⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Vertrek Naar Gethsemane en de Context van de Ware Wijnstok⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Zoals gezegd is dit de 49e studie en wij gaan vanavond beginnen met hoofdstuk 15. Dat betekent dat we het 14e hoofdstuk hebben afgesloten. Dat eindigde met de woorden – en dan begrijp je ook meteen waarom men dat hoofdstuk zo heeft ingedeeld – waar de Heer Jezus zegt: "Maar de wereld zou weten dat ik de Vader liefheb en zó doe zoals de Vader mij instrueert." En dan sluit Hij af met: "Kom overeind" of "Sta op, laten wij van hier gaan."⟨/p>
⟨p>Vervolgens gaan ze de tocht maken naar Getsemané. Ze waren in de stad Jeruzalem waar de opperzaal was en dan gaan ze via het Kidrondal naar Getsemané. Je zou dat eigenlijk op een kaartje moeten zien, wat trouwens niet helemaal meevalt, want we weten niet precies waar die opperzaal is geweest. Sommige mensen menen het wel te weten en zeggen dat het was waar het graf van David was, maar goed, dat is een verhaal apart.⟨/p>
⟨p>In elk geval vertrekt de Heer dan, en dat betekent ook dat de gesprekken die in feite voortgezet worden – nou ja, ik zeg gesprekken, maar feitelijk is het, zoals het tenminste opgetekend staat, een monoloog – doorgaan. De Heer Jezus spreekt en heel af en toe wordt Hij onderbroken, hoewel dat in hoofdstuk 16 niet eens meer gebeurt. Dit is dus allemaal gesproken onderweg naar Getsemané. De geschiedenis van Getsemané zelf en het feit dat de Heer Jezus daar een aantal keren gebeden heeft, wordt in het Johannesevangelie niet verhaald. Dat is heel eigenaardig. Zoals Johannes het heeft opgebouwd, wijkt het in hoge mate af van Matteüs, Marcus en Lucas.⟨/p>
⟨p>Het ligt voor de hand – maar ik geef toe dat ik dat niet kan staven vanuit de Schrift – dat de gesprekken over de wijnstok verdergaan omdat ze wellicht een wijngaard passeerden. Want ik ga ervan uit dat de Heer Jezus niet zomaar in het wilde weg heeft gezegd: "Ik ben een wijnstok." Daar is een aanleiding voor. Iedere keer zie je dat de Heer een bepaald beeld gebruikt dat een aanleiding heeft. Bijvoorbeeld bij het Chanoekafeest, dat Hij dan opstaat en zegt: "Ik ben het licht van de wereld," en zulke dingen. Maar eerlijk is eerlijk, dat staat er hier niet bij vermeld. Je kunt je echter wel voorstellen dat, wanneer zij die opperzaal verlaten en naar Getsemané gaan – wat trouwens een hof was met olijfbomen – ze diverse andere parken of wijngaarden zijn gepasseerd.⟨/p>
⟨p>Hoe dat ook zij, de Heer zegt: "Ik ben de wijnstok, de ware," of zoals meestal vertaald: "Ik ben de ware wijnstok." Maar als je het interlineair bekijkt, dan zie je dat het in het Grieks op een andere manier gezegd wordt. Twee keer staat daar het bepaalde lidwoord 'de' bij. Zoals je dat hier dan ziet: "Ik ben de wijnstok, de ware." In beide gevallen is het dus heel bepaald. "De ware, en mijn Vader is de landbouwer," of "de landman" zegt de NBG-vertaling dan. Dat 'de ware' staat tegenover een wijnstok die niet waarachtig was, of in ieder geval een wijnstok die niet voldeed.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="253" title="Speel af vanaf 04:13">▶ 04:13⟨/button> ⟨span>Israël in de Hebreeuwse Bijbel als de Falende Wijnstok⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>En dat is ook heel duidelijk vanuit de Schrift aan te tonen, omdat Israël in de Hebreeuwse Bijbel – in ons Oude Testament dus – meer dan eens als een wijnstok en als een wijngaard wordt behandeld en besproken. Maar dan wel als één die niet aan de verwachting voldeed; een wijngaard en een wijnstok die verwoest zou worden. Zodat de Heer zich eigenlijk met deze uitspraak – "Ik ben de wijnstok, de ware" – contrasteert. Hij creëert een tegenstelling tussen de wijnstok die niet waarachtig was en Hijzelf als de wijnstok die wél waarachtig is.⟨/p>
⟨p>Ik wil dat graag eens laten zien in Psalm 80 om te beginnen; een groot gedeelte van die psalm gaat daarover. Ik moet er trouwens even bij zeggen dat niet alleen het beeld van de wijnstok en de wijngaard op Israël betrekking heeft, maar diverse andere bomen ook. De vijgenboom is bijvoorbeeld een bekend beeld van Israël. Van de ceders van de Libanon lees je niet dat ze vergeleken worden met Israël, bij mijn weten. En dat geldt voor de amandelboom ook niet; de amandel is dan weer een type van de Heer Jezus Christus zelf als de Eersteling uit de doden. Maar je hebt dus de wijnstok, de vijgenboom en ook de olijfboom. Die laatste is bekend uit de brief aan de Romeinen, waar Israël vergeleken wordt met die edele olijfboom waarin de gelovigen uit de natiën zijn ingeënt. Die hebben allemaal diepe typologische betekenissen.⟨/p>
⟨p>Voor zover ik weet, wordt de granaatappel ook niet vergeleken met Israël. Van Israël staat het echter heel uitdrukkelijk vast wat betreft de vijgenboom; ook de vijgenboom die bijvoorbeeld verdort, maar ook weer zal bloeien. De Heer Jezus zegt: "Leer van de vijgenboom deze les: als zijn takken week worden, dan weet je dat de zomer nabij is." Dan gaat het ook over het herstel van Israël als natie.⟨/p>
⟨p>Misschien is het mooi om daar nog even op in te gaan. "Als hij eenmaal begint uit te lopen, kun je hem ook niet meer snoeien", hoor ik hier zeggen. Is dat zo? Jij hebt het nu over een vijgenboom? Ja, ik heb weliswaar ook een agrarische achtergrond, maar die lag helemaal in de snijbloemen. Bovendien ben ik altijd een leek gebleven, maar hier is een tuinman aan het woord, of in ieder geval een ex-tuinman. Zo'n wijnstok kun je in januari snoeien en dan is het eigenlijk alweer gebeurd. Kijk aan, allemaal experts hier! Heb je de bonnetjes erbij? Er worden zelfs macrobiotische adviezen aan gekoppeld. Als dat hout week wordt en er staat zoveel druk op, en je zou hem dán snoeien, dan bloedt hij dood. Oké. Maar wat je nu zegt over die specifieke tijd, dat geldt natuurlijk voor verreweg de meeste planten en bomen bij het snoeien; je kunt niet gewoon onbeperkt blijven doorgaan. Maar zo’n druif, dat is dus heel specifiek. Waarvan akte!⟨/p>
⟨p>We gaan even terug naar Psalm 80, want daar zoom ik even op in, namelijk op de wijnstok. Daar staat – en ik lees voor uit de NBG-vertaling, waar het over God gaat: "Gij hebt een wijnstok uit Egypte uitgegraven; Gij hebt volkeren verdreven en hem geplant." Nou, dan zie je dus dat Israël vergeleken wordt met een wijnstok die uit Egypte gehaald wordt, uitgegraven wordt, om vervolgens in het land Kanaän geplant te worden nadat de volkeren zijn verdreven. Hieruit blijkt trouwens ook weer wie de Landbouwer is: "Mijn Vader", oftewel God. "Gij hebt een wijnstok, God, uit Egypte uitgegraven en Gij hebt volkeren verdreven en hem geplant." Wie doet dat? Dat doet de Landbouwer, de Landman.⟨/p>
⟨p>Laten we nog eens lezen hoe dat beeld, die metafoor, wordt uitgewerkt: "Gij hebt de grond voor hem toebereid – dat is wat de Landman doet – zodat hij wortel schoot en het land vulde. Bergen waren met zijn schaduw bedekt, en ceders Gods met zijn twijgen. En hij breidde zijn takken uit tot aan de zee en zijn scheuten tot aan de Rivier." Met "de Rivier" wordt hier de Eufraat bedoeld, niet de Jordaan. Het gaat hier over de tijd van bijvoorbeeld David en Salomo, waarin het koninkrijk inderdaad enorm uitgebreid werd, van de zee tot aan de Rivier de Eufraat.⟨/p>
