⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op de Aankondiging aan de Herders⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Op deze achtste studieavond over het Lukasevangelie, waar we inmiddels in hoofdstuk 2 zijn beland, gaan we verder met de beroemde — mag ik wel zeggen — geboortegeschiedenis van de Heer Jezus. Deze wordt nergens zo uitgebreid beschreven als juist door Lukas en in dit hoofdstuk, met alle gebeurtenissen daaromheen. Hoewel ook Matthäus een duit in het zakje doet, moet ik zeggen dat de beschrijving in Lukas aanzienlijk uitgebreider is. Wat de geschiedenis van Matthäus betreft: misschien komt het vanavond nog ter sprake, maar ik denk het eerlijk gezegd niet meer. Anders gaan we een volgende keer de chronologische lijnen vergelijken door Matthäus en Lukas naast elkaar te leggen en vast te stellen hoe die twee zich tot elkaar verhouden. Bijvoorbeeld de gebeurtenissen in verband met de magiërs uit het oosten; waar we die in het Lukasevangelie moeten plaatsen, is nog een vraag apart. Volgens mij heb ik de vorige keer al gezegd dat daar een heel mooi en geweldig verrassend antwoord op is, maar dat parkeren we voorlopig nog even.⟨/p> ⟨p>Eerst blikken we nog eventjes terug op wat we de vorige keer hebben gezien. Toen hebben we ons met de eerste twintig verzen van Lukas 2 beziggehouden. Dat begint met het besluit van keizer Augustus, waarna Jozef en Maria vertrekken naar Bethlehem. Dan wordt de geboorte van Jezus beschreven en vervolgens het bezoek van de herders; dat is eigenlijk het laatste waar we ons mee hebben beziggehouden.⟨/p> ⟨p>Misschien is het mooi om dat nog even structureel aan te pakken en te zien hoe die aankondiging van de engelen — of beter gezegd: de boodschappers — in elkaar steekt. Je ziet dan dat vers 8 overeenkomt met het einde van dat gedeelte. In het eerste geval worden de herders beschreven en aan het eind wederom, maar in het begin gaat het erom dat zij aan het waken zijn en in vers 15 dat ze vertrekken. Dan zie je eerst de hemelse boodschapper in enkelvoud aan het woord en vervolgens de hemelse legermacht. Hij verkondigt zijn boodschap, namelijk een goed bericht, een evangelie. Zij verkondigen ook hun boodschap, maar dat is een ode aan God, een lofprijzing. Ook hier zie je weer hoe die teksten zijn opgebouwd en heel structureel in elkaar steken; iets wat ik de vorige keer nog niet heb besproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="206" title="Speel af vanaf 03:26">▶ 03:26⟨/button> ⟨span>Typologie van de Hemelse Legermacht: Christus' Wederkomst met de Zijnen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de verschijning van die hemelse legermacht aan de herders ligt een hele mooie typologie verborgen. Ik wil u de diepere zin die daarin besloten ligt niet onthouden. De herders die de wacht houden over de kudde in de nacht, zijn een type van het volk dat inderdaad dikwijls vergeleken wordt met een kudde die in duisternis wandelt. Deze term is trouwens direct ontleend aan een bekende passage die juist ook spreekt over een kind dat ons geboren is en een zoon die ons gegeven is: Jesaja 9. Dat is waar die kudde en die herders een beeld van zijn.⟨/p> ⟨p>Maar dan verschijnt aan hen de hemelse legermacht. Ik zie in die hemelse legermacht een type van Christus' wederkomst, namelijk met de zijnen. De vorige keer hebben we het er nog even over gehad dat daar niet staat dat zij zongen. Bekend is wat die hemelse legermacht dan zou zingen, maar dat staat er niet. Ze zeggen het in koor, ook al bijzingen we het altijd zo: "Ere zij God in de hoge." Maar dat staat er niet in het enkelvoud; het staat in het meervoud. Er staat: "te midden van de hoogsten". En die hoogsten zijn de personen. Aan God wordt de heerlijkheid van God gegeven te midden van de hoogsten. Dat hebben we de vorige keer ook gezien. Die heerlijkheid van God is te midden van de hoogsten.