⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Lezing van Openbaring 4⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Normaal gesproken telt een seizoen, als we de Bijbelavonden zo indelen, zo eens in de drie weken zo’n twaalf avonden en dat komt dit keer ook inderdaad perfect uit. Dat heeft niets te maken met het feit dat twaalf ook zo’n markant getal is in het boek de Openbaring – en niet alleen in het boek de Openbaring trouwens, we zullen het getal twaalf ook vanavond nog wel tegenkomen – maar het treft zo dat we inmiddels dus bij nummer twaalf zijn aangekomen van de avonden.⟨/p>
⟨p>We zijn ooit begonnen in september met hoofdstuk 1 en we hebben hoofdstuk 2 besproken en hoofdstuk 3 inmiddels ook voltooid, en we zijn nu aangeland in hoofdstuk 4. Een heel nieuw gedeelte is dat, want daar wordt Johannes opgetrokken en er wordt een deur voor hem geopend in de hemel. Ik stel voor dat we eerst dat hoofdstuk eens in zijn geheel met elkaar zullen lezen, alvorens ook weer de bespreking ervan voort te zetten. We hadden de eerste drie of vier verzen daarvan al besproken, maar we gaan straks gewoon verder. Maar niet dan nadat ik eerst het hele hoofdstuk even gelezen heb, zodat we ook op voorhand even kunnen zien wat de hele context is van dat gedeelte waar we het over zullen gaan hebben. En als het een beetje mee zit – maar daarover doe ik geen al te harde uitspraken – zou het kunnen dat we aan het einde van de avond bij hoofdstuk 5 zijn aangekomen. Maar nogmaals: dat zullen we vanzelf wel zien.⟨/p>
⟨p>Daar staat in Openbaring 4 vers 1 dit – en u weet het, het is de vertaling die gebaseerd is op de interlineair, de wijze waarop ik dat zelf ook zo versta, nogal letterlijk weergegeven:⟨/p>
⟨p>Na deze dingen nam ik waar en zie: een geopende deur in de hemel. De eerste stem die ik hoorde – en de eerste stem, zo moet ik eigenlijk de nadruk leggen – de eerste stem die ik hoorde als van een bazuin, die sprak met mij, zeggende: kom hierheen omhoog en ik zal je tonen de dingen die moeten geschieden na deze dingen. Onmiddellijk kwam ik in de geest en zie: een troon wordt gesteld in de hemel, terwijl op de troon iemand zat. En degene die erop zat was in aanzien gelijk steen: diamant en sardius. En een regenboog rondom de troon, in aanzien gelijk smaragd.⟨/p>
⟨p>En rondom de troon waren vierentwintig tronen en op die tronen vierentwintig oudsten zittende, omhuld in witte kleren en op hun hoofden gouden lauwerkransen. En vanuit de troon gingen bliksemflitsen en stemmen en donderslagen en zeven vurige fakkels brandden in het zicht van de troon. Dat zijn de zeven geesten van God. En in het zicht van de troon was als een glazen zee lijkend op kristal. En in het midden van de troon en rondom de troon zijn vier levende wezens, boordevol van ogen, van voren en van achteren.⟨/p>
⟨p>En het eerste levende wezen lijkt op een leeuw. En het tweede levende wezen lijkt op een kalf. En het derde levende wezen heeft het gezicht als van een mens. En het vierde levende wezen lijkt op een vliegende adelaar. En de vier levende wezens hebben, ieder voor zich, zes vleugels. En ze zijn rondom en van binnen boordevol van ogen. En ze hebben geen rust dag en nacht, zeggende: heilig, heilig, heilig, Heer God de Almachtige, die was en die is en die komende is.⟨/p>
⟨p>En wanneer de levende wezens ook maar heerlijkheid en eer en dankzegging geven aan Hem die zit op de troon, die leeft tot in de aeonen van de aeonen, zullen de vierentwintig oudsten neervallen voor het oog van Hem die zit op de troon. En ze zullen Hem adoreren, die leeft tot in de aeonen van de aeonen. En ze zullen hun lauwerkransen werpen in het zicht van de troon, zeggende: Waardig bent U, Heer onze God, om in ontvangst te nemen de heerlijkheid en de eer en de macht. Want U schiep alle dingen, en vanwege Uw wil waren zij en worden ze geschapen.⟨/p>
⟨p>Tot zover de lezing van dit hele hoofdstuk, Openbaring 4. Hoofdstuk 5 is een voortzetting daarvan; niet alleen maar het volgende hoofdstuk, maar ook een voortzetting van de beschrijving van dat specifieke visioen wat Johannes daar dus aantreft als hij daar opgetrokken is in de hemel. Bij de troon gaat hij dan nog meer zien, want dat is de beschrijving van hoofdstuk 5. Dan gaat hij ook een Lammetje zien dat staat als geslacht en een boekrol. Dat is hoofdstuk 5 en daar zullen we het niet eerder over gaan hebben dan in het volgende seizoen weer.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="340" title="Speel af vanaf 05:40">▶ 05:40⟨/button> ⟨span>Het Grote Onderwerp en de Symbolische Beeldtaal⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dat brengt ons steeds meer bij het grote onderwerp van het boek Openbaring. In die zin dat dan ook met recht de rol zich afwikkelt. Als ik het zo zeg, dan kan ik het niet mishebben, want dat is precies waar het over gaat. Dan zien we echt voltrokken worden wat er staat geschreven en wat er moet gaan gebeuren, eer dat het Koninkrijk van God zich gaat vestigen. Dat gebeurt gefaseerd: eerst in de hemel, vervolgens op de aarde, maar ook eerst in Israël en vervolgens over de hele volkerenwereld.⟨/p>
⟨p>Dat hele gebeuren wordt in het boek Openbaring beschreven. Het is u ongetwijfeld bij de voorlezing ook wel opgevallen dat deze beschrijving natuurlijk heel erg visionair is. 'Visionair' is misschien niet eens het juiste woord, want visionair is het hele boek, maar het is eigenlijk boordevol van symboliek. De wijze waarop beschreven wordt wat Johannes ziet van die levende wezens, de wijze waarop ze eruitzien en dergelijke, dat tart eigenlijk de beschrijving. Maar we zullen vanzelf wel zien dat het inderdaad allemaal pure symboliek is. Dat blijkt eigenlijk ook wanneer je dit specifieke visioen in zijn geheel zou lezen.⟨/p>
⟨p>Want als je dan in hoofdstuk 5 aankomt, dan zie je niet alleen maar die levende wezens met die buitengewoon merkwaardige verschijning, maar ook een Lammetje dat hij ziet als geslacht. Dat blijkt dan weer de Leeuw van Juda te zijn. Wie dat is? Dat is de Heer Jezus Christus natuurlijk. Maar al die beelden... De Heer Jezus is geen lammetje, maar Hij is áls een lammetje. Hij is geen leeuw, maar Hij is áls een leeuw. Het is beeldspraak om te zeggen dat Hij de Leeuw van Juda is. Het een is een beeld van het ander en dat kun je dan gelijkstellen. Dan zeg je: "Kijk, die Leeuw van Juda, dat is Jezus Christus." Daarmee bedoel je geen isgelijkteken, wiskundig, alsof dat hetzelfde is of onderling uitwisselbaar. Nee, dat heeft de betekenis van een representatie.⟨/p>
⟨p>Zoals je dat al eerder trouwens in het boek Openbaring zag. Daar staat het bijvoorbeeld in hoofdstuk 1 vers 20: "De zeven sterren, dat zijn de zeven boodschappers van de zeven gemeenten. En de zeven kandelaren, dat zijn de zeven gemeenten." Dat wil zeggen: het een is een voorstelling van het ander. Dat geldt hier ook. Al die dingen die gezien worden, ook de vierentwintig oudsten, zijn allemaal representaties, symbolieken, symbolen, emblemen of hoe je het ook maar noemen wilt. En wat die specifieke facetten van die symbolen dan weer zijn, daar gaan we vanzelf op inzoomen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="535" title="Speel af vanaf 08:55">▶ 08:55⟨/button> ⟨span>De Troon als Absoluut Middelpunt van de Heerschappij⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Laten we eerst maar eens beginnen bij vers 4. De eerste drie verzen hebben we al besproken, dus dat hoef ik niet nog een keer over te doen. We beginnen gewoon bij vers 4. Er staat: "En rondom de troon...". Die troon zelf was in de eerste drie verzen ook al beschreven: Degene die op de troon zat en de wijze waarop die troon zich voordeed.⟨/p>
⟨p>En nu dit: "En rondom de troon". Dit is trouwens nog een dia van de vorige keer, maar ik vind het belangrijk omdat blijkt dat de troon in het boek de Openbaring een buitengewoon grote rol speelt. Dit is een plaatje uit het ISA-programma en daar zie je dat het woord 62 keer voorkomt in het Nieuwe Testament. Van die 62 keer komt het 47 keer voor in het boek de Openbaring. Daarmee is het boek de Openbaring natuurlijk een absolute kampioen als het gaat om het gebruik van het woord "de troon".⟨/p>