⟨p>"Waarom hebt Gij zijn muren doorbroken?" is dan vervolgens de vraag. "Zodat ieder die langs de weg voorbijgaat, ervan plukt." Ik lees gewoon even verder: "Het everzwijn uit het woud vreet hem af en wat zich op het veld roert, weidt hem af." Met andere woorden: er blijft niets van die wijngaard over. De muren – de grenzen dus – worden niet geëerbiedigd. En dan staat er – let op: "O God der heerscharen, keer toch weder." Oftewel: kom terug. "Aanschouw uit de hemel en zie en sla acht op deze wijnstok." Met andere woorden: hoe het er nu ook bij staat, de Heer moet wederkomen en vanuit de hemel zien om acht te slaan op deze wijnstok, om die van het onheil te redden. Daarvoor moet de Heer Zelf wederkomen.⟨/p>
⟨p>Ik lees verder: "De stek die uw rechterhand heeft geplant..." Rechterhand heeft te maken met voorrang; de stek die uw rechterhand voorrang gaf, die stek die genomen was uit Egypteland. En dan staat erbij: "...op de zoon die Gij U hebt grootgebracht." Hé, dan krijg ik een heel ander beeld. Dan wordt die wijnstok vergeleken met de zoon die niet alleen voortgebracht, maar ook grootgebracht is. Is dat niet opmerkelijk? Die wijnstok hier is door Gods rechterhand geplant, maar wordt ook vergeleken met de zoon die God heeft voortgebracht. Trouwens, dat is ook niet vreemd, want dat vind je diverse keren bij de profeten: dat Israël een zoon en zelfs een eerstgeboren zoon genoemd wordt. In feite is zij daarmee dus ook een erfgenaam.⟨/p>
⟨p>Ik heb het expres even onderstreept, omdat je daarmee eigenlijk een prachtig contrast krijgt. De Messias zegt later in Johannes 15: "Ik ben de wijnstok, de ware." Maar wie is die Messias? Dat is Gods Zoon. Ik lees nog eventjes verder vanuit Psalm 80: "Als afval is hij met vuur verbrand; door uw dreigende aanblik gaan zij te gronde." Ik ga hier even stoppen bij dit citaat, maar het idee is dus dat God wordt opgeroepen om de wijnstok die Hij ooit uit Egypte heeft gevoerd, toebereid, geplant en grootgebracht heeft, weer in glorie te herstellen. De bede is dat Hij erop acht slaat, want de wijnstok is compleet verwoest, afgeweid en afgevreten; met vuur verbrand gaat hij te gronde.⟨/p>
⟨p>In dat contrast ontstaat dus de gedachte: ooit was die wijnstok in glorie, maar vervolgens is hij compleet verwoest. Dat geldt voor de wijnstok en de wijngaard van Israël. En dan lees je de bede dat God moet terugkeren om die wijnstok van weleer in glorie te herstellen. In de tussentijd dat die wijnstok in verval raakt en verwoest wordt, is daar een "ware wijnstok". Hier in Psalm 80 is de wijnstok Israël; die is in verval. Maar in diezelfde tijd is daar niettemin een wijnstok die wél voldoet, die wel vrucht draagt en die ook met recht de Zoon is: de ware wijnstok.⟨/p>
⟨p>Dus ja, het is natuurlijk als je het tegen die achtergrond ook ziet. Dat als de Heer Jezus dan, in de nacht dat Hij wordt overgeleverd en vanuit het Kidrondal naar Getsemané toe gaat, zegt: "Ik ben de ware wijnstok", dan zit daar een wereld van gedachten nog weer achter. Omdat de Hebreeuwse Bijbel spreekt over Israël als een wijnstok die niet voldoet en die ook verwoest zal worden.⟨/p>
⟨p>De Heer Jezus heeft dit gesproken en in diezelfde generatie, precies veertig jaar later, is Israël inderdaad verwoest. Maar ooit zal de Heer weer terugkeren en dan zal Hij die wijnstok weer in ere herstellen. Hij zal acht slaan op die wijnstok. Maar in die tussentijd – daarover hebben we het – is daar dus die andere Zoon: de ware Zoon, de ware wijnstok.⟨/p>
⟨p>Nog een schriftplaats.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="954" title="Speel af vanaf 15:54">▶ 15:54⟨/button> ⟨span>Jesaja 5: de Verwoeste Wijngaard Die Niet Voldeed⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Dit was Psalm 80, nu neem ik u mee naar Jesaja 5. Dat is veel later gecomponeerd en het is eigenlijk een lied. Er staat: ik wil van mijn geliefde zingen, het lied van mijn beminde over zijn wijngaard. Mijn geliefde — en dat is hier de Heer zelf — had een wijngaard op een vruchtbare heuvel. Hij spitte hem om, zuiverde hem van stenen, beplantte hem met edele wijnstokken, bouwde daarin een toren en hieuw ook een perskuip daarin uit. Dat zijn allemaal dingen die natuurlijk verband houden met die wijnstok en die wijngaard. Maar ook hier is de Vader, God zelf, weer de landman. Hij verwachtte dat de wijngaard goede druiven zou voortbrengen, maar hij bracht wilde druiven voort.⟨/p>
⟨p>In vers 4 lezen we verder: "Wat was er nog aan mijn wijngaard te doen, wat Ik er niet aan gedaan heb?" Dat is eigenlijk min of meer de klacht. De Heer heeft er alles aan gedaan en dan klinkt de vraag: waarom verwachtte Ik dat hij goede druiven zou voortbrengen en bracht hij wilde druiven voort? Overigens moet ik erbij zeggen dat dit min of meer retorische vragen zijn. Ze worden hier niet beantwoord, maar elders in de Bijbel, ook bij Jesaja trouwens, lezen we wel degelijk het antwoord waarom de wijngaard toen niet voldeed. Het is natuurlijk niet zo dat de Heer er onvoldoende aan gedaan zou hebben; het moest natuurlijk ook zo gaan. Maar niettemin wordt dat hier zo vergeleken en wordt Israël daarop aangesproken.⟨/p>
⟨p>Dan vers 5: "Nu dan, Ik wil u doen weten wat Ik met mijn wijngaard ga doen." Let op: "Zijn doornhaag wegnemen." De grens dus, de haag, de heg, de omtuining. Wist u trouwens dat ons woord 'tuin' direct verwant is aan het Engelse woord 'town'? Een town is van origine een ommuurde akker. Een stad is van oorsprong ook altijd een plek of een dorp met muren; dat is wat een stad tot een stad maakt. En een tuin is in feite ook een afgegrensd gedeelte, een akker met een omtuining. "Zijn doornhaag wegnemen, opdat hij verwoest worde." Hier zie je dus de teleurstelling van de landman over de wijngaard en dan zegt Hij: weet je wat ik ga doen met mijn wijngaard? De grens gaat weggenomen worden, de doornhaag gaat weg, opdat hij verwoest wordt. "Zijn muur doorbreken, opdat hij vertrapt worde. Ik zal hem tot een wildernis maken. Hij zal gesnoeid noch behakt worden, zodat er dorens en distels opschieten; en Ik zal de wolken gebieden, zodat ze op hem geen regen doen vallen."⟨/p>
⟨p>Met andere woorden: die hele wijngaard wordt gewoon compleet verwoest tot een wildernis. Er komt geen vrucht meer, er wordt niet meer gesnoeid, er wordt helemaal niets meer mee gedaan. Alleen maar onkruid en distels komen erop en er valt geen regen meer, en daarmee ook geen zegen. Welnu, dan krijgen we de verklaring, voor zover het ons nog ontgaan was. Nu krijgen we uitdrukkelijk te horen waar het over gaat: "Welnu, de wijngaard van de HERE der heerscharen, dat is het huis Israëls, en de mannen van Juda, dat zijn de planten waarin Hij vreugde heeft. Hij verwachtte goed bestuur, maar zie, het was bloedbestuur. Rechtsbetrachting, maar zie, het was rechtsverkrachting."⟨/p>