⟨/p> ⟨p>Maar wie zijn nou de hoogsten te midden van de hemelen? Waar wordt die heerlijkheid van God nou geopenbaard? Nou, toen hebben we vastgesteld: dat zijn wij. Ja, ik aarzel haast om het te zeggen, maar het is wel zo. Het is namelijk precies zoals Paulus dat ook zegt, dat wij gezegend zijn met elke geestelijke zegening en dat Christus momenteel geplaatst is boven alle overheid en macht, oftewel de hoogste plaats heeft ingenomen. Maar dan staat er in Efeze 1 bij dat Hij die positie als hoofd deelt met de ecclesia. Met andere woorden: wie zijn de allerhoogsten daar boven in de hemel? Dat is Christus met de zijnen. Of u het nou gelooft of niet, dat is wat de Schrift daarover zegt. Dus de hoogsten, ja dat zijn wij.⟨/p> ⟨p>We weten ook dat Christus daar gezeten is aan de rechterhand van God. En wij ook, want ons leven is verborgen met Christus bij God. Maar als Hij geopenbaard gaat worden in heerlijkheid, dan zullen wij met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid. Dat is precies wat hier eigenlijk ook uitgebeeld wordt: namelijk dat een hemelse legermacht, die spreekt over de heerlijkheid van God te midden van de hoogsten, zichtbaar wordt voor dat volk, voor die kudde en voor die herders. En wat zij dan ook doen, is het verkondigen van vrede op aarde.⟨/p> ⟨p>Dat is precies wat onze verwachting ook is: dat als Hij met ons geopenbaard gaat worden in heerlijkheid aan Israël, er via die route ook vrede op aarde gemanifesteerd zal worden. Zodat ook zelfs de volgorde van dat wat die hemelse legermacht zegt, precies overeenkomt met wat we uit het profetisch woord verwachten. Namelijk: eerst zal Christus met de zijnen in heerlijkheid verschijnen, en vervolgens zal via het volk dat aanvankelijk in duisternis wandelt maar een groot licht ziet — dat is wat die herders ook gezien hebben — vrede op aarde zichtbaar gaan worden en vrede op aarde komen.⟨/p> ⟨p>Zo vinden de herders ook de Christus. Met andere woorden: ze waren in duisternis, maar ze vinden uiteindelijk de Christus. Zodat deze gebeurtenis daar in de velden van Efrata feitelijk ook een profetisch plaatje is. Het staat er niet expliciet, het ligt onder de oppervlakte verborgen, maar dat is precies waar we het over hebben: over verborgen waarheden waarvan Paulus zegt dat hij degene is die die verborgenheden allemaal mag onthullen. En waar is het verborgen? Onder andere in de Hebreeuwse Bijbel, maar ook in zo'n geschiedenis als deze vinden we dat. Dat lijkt mij ook van belang, behalve dat we dan gewoon de historie hebben gelezen.⟨/p> ⟨p>We zijn hier enigszins in de details gedaald, mag ik wel zeggen, maar dit vind ik eigenlijk het allermooiste: hoe dit inderdaad spreekt over de weg die God gaat met ons; dat we zullen verschijnen in heerlijkheid en dat zo ook vrede op aarde zal komen. We pakken de draad dan op.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="590" title="Speel af vanaf 09:50">▶ 09:50⟨/button> ⟨span>De Besnijdenis op de Achtste Dag en de Opstanding (17 Nisan)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 21 begint in mijn bijbel een nieuwe passage. De geschiedenis van de herders is nu voorbij en er staat boven: "De besnijdenis". Dat is precies wat er dan ook volgt: "En toen de acht dagen vervuld werden om Hem te besnijden, kreeg Hij ook Zijn naam Jezus." Dat de besnijdenis na acht dagen plaatsvindt, is standaard; een Joods jongetje wordt op de achtste dag besneden. Maar reken nu nog even met me mee. We hebben het er al over gehad en we zullen het op een later tijdstip, als we bij hoofdstuk 2 vers 42 aankomen, nog uitgebreider over hebben, maar ik heb al even gezinspeeld op het feit dat Jezus inderdaad geboren is vlak voor Pesach.