⟨p>De reden daarvoor is natuurlijk niet zo moeilijk. De Openbaring is het boek van de troon. Waarom? Ik gaf het in mijn gebed eigenlijk ook al even aan: in het boek de Openbaring gaat het over het openbaar worden van Jezus Christus met het oog op de vestiging van Zijn koninkrijk. Hij is de Koning en Hij heeft een kroon en een troon. Beide horen bij het feit dat Hij de Koning is en een koninkrijk heeft. Dat koninkrijk gaat Hij vestigen, maar bij een koninkrijk gaat het altijd om de troon. Wie heerst er? Wie regeert er?⟨/p>
⟨p>Wel, dan beginnen we top-down, zoals het hoort: heel hiërarchisch. Dat wil zeggen dat je boven begint. Dat is het hoogste. Als ik het zo zeg, is het zelfs dubbelop: je begint boven omdat dat het hoogste is en van daaruit zakt het vanzelf verder. Zo is het ook. Het koninkrijk wordt eerst in de hemel gevestigd en vervolgens breidt het zich uit naar de aarde. Ook centraal vanaf de aarde breidt het zich weer uit, eveneens vanaf de troon. Het feit dat het daar allemaal mee begint, is dus niet zo gek; dat is eigen aan het boek.⟨/p>
⟨p>Goed, rondom de troon waren vierentwintig tronen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="700" title="Speel af vanaf 11:40">▶ 11:40⟨/button> ⟨span>De 24 Tronen en Israëls Rol als Koninklijk Priesterdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Aha, dus nog meer tronen. Je hebt de troon en daaromheen – dat is dus niet centraal, de troon staat centraal – maar daaromheen wordt die troon omringd door andere tronen. Die representeren dus ook heerschappij, logischerwijs, want dat is wat een troon is. En wel vierentwintig stuks.⟨/p>
⟨p>Dat getal vierentwintig... Ik zei al aan het begin van de avond dat het de twaalfde avond was en dat het getal twaalf in het boek Openbaring zo'n grote rol speelt. En dat trouwens niet alleen maar in het boek Openbaring, maar in de hele Bijbel. Niet alleen vanwege de twaalf stammen van Israël of vanwege de twaalf apostelen, die trouwens ook weer bestemd zijn voor de tronen over Israël overigens. Maar ja, twaalf zie je ook in het dagelijks leven; ik bedoel, een jaar wordt geregeerd door twaalf maanden.⟨/p>
⟨p>Maar als het gaat om dat getal vierentwintig: je leest van David dat hij vierentwintig afdelingen instelde voor de priesterdienst. Die worden genoemd in 1 Kronieken 24 en terwijl ik het lees, vraag ik me af: klopt dat? Is het 1 Kronieken 24 of is het 1 Koningen 24? Nee, het is die eerste. Dat moet ik nog even checken, maar in elk geval een van beide dus. En die afdelingen hadden allemaal een hoofd, dus vierentwintig oversten staat er dan. En dat waren dus de vierentwintig oversten van het heiligdom. Weliswaar heeft David zelf de tempel niet gebouwd, maar hij heeft wel alvast alle voorbereidingen getroffen voor de bouw van de tempel. Hij heeft ook de hele dienst, ook bijvoorbeeld de zangdienst en de hele muzikale toestand eromheen, als ik het even oneerbiedig mag zeggen, allemaal georganiseerd en ingesteld. En dus ook die hele priesterdienst die bij toerbeurt plaatsvond; dat was in vierentwintig afdelingen. Zij waren de oversten van het heiligdom.⟨/p>
⟨p>Het moet natuurlijk duidelijk zijn dat dit ook verwijst naar Israël, dat een koninklijk priesterdom is. Dat volk zelf is inderdaad bestemd voor de troon. Dat wil zeggen: via dat volk gaat God het Koninkrijk vestigen. Jawel, maar het is ook priesterlijk. Het is dus eigenlijk dubbel. Als ik het zo zeg, dan heb je meteen ook het getal vierentwintig te pakken. Want het is twaalf in de zin van de twaalf stammen die ingezet worden voor het koningschap, de troon, en de twaalf stammen die ook een priesterlijke functie uitoefenen. Dat wil zeggen: bemiddelend in religieuze zin tussen God en de mensheid in het algemeen.⟨/p>
⟨p>God spreekt Zijn woord, God komt tot deze wereld, tot de volkerenwereld, laat ik het zo zeggen. Niet eens tot de mensheid individueel, maar God komt tot de volkerenwereld via Israël. Dat is gewoon de wijze waarop God opereert en ik moet er trouwens ook bij zeggen: zoals je dat in het Messiaanse Rijk zal hebben. Wat gebeurt er dan? Dan zal Jeruzalem de stad zijn van de Grote Koning, maar ook het huis van Yahweh zal daar staan en daar zullen alle volkeren jaarlijks optrekken naar Jeruzalem. Om te vernemen, hoe staat het er in Jesaja 2? Des Heren woord gaat uit van Jeruzalem en des Heren stem vanuit Sion. Ik zeg het niet helemaal goed, maar zoiets. Dat is het. Dat wil zeggen: als je Gods stem wilt vernemen, dan moet je wezen bij Israël. De woorden Gods... wat is het voorrecht van de Jood, zegt Paulus? Dat in de eerste plaats dit: dat aan hen de woorden Gods zijn toevertrouwd. Dus de volkerenwereld komt via Israël tot God en omgekeerd: God spreekt tot de mensheid en tot de volkerenwereld via Israël.⟨/p>
⟨p>En die uitdrukking 'koninklijk priesterdom' is dus dubbel. Het volk Israël heeft een dubbele functie: én koninklijk én priesterlijk. Ik moet er trouwens bij zeggen: in het Oude Verbond ging dat niet samen. Dat wil zeggen: de troon was toegekend, de kroon of de scepter was aan Juda gegeven, terwijl de priesterlijke taak aan de stam van Levi gegeven was, zodat koningschap en priesterschap nooit één waren. Het kenmerk van het Nieuwe Verbond is juist dat koningschap en priesterschap wel verenigd zijn, en dat heeft alles weer te maken met Melchizedek. Voor je het weet zou ik daar een Bijbelstudie over kunnen geven, maar dat doen we niet. Want dan komen we nooit in vers 11 van Openbaring 4 natuurlijk.⟨/p>
⟨p>Maar het punt is eventjes dit, dat die vierentwintig tronen dus alles te maken hebben inderdaad met Israël en met dat priesterdom. Trouwens, we zullen later – maar dat is dus niet eerder dan in september – daar ook nog op terugkomen als we aan het einde van hoofdstuk 5 lezen over die vierentwintig oudsten. En waarover gaan ze het dan hebben? Dan staat er in vers 10 van Openbaring 5: "En Gij hebt hen voor onze God gemaakt tot een koninkrijk en tot priesters, en zij zullen als koningen heersen op de aarde." Daar heb je het: tot een koninkrijk en tot priesters. Over de identiteit van dat volk hoeven we helemaal niet te speculeren, want je leest al dat God gezegd had tegen Mozes: dat volk Israël is uitverkoren onder alle volken juist om een koninkrijk van priesters te zijn.⟨/p>
⟨p>Nou, dat zijn die vierentwintig tronen, alleen hier worden ze symbolisch gezien in de hemel. Zoals die troon trouwens ook symbolisch is. Zo gebruiken wij 'de troon' ook symbolisch. Wie zit er op de troon in Nederland? Willem-Alexander. In de letterlijke zin? Nou, daar zit hij denk ik heel weinig. Ik weet niet eens... nee, maar daar gaat het ook niet om. Die troon, of de kroon... wie draagt de kroon? Volgens mij draagt de koning maar heel zelden de kroon. Veel te zwaar. Maar goed, het gaat erom dat die attributen van een troon en een kroon iets representeren. En dat is hier ook zo. En hier zijn we op een veel hogere etage in de hemelse regionen. En dan wordt dat allemaal uitgedrukt, ik zou haast zeggen: heel artistiek. Zoals een artiest dat ook doet, een schilder ofzo; die doet dat door symbolen. Door symbolen maakt hij abstracte waarheden zichtbaar. Zoals feitelijk bijvoorbeeld het hele heiligdom en de tabernakel en dergelijke ook niks anders waren dan symbolen van geestelijke waarheden. Dus met andere woorden: God is eigenlijk heel artistiek. Maar ja, als je even kijkt naar de schepping, dan wist je dat wel natuurlijk. Dat kon je moeilijk ontgaan. Je leest van het Jeruzalem dat Abraham verwachtte, daar staat: waarvan God de Bouwer en de Kunstenaar is. Dat is de Statenvertaling trouwens.⟨/p>