⟨p>De wijngaard en de wijnstok voldeden niet. En net in de tijd dat die wijngaard en die wijnstok terzijde gesteld worden en aan de verwoesting worden prijsgegeven, is daar die andere Zoon. Hij zegt: "Ik ben de wijnstok, de ware." De ware wijnstok, die dus wel aan de verwachting van de landman voldoet. Hij is daarmee in feite het ware Israël, de ware Judeër. Jij zei het net nog in je gebed, Arie, over de 'godlover'. Dat is wat de Heer is. Hij vertegenwoordigt Israël en Hij vertegenwoordigt Juda. Hij is het ware Israël.⟨/p>
⟨p>Goed, we gaan verder. Dat was dus de achtergrond bij Johannes 15, als de Heer zegt: "Ik ben de wijnstok, de ware, en mijn Vader is de landbouwer." Dat is niet zomaar een uitspraak die uit de lucht komt vallen. Nee, dat heeft een hele concrete achtergrond vanuit de profetie en vanuit de Hebreeuwse Bijbel.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1275" title="Speel af vanaf 21:15">▶ 21:15⟨/button> ⟨span>De Ware Betekenis van 'airo': Oprapen in Plaats van Wegnemen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Elke wijnrank in Mij, in die wijnstok dus, die geen vrucht draagt... en nou komt het. Nou ga ik iets spectaculairs zeggen, of in ieder geval iets heel nieuws, denk ik, voor de meesten: die neemt Hij op.⟨/p>
⟨p>Als je een NBG-vertaling hebt, dan staat er – en volgens mij ook in de Statenvertaling, daar blijf ik even vanaf maar ik ben er vrijwel zeker van: elke wijnrank in Mij die geen vrucht draagt, die neemt Hij weg. Ook alle gangbare vertalingen, zoals de King James, zeggen het: 'takes away', Hij neemt weg. Ik moet zelfs zeggen dat ook de interlineair, waarover ik niets dan lof heb, het hier zo heeft weergegeven: Hij neemt weg. En toch ben ik zo vrijmoedig om daar kritiek op te hebben. Ja, en ik zal dat toelichten.⟨/p>
⟨p>Het punt is: hier staat een Grieks woord – uiteraard, want dit is allemaal in het Grieks opgetekend – en dat is het woordje 'airo'. Daarin herkennen we ons woord 'air' of het Engelse 'air'; dat heeft te maken met lucht en ook met verheffen. Het heeft een Strong-code, maar dat doet er verder niet toe. De basisbetekenis van 'airo' – ik moet het op z'n Grieks zeggen – is heffen, tillen. Dit Griekse woord komt meer dan honderd keer voor in het Nieuwe Testament. Alleen wordt het idiomatisch weergegeven met tillen, dragen, opnemen, oprapen, of met nemen, ontnemen en wegnemen. Dus zoek het maar uit. Dat valt niet eens mee.⟨/p>
⟨p>Het mooiste zou natuurlijk zijn als je één woord zou hebben. Dat is eigenlijk ook wat concordant is: je hebt één Grieks woord en je geeft dat gewoon consequent altijd weer met één Nederlands of Engels woord. Dat is het ideaal, moet ik erbij zeggen, maar in de praktijk kan dat lang niet altijd. Dat is omdat talen nu eenmaal niet één op één zomaar overgezet kunnen worden. Maar los van die kwestie hoe je dat dan zou moeten weergeven: laat ik eerst eens even zeggen dat inderdaad het woord ook elders soms, of vaak, wordt weergegeven met wegnemen. Maar ik moet erbij zeggen – en dat is trouwens onomstreden, kijk maar in een concordantie of in een woordenboek – de primaire betekenis van dit Griekse woord 'airo' is opheffen of optillen. Alleen in een bepaald verband wordt dat dan weergegeven met wegnemen.⟨/p>
⟨p>Ik zal er twee voorbeelden van geven. In Johannes 17 lees je dat de Heer Jezus zegt: 'Ik bid niet dat Gij hen uit de wereld wegneemt, maar dat Gij hen bewaart voor de boze.' Hier zie je ook dat woordje 'airo'. Ik zal nog een voorbeeld geven uit Markus 6 vers 29. Daar staat: 'En toen zijn discipelen het hoorden, kwamen zij en namen zijn lijk weg en legden het in een graf.' Welke geschiedenis was dit ook alweer? Waarschijnlijk is dit geen goede tekstverwijzing... staat u mij toe even te controleren of dat inderdaad Markus 6 vers 29 is. O ja, dat gaat over Johannes de Doper. Ik wou al zeggen, dat kan nooit in Markus 6 staan, maar het gaat over de discipelen van Johannes de Doper. Zij namen zijn lijk weg en legden het in een graf.⟨/p>
⟨p>Dit is in beide gevallen een heel mooi voorbeeld van hoe dat dan werkt in vertalingen. Want als ik zeg dat het niet met 'wegnemen' vertaald mag worden, dan is dat niet wat ik zeg. Ik zeg alleen dat de fundamentele, de primaire betekenis 'optillen' of 'heffen' blijft. Zelfs hier, in beide gevallen. 'Ik bid niet dat Gij hen uit de wereld opneemt, optilt... maar dat Gij hen bewaart voor de boze.' Dat zou heel goed kunnen. Dan is optillen nog steeds met het idee van wegnemen, zodat ze niet meer in de wereld zitten, maar daaruit opgetild zijn, zeg maar. Dat heb je trouwens ook in dat geval van Markus 6 vers 29: 'En toen zijn discipelen het hoorden kwamen zij en namen zijn lijk weg.' Ja, maar wat doe je als je een lijk wegnemt? Dan til je het lichaam op. Je raapt het op, of hoe je dat dan ook formuleert, en ze leggen het in een graf. Dus in feite is de betekenis van het woord 'airo' daar ook niet eens die van wegnemen, maar is het meer 'je tilt het op'. En in dit geval wordt het in een graf gelegd, maar ook dan is de gedachte die van optillen.⟨/p>
⟨p>Maar nu kom ik bij een aantal andere teksten waarin ook inderdaad datzelfde Griekse woord wordt weergegeven en waarin die basisbetekenis blijft staan. Ik zal een paar voorbeelden geven. Markus 8 vers 19: daar staat gewoon in de NBG-vertaling die u en ik lezen – en daar zijn er hier ook die de Statenvertaling gebruiken, maar kijk het maar eens na: 'Hoeveel manden vol brokken hebt gij opgeraapt?' Oprapen. 'Airo', gewoon hetzelfde Griekse woord. Of in Markus 11 vers 23: 'Wie tot deze berg zou zeggen: Hef u op en werp u in de zee.' Weer 'opheffen', dat is 'airo'. Of in Johannes 5 vers 9: 'En terstond werd de man gezond en nam zijn matras op.' Hij tilde het op. Ook dan zou je kunnen zeggen: 'en hij nam zijn matras weg', ja, maar dat is niet de gedachte; hij tilde het gewoon op. Of in Openbaring 10: 'Hij hief zijn rechterhand op naar de hemel.' Kijk, dat kan trouwens helemaal niet anders, want dan wordt je rechterhand niet weggenomen; nee, die rechterhand wordt gewoon opgeheven in de zin van opgetild.⟨/p>
⟨p>Taal is een merkwaardig fenomeen, want als ik zeg 'opheffen', dan heeft dat in het Nederlands nog weer een andere betekenis, namelijk dat je ergens mee stopt. De uitverkoop is opgeheven, bijvoorbeeld. Dan is opheffen trouwens ook een beetje de betekenis van wegnemen. Nou ja. Nog één voorbeeld waar inderdaad ook 'airo' wordt weergegeven met opnemen. Daar staat: 'En zij namen dan stenen op om naar Hem te werpen.' Wat doe je dan? Je pakt een steen op, je raapt het op, je tilt het op om het vervolgens naar hem te werpen. Ze namen die stenen op om naar Hem te werpen.⟨/p>
⟨p>Waarom geef ik even deze toelichting over dat woordje 'airo'? Om aan te geven dat de primaire betekenis die van oprapen, optillen of heffen is. Dat is 'airo'. Nou, en dan gaan we weer terug naar die tekst: 'Elke rank in Mij die geen vrucht draagt, die...' en dan 'airo'. Is dan de gedachte dat die wordt weggenomen, of is de gedachte die van een rank? Je kunt je voorstellen dat je dat ziet: er is een wijnstok en al die ranken groeien daar, en je hebt dan een rank die daar op de grond ligt. Wat moet je daarmee doen? Die moet opgeraapt worden en vervolgens gebonden of gehecht worden. Ik weet niet hoe dat precies in zijn werk gaat, maar in ieder geval... Ja toch?⟨/p>
