozef. Kijk, dan krijg je dus: Jozef was van Eli. Niet "de zoon van"; het gaat hier niet om een erfgenaamschap. Nee, Jozef was van Eli. Matteüs heeft het over de wettige lijn, over de wijze waarop de rechten op de troon werden vergeven. Jakob was eigenlijk de troonpretendent. Inmiddels was de dynastie allang niet meer werkzaam, maar Jakob gaf het erfrecht vervolgens over aan Jozef. Hoe? Via het huwelijk met Maria. Zo heb je dus twee verschillende wijzen van rekenen: de ene is biologisch, de andere is de wettige lijn.⟨/p> ⟨p>Ik denk dat Lucas het helemaal niet heeft over "de zoon van". Dat bedenk ik niet, dat weet ik, want dat staat er namelijk helemaal niet. Daarom is die toevoeging "de zoon van" heel misleidend. Het gaat over een hele directe lijn, terwijl Matteüs het heeft over de wettige lijn, over de troon. Dan begrijp je ook waarom Matteüs begint bij de grote stamvaders, bij Abraham en bij David, en laat zien hoe de rechten op de troon van de ene generatie overgingen op de andere. Lucas heeft het daar niet over; Lucas spreekt niet over erfrecht. Vandaar ook dat hij begint bij Jezus en de lijn helemaal terugvoert in de tijd, tot bij de eerste mens: Adam.⟨/p> ⟨p>Ik geef toe dat ik nu misschien voor de meesten al meer heb gezegd dan u zich daar ooit mee heeft beziggehouden. Maar ik kan u verklappen: het is heel kort, wat ik nu allemaal vertel, want er is nog veel meer over te doen. Er zitten haken en ogen aan, maar laten we het niet moeilijker maken dan nodig. Onthoud in ieder geval dit. Vind je het al lastig, Gini? Ja, want dan is hij toch de zoon van Eli? Ja, Jozef is de lijfelijke zoon van Eli, absoluut. En hij is de schoonzoon van Jakob. Ja. Hè? Niet? Je snapt er helemaal niks van? Dan heb ik iets niet goed gedaan. Het was een erfgenaam-zoon. Hè? Het was een erfgenaam-zoon.⟨/p> ⟨p>Ik probeer uit te leggen waarom in het ene Bijbelboek staat "Jozef van Eli" en in het andere geval "Jozef van Jakob". Het ene is de wettige lijn. Net zo goed als je zegt: "André Piet is de zoon van Jan, en hij is ook de zoon van André." De één is de biologische lijn, de ander is mijn schoonvader in dit geval, mijn overleden schoonvader. Snap je? Hoe kon Jozef de rechten krijgen op de troon? Wel, doordat hij trouwde met Maria, die inderdaad in de familie van de koninklijke lijn zat. Op die wijze kreeg Jakob deel aan de familie en aan de familie-erfenis. En sterker nog: juist omdat hij de man was – neem me niet kwalijk – was hij daardoor de eigenlijke erfgenaam.⟨/p> ⟨p>Ik denk dat het probleem met name zit in dat "verwekken". Bij "verwekken" denk je dat Jakob Jozef verwekte en dat Jakob dus wel de biologische vader moet zijn. Maar houd hem even vast: dat verwekken is echt "genereren", voortbrengen, en dat heeft een veel bredere betekenis dan bij ons. Daarom heb ik ook die kritiek op het woord verwekken, want dan denken wij meteen aan voortplanting, terwijl dat niet per se de gedachte is.⟨/p> ⟨p>Goed, we gaan weer even terug naar Lucas, want ik moest even die dwarsverbinding maken met dat andere register. Je loopt daar geheid tegenaan als je het hebt over het geslachtsregister van de Heer Jezus en de moeite die daarmee is. Het blijkt, als je over deze dingen spreekt, dat het niet eens zo 1, 2, 3 te pakken is. Men zal altijd zeggen dat de Bijbel zichzelf tegenspreekt, want de één zegt dat Jakob de vader van Jozef was, en als je Lucas leest, dan was Jozef van Eli. Hoe kan dat nou? Dat kan heel goed, alleen heeft het enige uitleg nodig. En als ik u nog niet helemaal te pakken heb: ik beloof het vanavond nog op internet te zetten, dan luistert u het nog een keer terug. Jozef was dus van Eli; dat is gewoon de lijfelijke afkomst.