⟨p>Oké, de troon wordt omringd door vierentwintig tronen. Dus die vierentwintig tronen staan daar heel dichtbij. De troon, daar gaat het om. Maar die vierentwintig tronen omringen dat en daar steekt nog iets omheen. Maar daar gaan we het straks over hebben. Eerst nog even die vierentwintig oudsten, want daar zijn we nog niet.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1240" title="Speel af vanaf 20:40">▶ 20:40⟨/button> ⟨span>De 24 Oudsten, het Eerstgeboorterecht en Jesaja 24⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Want er staat: en op die tronen 24 oudsten zittende. Eerst even over die oudsten; dat zijn eigenlijk ouderen, ⟨em>presbuteros⟨/em>. Het is geen overtreffende trap. Oudsten, zo zeggen wij het wel, maar strikt genomen is dat niet waar. ⟨em>Presbuteros⟨/em> is een vergrotende trap, dus een oudere. In dit geval meervoud: ouderen. Dus eigenlijk 24 ouderen.⟨/p>
⟨p>Ik moet er dan wel meteen bijzeggen dat er heel gemakkelijk een misverstand ontstaat. Als je het over een oudste of over een ouder hebt, denk je meteen aan een hoge leeftijd. Die associatie is heel logisch, maar als je er even over doordenkt, is dat helemaal niet zo vanzelfsprekend. Ik bedoel, ik heb drie kinderen en de oudste is 25, en dat vind ik nog erg jong. Vroeger was de oudste 7 jaar. 'Oudere' is niets anders dan een relatieve term. Dat wil zeggen dat het veronderstelt dat er uiteraard ook jongeren zijn.⟨/p>
⟨p>Trouwens, als ik zeg: "je kunt alleen maar ouder zijn", dan is dat ook dubbelzinnig. Je kunt alleen maar ouder zijn wanneer er een jongere is, óf je kunt alleen maar ouder zijn als je ook een kind hebt. In dat laatste geval gebruiken we de term 'jonge ouder'. Dat is eigenlijk een vreemde term, maar bij jonge ouders hebben we het ook niet over leeftijd, maar over een positie. Je bent een ouder van een kind, daarover heb jij het voor het zeggen, en het duidt dus in feite op een positie.⟨/p>
⟨p>En dat brengt ons bij nog een ander onderwerp dat daar direct aan gekoppeld is: het eerstgeboorterecht in de Bijbel. De kwestie van de eerstgeborenen, want wat is dat? De ouderen zijn degenen die het eerst geboren zijn. Het is ook een relatieve term: je was er eerder dan de ander. Dat heeft ook altijd weer met positie te maken en met leidinggeven. Ik heb juist afgelopen zondag in Urk over dit onderwerp gesproken, voor de derde keer, over eerstgeboorterechten en over eerstelingen. Je hebt ook tweedelingen, maar dit waren de eerstelingen. Dat ging toen over eerstelingen en Pinksteren. Dat speelt zo'n enorme grote rol in de hele Bijbel; dat is heel essentieel.⟨/p>
⟨p>Wat je bijvoorbeeld ziet, is dat een eerstgeborene... laat ik het anders zeggen. Je hebt bijvoorbeeld het woordje 'eerste'. In het Engels zie je dat heel duidelijk: dat is ⟨em>first⟨/em>. Maar ⟨em>first⟨/em> is etymologisch direct verwant aan het woord 'vorst'. Het is eigenlijk degene die de voorste is. Degene die het eerst geboren wordt, gaat voorop, dus die is de eerste. Maar dat is ook wat een vorst is: degene die voorop gaat. De oudere die het eerst is. Het begrip oudste heeft dus alles te maken met eerstgeboorterecht en degene die de eerste is, maar daarmee ook met de positie van macht.⟨/p>
⟨p>Hiermee is de cirkel weer rond, want hoe begon het ook alweer? Rondom de troon waren 24 tronen waarop oudsten gezeten waren. Dat ligt allemaal in elkaars verlengde. Ik wil u ook even meenemen naar Jesaja 24. Wat toevallig dat daar dit staat in vers 23. Dat moest zo wezen. Ik ga nu iets lezen en dan vraag ik u of u dingen herkent van wat we de afgelopen seizoenen hebben gezien en ontdekt in verband met de terugkeer van Jezus Christus. Lees goed met mij mee: "Dan zal de blanke maan schaamrood worden en de gloeiende zon zal zich schamen, want JAHWEH van de legerscharen zal Koning zijn op de berg Sion en in Jeruzalem, en er zal heerlijkheid zijn ten aanschouwen van zijn oudsten."⟨/p>
⟨p>Is dat niet opmerkelijk? Ik bedoel dat met die aansporing om even goed te lezen, ook in verband met wat we de voorgaande seizoenen al hebben besproken. Met name die eerste regels over de maan die haar schijnsel niet geeft en de zon die tijdelijk niet zal schijnen. Dat over de zon, de maan en de sterren die van de hemel zullen vallen, is ook een soort tijdmarkering. Het geeft de gelegenheid aan wanneer de Zoon des mensen, de ⟨em>Ben Adam⟨/em>, zal verschijnen voor Israël. Dat verzin ik niet, dat staat letterlijk zo in Matthäus 24. Destijds hebben we dat ook gezien: de zon zal haar schijnsel niet geven. En hoe staat het er ook alweer? De maan zal zijn als in een haren zak — dat is weer een andere tekst trouwens — maar al die verschijnselen aan zon en maan ten tijde van de avond... het zal een duistere dag zijn omdat de zon zich niet laat zien, en ten tijde van de avond zal het veel licht zijn, zoals staat in Zacharia 14.⟨/p>
⟨p>Ik bedoel hiermee te zeggen dat bij alle profeten, of je nu in Jesaja, Jeremia, Zacharia, Matthäus of in Openbaring bent, iedere keer als die fenomenen plaatsvinden in verband met zon en maan, dat ons altijd brengt bij het moment dat de Heer, de Messias, zal verschijnen aan Zijn volk Israël. Namelijk daar ten oosten van Jeruzalem, op de plek waar de zon normaal gesproken opkomt. Bij die gelegenheid zal Hij Koning zijn op de berg Sion en in Jeruzalem. En er zal heerlijkheid zijn ten aanschouwen van Zijn oudsten.⟨/p>
⟨p>Dat vind ik eigenaardig: "Zijn oudsten". Dus Jeruzalem heeft oudsten. Je zou kunnen zeggen dat dit gewoon de leiders van de stad zijn, en dat zou kunnen, maar het kan ook zomaar zijn dat er hier juist sprake is van die hemelse vertegenwoordigers, de representanten die we ook in Openbaring 4 en 5 tegenkomen, en later trouwens nog een paar keer. Want die 24 oudsten zullen we gedurende de bespreking van het hele boek iedere keer weer opnieuw tegenkomen. Dit is eigenlijk de eerste kennismaking met hen, en hier in Jesaja 24 wordt er dus ook al gesproken over die oudsten van Jeruzalem.⟨/p>
⟨p>Ik wil u niet onthouden dat het inderdaad representanten van mensen zijn en geen engelen, zoals wel eens gesuggereerd wordt. Dat is absoluut onmogelijk. Bovendien regeren engelen niet; zij zijn gedienstige geesten. Aan hen is geen troon gegeven en zij zijn ook geen zonen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1796" title="Speel af vanaf 29:56">▶ 29:56⟨/button> ⟨span>Omhuld in Witte Kleren en Bekroond met de Gouden Lauwerkrans⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Maar ze zijn omhuld in witte kleren en dat suggereert al dat die kleding gewassen is. Later in Openbaring 7 lezen we daar ook over. Die witte kleren zijn we trouwens al heel wat keren tegengekomen inmiddels; in Openbaring 3, in Openbaring 2 en ook al in Openbaring 1. Dus ook hier weer die witte gewaden of witte klederen. Zij hebben hun gewaden gewassen en die wit gemaakt in het bloed van het Lammetje. Wie het vatten kan, die vatte het. Want je zou zeggen dat het eigenaardig is dat je in het bloed witte kleren krijgt. Ja, en dat is nu juist het geheim. Als je eenmaal weet wat het bloed van het Lammetje is, dan begrijp je dat ook meteen: het heeft te maken met dood en opstanding, met complete reiniging.⟨/p>
⟨p>Zij waren omhuld in witte kleren en op hun hoofden waren gouden lauwerkransen. Geen gouden kronen, zoals de NBG-vertaling heeft. Een kroon is wat anders. Natuurlijk is een krans ook een bekroning, maar een kroon — zeker in het Nederlands — is een term die juist altijd verband houdt met macht en met de troon. Dat is hier niet direct het geval. Ja, die oudsten zitten op hun troon, dat weet ik wel, maar het zijn lauwerkransen. Op hun hoofden gouden lauwerkransen.⟨/p>
⟨p>Goud wil zeggen dat het onvergankelijk is. Een gewone lauwerkrans heb je voor even, maar even later is hij helemaal verlept en is er niets meer van over. Paulus zegt dat ook wel ergens in 1 Korinthe 9, waar hij aangeeft te gaan voor die onvergankelijke lauwerkrans. Dus goud, wat niet vergaat. En een lauwerkrans heeft trouwens ook te maken met het feit dat er een overwinning is behaald. Je wordt gelauwerd na een strijd, na een loop of een wedloop. Hoe dan ook: na een overwinning word je gelauwerd.⟨/p>