⟨p>Iemand uit het gezelschap merkt op: 'Nou ja, ik denk dat je daar heel mooi zit, want druivenranken dragen alleen vrucht als ze horizontaal groeien. Dus dat klopt met jouw verhaal. Die moeten naar beneden hangen; vruchtenranken groeien horizontaal.' André reageert: 'Oh, die moeten dus inderdaad opgenomen worden? Ja, die dragen vrucht. Want op de grond, ja, dat werkt niet. En alles wat zo groeit, dat komt niet aan?' 'Ook niet?' 'En alles wat zo groeit, dat komt helemaal niet aan.' 'Oh, kijk eens aan. Dat is zeker fijn. Oké, oké. Nou, mooi. De bonnetjes erbij; een mooie bevestiging!'⟨/p>
⟨p>Maar dus dan is de gedachte een hele andere. Ik vind het trouwens prachtig hoor. Toen me dit duidelijk werd, dacht ik: hé, maar 'airo', dat is het! Niet: die wordt weggenomen. Een rank aan Mij... wat gebeurt er met een rank die geen vrucht draagt? Nou, nee, die neemt Hij op. Die tilt Hij op. Die raapt Hij op. Dat is wat Hij ermee doet. Wat dacht je daarvan? Elke rank oprapen, namelijk een rank die op de grond ligt. Ik wil daar nog een voorbeeld van geven, want de Heer spreekt hier het gezelschap aan, de twaalf. O ja, er was er inmiddels één vertrokken, maar goed, technisch heetten ze nog steeds 'de twaalf'. Zoals je trouwens een elftal ook een elftal noemt, ook als er iemand al weggestuurd is; dan blijft het gewoon een elftal. Ja.⟨/p>
⟨p>Maar goed, denk bijvoorbeeld aan Thomas. Toen was het trouwens – die eerste zondag waren er maar tien – er was Thomas niet van de partij. En een week later, toen was Thomas ook van de partij. En wat heeft de Heer toen gedaan? Kijk, Thomas die was in zak en as. Die moest echt opgeraapt worden, als u begrijpt wat ik bedoel. Dat was zo'n wijnrank die geen vrucht draagt. Het leven ontbrak in hem. Sterker nog, hij was ten dode toe bedroefd, en die moest opgetild worden. Nou, wat heeft de Heer gedaan? Hij heeft hem opgetild, opgeraapt. Ja, met als gevolg dat hij inderdaad weer vrucht kon dragen. Waarom? Omdat de landman naar hem omgezien heeft en hem opgetild en opgeraapt heeft.⟨/p>
⟨p>En er staat bij – laat ik verder gaan: "Elke rank die vrucht draagt, die maakt Hij rein, opdat het meer vrucht zou dragen." Dus je hebt aan de ene kant een rank die geen vrucht draagt – nou, die neemt Hij op, die raapt Hij op – en een die wel vrucht draagt, die maakt Hij vervolgens rein, opdat het meer vrucht zou dragen.⟨/p>
⟨p>En degenen die een Statenvertaling hebben, die zien dat hier staat, niet: "maakt Hij rein", maar: "die snoeit Hij". In de Statenvertaling, daar heb ik toevallig naar gekeken, staat inderdaad ook zoiets als reinigen, of is het niet? Hij reinigt. Het is ook precies wat er staat namelijk in de tekst.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2026" title="Speel af vanaf 33:46">▶ 33:46⟨/button> ⟨span>Snoeien Is Reinigen: de Kracht van Gods Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Elke rank die vrucht draagt, maakt Hij rein, opdat deze meer vrucht zou dragen. De vertaling heeft dat meteen verklaard, namelijk: dat is snoeien. Inderdaad, want snoeien is in wezen ook reinigen. Het is ook verjongen. Het dode hout wordt onder andere weggenomen en dat is wat snoeien is. Het oude wordt weggenomen zodat de plant verjongt en meer vrucht gaat dragen. Het is opmerkelijk dat hier weer, terwijl het gaat over een wijnstok die gereinigd en gesnoeid wordt, het werkwoord 'reinigen' gebruikt wordt: Hij maakt rein. Dat is vooral omdat dit parallel loopt aan de voetwassing in hoofdstuk 13.⟨/p>
⟨p>Ik neem u nog even mee naar een overzicht van deze hoofdstukken — Johannes 13, 14, 15 en 16 — waarin je een heel duidelijke structuur ziet. Johannes 13 gaat over reiniging in de zin van wassen; letterlijk worden de voeten gereinigd. Hoofdstuk 14 heeft als grote thema de terugkeer tot de Vader en wat de Heer vervolgens zou doen, over de Trooster die gezonden zou worden. In hoofdstuk 15, tot aan hoofdstuk 16 vers 4, gaat het weer over reiniging, maar dan niet in de zin van water dat toegepast wordt om schoon te maken, maar reiniging zoals een landbouwer of een agrariër dat doet: in de zin van snoeien. In beide gevallen wordt er gereinigd; fundamenteel is dat hetzelfde. Vervolgens gaat het vanaf hoofdstuk 16 vers 5 tot aan hoofdstuk 17 weer over de terugkeer tot de Vader. Zo zie je die parallel: hoofdstuk 16 loopt parallel met hoofdstuk 14 en hoofdstuk 15 loopt parallel met hoofdstuk 13. In beide gevallen gaat het over reiniging.⟨/p>
⟨p>Wat een landman doet aan die wijnstok, namelijk aan de ranken die vrucht dragen, is dus exact hetzelfde als wat de Heer al eerder had gedaan door de discipelen hun voeten te wassen. Je zou kunnen zeggen dat dit twee compleet andere dingen zijn, maar dat is ja en nee. Nee, omdat het in beide gevallen gaat om reiniging. In dit geval gaat het ook om de reiniging van het twaalftal; zij werden op deze wijze toegerust. In vers 3 gaat de Heer dat beeld van reiniging vervolgens uitleggen, want daarover hoeven we niet te speculeren. De Heer zegt namelijk: "Jullie zijn reeds rein vanwege het woord dat Ik tot jullie heb gesproken." Dan weet je meteen wat reiniging is.⟨/p>
⟨p>Eerst even dit: dat 'jullie' is een heel belangrijk ding dat ik nu naar voren breng, want we zullen daar in de rest van dit hoofdstuk nog vele malen in bevestigd worden. Ik zal het nog vaak benadrukken. Het is iets wat heel dikwijls over het hoofd gezien wordt; meestal wordt de indruk gewekt — ik heb het zelf tot voor kort ook zo gedacht en gelezen — alsof de Heer Jezus hier spreekt tegen alle gelovigen na Zijn heengaan. Maar de Heer spreekt hier specifiek tot degenen die daar in die zaal zijn. Daar gaat het in de eerste plaats over en dat is van belang voor de uitleg, zoals ik straks ook zal laten zien.⟨/p>
⟨p>"Jullie zijn reeds rein," zegt Hij, "vanwege het woord dat Ik tot jullie gesproken heb." Daaruit volgt — en dat hoeft niet te verbazen — dat Gods Woord reinigt. Gods Woord is als water. Paulus spreekt in Efeze 5 over het waterbad van het Woord. Zoals water dat doet, zo doet snoeien dat ook. Een snoeimes is weliswaar een ander attribuut dan water, maar in beide gevallen is de vraag: wat doen ze? Ze reinigen. Het is trouwens ook mooi om daarbij te bedenken dat het de Heer is die reinigt. Hoe doet Hij dat? Dat doet Hij gewoon door Zijn Woord. Dat is Zijn werk. We hebben daar bij een eerdere gelegenheid bij stilgestaan toen we het hadden over die reiniging van de voeten. Het is de Heer die reinigt en Zichzelf overgeeft. Hij geeft Zijn Woord en dat Woord past Hij aan ons toe; dat Woord doet zijn werk. Wij horen het Woord en dat Woord doet zijn werk in ons leven. Het maakt ons blij, het geeft ons vrede, het geeft ons kracht. En het oude, dat wat weggesnoeid moet worden, dat doet Hij allemaal. Dat is niet onze zorg. Dat is toch geweldig eigenlijk?⟨/p>