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2573" title="Speel af vanaf 42:53">▶ 42:53⟨/button> ⟨span>De Intertestamentaire Periode en de Griekse Spelling van Namen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan komen we een heleboel namen tegen die Lukas opsomt en die we geen van allen terugvinden in de Tenach, in ons Oude Testament. De reden daarvoor is heel logisch: het is de — sorry dat ik weer een moeilijk woord gebruik — intertestamentaire periode. Wat bedoelt men daarmee? Dat is de periode tussen het Oude Testament en het Nieuwe Testament. De laatste boeken van het Oude Testament zijn ongeveer vijf eeuwen voor de geboorte van de heer Jezus afgesloten. Dan krijg je een hele periode waarin er in de Bijbel niets wordt vermeld, en dan pas rond de geboorte van de heer Jezus begint het tijdvak van het Nieuwe Testament. Die periode daartussen noemt men intertestamentair, dat wil zeggen: tussen de beide testamenten in.⟨/p> ⟨p>Welke generaties dat zijn geweest, vind je niet in de Bijbel terug. Lukas weet dat echter wel. Het is gewoon allemaal keurig bijgehouden, zoals wij dat trouwens ook doen met onze generaties. Als je een beetje moeite doet, kun je zomaar vijfhonderd jaar terug in de tijd. Dat lukt niet iedereen even makkelijk, maar in de archieven staat het, zeker als dat van belang is voor je erfrecht of je bloedlijn als je van hoge komaf bent. Dan is de familielijn belangrijk; als je van adel bent, is het van belang om te weten hoe die lijn loopt. Als je dat niet bent, boeit het natuurlijk minder.⟨/p> ⟨p>Ik heb ooit eens een verhaal gehoord van iemand die verschrikkelijk zat op te scheppen over zijn afkomst en zijn adeldom. Toen sprak hij een bijbelvaste broeder die zei: "We stammen allemaal af van een ontslagen tuinman en van een dronken schepenkapitein." Hij bedoelde Adam, die de hof uitgestuurd werd, en Noach, die inderdaad dronken werd na de zondvloed. Dus als je heel gewichtig doet over je afkomst, bedenk dan dat we er allemaal van afstammen; we stammen ook allemaal af van Noach. Dan ga je meteen een toontje lager zingen.⟨/p> ⟨p>Maar goed, zoals ik al eens eerder heb gezegd: ik geloof dat zowel Jozef als Maria beiden afstammen van David. We hebben daar nog gesprekken over gehad, dat weet je nog wel. Ik geloof dat zij beiden afstammen van David, alleen via verschillende lijnen. Uiteindelijk komen die lijnen ook bij elkaar; dat zie je bij Matthéüs. Uiteindelijk kom je bij David terecht, zowel via de lijn van Maria als via Jozef. Alleen was de een een afstammeling van Natan en de andere van Zalem. Dan krijg je twee verschillende lijnen.⟨/p> ⟨p>We hebben het hier dus over de vader van Jozef. Dat was Mattat, een dienstvader — ik bedoel zijn lijfelijke vader, zijn echte vader. Dan gaan we naar Levi, van Melchi, van Jannai en van Jozef. Hé, weer een Jozef! Maar dat is ook niet zo gek natuurlijk, want zo gaat dat in families. Deze namen vind je dus allemaal niet terug in de Tenach. Dan krijg je Mattias, van Amos, van Naüm, van Hesli en van Naggai. Ook hier zeg ik weer: ik heb het gewoon gekopieerd en gezegd. Ook deze namen vinden we niet terug in de Tenach; het is de zogenaamde intertestamentaire periode. Honderden jaren dus.⟨/p> ⟨p>En dan gaan we van Maät naar Mattias, Semeïn, Josek en Joda. Is dat interessant om voor te lezen? Helemaal niet, maar daar gaat het ook niet om. Het gaat om een register, dat is het. Die lijn wordt hier gevolgd en Lukas heeft hier — we weten dat, want dat zegt hij ook aan het begin — zeer nauwkeurig kennis genomen van de dingen en van de hele historie. Vandaar ook dat hij zo buitengewoon precies is in het beschrijven van de namen, het tijdstip en dergelijke. Hij heeft toegang gekregen tot het familiearchief en heeft dit allemaal opgetekend. Dat verzin je niet.⟨/p> ⟨p>Deze hele periode van Maät... ik zei al, we slaan een heleboel generaties gewoon over en nemen het voor kennisgeving aan. Maät, van wie was die er een? Nou, van Mattias. Van wie was die er een? Van Semeïn, enzovoort. En dat was er eentje van Josek en dat was er eentje van Joda — Yoda. En dan van Joanan. Ik moet er trouwens nog iets bij zeggen, want er zitten wel wat haken en ogen aan die namen. Het zijn allemaal Hebreeuwse namen, maar vanuit het Hebreeuws zijn ze overgezet in het Grieks. En dan gebeuren er allerlei dingen. Dat is altijd zo als je een naam overzet in een andere taal. Moet je maar eens opletten als een Amerikaan Nederlandse namen gaat uitspreken; dan krijg je hele vreemde uitspraken. En als hij dat dan ook nog eens gaat optekenen, dan krijg je andere namen. Dat is ook de reden dat bijvoorbeeld rooms-katholieken niet spreken over Noach, maar over Noé. Dat is puur een spellingskwestie, omdat dat te maken heeft met de overzetting vanuit het Grieks naar het Latijn.