⟨/p> ⟨p>Er is één datum die daarvoor in aanmerking komt en dat is de tiende Nisan. Dat was de dag dat Israël ook een lam in huis moest nemen. Als we er nu van uitgaan dat Jezus geboren is op 10 Nisan, dan was 10 Nisan de eerste dag. 11 Nisan was de tweede, 12 Nisan de derde en 13 Nisan de vierde dag. 14 Nisan is een heel belangrijke dag, want dat is de dag dat het Pascha wordt geslacht; dat was de vijfde dag. De 15e Nisan was dan de zesde dag, de dag dat het Feest van de Ongezuurde Broden aanving. 16 Nisan was de zevende dag en dan krijg je 17 Nisan als de achtste dag. Dat is dus precies drie dagen na het Pascha.⟨/p> ⟨p>Indien de Heer Jezus op 10 Nisan is geboren, dan is Hij op 17 Nisan besneden. Maar waar kennen we de datum 17 Nisan van? Eigenlijk heb ik het al een beetje gezegd: de Heer Jezus is na het slachten op de derde dag opgestaan uit de doden. Ik geef toe dat er over de hele datering van de kruisiging en de opstanding veel te doen is, en ik steek mijn nek vanavond niet uit om dat allemaal in detail te bespreken. Ik herinner me dat we een jaar of zeven, acht geleden een heel berichtweekend daaraan hebben gewijd, wat buitengewoon boeiend was, maar dat doe ik nu niet. Ik wil er wel op wijzen dat er tussen de dag dat de Heer Jezus stierf en Zijn opstanding drie nachten zaten. Dat lezen we in de Schrift. Meestal wordt er gezegd dat het maar twee nachten waren, van vrijdag op zaterdag en van zaterdag op zondag, maar de Heer Jezus spreekt Zelf over drie nachten.⟨/p> ⟨p>Het markante is dat de Heer Jezus werd besneden op de dag dat Hij later zou opstaan uit de doden. Niet alleen de dag van Zijn geboorte was buitengewoon betekenisvol — namelijk de dag dat een lam in huis genomen werd — maar ook de dag van Zijn besnijdenis op de achtste dag. Het getal acht spreekt in de Bijbel altijd van een nieuw begin, dat kan niet missen. Men heeft er trouwens ook wel op gewezen dat de acht de vervulling is van de drie. Schrijf een drie en plak het spiegelbeeld daaraan vast, dan heb je een acht. Er lopen trouwens nog meer lijnen tussen de drie en de acht, maar het punt is dat de acht altijd spreekt van een nieuw begin. De achtste dag is feitelijk de eerste dag van een nieuwe week.⟨/p> ⟨p>Hij werd dus besneden op de dag van Zijn opstanding. Dat is niet alleen markant omdat die data met elkaar overeenkomen, maar omdat het hele ritueel van de besnijdenis op de achtste dag als nieuw begin precies overeenkomt met de betekenis van Zijn opstanding. Bij de besnijdenis wordt een bedekking weggenomen en dat is precies wat er op de dag van de opstanding plaatsvond. Om het beestje bij de naam te noemen: het idee bij de besnijdenis is dat de voorhuid wordt weggenomen. Dat is de negatieve formulering. De positieve formulering is dat de eikel ontbloot wordt. Normaal gesproken vindt dat wat bij de besnijdenis geforceerd gebeurt, in natuurlijke zin plaats bij een erectie. Maar als ik 'erectie' zeg, dan zeg ik 'opstanding'. De spontane wijze waarop de voorhuid wordt weggenomen of de eikel wordt ontbloot, is bij opstanding. Dat is precies wat de besnijdenis is: het spreekt van opstanding. De bedekking wordt weggenomen.⟨/p> ⟨p>Het is ook een embleem van vruchtbaarheid. Toen God zaad beloofde aan Abraham, werd gezegd dat via zijn zaad alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden. Vruchtbaarheid is precies wat opstanding ook is: nieuw leven. In het jaar dat de Heer Jezus opstond, op 17 Nisan, was het bovendien een feestdag, namelijk de dag van de Eerstelingsgarve. De eersteling van de gersteoogst werd toen in de tempel gebracht en aan God gewijd. Het heeft dus inderdaad te maken met de lente, het nieuwe leven en de opstanding.