⟨p>Het is een bekroning, dat is waar. En dat betekent dus ook dat deze vierentwintig oudsten de representanten zijn van een volk, een koninklijke priesterlijke natie, jawel. Zij zijn gewassen en hier worden ze alvast zo gezien, gewoon op voorhand; daartoe zijn ze bestemd. En bovendien zijn zij het die door de strijd de bekroning daarvoor zullen ontvangen. En vanuit... we lezen verder.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1947" title="Speel af vanaf 32:27">▶ 32:27⟨/button> ⟨span>Bliksemflitsen en de Zeven Vurige Fakkels van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En vanuit de troon gingen bliksemflitsen, stemmen en donderslagen. Nou, wij weten als Nederlanders wel wat dat is de afgelopen dagen, want iedere keer is het code oranje. Wat zei je? Op Koningsdag? Op Koningsdag? Oké, oh, bedoel je het zo. Nee, maar dat is wel onheilspellend, in ieder geval heel heftig.⟨/p>
⟨p>Ik moet erbij zeggen: als je de concordantie er even op naslaat hoe dit in het boek Openbaring nog vaker voorkomt, dan wordt het steeds heftiger. Weet je dat? Want dan vind je in hoofdstuk 8 vers 5 donderslagen, stemmen, bliksemstralen en nog een aardbeving erbij. En als je in hoofdstuk 11 vers 19 leest, dan kwamen er bliksemstralen, stemmen en donderslagen — maar die hadden we al in Openbaring 4 vers 5 — en een aardbeving — die kwam erbij in hoofdstuk 8 vers 5 — en dan ook nog grote hagel. Dus de intensiteit en de heftigheid is toenemend.⟨/p>
⟨p>En dat gaat allemaal uit van die troon. Die troon is het centrum eigenlijk; het is de troon van God. Hij is de — en dan loop ik even vooruit op vers 11 — Hij is de Almachtige, de Pantocrator. Hij heeft alles in handen en Hij gaat Zijn heerschappij hoe dan ook vestigen, zoals we in het gebed ook memoreerden. Hij heeft een plan, Hij gaat het realiseren en niets kan Hem weerhouden. Die bliksemflitsen, die stemmen en die donderslagen waarschuwen de mens: weet één ding, dat als op die troon iets besloten wordt, dan gaat het ook hoe dan ook gebeuren. Dan kun je rustig gaan sidderen.⟨/p>
⟨p>Ja, vanuit de troon gingen bliksemflitsen en stemmen en donderslagen. Je hoort het eigenlijk. Ik weet niet hoe u dat hebt, maar als ik zoiets als hoofdstuk 4 voorlees, denk ik: wauw, dat is echt geweldig man. Dit komt hier echt op heilige grond. Ik hoor dan eigenlijk wat tegen Mozes gezegd werd: 'Doe de schoenen van je voeten, want de grond waarop je staat is heilig.' Je treedt hier in de tegenwoordigheid van God. Dat is wat hier in symbolen verhaald wordt.⟨/p>
⟨p>Dus vanuit die troon gingen bliksemflitsen, stemmen en donderslagen, en er staat: zeven vurige fakkels brandden in het zicht van de troon. Dat zijn de zeven geesten van God. Dit moet je... ja, het is heel visueel allemaal beschreven. Zelfs alle zintuigen worden erbij betrokken. De donderslagen die hoor je, de stemmen ook, en de bliksemflitsen zie je. Maar ook daar nog eens een keertje daar bij die troon — de bespreking van de regenboog hadden we al achter de rug — het is onvoorstelbaar. Zeven vurige fakkels branden daar in het zicht van de troon. Dat zijn symbolen. Het zijn niet 'echte' fakkels in die zin dat ze voor iets anders staan. Dat staat er gewoon bij, want er staat: 'dat zijn', oftewel dat representeert, de zeven geesten van God.⟨/p>
⟨p>Hé, maar die zijn we ook al eerder tegengekomen, want die zeven geesten blijken namelijk een grote rol te spelen in de vestiging van het Koninkrijk. Laat ik u even meenemen. Er staat trouwens ook bij dat die zeven fakkels brandden 'in het zicht van' — in de meeste vertalingen staat 'vóór', maar eigenlijk is het in het zicht van de troon. Aha, dus die fakkels hebben toch op een of andere wijze te maken met die troon. Ze zijn daar direct mee gekoppeld en dus heeft het te maken met de vestiging van het Koninkrijk, van de heerschappij die daar van die troon uitgaat.⟨/p>
⟨p>In Openbaring 1 vers 4, dat was toen meteen de eerste avond al, daar wordt gesproken over: 'Van Hem die is en die was en die komt, en van de zeven geesten in het zicht van Zijn troon.' En later, straks in de bespreking van hoofdstuk 5, staat er: 'En ik nam waar in het midden van de troon, van de vier levende wezens en in het midden van de oudsten, staat een Lammetje als geslacht met zeven horens en zeven ogen.' Ik zei al: de symbolen zijn veelzeggend, maar als je het visualiseert... wat zijn dit voor vreemde verschijnselen? Dan heb je toch wel echt een enge droom als je dat ziet! Maar zeven horens hebben weer alles te maken met koningschap en ogen uiteraard met zicht. Hier wordt het meteen verklaard, dat vind ik mooi. Al die symbolen die gegeven worden, worden of in het boek Openbaring zelf — meestal — of elders gewoon verklaard: dat ene is dát.⟨/p>
⟨p>Wat zijn dus die zeven geesten van God? Eerst worden ze voorgesteld als zeven fakkels in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 worden ze weer voorgesteld, en wel op twee manieren: als zeven horens van het Lammetje en als zeven ogen. Zodat die zeven geesten op allerlei wijzen worden voorgesteld. Een geest zelf laat zich moeilijk voorstellen, toch? Men zegt weleens — en dat is meestal ook de wijze waarop ik het probeer uit te leggen: wat kun je zeggen van 'geest'? Geest laat zich niet zien. Eigenlijk is het een negatieve beschrijving, een negatieve definitie. Het zegt iets over onze handicap, namelijk dat wij het niet kunnen zien. Het zegt niet wat het wel is, maar dat je het niet kunt zien.⟨/p>
⟨p>En dan kan geest bijvoorbeeld de aanduiding zijn van je mentale vermogens: de geest. Het kan ook te maken hebben met de Geest van God. Zelfs bij de wind zie je het ook niet; je ziet de uitwerking ervan wel, maar je ziet het niet. Geest kan van alles zijn, alleen je kunt het niet zien. Dus in zekere zin zijn een heleboel dingen... radiogolven zijn dus eigenlijk ook 'geesten', gewoon in die definitie. Die kun je niet zien. Ja, de radio wel, en golven kun je ook wel zien, maar radiogolven niet.⟨/p>
⟨p>Maar dat zijn die zeven geesten. Alleen weet je dan trouwens nog niet wie die zeven geesten precies zijn. Dan moeten we naar Openbaring 8. Op een gegeven ogenblik — dat is toch wel weer leuk als je zo'n bespreking doet — komen we allerlei dingen tegen waarvan ik me op voorhand genoodzaakt voel meteen de uitleg te geven. Dat betekent dat als we straks eenmaal in hoofdstuk 8 zijn aangeland, we heel snel kunnen gaan. Dat hebben we dan al gehad! Daar staat in vers 2: 'En ik zag de zeven engelen.' Niet 'een', gewoon 'dé zeven engelen'. Aha, dus het gaat om engelen die al heel bepaald en bekend zijn. De zeven engelen die voor God staan, of die in het zicht van God staan. En hun werden zeven bazuinen gegeven.⟨/p>
⟨p>Dan komen we op een heel evident terrein van het boek Openbaring. Want hoe is het? Straks, als de heerschappij over de volkerenwereld gevestigd gaat worden, gaat dat via bazuinen; gerichten over de aarde. En iedere keer wordt er zo'n engel, zo'n boodschapper — een geest dus — die de bazuin blaast. En dan gebeurt het. Dus die zeven geesten, dat zijn die engelen die de bazuinen gaan blazen. Een heel belangwekkend deel van het boek Openbaring: de zeven bazuinen. Dat zijn die zeven engelen dus. We weten nu precies over wie het gaat, maar er zijn dus nogal wat beelden voor hen. Het zijn dus echt ook fakkels; het is brandend, het geeft licht. Dat is wat een fakkel ook doet, toch? En het zet de boel ook in lichte laaien. Ik zou zeggen: tel al die gegevens bij elkaar op en dat geeft een perfecte beschrijving van wat die zeven engelen gaan doen. En er staat bij: 'in het zicht van de troon'.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2541" title="Speel af vanaf 42:21">▶ 42:21⟨/button> ⟨span>De Glazen Zee en de Parallellen met het Aardse Heiligdom⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En in het zicht van de troon... ja, dat is wat! Letterlijk staat er: "In het zicht van de troon was als een glazen zee, lijkend op kristal." Zie je hoe voorzichtig hier gesproken wordt? Hoe Johannes ook zoveel moeite doet om duidelijk te maken dat hij in beeldende taal spreekt? Want hij zegt: "In het zicht van de troon was als een glazen zee." Het wás geen glazen zee, maar het was ⟨em>als⟨/em> een glazen zee. En was het kristal? Nee, het ⟨em>lijkt⟨/em> op kristal. En zo stapelen die beschrijvingen zich op. Dat betekent dus dat in het zicht van die troon, voor de troon — er staat in de NBG-vertaling: "vóór de troon was een glazen zee gelijk kristal" — de vloer voor de troon gewoon doorzichtig was. Een glazen zee, lijkend op kristal; het is glas, het is namelijk doorzichtig.⟨/p>