⟨/p> ⟨p>Wat we hier dus zien: het zijn Hebreeuwse namen, maar ze zijn in het Grieks overgezet. Lukas schrijft in het Grieks en volgt dus die spelling. Dat is soms lastig, want als je het vergelijkt met de namen zoals we die in het Oude Testament tegenkomen, dan zeg je: "Hé, maar dat is een andere naam." Nee, het zijn dezelfde namen, alleen ze klinken wat anders. Dat heb je bijvoorbeeld ook met de 'g' en de 'h', letters die wegvallen. Ik zag hier een voorbeeld: Metusalach bijvoorbeeld, terwijl de ander Metusala zegt. Of Henoch, wat dan Hanoch wordt, of Nagor versus Nahor. Van dat soort spellingskwesties wemelt het in deze lijst van 77 namen. Dat is ook een beetje een drempel om je deze dingen eigen te maken.⟨/p> ⟨p>Inmiddels zijn we in vers 27 bij Joanan en dan Resa. Dat is de laatste in die reeks van wie we geen corresponderende Bijbelse bronnen hebben. Dat is de laatste in die intertestamentaire periode. Ik heb ze hier op de lijst; ziet u de kleuren? Dit is de hele lijst die Lukas ons levert: 77 namen. Al deze namen in het rood, van Eli tot aan Resa toe, vinden we niet terug in de Schrift. Lukas levert ze uit de familiearchieven van Jozef. Dat is het zo ongeveer, want we kunnen dat niet verder natrekken. Verderop weer wel, althans niet alles. Nu krijg je nog iets. Laat ik alleen de naam noemen als opstapje naar de rest, en dan gaan we pauze houden. Als opstapje naar de rest: dan krijg je Resa en daar staat er⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3138" title="Speel af vanaf 52:18">▶ 52:18⟨/button> ⟨span>De Tweede Grote Kwestie: Zerubbabel en de Vader van Sealthiël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Van wie was hij er een? Van Zerubbabel. Dat is meteen weer Bijbels; dan hebben we weer grond onder de voeten, want die kennen we. Zerubbabel – eigenlijk betekent zijn naam ‘zaad van Babel’. Het betekent dus gewoon een nakomeling die geboren is in Babel. Dat was een leidend figuur, want na de Babylonische ballingschap keerde een deel van het volk weer terug naar Jeruzalem. Heel Jeruzalem lag helemaal plat; de tempel lag in puin en er was niets van overgebleven. In de dagen van Kores keerde men weer terug. In Ezra 3 vers 8 staat: "In het tweede jaar na hun aankomst bij het huis van God te Jeruzalem..." Nou ja, dat huis lag helemaal in puin, maar men arriveerde daar. "In de tweede maand begonnen Zerubbabel, de zoon van Sealthiël..." Hé, die zien we hier dus ook: Sealthiël. "...en Jesua en allen die uit de gevangenschap naar Jeruzalem gekomen waren, om toezicht te houden op het werk aan het huis van de HEERE."⟨/p> ⟨p>Zerubbabel wordt in Ezra en Nehemia vaak de aanvoerder genoemd, maar feitelijk was hij ook iemand uit het Davidische huis, zoals we straks zullen zien. Hij is degene die de aanvoering heeft over die hele grote groep mensen die vanuit Babel terugkeren naar Judea, naar de stad Jeruzalem. Daar moet heel Jeruzalem weer van de grond af aan opgebouwd worden. Zerubbabel kwam uit Babel. Hij had een vader en die heette... Zerubbabel, van wie was hij een zoon? Van Sealthiël. Dus dan zien we meteen weer de connectie met de Bijbelse geschiedenis.⟨/p> ⟨p>Maar die Sealthiël is de tweede sleutelfiguur in dit register, want daar is ook een probleempje mee. Er zijn een paar sub-kwesties, maar er zijn eigenlijk twee grote kwesties: wie is de vader van Jozef? Daar hebben we het al over gehad. En wie is de vader van die Sealthiël? Dat is ook een grote kwestie en ik stel voor dat we dat even parkeren voor na de pauze. Dan hebben we het ook echt nodig om even op verhaal te komen na het bespreken van zo'n geslachtsregister. Wat we zojuist hebben gedaan, is een reis van pakweg vijf, zes eeuwen afgelegd. Daar komt het op neer.