⟨/p> ⟨p>Ik zou het ook nog anders kunnen zeggen, want de besnijdenis was een teken dat gegeven werd aan Abraham. Wat was de gedachte? Uit zijn verstorven lichaam, dat impotent was en niet in staat tot opstanding, zou nieuw leven voortgebracht worden. De besnijdenis was de uitbeelding of het embleem van die belofte. Zo komen alle lijntjes bij elkaar. Het idee is dat God uit de dood nieuw leven verwekte — Sarah was verstorven, Abraham was verstorven — en de besnijdenis is daar het teken van. Waar verwijst dat anders naar dan naar leven dat voortkomt uit de dood en de dood overwint? Als we teruggaan naar het gegeven dat de Heer Jezus op de achtste dag besneden werd en op 10 Nisan geboren was, dan was de dag van Zijn besnijdenis precies de 'verjaardag' van Zijn opstanding. Of eigenlijk omgekeerd: Zijn opstanding was de verjaardag van Zijn besnijdenis. Het was dezelfde datum en dat is niet toevallig. Het is omdat beide spreken van hetzelfde fenomeen waar de hele Bijbelse boodschap over gaat: over nieuw leven.⟨/p> ⟨p>Het gaat ook over God die een eed zweert. Het woord voor 'eikel' of 'eik' in het Hebreeuws is hetzelfde woord als voor 'eed'. God zwoer een eed en de besnijdenis was het teken van die eed en de belofte die Hij aan Abraham gaf. Daarom ging Abraham ook iedere keer wonen bij eikenbomen of eikenbossen. Dat vind je niet alleen bij Abraham, maar ook bij Isaak, Jakob en later bij Jozef. Iedere keer weer die eik. Wat is er met die eik? Dat is feitelijk ook de vraag die je moet stellen bij de besnijdenis: vanwaar het ontbloten van de eik? Het heeft te maken met Gods belofte: "Ik verwek leven uit de dood." Dat wordt zichtbaar gemaakt doordat de bedekking wordt weggenomen. Dat zijn schitterende overwegingen als je daar zo bij bepaald wordt, ook zonder dat de datum van Jezus' besnijdenis expliciet in de Schrift vermeld wordt.⟨/p> ⟨p>Nee, maar er wordt wel gezegd: het was de achtste dag. En via andere routes kom je dan inderdaad op deze overeenkomst, op deze overeenkomende datum. Toen de acht dagen vervuld werden om hem te besnijden — waar dat is gebeurd, of dat gewoon thuis is geweest of in de synagoge, dat wordt niet vermeld, dus daar hoeven we het verder ook helemaal niet over te hebben — toen kreeg hij ook zijn naam Jezus. Dat lees je trouwens eerder al van Johannes de Doper ook, dat de naamgeving bij die gelegenheid plaatsvond. Daar vindt trouwens ook het kerkelijke gebruik van de doopnaam zijn oorsprong. Bij de doop krijgt een kind zijn officiële naam, de doopnaam. Maar ja, het kerkelijke idee was dat de doop in plaats van de besnijdenis is gekomen, dus ook dat gebruik hebben we gewoon via deze weg overgenomen.⟨/p> ⟨p>Wat zeg je? Zien-se-weg. Ja, ja, zo kijk ik er ook tegenaan. Want je kunt zeggen: dat is maar een onschuldige overeenkomst, maar in werkelijkheid ligt daar natuurlijk een vreselijke diefstal aan ten grondslag. Namelijk dat wij de belofte van Israël gejat hebben, om het even op z'n plat te zeggen, en onszelf hebben toegeëigend. Dus het is niet zomaar: we hebben iets overgenomen van hen en gekopieerd. Nee, we hebben het ook gejat van ze. En ten onrechte; als je het gekopieerd hebt, doe je dat ook nog ten onrechte.⟨/p> ⟨p>Maar goed, hij kreeg zijn naam Jezus en dat was al inderdaad gezegd door de boodschapper, voorafgaand aan zijn conceptie in de moederschoot. En trouwens, het was niet alleen tegen Maria gezegd. Het was ook, weten wij uit Matthäus, tegen Jozef gezegd in een droom.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1401" title="Speel af vanaf 23:21">▶ 23:21⟨/button> ⟨span>De Reiniging en de Veertigste Dag in de Tempel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En toen de dagen vervuld werden — we lezen verder. Toen de dagen werden vervuld van hun reiniging naar de wet van Mozes, brachten zij Hem in Jeruzalem om Hem te presenteren aan de Heer.