⟨p>Nu wil ik nog op iets wijzen, en dat is dat de wijze waarop Johannes hier in Openbaring 4 de dingen beschrijft — hoe hij de hemel feitelijk beschrijft — parallel loopt met allerlei attributen in het heiligdom. Ik bedoel de tabernakel of de tempel; het is mij in dit verband om het even, het gaat om het heiligdom dat hier op aarde was. Ga maar na. Wat zag hij als eerste? De troon. En de troon wordt uitgebeeld in de ark; ik bedoel de ark van het verbond. U weet het, de ark van het verbond was het meest centrale van het heiligdom in het allerheiligste; het bevond zich in het heilige der heiligen.⟨/p>
⟨p>Toch is het misschien niet zo bekend dat die ark feitelijk de functie van een troon had, terwijl je het zou kunnen weten omdat het heel vaak wordt gezegd. Vandaar ook dat in Romeinen en Hebreeën vertaald wordt met de 'genadetroon'. Een troon dus. In Psalm 99 vers 1, maar er zijn wat dat betreft een stuk of negen schriftplaatsen — ik kom daar straks nog even op terug — waar gesproken wordt over God die op de cherubs troont. De God van Israël die op de cherubs troont; het is een staande uitdrukking. Ik zei al, het komt een stuk of acht, negen, tien keer voor in het Oude Testament. Iedere keer als er gesproken wordt over wie God is, dan is dat de God die op de cherubs troont. En dat betekent dat God daar woont, op het verzoendeksel op die ark. Die ark heeft dus de functie van een troon. Dat is een prachtig verhaal waar nog veel meer aan vastzit, want wie daar nu ook gezeten is aan de rechterhand van God, et cetera.⟨/p>
⟨p>Het gaat er even om dat dit hemelse heiligdom in Openbaring 4 parallel blijkt te lopen in haar beschrijving met het heiligdom zoals we dat hier op aarde kenden, of zullen kennen; gewoon het heiligdom zoals dat in Jeruzalem stond. Nou, daar heb je de ark in het heiligdom; daar begint het mee, of het is in ieder geval het meest centrale. En hier in Openbaring 4 wordt het meest centrale de troon genoemd. Dan krijg je de zeven fakkels. Maar wacht eens even, hoe was het in het heiligdom? Daar had je ook die zeven fakkels, de zeven brandende pitten: de menorah. De troon was eerst in het heilige der heiligen, en dan kreeg je vervolgens bij de troon, vóór de troon, de zeven lampen van de menorah. Dat was in het heilige.⟨/p>
⟨p>En dan komen we nu bij de glazen zee. Als je het Oude Testament een beetje kent, dan weet je dat dit ook een aanduiding is voor het wasvat. Ga maar na hoor, ik verwijs hier naar 1 Koningen 7 vers 23, maar er zijn nog veel meer plaatsen waar gesproken wordt over het wasvat. Dat grote vat waarin de priesters zich moesten wassen voordat ze het heiligdom ingingen, wordt de 'zee' genoemd. Je denkt in eerste instantie dat het een vrij overdreven uitdrukking is om zo'n vat de zee te noemen, en toch is dat de uitdrukking voor dat bekken met water: het wasvat. En dat is hier dus ook zo.⟨/p>
⟨p>Eerst kwamen we bij de ark, de troon. Dan kwamen we bij die zeven fakkels, de menorah. En dan zie je hier de glazen zee. Er is trouwens nog wat meer naar buiten toe: eerst het heilige der heiligen, dan kom je in het heilige, en vóór het heilige — dus in de voorhof — heb je dan de zee. In dit geval ziet hij een glazen zee. Daar blijft het trouwens niet bij, want je komt in het boek Openbaring ook nog het brandofferaltaar tegen, en je komt ook nog het reukaltaar tegen met de gebeden der heiligen. Dat wordt later in Openbaring genoemd, maar het komt allemaal voor. Alleen al in deze eerste zes verzen van Openbaring 4 dringt de parallel met het aardse heiligdom zich op. Maar eigenlijk is het natuurlijk omgekeerd: het aardse heiligdom is een uitbeelding van het hemelse heiligdom. Goed, "en in het zicht van de troon was als een glazen zee, lijkend op kristal."⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2954" title="Speel af vanaf 49:14">▶ 49:14⟨/button> ⟨span>Gerubs en Raderen: de Dragers van Gods Mobiele Troon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En in het midden van de troon, daar komen we op een heel eigenaardig ding hoor. In het midden van de troon en rondom de troon zijn vier levende wezens. De beschrijving vind ik sowieso vaak al... wacht even. Zoals dat daar beschreven wordt, moet u eventjes uw ogen sluiten. Wat ziet u nou? Er staat: in het midden van de troon en rondom de troon zijn vier levende wezens. Ik kan het u wel verklaren, want het punt is namelijk dit: hoe kan iets nu in het midden van de troon zijn en ook rondom de troon? Welnu, die levende wezens dragen de troon. Dat zijn namelijk Gerubs. Daar kom ik straks nog op terug, maar zo krijgt u het idee. Ik heb het even gevisualiseerd door dat vierkant en die vier cirkels. Kijk, als dat vierkant een bovenaanzicht is van de troon, dan dragen die vier levende wezens de troon, maar in hun periferie bevinden zij zich rondom de troon. Dus ze dragen de troon, maar het is breder dan dat. We hadden het er al even over dat God troont op de Gerubs. Die Gerubs dragen de troon, dat is de gedachte. Ik zei al dat dit een aantal keren voorkomt en ik zie het nu precies negen keer in de Bijbel.⟨/p>
⟨p>Ook hier zie je trouwens weer dat als Johannes dit naar voren brengt, dat niet nieuw is. Al die beelden die hij hier gebruikt, of dat nu de fakkels, de troon of de vierentwintig oudsten zijn, het maakt niet uit: alles vindt zijn basis al in de Tanach, in de Hebreeuwse Bijbel bij de profeten. In dit geval vind je die levende wezens ook al in Ezechiël 1 en Ezechiël 10 trouwens ook. Hebt u Ezechiël 1 weleens gelezen? Als u eens niet kunt slapen, dan moet u Ezechiël 1 eens gaan lezen en het proberen goed voor u te stellen. U gaat er helemaal mooi van dromen, want wat daar beschreven staat, is adembenemend. Geweldig! Maar je leest daar dat Ezechiël eigenlijk min of meer met de deur in huis valt als hij zijn eerste hoofdstuk aanvangt met dat visioen. Hij dateert ook exact wanneer hij dat te zien kreeg, en dat is allemaal niet zonder betekenis. Maar hij ziet daar inderdaad vier levende wezens die de troon dragen. En elk van die levende wezens had een rad, een wiel namelijk. En in dat rad waren dan ook weer raderen. Het is net een klok, een uurwerk zeg maar. Maar het gaat voort, want die troon die gedragen wordt, beweegt zich voort. Je zou je de vraag kunnen stellen: waarom moet hij voortbewegen? Of waarom dat rad? Welnu, dat zijn wielen. Die troon beweegt zich voort, hij gaat vooruit.⟨/p>
⟨p>Waarom dat zo is, lijkt me niet zo moeilijk. Eigenlijk is het gewoon de beschrijving van een mobiele troon, een mobiele Godstroon. Wij denken dan met onze mobieltjes modern te wezen, maar Gods troon, Gods heerschappij, is progressief. Dat wil zeggen dat zij met recht ook vooruitgaat. Zijn troon wordt gedragen en die Gerubs – want zo worden ze genoemd – bewaken Gods heerlijkheid. Dat zie je natuurlijk al in het boek Genesis, waar die Gerubs ook de hof bewaren. In de meeste vertalingen staat dat zij de hof bewaken, maar er staat eigenlijk: zij bewaren de hof. Dat is veel mooier nog trouwens. Ze bewaren de hof, want dat is wat Gerubs doen.⟨/p>