⟨/p> ⟨p>We begonnen bij de laatste namen en we eindigden bij Zerubbabel; dat was degene die uit de ballingschap terugkwam in het land. Hij was de zoon van... nou ja, niet de lijfelijke zoon. Waar de andere lijn de nadruk legt op erfgenaamschap, representeert Lucas gewoon de lijfelijke lijn en hij heeft het dus niet over dat erfgenaamschap. Hij spreekt ook niet over 'de zoon van' in die zin. Ik denk dat dat een heel belangrijk punt is, omdat het een groot verschil markeert met het register van koningen in Matteüs. Als je dat eenmaal te pakken hebt, vallen heel veel dingen gewoon op hun plek.⟨/p> ⟨p>Zoals ik al zei, zijn er twee hele grote kwesties in verband met de registers in Matteüs en Lucas. Eén zo'n kwestie is deze: de kwestie van Zerubbabel en Sealthiël. Hier in Lucas staat: "van Neri". De eerste conclusie die we tot dusver trekken, is: Sealthiël is verwekt door Neri, want dat was zijn echte vader. En dat is ook zo. Maar nu komen we bij Matteüs 1 en wat zien we daar? "Na de Babylonische ballingschap verwekte Jechonja Sealthiël." Hé, hoe kan dat nou? Hier staat dat hij van Neri is en daar staat dat hij van Jechonja is. Ik zal u vertellen: de oplossing is feitelijk weer identiek.⟨/p> ⟨p>Trouwens, in 1 Kronieken lees je ook zoiets; daar staan de zonen van Jechonja, de balling, en zijn zoon Sealthiël, en voorts Malkiram, Pedaja, enzovoort. Het gaat er even om dat Sealthiël in Kronieken de zoon van Jechonja wordt genoemd. Hoe kan Lucas dan zeggen dat hij van Neri is? Dit is dé kwestie die altijd opspeelt omdat men zegt: zie je daar het verschil? Ja, het is een verschil, maar het is geen tegenstrijdigheid. Sealthiël was voortgebracht – dat klinkt misschien een beetje vreemd – maar in ieder geval was zijn echte, lijfelijke vader Neri. Alleen was die Sealthiël de zoon, de erfgenaam van Jechonja. Dat is heel wat anders; dat zijn twee verschillende dingen.⟨/p> ⟨p>Sealthiël was dus de lijfelijke nakomeling van Neri, maar de erfgenaam – oftewel de zoon – van Jechonja. Ik aarzel even om hier verder op in te gaan, maar het punt is die Jechonja. We kennen hem eigenlijk uit het Oude Testament onder een andere naam. Dit is weer zo'n typisch voorbeeld, net als bij Jojakim. Je leest over Jojakin, alleen hier heet hij Jechonja. Jojakin was achttien jaar oud toen hij koning werd en hij regeerde drie maanden en tien dagen in Jeruzalem. Hij deed wat kwaad was in de ogen van de HEERE. Hij was de een-na-laatste koning die Israël in Jeruzalem gehad heeft uit de dynastie van David. Vanaf David heb je twintig koningen gehad in Jeruzalem. Het overgrote merendeel deed wat kwaad was in de ogen van Yahweh; van slechts een paar lees je dat zij wandelden in de wegen van God, zoals Hizkia en Josia.⟨/p> ⟨p>Maar deze Jojakin was een dieptepunt. Hij heeft ook slechts drie maanden geregeerd. In de Statenvertaling heet hij trouwens Jojachin. Dat zijn pure spellingskwesties. Jechonja klinkt nog weer heel anders, maar het is echt dezelfde naam. Er staat bij dat in het daaropvolgende jaar koning Nebukadnessar hem naar Babel liet brengen met het kostbare gerei van het huis van de HEERE. Hij maakte zijn bloedverwant Sedekia koning over Juda en Jeruzalem. Die Sedekia is de echte laatste koning geweest; hij heeft elf jaar geregeerd en dat was het definitieve einde. Toen kwam de echte ballingschap en werd Jeruzalem verwoest in het elfde jaar van Sedekia. Nebukadnessar had dus Jojakin ontroond en weggevoerd naar Babel, en vervolgens werd Sedekia een soort vazalkoning van Nebukadnessar.⟨/p> ⟨p>Het is heel eigenaardig, want er staat in 2 Koningen 24 dat de koning van Babel Jojakins oom Mattanja koning maakte in zijn plaats en diens naam veranderde in Sedekia. Wat we dus weten, is dat Jojakin een oom had, Mattanja, die Sedekia werd en koning werd in zijn plaats. Dan krijg je het eigenaardige verhaal dat Sedekia "de zoon van Jechonja" wordt genoemd, terwijl het zijn oom was. Waarom? Gewoon omdat hij de troon van hem kreeg; hij erfde de troon. Zie je, zo werkt dat. En dat is bijzonder, want deze Jojakin heeft geen kinderen gehad. Dat staat heel uitdrukkelijk in Jeremia 22: "Zo zegt de HEERE: Schrijf deze man, Jojakin (Jechonja dus), in als kinderloos, een man die in zijn dagen geen geluk heeft, want het zal aan geen van zijn nakomelingen gelukken om te zitten op de troon van David en weer over Juda en Jeruzalem te regeren." Dat betekent niet dat hij geen nakomelingen heeft gehad, maar wel dat hij als kinderloos zou worden opgetekend met betrekking tot de troon.