⟨/p> ⟨p>Nou zijn we weer een heel aantal weken verder. Want we weten hoe dat zit met de wet van Mozes; dan moeten we wezen in Leviticus 12, wat een kort hoofdstuk is, maar waarin in een stuk of acht verzen die hele gang van zaken wordt beschreven. Er wordt beschreven hoe dat dan ging met een kraamvrouw die een jongetje kreeg, die vervolgens op de achtste dag besneden werd en drieëndertig dagen later vond de reiniging plaats. Bij de geboorte van een meisje was het allemaal precies dubbel, maal twee dus eigenlijk. Dat is ook een Bijbels fenomeen: het vrouwelijke heeft altijd dat dubbele in zich, de tweede. Eerst Adam, daarna Eva: de twee. Maar het was ook inderdaad bij de geboorte van een meisje precies dubbel; dat was veertien dagen en zesenzestig dagen, in totaal dus tachtig dagen. Veertien plus zesenzestig. Dus bij de geboorte van een jongetje was het op de veertigste dag, en bij de geboorte van het eerstgeboren meisje was het op de tachtigste dag.⟨/p> ⟨p>En dus je kreeg dit verhaal — ik heb het zelfs even op schaal gedaan. Eerst vindt op de achtste dag de besnijdenis plaats en dan, nog weer een aantal weken later, de reiniging. Typologisch komen beide gebeurtenissen, namelijk de besnijdenis en de reiniging, met elkaar overeen. Want ik zei al: de besnijdenis is een type van nieuw leven dat voortkomt uit de dood. Het getal acht markeert ook dat nieuwe begin. Maar die veertig en de reiniging komen ook met elkaar overeen. Want ja, die reiniging... je leest ook: ze werd gereinigd van het... hoe staat het er nou? In haar reinigingsbloed. Ik wist even niet precies hoe dat dan geformuleerd wordt, maar ik had het vandaag nog onder ogen: 'Drieëndertig dagen zal zij blijven in het reinigingsbloed. Niets heiligs zal zij aanraken en naar het heiligdom zal zij niet komen, totdat de dagen van haar reiniging vervuld zijn.' Eigenlijk spreekt dat 'in haar bloed' inderdaad ook van de sterfelijkheid, en dat is ook de onreinheid. Er staat bij dat ze onrein zal zijn zoals in de dagen van haar maandelijkse onreinheid. Ook dat heeft te maken met bloed en feitelijk met sterfelijkheid.⟨/p> ⟨p>Onrein betekent niet zondig, totaal niet zelfs. Dat lijkt me nogal logisch. Dit heeft niets met zonde te maken, maar het heeft wel te maken met ongeschiktheid voor het heiligdom. Het heiligdom heeft te maken met dat wat goddelijke dingen uitbeeldt, en dat heeft te maken met nieuw leven. Alles wat nog met de dood en met bloed te maken heeft, maakte ook ongeschikt. Onrein was eigenlijk iemand die ongeschikt was om heilige handelingen uit te oefenen. Vandaar dat bijvoorbeeld iemand die een lijk had aangeraakt ook onrein was; dat heeft altijd te maken met de dood.⟨/p> ⟨p>Ja, dat is nog een andere associatie. De acht markeert inderdaad een nieuw begin, maar dat doet veertig in de Bijbel ook. Hoe vaak lees je die periode niet van veertig dagen? Of veertig jaar, wat dacht je daarvan? Dat moet je maar aan een Mozes vragen. Zijn leven is verdeeld in drie keer veertig jaar: veertig jaar in Egypte, veertig jaar in de woestijn en vervolgens weer veertig jaar in de woestijn, maar dan als leider van Israël. Iedere keer na de veertig, of bij de veertig, begint iets nieuws.⟨/p> ⟨p>En dat weten wij ook allemaal, want wij zeggen altijd en passen dat dan ook zo toe: als iemand veertig jaar wordt, dan zeggen we: 'Het leven begint bij de veertig.' Maar we zijn vergeten dat dat van origine te maken heeft met de geboorte. Namelijk de leeftijd beginnen we te rekenen bij de geboorte; na negen maanden, zeggen wij meestal. Maar als je rekent in termen van weken — iets preciezer dus — dan zijn het veertig weken. En dan begint de leeftijd te tellen. Dus het leven begint dan bij de veertig. Zodat die reiniging, het schoonwassen eigenlijk, ook weer gereinigd worden van de dood is, maar dat is dus feitelijk ook weer nieuw leven. Wat ik er eigenlijk mee wil zeggen, is dat die achtste dag en die veertigste dag dezelfde waarheid — besnijdenis en reiniging — uitdrukken. Er wordt iets weggenomen om er iets anders voor in de plaats te stellen.