⟨p>Hoewel hier in de eerste plaats die twaalf worden aangesproken daar in de opperzaal, zitten er natuurlijk elementen in die zo universeel zijn en ook voor ons absoluut leerzaam. Wat doet de Heer met ons? Wel, Hij zorgt voor ons en Hij reinigt ons. Afgelopen zondag hadden we het er nog even over — stond jij er niet bij, Daniël? — over wat de Heer als hogepriester in het heiligdom doet. Hij gaat naar de kandelaar toe en vult deze dagelijks bij met olijfolie. Maar wat Hij ook doet, is de pitten van die kandelaar reinigen. Er wordt gesproken over reinigen en dat is niks anders dan het wegnemen van het oude, opgebrande deel, zodat er een verse pit overblijft en die lamp weer 'pit' krijgt. De hogepriester geeft de lamp pit. Een lont heet dat toch? Een lont, ja, maar een lont is ook een pit, de lampenpit. Ik vind het wel mooi, het idee van: "ik heb geen pit meer", waarmee we bedoelen dat we geen kracht en energie meer hebben. Op het moment dat je weer pit hebt, ga je weer stralen en geef je weer licht. Wat de Heer doet, is ons pit geven. Dat is wat Hij doet: Hij snoeit. Of Hij nu snoeit in die wijnstok of dat Hij de lont van de kandelaar reinigt door het oude weg te nemen; in al die gevallen is er sprake van een reinigingsproces dat Hij doet. Of Hij dat nu doet als Landman, als Wasser of als Hogepriester: Hij reinigt, Hij past dat Woord toe en dat Woord doet zijn werk.⟨/p>
⟨p>Dat vind ik een geweldige gedachte. "Jullie zijn reeds rein vanwege het woord dat Ik tot jullie gesproken heb." Alsjeblieft. Dat spreekt Hij en dat maakt jullie rein. Daarin is de gelovige in het algemeen dus niets anders dan lijdend voorwerp; het wordt aan hem gedaan. Hij doet niets, maar het komt via het oor binnen en via het oor komt het in het hart. Vanuit het hart doet het zijn werk en komt het vervolgens ook weer naar buiten, want je ogen worden verlicht en gaan stralen, en het komt uit de mond. Dat doet allemaal dat Woord. We hebben geen flauw idee — dat weet ik absoluut zeker — wat het Woord allemaal vermacht te doen in ons leven. Dat Woord is alles. Ga maar na: de hele schepping komt voort uit het Woord. God sprak en het was er. Van de kracht, de power, de potentie en de scheppingskracht van het Woord denken we altijd te klein. Ja.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2572" title="Speel af vanaf 42:52">▶ 42:52⟨/button> ⟨span>De Onmisbare Levensband: Zonder Hem Kunnen Wij Niets Doen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Blijf in Mij," zegt Hij, "zoals ook Ik in jullie." In Mij, dat wil zeggen: ook in Mijn woorden. In Mij als wijnstok. Blijf in Mij, zoals ook Ik in jullie. Hoe bedoelt de Heer dat nou? Wat was er van Hem in hen, en wat was er in hen van Hem? Is het nu al duidelijk? Nee, zo mag ik het niet stellen. Maar: "Blijf in Mij en zoals ook Ik in jullie."⟨/p>
⟨p>Het idee is – kijk, het gaat nog steeds over die wijnstok. En wat is er? Die wijnstok is uiteraard verbonden aan die ranken. Ik zeg nog: die ranken maken deel uit van die wijnstok. En wat gebeurt er? Ja, die communiceren natuurlijk. En hoe communiceren die wijnstok en die ranken met elkaar? Gewoon via de sappen. Maar nu zijn we eigenlijk weer bij hetzelfde, want het Woord, dat is water, jawel, maar het is ook dat water of die sappen die in zo’n wijnstok vloeien en die van de wijnstok vanuit de wortels in de wijnstok in de ranken komen en zo vervolgens vrucht dragen. Maar het is allemaal die levensband. En dat die sappen van de wijnstok, ja, dat is waar het allemaal om gaat. Dat is die levende connectie.⟨/p>
⟨p>Blijf in Mij, zoals ook Ik in jullie. De wijnrank kan geen vrucht dragen van zichzelf indien ze niet blijft in de wijnstok. Ik bedoel: haal hem eraf en die rank doet helemaal niets meer. Nee, die wijnrank produceert wat, is levend en produceert vrucht doordat ze verbonden is aan die wijnstok. Dat is een open deur intrappen natuurlijk, dat is logisch. Maar de Heer zegt: dat is het grote geheim. En Hij zegt: "Zo ook jullie niet, indien jullie niet in Mij blijven." Jullie zijn in Mij, of aan Mij, of door Mij – het is maar hoe je het zeggen wilt – en zo produceren jullie vrucht. Maar dat is ook puur vanwege Mij.⟨/p>
⟨p>En zonder Mij kun je niets. Je stelt ook niets voor, en dat geldt voor ons ook. Van onszelf hebben we helemaal niets, maar met Hem hebben we alles. Ja, het is alles of niets dus. Of die ranken zitten aan die wijnstok en dan hebben ze alles, of ze zitten er niet aan. En zelfs dan zeg je: ja, maar soms is het wel nodig dat ze meer vrucht krijgen, of moet die opgeraapt worden. Laat dat nu maar aan de landman over, want die raapt op. Als die rank geen vrucht draagt, nee, dan raapt Hij hem op. En als Hij wil dat er meer vrucht gedragen wordt, dan gaat Hij snoeien. Oké, zeggen we, dat is pijnlijk. Zo wat? Het doet precies dat wat Hij daarmee op het oog heeft.⟨/p>
⟨p>Hij zei: "Ik ben die wijnstok," had Hij al gezegd in vers 1, de ware wijnstok. En Hij had gezegd: "Mijn Vader is de landman en jullie zijn de wijnranken." En degene die blijft in Mij en Ik in hem, die draagt veel vrucht, want zonder Mij kunnen jullie niets doen. Ja, dit is feitelijk ook hier weer... Ik zei al, ik heb het al aangekondigd en ik wilde hier ook wel weer op wijzen: dit is niet alleen maar zomaar een vage uitspraak in het algemeen. Het is waar: als je aan Hem verbonden bent, dan draag je vrucht. Maar hier spreekt de Heer ook tot degenen daar in die opperzaal, die allemaal apostelen in spe waren. Ze waren gewoon in opleiding en de Heer kondigt het nu eigenlijk al aan. Hij voorzegt ook: jullie gaan veel vrucht dragen.⟨/p>
⟨p>Nou, dat is gebeurd ook. Het is dus ook een voorzegging. Het is niet maar een moralistische uitspraak van: "Jullie zouden eigenlijk dat moeten doen." Nee, het is profetie van een heel andere orde nog, waaruit trouwens ook weer blijkt dat Gods Woord niet zomaar een moraal is. Nee, Gods Woord, dat is inderdaad kracht. Want als Hij dat zegt, dan gebeurt het ook. Die draagt veel vrucht. Dat is niet alleen de bedoeling dat hij veel vrucht draagt, nee, dat gebeurt. En zo is het ook gebeurd, want dat hele gezelschap wat daar zat in die opperzaal, die hebben veel vrucht gedragen.⟨/p>
⟨p>Ja, en nu zit daar een 'maar' aan. En dat is vers 6. Ik stel voor dat we dat maar eventjes naar het tweede deel van de avond verschuiven en dan gaan we daar straks mee verder. En dat we eerst eventjes een kopje koffie gaan drinken. Eerst vers 5 nog was dus dat de Heer zegt: "Die in Mij blijft en Ik in hem, die draagt veel vrucht." Want zonder Mij kunnen jullie niets doen. En we stelden al vast dat dit eigenlijk, in de meest primaire zin van het woord, een profetie is, een voorzegging over de apostelen. Houd hem even vast.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2907" title="Speel af vanaf 48:27">▶ 48:27⟨/button> ⟨span>De Buitengeworpen en Verdorde Rank: een Typering van Judas⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Indien iemand niet in Mij zou blijven – er staat niet: indien hij geen vrucht draagt of zoiets, nee – indien iemand niet in Mij zou blijven, wordt hij buitengeworpen als de wijnrank en wordt verdord. Waarschijnlijk is inderdaad het feit dat hier in vers 6 over zo'n rank gesproken wordt die buitengeworpen wordt en verdort, de reden waarom men in vers 2 heeft weergegeven met 'wegnemen'. Dat denk ik ook.⟨/p>