⟨/p> ⟨p>En geen nakomeling van hem zou op de troon zitten. Dat is wat er staat: hij was kinderloos. En dan krijg je de vraag: hoe kan Jechonja verwekt hebben na de ballingschap? Nou, dat kan heel goed. Als je weet dat het met erfrecht te maken heeft, dan is er helemaal geen enkele tegenstrijdigheid bij.⟨/p> ⟨p>Dan begrijp je ook dat Sealtiël van Neri is. Sealtiël was een lijfelijke nakomeling van Neri. Als we ons nu puur even beperken tot Lucas, dan zie je dit gewoon vastgesteld. Maar hij was wel een erfgenaam van Jechonja, ofwel Jojakin dus.⟨/p> ⟨p>Ik hoop niet dat ik nu te ingewikkeld ben, maar het is echt zo: na het kinderloos overlijden van Jechonja — dat was de laatste koning in de lijn van Salomo — liep de geslachtslijn daar dood. Wat gebeurt er dan? Dan krijgt gewoon de naaste tak van de familie het erfrecht. Zo werkt dat in het erfrecht in het algemeen, dat is niets bijzonders; dat is nu nog steeds zo. Zo zette het recht op de troon zich voort via de lijn van Nathan, en dat was de broer van Salomo. Dat is een heel andere tak van de familie. En zo kon Sealtiël van Neri toch de erfgenaam zijn van Jechonja.⟨/p> ⟨p>Ik zal het u ook laten zien, want hier zie je hoe dat zat met die Zerubbabel. Nu kunnen we weer een heleboel namen zien die we niet tegenkomen in het Oude Testament. Dat komt omdat we nu weer op de lijn van een heel andere tak van de familie zitten. We zitten niet in de koningslijn, maar in een andere tak, namelijk de tak van Nathan. Deze namen komen we niet tegen in het Oude Testament; het zijn namelijk de nakomelingen van Nathan, Salomo's jongere broer.⟨/p> ⟨p>Dat geldt ook voor de namen die ik hier zie: Jozua, van Eliëzer, van Jorim, van Mattat, van Levi. Dat is dus allemaal in die tijd tussen David en de ballingschap, toen de troon bij nakomelingen van Salomo zat. Maar we hebben het nu over de lijn van de Here Jezus, via Jozef naar David. Dat is een andere lijn. Aan de ene kant de lijnen: de ene lijn is die van de zoon van David, Salomo, en de andere lijn is die van een andere zoon van David, en dat is Nathan.⟨/p> ⟨p>En dat geldt ook voor deze: van Simeon, van Juda, van Jozef, van Jonam, van Eljakim, van Melea, van Menna, van Mattata. Zo gaan we er snel doorheen natuurlijk. En nu komen we bij: van Nathan, van David. Hé!⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4003" title="Speel af vanaf 01:06:43">▶ 01:06:43⟨/button> ⟨span>De Lijnen van Salomo en Nathan Komen Samen bij David⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nu komen we weer op bekende grond. Hier komen de twee lijnen namelijk bij elkaar. Want wat weten we? Kijk het maar na in 2 Kronieken 3:5. Daar worden de zonen genoemd die David in Jeruzalem werden geboren: Sima, Sobab, Natan en Salomo. Vier zonen van Bat-sua, dat is Batseba, de dochter van Ammiel. Zodat je dus in Matteüs en in Lucas twee lijnen tegenkomt die allebei terug te voeren zijn tot David. Alleen gaat de ene lijn via Natan en de andere via Salomo. De ene is de lijn van Maria en de andere is de lijn van Jozef. Dat is het.⟨/p> ⟨p>Deze naam van David is natuurlijk cruciaal. Ik zei al: in David komen de lijnen van Matteüs en Lucas uiteindelijk gewoon weer samen. Dat is trouwens met geslachtsregisters altijd zo: als je maar ver genoeg teruggaat, dan kom je uiteindelijk toch weer bij één punt uit. Soms moet je daarvoor heel ver teruggaan, in dit geval een millennium. Als we ervan uitgaan dat de Heer Jezus rond het jaar 4000 AH leefde, en David rond het jaar 3000 AH, dan is dat een tijdspanne van duizend jaar. Ik zal straks nog even een chronologische tabel laten zien. Het is ook interessant dat we nu uiteindelijk bij David zijn uitgekomen, want Matteüs vermeldt veertien schakels van Abraham tot aan David, en dat correspondeert met Lucas.