⟨/p> ⟨p>Toen de dagen dus vervuld werden van hun reiniging naar de wet van Mozes, brachten zij Hem — vanuit Bethlehem uiteraard, want daar bevonden zij zich — naar Jeruzalem om Hem te presenteren aan de Heer, om Hem voor te stellen. En als ik zojuist wat zei over het kerkelijk gebruik van het geven van de naam bij de doop in plaats van bij de besnijdenis, zo kennen we natuurlijk ook het evangelische gebruik. Want die evangelischen zeggen wel dat ze... dat klinkt nu wat badinerend en misschien te negatief in uw oren, maar de evangelischen zeggen dan: 'Wij zien wel het verschil met Israël.' Maar neem me niet kwalijk, het hele idee van dat voorstellen is hier weer op gebaseerd: het voorstellen van een kind in de tempel, en dat is dan de gemeente. Wat op zich wel een te verdedigen gedachte is, maar het is gewoon altijd weer die drang, die hang — hoe moet ik het zeggen? — om te doen wat aan Israël werd gegeven. Ja, het voorstellen van een kind. Ik bedoel daarmee niet te zeggen dat het dus fout is; ik zeg alleen dat de hele gedachte dat wij dat dan ook zouden overnemen, gewoon fout is. Laat ik het maar gewoon zo zeggen: het hele idee dat wij toch via een achterdeurtje weer Israël zijn, dat deugt niet.⟨/p> ⟨p>Die veertigste dag is trouwens op nog een wijze heel boeiend, want zij brachten Hem in Jeruzalem op de veertigste dag. Maar dat komt ook weer overeen met de Heer die later op de veertigste dag — namelijk na de opstanding — ten hemel voer en in het heiligdom gepresenteerd werd. Dat is toch schitterend? Weer de veertigste dag. Inderdaad, de vijftigste dag is nog wat bekender, dat is Pinksteren. Maar op de veertigste dag kwam Hij inderdaad in het hemelse heiligdom en werd Hij voorgesteld aan God; ⟨em>en public⟨/em> daar in de hemel in ieder geval, te midden van de hoogsten, zal ik maar zeggen. Dat was dus ook op de veertigste dag: de presentatie in het — maar nu bedoel ik het — hemelse heiligdom. Dit was het aardse heiligdom, maar later, de veertigste dag na Zijn opstanding, werd Hij opnieuw gepresenteerd, maar dan in het hemelse heiligdom.⟨/p> ⟨p>En dan staat er nog bij, zoals het in de wet van de Heer geschreven is in Leviticus 12, dat ieder van het mannelijk geslacht... Ja, 'het mannelijk geslacht' staat hier. Nu we toch vanavond wat dubbelzinnig bezig zijn met seksuele dingen en dergelijke: het Griekse woord is ⟨em>arsen⟨/em>. Dat is dus het mannelijk geslacht. Maar wat dacht je, ik heb dat nagezocht: dat is afgeleid van het woordje ⟨em>airo⟨/em>. Dat herkennen we nog wel een klein beetje in 'in de lucht gaan', maar het betekent letterlijk 'omhoog komen' of 'oprichten'. Dat is het mannelijk geslacht. Nou, moet ik de associatie nog verder invullen?⟨/p> ⟨p>Ik ben er trouwens nog iets achter gekomen: het vrouwelijke geslacht in het Grieks, dat is ⟨em>theluz⟨/em>, en dat is 'tepel'. Ja. En in de Bijbel is het mannelijke — ik zei het zojuist al even, sorry dames, maar waarom zou ik me hiervoor excuseren — het mannelijke is inderdaad het eerste. Het vrouwelijke is meer, namelijk dat is het dubbele. Als ik het zo zeg, hoef ik me helemaal niet te verontschuldigen. Die krijgen een dubbel deel, ja. Maar het mannelijke staat inderdaad voor het eerst: eerst was Adam, daarna Eva. Zo was⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2064" title="Speel af vanaf 34:24">▶ 34:24⟨/button> ⟨span>Het Mannelijk Geslacht Dat