⟨p>Maar hier wordt dus ook niet over oprapen gesproken. Er wordt hier gesproken over: indien iemand niet in Mij zou blijven, dan wordt hij buitengeworpen als de wijnrank en wordt verdord. Hier hebben heel wat verklaarders en uitleggers het hoofd over gebroken, en ook hier zeg ik weer: het werd voor mij juist helder op het moment dat je je realiseert waar de Heer hierover spreekt en tot wie Hij zich richt. Wie zijn die 'jullie'? Dat is het gezelschap dat daar in die opperzaal was. En wat dacht je wat? Er was zojuist iemand naar buiten gegaan en die zou zich verhangen. Nou, dat is precies waar de Heer het over heeft: iemand die wel aanvankelijk bij het gezelschap hoorde, maar die niet in Hem zou blijven en die zojuist naar buiten was gegaan. Hij verdorde met recht, in de meest letterlijke zin van het woord zou ik haast zeggen.⟨/p>
⟨p>Of in ieder geval dringt het beeld zich zomaar aan je op, want hij ging inderdaad naar buiten en vervolgens heeft hij zich verhangen. Wat was het verhaal? Hij bleef niet in de Heer en in Zijn woord. Dus die 'iemand' – dat is trouwens een mannelijk enkelvoud – verwijst hier, zonder zijn naam te noemen, naar Judas. Dan wordt het meteen ook heel concreet. Dat geldt trouwens voor heel wat andere teksten die nog zullen volgen. Ik heb het al aangekondigd, maar iedere keer als je dit scherpstelt: jullie die hier aangesproken worden... hoezeer we daarvan ook kunnen leren en over hun schouders kunnen meekijken; allemaal tot uw dienst.⟨/p>
⟨p>De Heer spreekt hier tot degenen die hier nog leerlingen waren en die een week of wat later gesteld zouden zijn tot apostelen en dat getuigenis zouden aanvangen. Zij zouden veel vrucht dragen, daarover heeft de Heer het, en dan begrijp je ook dat hier iemand genoemd wordt die niet in Hem bleef en die buitengeworpen werd en verdord is. Dan staat er: "en ze verzamelen ze en werpen ze in het vuur en het wordt verbrand." Het gaat hier natuurlijk over een rank die geen dienst meer deed. Wat gebeurt er met een verdorde rank die er al uitgeknipt is en die er geen deel meer van uitmaakt? Ja, die worden verzameld en in het vuur geworpen en verbrand.⟨/p>
⟨p>Want – dat is trouwens ook feitelijk – die 'ze', dat gaat natuurlijk over de werkers in de wijngaard die de afgesneden en verdorde ranken verzamelen. Maar dat is feitelijk ook wat er met Judas is gebeurd. In eerste instantie gaat het over inderdaad iemand die buitengeworpen wordt en verdort, maar wat heeft men vervolgens met Judas gedaan? En trouwens ook met het geld? Men heeft het geld verzameld dat hij in de tempel had geworpen. Men heeft het geld verzameld en vervolgens heeft men er een begraafplaats van gekocht: een akker, Akeldama. En dat werd een begraafplaats voor vreemdelingen.⟨/p>
⟨p>Dat is heel bijzonder, want ik geloof dat Judas daarin ook inderdaad een type is van het Joodse volk. Juda, Jood. Aan zijn bestaan is een einde gekomen en vervolgens is van de prijs die betaald is, een akker gekocht voor de vreemdeling. Dat wil zeggen: niet voor de Joden, maar voor de niet-Joden; die zouden daarvan profiteren. Maar goed, het voert te ver om daar nu verder op in te gaan. Ik geloof wel dat die typologie van Judas die omkomt, en van wie geldt dat er van de zilverstukken een akker gekocht wordt die ten dienste gesteld wordt voor de vreemdelingen – de niet-Israëlieten dus – dat dit allemaal niet voor niks is. Dat is in hoge mate typologisch.⟨/p>
⟨p>Om terug te komen op Johannes 15 vers 6: die 'iemand' waar het hier over gaat, dat is heel concreet dus met recht één iemand, één man geweest die in het gezelschap is buitengeworpen en verdord is. Wat men met hem gedaan heeft, is inderdaad... men heeft hem verworpen. Precies wat hier dan ook gebruikt wordt. Ik lees verder. Vers 7.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3298" title="Speel af vanaf 54:58">▶ 54:58⟨/button> ⟨span>Gebedsverhoring: een Belofte Specifiek aan de Twaalf Apostelen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>"Indien jullie blijven in mij en mijn uitspraken in jullie blijven..." Ik wil er trouwens nog even bij zeggen: het woordje "indien" wordt hier heel vaak gebruikt. Dat heeft hier niet per se de betekenis van "op voorwaarde dat", maar ook van "aangezien". Aangezien jullie blijven in mij en mijn uitspraken in jullie blijven. Of anders gezegd: ervan uitgaande dat jullie blijven in mij en mijn uitspraken in jullie blijven, dat dat inderdaad bij jullie beklijft, dat dat in jullie vaste grond vindt. "Verzoek wat jullie maar willen" – of "vraag", zegt de NBG-vertaling dan – "vraag wat jullie maar willen en het zal jullie geschieden."⟨/p>
⟨p>Hier hebben we weer zo'n voorbeeld van een tekst waar we, op het moment dat we daar een algemene waarheid van maken, vaak tegenaan lopen. Als je denkt dat dit zomaar op ons betrekking heeft, dan zeg je algauw: "Volgens mij werkt dat nu niet zo." Verzoek maar wat je wilt en het zal geschieden? Maar op het moment dat je je realiseert dat degenen die hier aangesproken worden, de "jullie", de mensen zijn die daar in die opperzaal waren – of ze hadden de opperzaal zojuist verlaten – dan gaat het om dat gezelschap, de twaalf zeg maar. Aan hen is deze voorzegging inderdaad vervuld.⟨/p>
⟨p>Trouwens, deze voorzegging "verzoek wat jullie maar willen en het zal jullie geschieden" was in hoofdstuk 14 vers 13 ook al gezegd, en straks in hoofdstuk 16 vers 23 komen we het nog een keertje tegen. De voorzegging wordt dus drie keer gedaan. Op diezelfde avond heeft de Heer het in de opperzaal gezegd en buiten de opperzaal nog twee keer voorzegd. Dat wil zeggen: "Wat jullie straks ook maar zoeken zullen aan de Vader, het zal geschieden."⟨/p>
⟨p>Dat betekent dat je dat dan zou moeten kunnen natrekken, want we hebben de geschiedenissen van de twaalf in de Bijbel staan. We hebben een heel boek, De Handelingen van de Apostelen, waar we feitelijk de handelingen van de apostelen vinden. En wat vind je daar? Daar vind je nogal wat gebeden hoor. Ik heb hier een aantal verwijzingen staan en op een gegeven moment eindig ik met "et cetera", want je kunt nog wel even doorgaan.⟨/p>
⟨p>In hoofdstuk 1 vers 24: weet u wat ze daar baden? Men bad daar om de vacature die ontstaan was door Judas, dat die vervuld zou worden. Ze bidden dat de Heer een ander aan zou wijzen, en de Heer heeft een ander aangewezen. Of neem hoofdstuk 3 vers 6. Hoe stond het daar ook alweer? Petrus en Johannes, die dus ook bij deze "jullie" horen, willen de tempel binnengaan rond het uur van het gebed, om drie uur 's middags. Ze zien daar die verlamde man bij de schone poort liggen. Dan zegt Petrus in hoofdstuk 3 vers 6: "Zilver en goud bezit ik niet, maar wat ik heb, dat geef ik u. In de naam van Jezus Christus, de Nazoreer, wandel!" Dit was zo’n verzoek, en wat gebeurt er? Die man staat niet alleen op, hij springt op! Dat is wel wat anders dan een hele revalidatiecursus volgen. Bij tegenwoordige pinksterpredikanten zie je dat als er al eens iets gebeurt – iemand komt uit zijn rolstoel – dat het dan allemaal heel moeizaam gaat. Maar dat is allemaal nep. De Heer heeft dit heel concreet voorzegd aan de twaalf. Ik noem ze expres zo en blijf ze de twaalf noemen.⟨/p>