⟨/p> ⟨p>Vervolgens krijgen we David, en van wie was hij er een? Daar komen we bekende namen tegen: van Isaï, of Jesse. Dat is de Statenvertaling: Jesse, maar het was eigenlijk Ischaï. Hij was de zoon van Obed, een lijfelijke nakomeling van Obed. En Obed was van Boaz, die we natuurlijk ook kennen. En Boaz was van Selach en van Nachson. Deze namen kom je allemaal precies zo tegen in Ruth 4:20 en nog een keer in 1 Kronieken 2:11. Je vindt in de Schrift, tot onze verveling misschien soms, heel veel van die registers. Waarom is dat? Nou, om meerdere redenen, maar in ieder geval omdat die koningslijn zo belangrijk is. Het is een kwestie van erfrecht: wie heeft recht op de troon? Daar gaat het over. Wie is de beërfgenaam?⟨/p> ⟨p>Dat is net zo belangrijk als de kwestie in het boek Genesis: wie is de eerstgeborene? Want via die lijn loopt ook altijd het erfrecht. De eerstgeborene is degene die een dubbel deel van de erfenis ontvangt en daardoor de belangrijkste erfgenaam, de hoofderfgenaam is. U zult het toch wel met me eens zijn dat heel veel Bijbelse kwesties daarom draaien: dat eerstgeboorterecht, wie is de erfgenaam en wie kan aanspraak maken op de belofte? En dan verspringt het nog weleens een keer. In het boek Genesis is dat eigenlijk zelfs de standaard. Dan denk je: het moet Ismaël zijn, maar nee, het was Izaäk. Dan denk je vervolgens: het zal Esau wel zijn, maar nee, het is Jakob. Dan denk je: het zal Ruben wel zijn, maar ook dat is niet zo. Of je denkt bij de zonen van Jozef dat het Manasse zal zijn, maar Jakob dacht: nee, dat gaan we toch even anders doen. Hij wist dat dit precies omgekeerd gaat, altijd.⟨/p> ⟨p>Hier hebben we dus deze namen: Isaï, Obed, Boaz, Selach, Nachson en Amminadab. Amminadab was trouwens de schoonvader van Aäron. En nu komen we bij een wat lastig ding, omdat de handschriften hier niet helemaal duidelijk zijn: van Admin, van Arni. Sommige handschriften hebben in plaats van deze namen 'Aram'. Ik laat die kwestie nu even rusten. Ik geloof niet dat u minder goed slaapt als ik het nu niet bespreek. U zegt: het is nog vroeg, en dat is ook zo, maar ik laat die kwestie even voor wat hij is. Hoewel ik erbij moet zeggen dat het wel boeiend is, hoor.⟨/p> ⟨p>Maar goed, ik wil eventjes uitkomen bij Adam, dus we hebben nog enige duizenden jaren te overbruggen. Dan krijg je: van Chesron, van Peres, van Juda. Ook hen kennen we natuurlijk uit het boek Genesis. Lees Genesis 46 maar, daar staan de zonen van Juda: Er, Onan en Sela. Dat herinnert aan al die vrije geschiedenissen. En er staat: Peres en Zerach. Maar Er en Onan waren in het land Kanaän gestorven; dat verhaal zullen we nu maar even niet vertellen. De zonen van Peres waren Chesron en Chamul. Nou, hier heb je hem: Chesron van Peres van Juda. Alstublieft, dat kan niet missen, dat vindt u zo allemaal terug.⟨/p> ⟨p>En van wie was Juda er een? Ja, van Jakob. En Jakob was er een van Izaäk, en Izaäk was van Abraham. Dit is natuurlijk echt het ABC van de Bijbelse geschiedenis. Abraham was een zoon van Terach, en Terach van Nachor. Dat vind je ook in de Kronieken, maar al veel eerder in Genesis 11, in de registers opgetekend. En dan: van Seruch, van Reü, van Peleg. Ook hier zitten spellingskwesties bij. Van Eber; meestal heet hij Heber. De naam Hebreeën komt van Heber, wat eigenlijk een pelgrim betekent, een doortrekker. En Heber was van Selach. U vindt al deze namen in deze volgorde keurig vermeld in Genesis 10.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4460" title="Speel af vanaf 01:14:20">▶ 01:14:20⟨/button> ⟨span>Van Abraham Helemaal Terug Naar Adam⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan van Kainan, van Arpachsad, van Sem, van Noach. Nou, dat weet u hè? Arpachsad was een zoon van Sem en dat was een zoon van Noach en dat was weer de zoon van Lamech. De zoon van, ik bedoel ook gewoon de lijfelijke nakomeling van. Nou, zo simpel als ik het nu zeg is het nou ook weer niet, want die Kainan, dat is ook een lastig figuur. Waarom? We komen hem namelijk niet tegen in de Hebreeuwse Bijbel. En ook hier zal ik de details u besparen, maar het punt is namelijk: hier staat 'van Arpachsad verwekte Selach', maar hier staat dat hij van Kainan was. Hoe zit dat nou? Nou eigenlijk, je zou het zelf kunnen bedenken