de Baarmoeder Ontsluit⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Dat de baarmoeder openstaat," zo staat er in de Statenvertaling, en in de NBG-vertaling staat gewoon "het eerstgeborene". Dat klopt natuurlijk, het is het eerstgeborene, maar er staat letterlijk, zoals u hier ook op de dia ziet: "ontsluitende de moederschoot". In de wet staat al beschreven dat alles van het mannelijk geslacht dat de baarmoeder ontsluit... zo staat het er op meerdere plaatsen. Al wat de baarmoeder opent is van Mij, zegt de Heer. Dat behoort Hem toe en dat is een universeel Bijbels principe: dat zal heilig voor de Heer genoemd worden. Overal vind je dat weer terug.⟨/p> ⟨p>Dat geldt trouwens niet alleen voor wat de baarmoeder opent — de eerstgeborene — maar voor alle eerstelingen. Dus eigenlijk ook voor wat de baarmoeder opent bij de dieren; ook dat werd naar de tempel gebracht. Want voor alle eerstelingen geldt dat, en dat geldt trouwens ook voor de eerstelingen van de oogst. Ik had het net over de eerstelingsgarven van de gerstenoogst. Waar ging dat naartoe? Naar de tempel. De eerstelingen van de tarweoogst, dat was vijftig dagen later met Pinksteren, gingen naar de tempel. De eerstelingen van de wijn-, de druivenoogst en de vijgen gingen allemaal naar de tempel. Al het eerste werd aan God gewijd.⟨/p> ⟨p>Het idee daarbij is dat eerstelingen heilig ontvangen; ze verdienen het niet. Want wat is er voor verdienstelijks aan het feit dat je de eerste bent? Dat is geen verdienste, dat ben je gewoon. Als je de oudste in een huis bent, is dat een verdienste? Nee. Maar ik zal u vertellen: het heeft wel grote consequenties. Ik zeg niet zozeer bij ons, want wij zijn dat besef allemaal een beetje kwijtgeraakt, maar van origine in de Bijbel in elk geval wel. Dan maakt het heel veel uit of je de eerstgeborene was of niet. Eigenlijk gaat het hele boek Genesis daarover, over die strijd wie het eerstgeboorterecht heeft.⟨/p> ⟨p>We kennen dat allemaal van de geboorte van de tweeling in de geschiedenis van Juda en Tamar. Bij de geboorte stak een van de tweeling zijn handje naar buiten. De vroedvrouw was zo voortvarend dat ze een rood scharlaken koord om zijn hand bond. Maar wat gebeurde er — wat die vroedvrouw nog nooit had meegemaakt — dat jongetje trok zijn hand weer terug! Vervolgens kwam dat andere jongetje ter wereld, en zij zei: "Hoe ben jij doorgebroken?" Daarom noemde ze hem Peres, wat "breuk" betekent. De een had zijn hand uitgestoken maar trok die weer terug, en eigenlijk werd daarmee de komst van Zerach — want zo heette dat andere ventje, wat "opkomend licht" betekent — onderbroken. Hij kwam wel, maar uiteindelijk toch als laatste.⟨/p> ⟨p>De grote vraag is nu: wie was de eerstgeborene? Degene met het scharlaken koord of die ander? Zoek het maar uit. Maar dit soort geschiedenissen vertellen eigenlijk ook weer over de dingen waar we het nu over hebben: over de komst van de Heer, het opkomende licht, Zerach. Hij stak zijn hand uit, maar vervolgens verschijnt Hij pas op een later tijdstip alsnog openbaar. Openbaart Hij Zich alsnog. Maar Zijn komst is onderbroken; dat is Peres, de zoon van Juda aan wie de scepter werd gegeven. Dat zit er eigenlijk allemaal achter.⟨/p> ⟨p>Het eerstgeborene is zo'n belangrijke kwestie. Waarom krijgt de Ecclesia in onze dagen de hoogste bestemming? Zijn wij beter? We krijgen een nog veel hogere bestemming dan Israël straks. Israël straks op aarde is trouwens ook weer een volk van eerstelingen, omdat zij de eerste oogst op aarde zijn. Maar wij zijn hemelingen; aan ons is een hemelse plaats gegeven. "Al het eerstgeborene is van Mij." De eerstgeborene is Christus, maar wij zijn met Hem verbonden en dus delen wij in Zijn positie. Dat eerstgeboorterecht komt dus eigenlijk ook bij ons terecht, omdat wij verbonden zijn met de Eerstgeborene. Dat is de Bijbelse gedachte en vandaar ook dat wij de hoogste bestemming hebben, namelijk een hemels lotdeel.