⟨p>Iedere keer lees je dat weer. In hoofdstuk 4 vers 31 lees je ook dat zij tot God bidden, nadat er een hele vervolging ontstaan was. Laat ik het gewoon even voorlezen: "En terwijl zij baden werd de plaats waar zij vergaderd waren bewogen. Ze werden alle vervuld in heilige geest en ze spraken het woord Gods met vrijmoedigheid." Je kunt zo door blijven gaan. Kijk het maar na: daar waar een verzoek gericht wordt door de twaalf aan God en er in de naam van Jezus Christus gebeden wordt, daar gebeurde het altijd. De grootste wonderen gebeurden. Of het nu was dat de gevangenisdeuren zomaar opengingen omdat daar gebeden werd: het gebeurde.⟨/p>
⟨p>Dan zie je ook hoe ontzettend belangrijk het is om de Schriften te onderscheiden en recht te snijden. Je moet niet zomaar beloften die aan dit specifieke gezelschap gegeven worden, in het wilde weg gaan toepassen op iedereen. Dat lijkt natuurlijk heel erg mooi, zo’n prachtige belofte, maar aan wie is die gericht? Ook hier geldt de waarheid dat je altijd moet weten aan wie het gericht is als je de Schriften leest. Dat doen wij ook allemaal: als je een brief krijgt, kijk je eerst even naar de adressering. Aan wie is het gericht? Als het niet aan jou gericht is, dan kun je die woorden ook niet zomaar op jezelf toepassen. Ook al zeg je: "Het is een open brief waar ik een heleboel van kan opsteken." Dat is waar, dat kan wel, en dat doen we nu ook. We steken hier een hoop van op, maar het is niet aan ons gericht. Het is voor ons, maar het is niet aan ons. Dat is een heel groot verschil. Om de Schrift te verstaan is dat zo belangrijk.⟨/p>
⟨p>Zo’n woord als in Johannes 15 vers 7 zou je zomaar in je geloof doen wankelen, toch? Want de Heer belooft dat, maar hoe mondjesmaat of schamel komt dat uit? Vaak komt het helemaal niet uit. Ik bedoel dat je de Heer bidt om genezing of noem maar wat, en het gebeurt niet. Nee, maar de twaalf hebben daar echt van getuigd. De Heer heeft het hen verzekerd en het is gebeurd ook. We hebben daar gewoon zwart-op-wit het verslag van in het boek De Handelingen, maar feitelijk ook in de brieven. Het is gebeurd, precies zo!⟨/p>
⟨p>Trouwens, wat ik zeg over vers 7 – dat het je geloof zomaar zou kunnen doen wankelen als je het zomaar op jezelf toepast – dat geldt ook voor vers 6. Dit vers van "indien iemand niet in mij zou blijven, zou buiten geworpen worden"... Je past dat zomaar op jezelf toe. Altijd hè? Dit zijn van die woorden die geen geloof wekken. Integendeel, die doen je twijfelen. Is het niet altijd een twijfel? Je wordt er niet blij van, ze brengen verwarring.⟨/p>
⟨p>Kijk, wat ik nu zeg is dat de Heer hier spreekt tot "jullie", en we weten precies wie er in dat gezelschap zaten. Is het nu "rocket science"? Is het echt zulke hoogstaande wetenschap of hogere wiskunde om je te realiseren dat de Heer hier tot dat gezelschap sprak en hen die belofte gaf? Is dat zo'n enorme ontdekking of schokkende uitspraak? Nee, het is toch logisch wat ik zeg? De Heer sprak tot hen, dus die belofte gaf hij ook aan hen. En als je zegt: "Ja, maar het wordt niet aan ons vervuld", dan is dat juist een bevestiging dat deze uitleg klopt. Dat het aan hen wel vervuld werd en aan ons niet, geeft aan dat dit dus heel specifiek is. De Heer richt zich tot hen. Dan begrijp je dus vers 6: dat gaat over Judas. Dat wordt heel concreet en is precies zo gegaan als de Heer had gezegd. En vers 7 exact zo. Het loopt volmaakt. Kijk, en dat doet je bewondering voor de Schriften enorm toenemen. Wauw, wat een geweldig woord!⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3885" title="Speel af vanaf 01:04:45">▶ 01:04:45⟨/button> ⟨span>Vruchtdragen, Blijdschap en het Bewaren van Zijn Voorschriften⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Hierin wordt mijn Vader verheerlijkt, dat jullie veel vrucht dragen en jullie mijn discipelen worden. Ook dit is niet moralistisch, ook dit is een voorzegging, want het is vervuld in de apostolische tijd. Met apostolisch bedoel ik dus in de letterlijke zin van het woord, namelijk in en via en in de tijd van de apostelen. Degene die Hij had afgevaardigd, degene die Hij had uitgekozen en had afgevaardigd. Ja, dat gezelschap. En zij droegen veel vrucht. Sterker nog, zij hebben ons ook het Nieuwe Testament gegeven en via dat woord dragen ze nog steeds vrucht.⟨/p>
⟨p>Zoals de Vader mij liefheeft, heb ik ook jullie lief. Blijf in mijn liefde. Dat wordt later trouwens ook in vers 13 toegelicht. Ik wil trouwens ook nog eventjes erbij zeggen – ten overvloede, want ik heb het al gezegd – maar uit het feit, nogmaals, uit het feit dat zulke woorden specifiek tot dat gezelschap gericht zijn en niet direct tot ons, betekent dus niet dat alles wat hierin staat dus niet voor ons is. Dat is een foute conclusie, hè? Want nou moet je niet zeggen: "O, maar Hij zegt 'heb Ik ook jullie lief', dus ons heeft Hij niet lief." Dat is natuurlijk dwaasheid. Dat staat er ook niet. Je moet lezen wat er staat. Je moet niet zulke conclusies daaruit trekken, want dat is allemaal doorredeneren.⟨/p>
⟨p>Het ene doorredeneren waar we het zojuist over hadden, waar Joke ook in bijviel. Zeggen van: ja, dat is ons in de kerkelijke wereld altijd zo bijgebracht en zo zijn we op een verkeerd been gezet. En zo ben je altijd maar de grond ingeboord en aan het twijfelen gebracht. Ja, maar door redenering kun je ook... Je moet niet zeggen van: "O, dat betekent 'Ik heb jullie lief', dat betekent dat Hij ons niet liefheeft." Daar gaat het niet om. Trouwens, misschien dat we er nog aan toekomen, maar anders bewaren we dat voor een volgende keer. Blijf in mijn liefde, zoals dat in vers 13 inderdaad ook verder wordt uitgeweid.⟨/p>
⟨p>Indien jullie mijn voorschriften bewaren – mijn geboden, dat wat Ik voorgeschreven heb – zullen jullie in mijn liefde blijven. Ook hier weer dat 'indien'. Ervan uitgaande dat jullie mijn voorschriften bewaren. Daar twijfelde de Heer helemaal niet aan. Dat zullen we trouwens ook in het vervolg zien staan. Want waarom? Hij zei: "Jullie zijn mijn vrienden, jullie denken aan dat wat Ik gezegd heb en wat Ik jullie heb geadviseerd en voorgeschreven." Een voorschrift heeft niet alleen met een wetgever te maken. Een voorschrift is alles wat geschreven wordt voor jou. Dat is een voorschrift, toch? Dat is ook wat een dokter doet, die schrijft ook iets voor.⟨/p>
⟨p>Indien jullie mijn voorschriften bewaren, zullen jullie in mijn liefde blijven. Ja, dat is hetzelfde, want als je inderdaad luistert naar wat Hij zegt, ja, dat doe je omdat je Hem liefhebt. En omgekeerd, als je Hem niet liefhebt... ja, dan luister je daar niet naar en leg je dat gewoon naast je neer. Zoals... ik hoef dat verder inderdaad niet meer uit te leggen, want we hebben daar in het voorgaande bij hoofdstuk 14 vers 15 en 21 ook al bij stilgestaan. Want er zijn soortgelijke uitspraken.⟨/p>
⟨p>Zoals Ik de voorschriften van mijn Vader heb bewaard en Ik in zijn liefde blijf. Dat wil zeggen, Hij zegt nu: "Blijf in mijn liefde." Hij zegt: "zoals Ik ook de voorschriften van mijn Vader heb bewaard en in zijn liefde blijf." Dat had de Heer ook. De Heer had gezegd: "Ik leg mijn leven af – of mijn ziel af – ten behoeve van jullie. En dit gebod, dit voorschrift heb Ik van mijn Vader gekregen." Zie, hier ben Ik om Uw wil te doen. In de boekrol staat voor Mij geschreven. Dat is voorschrift. Het is tevoren geschreven; dat is voorschrift. Tevoren geschreven, het is voorzegd.⟨/p>