natuurlijk. Ook hier is de kwestie dat Kainan kennelijk de wettige vader was... nee pardon, Arpachsad de wettige vader van Selach was – het lijkt me het meest verantwoordelijke om dat te zeggen – en dat hij dus verwekt is door Kainan. Verwekt is door hem, maar de stiefvader om zo te zeggen, de wettige vader, dat was Arpachsad. En zo gaat het toch? Dan kun je zeggen van ja... Dat heb je tegenwoordig ook met die ingewikkelde familieverhoudingen. Dat je zegt: "Is dat je vader?" "Ja, dat is mijn vader, maar dat is ook mijn vader." Zoek het dan maar uit. Ik heb twee vaders. Maar dat is hier ook, als u mij vraagt, een gewone kwestie: de ene was de wettige vader en de andere was de biologische vader.⟨/p> ⟨p>Nou, Noach was de zoon van Lamech en die was van Metusalach, of Methusalem. En wat weten we van Metusalach? Zo oud als Methusalem; hij is de recordhouder van alle mensen. Hij is 969 jaar geworden. Ja, u dacht dat u al oud aan het worden was hè? Nou, vergeet het maar. Ik kom net kijken. Leeftijden als de bomen. Net zoals straks in het millennium, dan ga je dat ook weer krijgen. Dan krijg je Henoch, Jared of Jered en Mahalalel van Kenan of Kainan. Je vindt deze namen allemaal keurig vermeld in Egentius 5. Henoch, waarvan Judas zegt dat hij de zevende van Adam af was; je kunt het gewoon zo tellen. En dan krijg je Enos. We komen er wel om. Van Enos, wat was bekend van Enos in zijn dagen? De naam van Jezus. En dat was een zoon van Set, en Set was de zoon van Adam. De plaatsvervanger, dat wil zeggen: die werd geboren... ik zeg niet dat het de derde zoon was, want Adam en Eva hebben vele zonen en dochteren gehad, maar Set wordt genoemd nadat Abel vermoord was door zijn broer Kari.⟨/p> ⟨p>En zo zijn we uiteindelijk uitgekomen bij Adam. En dat is toch wel markant. Kijk, zoals in Matteüs de Heer Jezus de zoon van Abraham is en alle beloften die God aan Abraham gegeven heeft terechtkomen bij het zaad van Abraham, Jezus Christus. En hij, daar staat erbij – zo begint het Nieuwe Testament – Matteüs 1, het geslachtsregister van Jezus Christus, de zoon van Abraham, de zoon van David. Alsjeblieft, dat is het. Eigenlijk heeft die hele stamboom maar één echt groot doel. Natuurlijk, het is ook nog weer heel mooi gestructureerd, want dan leest Matteüs erbij dat het drie keer veertien geslachten zijn. Ik zal je vertellen, daar zit een geweldige diepgang in. Veertien is het getal van David. Totstandkoming van de zoon van David. Maar dat is wat het bedoelt te zeggen: de rechten op de troon van David horen gewoon strikt volgens de normen van het erfrecht terecht te komen bij Jezus Christus.⟨/p> ⟨p>Lukas' doelstelling is een andere. Daar gaat het niet zozeer om dat de Heer Jezus de zoon van Abraham is, maar hij gaat nog veel verder, helemaal terug naar het begin. Hij is dus de Ben Adam, de zoon van de mens, en daarmee feitelijk ook de erfgenaam van dat wat Adam ontving. Niet alleen de troon in Jeruzalem, eigenlijk de hele aarde, om te heersen over heel de aarde. En hij is... ja, pijnlijk als we de hele tijd spannen overigens als we van de ene naar de andere persoon gaan. Hij is de laatste Adam. De definitieve. En dan kom je uiteindelijk dus bij God uit. Van God. En wat dacht je wat?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4826" title="Speel af vanaf 01:20:26">▶ 01:20:26⟨/button> ⟨span>Het Goddelijke Ontwerp: 77 Generaties tot God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat zijn in totaal 77 generaties. In Matteüs zie je dat hij drie keer veertien geslachten noemt, in totaal 42 generaties. Dat komt doordat hij teruggaat tot aan Abraham, maar Lucas gaat helemaal terug naar Adam. Vandaar die 77 generaties.⟨/p> ⟨p>Welk getal valt er dan erg op? Dat zijn de 14 en de 7. Ja, 7 maal 7 is 49, 7 kwadraat. In ieder geval struikelt het over de zeven, zowel op het niveau van de tientallen als op het niveau van de enkele getallen. Dan krijg je de zeven: de totaliteit, de volheid. Zo kom je via een volle reeks op alle mogelijke niveaus van de tientallen en van de enkele getallen uiteindelijk uit bij God.