⟨p>Het is negen uur. Het laatste wat ik er even over wil zeggen – want we moeten hier nog veel meer op doorgaan omdat de beschrijving verdergaat – is iets waar ik u op wil wijzen en waar we in het nieuwe seizoen eventueel nogmaals verder op in moeten gaan. Ik ben er namelijk nog niet helemaal uit, maar het is een suggestie die mij aan de hand gedaan is: dat ook op de ark, zoals dat beschreven wordt in het boek Exodus, geen twee Gerubs waren zoals meestal in afbeeldingen wordt voorgesteld, maar vier. Kent u dat? Niet alleen weer vier vleugels, maar vier levende wezens. Wat ik vanuit deze beschrijving eigenlijk ook heel logisch vind, want het aantal van vier Gerubs is heel consequent, zowel in Openbaring als in Ezechiël. Daarom is het aantrekkelijk voor mij, maar wat betreft de wijze waarop dat dan vertaald is: we moeten daar nogmaals diep in duiken. Ik geef het nu gewoon door voor wat het waard is en houd een slag om de arm. Ik zeg dus niet dat het zo is, maar de gedachte zou dan zijn dat er twee Gerubs waren aan weerszijden. En dan krijg je de vraag: wat betekent dat nou? Was er één hier en één daar, of stonden er twee aan elke weerszijde? Hetzelfde verhaal heb je trouwens ook met die discussie over vier kruisen of twee kruisen.⟨/p>
⟨p>Dat kun je hier ook zeggen: vier in het midden en vier rondom. 'In het midden van de troon en rondom zijn vier levende wezens.' Je vraagt of dat betekent dat er acht levende wezens zijn? Ja, dat zou dan ondersteund moeten worden, want iedere keer is er sprake van de vier levende wezens. Ik ben het met je eens, maar dit kan namelijk ook als je eenmaal het idee begrijpt. De uitdrukking 'in het midden van de troon en rondom de troon' kun je alleen maar begrijpen wanneer je Ezechiël erbij betrekt, waar al veel eerder gesproken wordt over die troon die gedragen wordt door de Gerubs. Indrukwekkend, echt geweldig! Je ziet inderdaad dat die Gerubs ook raderen vertegenwoordigen. Elk heeft een wiel en die draaien gelijk op en gaan voort. Dat kan perfect in deze beschrijving ook. Maar ze dragen de troon. Over die vier levende wezens zelf moeten we het natuurlijk nog hebben, en over veel meer. Ik zie dat het negen uur is, dus ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren. We gaan straks weer verder over de levende wezens die elk een rad hebben, hoewel dat in het boek Openbaring niet zozeer expliciet genoemd wordt. Maar het wordt wel gesuggereerd in die uitdrukking 'in het midden van de troon en rondom de troon'. Dat heeft alles te maken met het feit dat die levende wezens eigenlijk de raddraaiers zijn. Ja, toch?⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3447" title="Speel af vanaf 57:27">▶ 57:27⟨/button> ⟨span>'zoa': de Vier Levende Wezens als Representanten van Alle Vlees⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En in het midden van de troon en rondom de troon zijn vier levende wezens. Die vertaling is misschien wat lastig, want in het Grieks staat daar het woordje 'zoa'. Dat is geen afkorting van Zuidoost-Azië en ook niet van een s.o.a., want dat associeer ik ook niet echt met leven. Het heeft te maken met ons woord zoölogie. In heel wat talen heet een dierentuin een 'zoo' en dat komt allemaal uit het Grieks. Eigenlijk duidt dat woordje 'zoa' dus in het algemeen op dieren, maar de fundamentele betekenis is breder dan alleen een dier; het is namelijk een levend wezen. De betekenis van het woord zelf is 'levend'. Dat dit in de praktijk meestal of heel vaak dieren betreft, mag zo zijn, maar zeker in deze context lijkt de weergave 'levend wezen' mij wat duidelijker. Het gaat hier niet om dieren, maar om levende wezens die worden beschreven.⟨/p>
⟨p>Het zijn er vier. Waarom vier? Ik denk dat het alles te maken heeft met het feit dat het de hele aarde omspant: noord, zuid, oost, west. Dat het getal vier inderdaad het getal is van de aarde. Later in het boek Openbaring komen we ook nog de vier hoeken der aarde tegen, wat gewoon de vier windhoeken zijn. Dat getal vier komen we ook al in Ezechiël 1 tegen. Als je in datzelfde Ezechiël 1 leest, dan staat er in vers 21 in de NBG-vertaling: 'Boven de hoofden van die wezens was wat geleek op een uitspansel als ontzagwekkend ijskristal uitgespreid boven hun hoofden.' Ik had het er net over dat de vloer van die troon gelijk een glazen zee was, als kristal. Hier wordt ook gezegd dat het ontzagwekkend ijskristal was; het was een uitspansel boven de hoofden van die wezens. Ook daaruit blijkt weer dat zij die troon dragen. Dat staat er trouwens ook heel duidelijk: het zijn inderdaad cherubs. In Ezechiël wordt uitdrukkelijk gezegd dat het cherubs zijn, representanten, symbolen en emblemen van de troon van God over de hele aarde.⟨/p>
⟨p>Het is heel boeiend: ik gaf net die suggestie even door over die vier cherubs op de ark, of er nu twee of vier geweest zijn. Ik wil nog een gedachte doorgeven die ik heel boeiend vind, maar waar ik ook nog niet helemaal uit ben. Ik heb nog een heel zomerseizoen om dat eens een keertje wat meer te fine-tunen en er wat dieper op in te gaan: de gedachte dat het te maken heeft met de vier tekens van de Zodiac. Je hebt de twaalf tekens van de dierenriem. Ook hier zie je dat weer: Zodiac heeft ook te maken met 'zoa', met de dieren en de levende wezens. Het zijn de vier hoofdsymbolen van de dierenriem. Dikwijls wordt gezegd: als je goed evangelisch bent, zeg je 'oeh, occult, wegwezen'. Maar als je bijbels hervormd bent – ja, wat dacht u daarvan? Dat is een nieuwe kerk – dan weet je natuurlijk dat er niks mis mee is. Integendeel, de Schepper Zelf heeft de Zodiac gemaakt, de dierenriem, de tekens van de dieren. Hij heeft niet alleen de sterren die daar deel van uitmaken gemaakt, maar ook de tekens van de sterrenbeelden. Maar nu even wat belangrijker: die eerste suggestie parkeren we eventjes. Ik opper hem gewoon en u kunt het meenemen; ik neem hem ook mee en we komen daar nog wel eens op terug of niet.⟨/p>
⟨p>Zij representeren – en dat is een heel duidelijk punt – alle levende wezens van alle vlees. Daarmee gebruik ik een uitdrukking die ik citeer uit Genesis 9 vers 15. Even terug in de tijd: net nadat de hele aarde blank heeft gestaan en Noach de ark heeft verlaten met al het gedier. Dan lees je dat God een verbond sluit met alle levende wezens van alle vlees, met alle levende zielen. Het teken daarvan was de regenboog, die we hier bij de troon ook al tegenkwamen. Let er eens op dat als 'alle vlees' beschreven wordt, dit wordt gedaan in vier categorieën. Ga even met me mee naar Genesis 9: 'Zie, Ik richt mijn verbond op met u en met uw nageslacht.' Noach en zijn zonen, kortom de hele mensheid, want groter was de mensheid op dat moment niet. Dat verbond wordt gesloten met heel de mensheid en met alle levende wezens die bij u zijn. Hier hebben we de eerste categorie: de mens. Dan het gevogelte, het vee – dat is de derde categorie – en het wild gedierte der aarde bij u, allen die uit de ark gegaan zijn.⟨/p>
⟨p>Dat is boeiend, want als we straks verder lezen in Openbaring 4, dan worden die levende wezens precies beschreven in de categorieën die al in Genesis werden genoemd. De levende zielen worden in vier afdelingen of groepen opgesplitst: de mens, het gevogelte, het vee en het wild gedierte. Die indeling vinden we nu ook weer terug bij de levende wezens in Openbaring. Daarmee zie je meteen wat zij vertegenwoordigen: gewoon alle levende wezens. Eigenlijk wordt het dan meteen heel simpel. De levende wezens vertegenwoordigen alle levende wezens die, als ze ingedeeld worden in vier categorieën, precies overeenkomen met de beschrijving die hier in Openbaring wordt gegeven. Ik moet u zeggen dat ik al heel vaak verklaringen heb gelezen over de vier levende wezens, de een nog fantastischer dan de ander. Maar toen ik dit las en de Schrift zichzelf liet uitleggen, was het hele vraagstuk in één keer weg. Ik weet waar de vier levende wezens voor staan: gewoon voor alle levende wezens. We zullen dat straks zien als we in vers 7 zijn.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4011" title="Speel af vanaf 01:06:51">▶ 01:06:51⟨/button> ⟨span>Boordevol Ogen: Gods Allesziende en Actieve Voorzienigheid⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>In het midden van de troon en rondom de troon zijn vier dieren, vier levende wezens, boordevol van ogen. Trouwens, die weergave als 'dieren' is niet fout hoor, dat wil ik er nog even bij zeggen. Het zijn geen foute weergaven, alleen je moet weten dat een dier in het Bijbelse taalgebruik gewoon een levend wezen is, eigenlijk wat breder dan bij ons.⟨/p>