⟨p>Deze dingen heb Ik tot jullie gesproken opdat mijn vreugde in jullie zou zijn en jullie vreugde vervuld zou worden. Weet je waar ik vooral aan moet denken? Dat de Heer dit zegt in de nacht dat Hij werd overgeleverd. Opdat mijn vreugde in jullie zou zijn. Maar daaruit blijkt nog iets. De Heer spreekt over zijn vreugde in hen. Maar Hij had hen nu zo geïnstrueerd, Hij had hen zo onderwezen – in feite al die jaren, die drieënhalf jaar die hier al aan voorafgegaan zijn. Nou, dit was in de laatste nacht voor zijn sterven en nu heeft Hij deze dingen allemaal verteld. En Hij maakte ze daardoor ook bekwaam. En dat deed Hij omdat Hij hen toeruste; Hij wist wat zij zouden gaan doen. Het was allemaal snoeiwerk, het was reinigingswerk. Hij zou hen namelijk bekwaam maken tot de taak die ze een paar weken later echt en public zouden gaan uitoefenen en het getuigenis van Hem gaan uitdragen. Wereldwijd zelfs. Nou ja, voor Israël dan in de eerste plaats.⟨/p>
⟨p>Maar dan toch, ja, zelfs in deze nacht ging zijn aandacht in vreugde uit naar zijn discipelen. En ook hier: opdat mijn vreugde in jullie zou zijn en jullie vreugde vervuld zou worden. Dat bestaat hè, een vreugde die compleet is, waar niks meer aan toegevoegd kan worden. En dit is dubbelzinnig hè, het is vervuld na de opstanding. Ja, ik bedoel, de voorzegging is vervuld – het is tevoren geschreven – maar het is ook de vreugde die werd vervuld in de opstanding en wat daarop volgde. In hoofdstuk 16 vers 24 refereert Hij er ook nog aan over mijn vreugde die vervuld wordt.⟨/p>
⟨p>Dit is mijn voorschrift. Wat ook trouwens, ik zeg het er nog een keer bij, dat voorschrift van liefde, dat was allemaal ook tevoren al in de Hebreeuwse Bijbel geschreven. Over de liefde van God, maar ook de liefde tot God. In feite was de hele Torah samengevat in: heb God lief en daarmee ook je naaste. En dit is mijn voorschrift: dat jullie elkaar liefhebben. Maar nu staat er wel iets bij. Niet: heb je naaste lief zoals jezelf. Nee, dat jullie elkaar liefhebben zoals Ik jullie liefheb. Dus dan wordt de standaard eigenlijk enorm verhoogd. Nee, niet de eis, maar er is nog een veel grotere bron: "Ik heb jullie zo lief."⟨/p>
⟨p>Weet je, ook dit is weer zo'n woord. Dit is ook echt vervuld. Hij zegt dat jullie elkaar liefhebben. Dit is ook een belofte. Want wat is er gebeurd? Ook dat vinden we allemaal in het boek Handelingen en in de brieven. Maar de apostelen, die hebben inderdaad... hoe vaak hebben ze niet gekibbeld in die drieënhalf jaar dat ze opgeleid werden? En in het boek Handelingen lees je dat ze schouder aan schouder stonden, in eenheid. Dat is in liefde. Liefde betekent niks anders dan eenheid; het beleven van eenheid en gemeenschap. Nou, ze stonden één in het getuigenis, schouder aan schouder, en droegen ze het getuigenis uit van Christus. De opgewekte Christus. En Christus' liefde dreef hen ook, zou Paulus later ook zeggen.⟨/p>
⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4424" title="Speel af vanaf 01:13:44">▶ 01:13:44⟨/button> ⟨span>De Ultieme Liefde: Vijanden Verzoenen en Je Leven Inzetten voor Vrienden⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3>
⟨p>Niemand heeft grotere liefde dan dat iemand zijn ziel zou stellen ten behoeve van zijn vrienden. Dat wil ik er nog even bij betrekken, want een paar verzen eerder had de Heer ook al gesproken over zijn liefde. De Heer Jezus zegt in het volgende vers: "Jullie zijn mijn vrienden." En het hoogste wat Hij kon doen voor zijn vrienden, is zijn ziel voor hen stellen. Dat is wat Hij gedaan heeft; sterker nog, diezelfde nacht zou Hij dat nog gaan doen.⟨/p>
⟨p>Maar ik wil daar nog iets anders bij zeggen. De Heer Jezus zegt dit tegen dat gezelschap van de twaalf, maar laten we ook even kijken naar wat Paulus zegt in Romeinen 5. Daar staat dat iemand nauwelijks voor een rechtvaardige zal sterven. Dat doe je niet gauw; het is het ultieme, het is uniek dat je voor iemand je leven geeft. Het gebeurt wel, maar het is zeldzaam. Paulus zegt erbij dat iemand misschien nog wel voor een goede durft te sterven, maar let op wat hij dan zegt: "God echter bewijst zijn liefde jegens ons, dat toen wij nog zondaars waren, Christus ten behoeve van ons stierf."⟨/p>
⟨p>Kijk, dat is nog eens andere koek, zoals Gerard dat zou zeggen. Dat is nog eens wat anders! Ik lees nog even verder in Romeinen 5: "Want indien wij, toen wij vijanden waren, verzoend werden met God door de dood van zijn Zoon, veel meer zullen wij, wanneer wij verzoend worden, gered worden in zijn leven." Het gaat me even om het punt dat de Heer Jezus tegen zijn vrienden zegt dat het hoogste wat je kunt doen, is je leven inzetten voor je vrienden. Maar Paulus gaat nog een stap verder: God bewijst zijn liefde doordat Christus stierf voor deze hele wereld, voor zondaren, en sterker nog, voor een wereld die zijn Zoon aan het kruis sloeg. Dat zijn dus vijanden.⟨/p>
⟨p>En wat doet God met vijanden? Hij verzoent ze. Wat is daarvoor de voorwaarde? Ik heb het ooit van Ton gehoord en ik zal het nooit vergeten: wat is in de Bijbel de enige voorwaarde om verzoend te worden? Je moet eerst een vijand zijn. Dat is de enige voorwaarde; God doet de rest. Wij zijn vijanden en wij worden verzoend. Er staat niet dat wij ons verzoenen met God, nee: "Toen wij vijanden waren, verzoend werden met God." Dat is passief; het overkomt de vijanden, zij worden tot vrienden gemaakt.⟨/p>
⟨p>Dan zegt de Heer erbij: "Jullie zijn mijn vrienden, indien jullie doen — ervan uitgaande of aangezien jullie doen — wat Ik jullie instrueer." Hij zegt: "Ik noem jullie niet meer slaven, omdat de slaaf niet weet wat zijn heer doet, maar jullie heb ik vrienden genoemd, omdat Ik alles wat Ik hoor bij mijn Vader aan jullie bekendmaak." Dat is precies zoals Hij dat ook ooit bij Abraham deed. In Genesis 18 lezen we dat de Heer zegt: "Zou Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen?" Weet je waarom Hij dat aan Abraham vertelde? Omdat hij een vriend van God was. Zo wordt het later ook uitgelegd in de brief van Jakobus en bij Jesaja: hij was een vriend van God. Nee, God was niet een vriendje van hém; God is niet ons "vriendje". Maar er staat wel van Abraham dat hij een vriend van God was, een liefhebber, een gabber. Met zo iemand deelt God zijn geheimen. Dat is wat de Heer hier ook tegen hen zegt: "Jullie zijn mijn vrienden. Ik zet mijn leven daarvoor in en Ik maak jullie alles bekend." Ook hier geldt weer dat die "jullie" in de eerste plaats en primair de twaalf zijn.⟨/p>
⟨p>We zouden verder kunnen gaan met vers 16, maar ik stel voor dat we dat de volgende keer doen. Dat vers is overigens meteen een hele mooie: "Niet jullie kiezen Mij uit, maar Ik kies jullie uit." Dat parkeren we voor de volgende keer. Tot slot moeten we nog even de knoop doorhakken over wanneer die volgende keer is. Is dat in juni of in september? Wie zegt september? Niemand dus. Dan gaan we op 20 juni verder; dan hebben we Bijbelstudie nummer 50. Bij dezen is dat dan vastgesteld.⟨/p>