⟨/p> ⟨p>Dit is dus de reeks van al die generaties. Ik ga ze niet allemaal opnoemen, maar we zijn al die namen zojuist tegengekomen. U ziet hier die 77 namen. We begonnen bij Jezus en zo gingen we terug in de tijd, met Jozef naar Eli. Je zou het ook kunnen omkeren; dat is eigenlijk de chronologische lijn. Dit is de lijn waarbij je teruggaat in de tijd, wat de meest logische weg is als het over stambomen gaat, maar we keren de reeks dan gewoon om.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4946" title="Speel af vanaf 01:22:26">▶ 01:22:26⟨/button> ⟨span>De Reeks Omgekeerd: een Chronologisch Overzicht van de Wereldgeschiedenis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Als je de reeks vanaf Adam bekijkt en bij hem begint, dan krijg je elke keer het verhaal, maar dan kun je er misschien ook wat beter jaartallen bij noemen. Want dan kom je bij Abraham uit en die is geboren in het jaar 2000, gerekend vanaf Adam. Dat was trouwens ook het sterfjaar van Noach. Dus deze reeks tot Abram aan toe beslaat een periode van 2000 jaar.⟨/p> ⟨p>Dan gaan we verder en komen we bij Admin uit. Dat is deze generatie rond het jaar 2500. En wat was dat? Dat was de tijd van de uittocht uit Egypte. Dan ga je weer verder. Ik vraag me trouwens ineens af of wat ik nu gedaan heb klopt; ik heb hem hierbij moeten zetten, maar we moeten het nog even nakijken. Maar dan kom je bij David uit en dat is in het jaar 3000. Abraham was in 2000 en nog weer duizend jaar verder kom je uit bij David.⟨/p> ⟨p>Vervolgens ga je nog verder. Al die namen zijn we zo tegengekomen in het register en aan het einde van de Babylonische ballingschap kom je dan uit... hier heb ik ook een fout gemaakt, dat had ik hier moeten doen, maar goed, het is een plusminus. Ik kan me een klein foutje daarin veroorloven, want het gaat even om een algemene indruk. Dat is dan in het jaar 3500. Dat betekent dus dat de hele periode van David, even grof gesproken, tot de Babylonische ballingschap 500 jaar is. Dat is heel opmerkelijk. De periode van Abram tot Christus is een periode van vier keer vijfhonderd jaar. Dat zijn ook vier keer zeventig jaarweken.⟨/p> ⟨p>Al deze namen zijn we zo tegengekomen en dan kom je uiteindelijk uit in het jaar 4000, aan het begin van onze jaartelling. Dat betekent dat wij nu dus nog weer 2000 jaar verder zijn. Wij zitten nu aan het einde van het zesde millennium. Nog enige jaren te gaan, maar er is niet zo veel meer op. Dan zijn er zes keer duizend jaren voorbij en het zevende millennium staat te beginnen.⟨/p> ⟨p>Weet u wat ik nou zo bijzonder vind? Ik had gedacht dat ik veel te weinig tijd zou hebben om dat nu te bespreken, maar het is tien voor tien en we kunnen de avond afronden, want we zijn aangekomen bij het 38e vers van Lucas 3. Dat is het einde van het register. Dat betekent dat als we straks na de zomervakantie, zo de Here wil en wij leven, de draad weer oppakken, we verdergaan met Lucas 4. We hebben dan weliswaar maar drie hoofdstukken besproken, maar we zeggen er wel bij dat het hele lange hoofdstukken waren.⟨/p> ⟨p>Zodoende mochten we deze hele reeks van avonden afsluiten met een buitengewoon levendig register. Want weet u, dat vind ik wel mooi: zo'n register heeft de reputatie gortdroog te zijn. Maar op het moment dat je je realiseert dat je het over generaties hebt, over een hele reeks van generaties, zevenenzeventig stuks, wat een tijdspanne is dat niet! En allemaal mensen met hun eigen verhaal. Er is een hele specifieke lijn die ons uiteindelijk voert bij Jezus. Daar gaat het om. Dat is de grote zin van geslachtsregisters, van welke snit dan ook, of je nu die van Matteüs of Lucas neemt. In beide gevallen is het een heel bijzonder verhaal.⟨/p> ⟨p>De Joden zitten nu in het jaar vijfduizend zevenhonderd-en-nog-wat, hoor. Maar dat komt niet uit de grondtekst dan zeker? Klopt. Ze zijn er niet achter, zou ik zeggen; ik ben de laatste om dat te beweren. Maar ze zitten er wel een paar eeuwen naast. Maar goed, je zou ook kunnen zeggen: op een periode van 6000 jaar, valt dat mee? Nee, het is toch zo'n 215 jaar of zo. Dat heeft te maken met de berekening van de periode in Egypte, maar laten we dat eventjes parkeren.⟨/p>