⟨p>Ze waren — weer zoiets eigenaardigs — boordevol van ogen. Ja, het is meer dan vol; het is boordevol, bijna overstromend. Van voren en van achteren, staat er. Ik ken sommige mensen die ook ogen van voren en van achteren lijken te hebben, maar ik kan me er eigenlijk niets bij voorstellen: boordevol van ogen van voren en van achteren. Nee, ik ook niet. Maar ik kan me wel voorstellen dat het iets betekent. En dat is dat als iets boordevol met ogen is, je heel goed kunt kijken. Dan ontgaat je helemaal niets.⟨/p>
⟨p>In die zin ligt de symboliek van dat 'boordevol ogen' en 'van voren en van achteren' eigenlijk gewoon voor het oprapen. Want we weten allemaal dat een oog het zicht representeert. Dus als je boordevol met ogen bent, dan heb je heel goed zicht. Heeft u dat wel eens gedaan: een vlieg onder een microscoop gelegd en dan zijn ogen bekeken? Eigenlijk is zo'n oog een samengesteld oog, een facetoog. Vele soorten insecten hebben dat. Dat kan alleen maar de Pantocrator, de Almachtige, zoiets bedenken; zo'n enorm zicht. Probeer jij maar eens een vlieg te vangen. Ja, dan moet je heel traag bewegen en dan moet je ook net de dode hoek weten, maar dat valt niet mee, want zo'n oog heeft een enorm breed gezichtsveld. Dat is logisch natuurlijk als je van alle kanten kunt kijken. Ik vind twee ogen soms al heel veel, en dan zeggen ze nog dat ik blind ben ook!⟨/p>
⟨p>Maar goed, dat aspect van 'vol van ogen', dat zag je dus ook al in Ezechiël. Waarmee natuurlijk iedere keer — maar dat is inmiddels een open deur intrappen — weer bevestigd wordt dat de hele beschrijving gebaseerd is op wat we al kenden. Feitelijk wordt daarmee ook weer gedemonstreerd dat het boek Openbaring een sluitstuk is van de profetie, gebaseerd op al het voorgaande. Als je het voorgaande niet kent, dan bak je niets van de verklaring en het verstaan van het boek Openbaring. Helemaal niets.⟨/p>
⟨p>En wat het betekent? Nou, we overwogen het al: niets is aan het zicht onttrokken van deze voortgaande Godstroon. Want dat is het. Die troon van God gaat verder. Raderen — oké, dat wordt hier dan niet zozeer benadrukt, maar het is het wel. En alles ligt open, alles is zichtbaar. U maakt zich zorgen over 'Big Brother is watching you'? Ik ben blij dat er Eén is die alles ziet. Dan heb ik het niet over Google — die ziet trouwens ook heel veel hoor, die weet ook dat we nu hier een Bijbelstudie aan het doen zijn. Ik hoop dat ze goed luisteren trouwens en dat ze niet alleen oog hebben, maar ook oren. Nee, Google leest me tot dusver altijd heel welgezind.⟨/p>
⟨p>Maar God ziet... We kennen allemaal dat beeld natuurlijk van dat alziend oog van God. Hij is alziend, en weet u wat ik nou zo geweldig vind? Niets ontgaat Zijn oog en Hij voorziet ook in alles. Dat is trouwens een mooie, want 'voorzien' betekent niet alleen maar dat Hij vooruit kan kijken — dat is eigenlijk wat voorzien is — maar voorzien is ook actief. Je voorziet iemand ergens van. Hij voorziet Zijn schepselen, want Hij weet wat ze nodig hebben. Hij kent de toekomst en Hij voorziet in alles. Je kunt alleen maar echt voorzien als je ook kunt voorzien. Heeft u hem? Hij is de scenario-schrijver.⟨/p>
⟨p>Boordevol van ogen, van voren en van achteren. Dat wil zeggen: Hij kijkt achterom en alles kent Hij, alles ziet Hij. Maar Hij ziet ook alles tevoren. Met recht dus voorziend. Nou, dan gaan we nu even de proef op de som nemen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4333" title="Speel af vanaf 01:12:13">▶ 01:12:13⟨/button> ⟨span>De Vier Categorieën van de Schepping en de Zes Vleugels⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Het eerste levende wezen lijkt op een leeuw. Dat was die categorie, de vier categorieën van alle levende ziel bij Noach, waarmee God een verbond sluit met als teken de regenboog. Eén daarvan was het wild gedierte; dat werd daar trouwens als laatste beschreven en hier als eerste. De volgorde doet er niet zoveel toe. De leeuw is de representant van het wild gedierte. Een leeuw is sowieso een representant, want ja, het is de koning, nietwaar?⟨/p>
⟨p>En het tweede levende wezen lijkt op een kalf. Maar dat is het tamme gedierte, het vee. Ja precies, een kalf. Het derde levende wezen heeft het gezicht als van een mens. En Tony, jij denkt natuurlijk weer: "Ik kan me hier niets bij voorstellen." Maar wat het voorstelt, is gewoon alle levende ziel: het wild gedierte, het vee en de mensheid niet te vergeten. En het vierde levende wezen lijkt op een vliegende adelaar. Op een gier, een arend... ik wil dat nu eventjes parkeren, dat is nog weer een kwestie apart. Maar in ieder geval het gevogelte, dat wat vliegt. Het gevleugelde. Zeg ik het weer goed? Ja, het gevleugelde. Allebei.⟨/p>
⟨p>Ja, ik kijk altijd naar jou, Hans. Op de een of andere manier heb jij altijd een heel zelfcorrigerend effect op mijn spreken. Ineens hoor ik mezelf iets zeggen en denk ik: is dat wel correct? Maar goed, dat wat vleugels heeft. Laten we verder gaan. De vier levende wezens hebben ieder voor zich zes vleugels, die we trouwens ook kennen uit Jesaja 6. Daar zijn het de serafs. Dat zijn ook attributen, hemelse attributen of symbolen voor de troon van God, want dat is wat Jesaja — pardon, Johannes ziet het ook — maar dat is wat Jesaja ziet: de troon. Kijk het maar na. Maar in ieder geval, ze zijn er.⟨/p>
⟨p>Er staat trouwens nog bij: met twee bedekten zij hun aangezicht, met twee bedekten zij hun voeten en met twee vlogen zij. Ze zijn rondom en van binnen, maar dat zagen we net eigenlijk ook al. Het idee is dat ze niet alleen rondom zijn, maar ook nog eens van binnen boordevol ogen. Ze hebben dus zicht op dat wat er omheen gebeurt, waar dan ook. Vooruit, achteruit, niets ontgaat hen. Maar ze hebben ook zicht op wat er in die troon gebeurt, dat wil zeggen: op Degene die de troon bezit, Degene die op die troon zit. Daar is ook het volle zicht op. Dat is wat die levende wezens representeren.⟨/p>
⟨p>U begrijpt het als het zo beschreven wordt: de schepping, de hele levende schepping, alle levende ziel in de vier categorieën. In een nauwere cirkel staan zelfs die vierentwintig tronen. Wat je dus krijgt, is dit: voor de goede orde zet je de troon in het midden, en daaromheen staan vierentwintig tronen. Het koninklijk priesterdom, Israël. En daaromheen bevindt zich gewoon al wat leeft, de hele levende schepping, alle levende ziel. Die wordt daar gerepresenteerd en gezien, met in het centrum God. Daarop is het volle zicht, en ook op wat er gaat gebeuren. Dat is wat daar door Johannes wordt waargenomen.⟨/p>
⟨p>Dit is de introductie. Hij wordt daar in de hemel opgenomen, de deur gaat open en dan ziet hij dat in de hemel, in al die symboliek. Nu komen we eigenlijk bij het hart, want dit is nog maar de beschrijving van de entourage. Wat er echt gebeurt, hebben we eigenlijk nog niet gelezen. Er gaat nog veel meer gebeuren, maar dat is wat we in Openbaring 5 beschreven zien. Wat hier aan het einde van hoofdstuk 4 gebeurt, is echter ook zo machtig mooi. Hier werkt alles naartoe. Als Johannes dit beschrijft, dan is het een inleiding tot de lofzang.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4636" title="Speel af vanaf 01:17:16">▶ 01:17:16⟨/button> ⟨span>De Onophoudelijke Lofzang aan de Driemaal Heilige Pantocrator⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En ze hebben geen rust, dag en nacht, zeggende: heilig, heilig, heilig. Heilig betekent dat Hij volstrekt apart gezet is; afgezonderd en met niets vergelijkbaar. Dat is wat 'apart gezet' inhoudt: het wordt apart gezet omdat het volkomen apart staat van al het andere. Dit is een bescherming van God Zelf. Nu wordt er inderdaad drie keer 'heilig' gezegd, en ik weet dat als je dit traditioneel christelijk uitlegt, men zegt: "O, dat is God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest." Dat is wat ik volgens mij ook ooit op catechisatie geleerd heb – dat kan haast niet missen, en u waarschijnlijk ook – maar het klopt niet. Want er is maar één God: de Vader.⟨/p>
⟨p>Bovendien hoeven we de verklaring ook helemaal niet ver te zoeken, zelfs niet elders in het boek Openbaring of elders in de Bijbel, want ditzelfde vers geeft zelf de verklaring al. Ik parkeer die verklaring nog even, maar eerst nog dit: "heilig, heilig, heilig, Heer God de Almachtige". Eigenlijk staat er letterlijk twee keer een bepaald lidwoord: 'de God', 'de Plaatser'. En Hij is de Almachtige. Ik heb het woord vanavond al een paar keer gebruikt: de Pantocrator. 'Panto' is alles, en het andere woord 'crator' heeft te maken met houden of beheersen. De Allesbeheerser, dat is de Almachtige. God is dé God. Hij geeft alles een plaats. Hij ziet ook alle dingen en Hij kent alle dingen; niets onttrekt zich aan Zijn oog. Hij is de Almachtige, en als Hij iets wil, dan doet Hij het, want Hij is almachtig. Zoals het lied zegt: "Wat Zijn liefde wil bewerken, dat ontzegt Hem Zijn vermogen niet." Wat Hij wil, dat kan Hij.⟨/p>
⟨p>Ik moet er wel even bij zeggen: almachtig betekent dus niet dat Hij simpelweg álles kan. God kan namelijk niet alles. God kan niet liegen, om maar wat te noemen. Er staat letterlijk in Hebreeën 6 dat het onmogelijk is dat God zou liegen. Dat kan God dus niet. Almacht betekent dus niet dat God álles kan, maar almacht betekent dat Hij alles beheerst en dat Hij alles wat Hij wil, ook werkelijk kán. Dat is een heel groot verschil. Anders komen we bij zulke absurditeiten uit als de vraag: "Kan God een steen maken die zo zwaar is dat Hij hem Zelf niet kan tillen?" Als je zulke vragen stelt, dan heb je meteen al een verkeerde afslag genomen. De almacht betekent dat Hij alles beheerst. Hij is God en dé God.⟨/p>
⟨p>Er staat bovendien bij: "die was, die is en die komende is". Driemaal heilig, toch? Zowel in het verleden, in het heden als in de toekomst is Hij volstrekt apart, uniek en onvergelijkbaar. De God, de Almachtige: terugkijkend, nu en in de toekomst is Hij volstrekt heilig. Driemaal heilig. Het heeft dus niets te maken met de triniteitsleer of de drie-eenheidsleer. Dat is er gewoon bijgehaald, en ik vind het dan ook wel weer zo mooi dat zo'n Bijbelvers dat zelf gewoon ondergraaft. Of eigenlijk anders gezegd: die verklaring is niet eens nodig. De Schrift verklaart zichzelf hier. Die drievoudigheid van Gods heiligheid wordt hier in het vers zelf al aangegeven: Hij is de God, de Almachtige, namelijk die was, die is en die komt. Driemaal heilig.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4911" title="Speel af vanaf 01:21:51">▶ 01:21:51⟨/button> ⟨span>Adoratie tot in de Aionen Der Aionen en het Werpen van de Kransen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En telkens wanneer de levende wezens – zo staat het er eigenlijk: en telkens wanneer dan ook – heerlijkheid en eer en dankzegging zullen geven. Het idee is dat van beurtzang. Voortdurend is daar die lofzang aan God, aan de God, de Almachtige. En telkens wanneer de levende wezens heerlijkheid geven aan Hem, of heerlijkheid van Hem erkennen... Heerlijkheid, eerbetoon en dankzegging. Je zou er nog veel meer op moeten inzoomen, want het is zo prachtig.⟨/p>
⟨p>Heerlijkheid geven zij aan Hem, of ze erkennen het van Hem. Heerlijkheid, eerbetoon en dankzegging. Het heeft dus niet alleen te maken met wie Hij is, maar ook met wat Hij geeft; daar dank je Hem voor. En om wat Hij is, daar eer je Hem om. Aan Hem die zit op de troon, de God, de Almachtige, en die leeft tot in de aeonen van de aeonen. Dat zijn ook precies de tijdperken waar het in het boek Openbaring over gaat. Dat zijn de tijdperken waarin Christus zal heersen en gedurende die aeonen zal Hij Zich de levende God betonen, zittend op de troon.⟨/p>
⟨p>Heel de schepping zal Hem daarin de heerlijkheid, de eer en de dankzegging geven. Hier in Openbaring 4 wordt feitelijk al een foto gegeven, als ik het zo mag zeggen, een foto getoond van de aeonen die gaan komen. In die tijd zal Israël een koninklijk priesterdom zijn en zal heel de levende schepping Hem de eer en de heerlijkheid gaan geven, namelijk aan Degene die op de troon zit en die de Levende is tot in de aeonen van de aeonen.⟨/p>
⟨p>Wat natuurlijk niet betekent dat Hij na die aeonen niet meer leeft. Ik weet niet of ik op zo'n bezwaar in moet gaan, maar mensen hebben dat weleens gezegd: "O, maar als die aeonen dus aan een einde komen, dan betekent het dus dat God ook ophoudt te bestaan." Wat natuurlijk dwaarsheid is. God is de onvergankelijke God. Hij leeft tot in de aeonen, maar dat wil niet zeggen dat Hij niet meer leeft als die aeonen ophouden. Als je dat denkt, dan moet je eerst het ABC van de logica nog maar eens een keertje gaan bestuderen; het slaat namelijk nergens op.⟨/p>
⟨p>Laat ik deze hele zin nog eens lezen: "En wanneer de levende wezens ook maar heerlijkheid en eer en dankzegging geven aan Hem die zit op de troon, die leeft tot in de aeonen van de aeonen." Dat zijn dus de overtreffende aeonen. Dat is een uitdrukking die, meen ik, in het boek Openbaring elf keer voorkomt: de aeonen van de aeonen. Je hebt de aeonen, de wereldtijdperken, en daarbovenop de overtreffende aeonen. Net zoals je de Koning der koningen hebt, of het heilige der heiligen, of het Lied der liederen. Welnu, dit zijn de aeonen van de aeonen.⟨/p>
⟨p>Dan zullen de vierentwintig oudsten neervallen voor het oog van Hem die zit op de troon – het koninklijk priesterdom. En ze zullen Hem adoreren. Aanbidden, ja, dat woord zijn we al eerder tegengekomen; dat had te maken met wat een hond doet voor zijn baasje. Gewoon neerknieuwen, neervallen, klein worden en dan in ontzag opkijken naar de baas. Dat is adoreren. Ze zullen Hem adoreren, die leeft tot in de aeonen van de aeonen, en ze zullen hun lauwerkransen werpen in het zicht van de troon.⟨/p>
⟨p>Mooi is dat trouwens. We zullen dat nog zien: ze krijgen die lauwerkrans en vervolgens geven ze hem weer terug. Het idee is: wij hebben weliswaar de overwinning behaald, maar waardoor hebben wij die overwinning behaald? Doordat Ú het gegeven hebt. Dus we geven het gewoon weer terug aan Degene die het echt verdient. Ze werpen hun lauwerkransen in het zicht van de troon, zeggende – en dit is het laatste vers.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-15" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5201" title="Speel af vanaf 01:26:41">▶ 01:26:41⟨/button> ⟨span>De Hoogste Eer aan de Schepper: Alles Bestaat Vanwege Zijn Wil⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Waardig bent U, onze God. Waardig, dat wil zeggen: Hij is het waard om in ontvangst te nemen de heerlijkheid en de eer. Aan wie komt dat toe? Aan wie komt macht toe? Aan wie komt eer toe? Aan wie komt heerlijkheid toe? Van wie is het? Wie kan het dus ook werkelijk geven? Wel, dat staat erbij: de Heer, onze God, de Pantocrator, de Almachtige.⟨/p>
⟨p>Hoezo? Nou, want U schiep alle dingen. Ook hier weer: ⟨em>ta panta⟨/em>, het al. Er is niets wat er is zonder dat Hij het geschapen heeft. U schiep alle dingen. Alles waar ik naar kijk, heel de schepping, is Zijn creatie. Dit is zo groots. Ja, dit is de erkenning van de God. Wat hier beschreven wordt, is dat heel de schepping hiertoe bestemd is en ook die bestemming zal bereiken, namelijk het geven van de eer aan de God die alle dingen schiep.⟨/p>
⟨p>En waarom zijn alle dingen er? Wel, want U schiep alle dingen en vanwege Uw wil waren zij en worden ze geschapen. Daarom. Hoe komt het dat de dingen er zijn zoals ze er zijn? Dat komt omdat God dat wil. Als God het niet had gewild, dan had het er niet geweest. Dus heel de schepping is gewild. Dat lijkt me ook een fikse troost voor iedereen die zich ongewenst voelt of meent te zijn: je bent de creatie van Hem en het feit dat je er bent, is omdat Hij jou gewild heeft en Hij een plan met je heeft.⟨/p>
⟨p>Want U schiep alle dingen en vanwege Uw wil waren zij er en worden ze geschapen. Dat wil zeggen dat de hele schepping, in het verleden maar ook wat de toekomst betreft, een creatie is. Het is een gaand proces, want dat is het idee: zij worden geschapen. Het is een proces, die creatie komt tot stand vanwege Hem, maar dan ook vanwege Hem alleen. Amen.⟨/p>