⟨/p> ⟨p>Daar valt niks aan te verdienen. Het feit dat wij in dit tijdsgewricht, in die onderbroken komst, in die breuk, in deze twee millennia geloof ontvangen — jawel, ontvangen — is toch geen verdienste? Dat is een geweldig voorrecht dat je ten deel valt. En omdat dat je ten deel valt, krijg je die bestemming. Waar is dan het roemen? Dat is uitgesloten; je krijgt het. Maar zo gaat het nu eenmaal. Ik had van de week nog een gesprekje over hoe dat gaat in de natuur: wat bloeit er nu het eerst? Je ziet nu overal narcissen en krokussen. Andere bloemen, bomen en struiken laten nog even op zich wachten voordat ze in bloei komen. Zijn die minder? Nee, alles gaat in zijn eigen rangorde. Dat geldt voor deze dingen ook: ieder in zijn eigen rangorde. Christus de Eersteling, en daarna wij die van Christus zijn. Zo werkt het in de natuur en zo is het in geestelijk opzicht niet anders.⟨/p> ⟨p>Overigens zijn de eerstelingen altijd maar enkelingen; dat zie je ook altijd in het Bijbelse spreken daarover. De eerstelingen zijn niet de oogst; de oogst is het grote geheel. De eersteling is wat aan de oogst voorafgaat. Je hebt ook nog een nalezing, maar daar hebben we het nu even niet over. Het gaat erom wat de baarmoeder opent. Het eerstgeborene is heilig apart gezet, want dat is wat heilig betekent: "voor de Heer". Dat is een status die van Godswege is toegekend. En vervolgens kwamen ze daar dus in Jeruzalem aan.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2569" title="Speel af vanaf 42:49">▶ 42:49⟨/button> ⟨span>Het Offer van Twee Duiven en de Afwezigheid van de Magiërs⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En om een offer te geven naar wat in de wet van de Heer uitgesproken is: een koppel tortelduiven of twee jonge duiven. Ik moet erbij zeggen dat dit eigenlijk een uitzondering was. Normaal gesproken staat er namelijk dat men een stuk kleinvee zou offeren bij die gelegenheid op die veertigste dag. Maar dat staat er expliciet bij. Ik zeg dat er nog maar eventjes bij, want je zou kunnen denken aan de gebruikelijke gedachte. Ik ga het nog niet helemaal rechtzetten, maar laten we alvast in de moed komen. De gebruikelijke gedachte is: de herders zijn bij het kindje, de baby Jezus, geweest en ze hadden hun hielen nog niet gelicht of daar kwamen de magiërs al aan. Nou, forget it, zo is het niet gegaan. Dat is pas op een veel later tijdstip en bovendien ook op een heel andere locatie geweest.⟨/p> ⟨p>Dat verklaart ook dit, want stel je voor dat de magiërs inderdaad ook al bij de baby waren geweest. Dat kan sowieso al niet, want dan hadden ze ook nog eens een keer eerst moeten vluchten naar Egypte. Maar goed, dan zou je zeggen: wat gaven die magiërs? Die gaven goud, mirre en wierook, toch? Vooral dat eerste is zeer kostbaar en die zijn echt niet met een knullig geschenk uit het oosten gekomen. Dat waren magistraten. We zeggen magiërs, dat is ook zo, maar het waren waarschijnlijk ook magistraten – let op de overeenkomst in de uitspraak – en die kwamen dus met een heel duur geschenk.⟨/p> ⟨p>En dan zou het zo geweest zijn dat Jozef en Maria een paar dagen later in de tempel komen en dan geen stuk kleinvee kunnen bekostigen? En dat ze dan maar een koppel tortelduiven of twee jonge duiven offeren? Dat kan niet, dat is uitgesloten. Eén ding is duidelijk: Jozef en Maria waren gewoon twee arme mensen. Ze hadden niet veel. Dat staat er ook gewoon bij, want in Leviticus 12 staat dit (ik lees even voor uit de NBG-vertaling): "Indien echter haar vermogen – dat wil zeggen van de kraamvrouw – niet toereikend is voor een stuk kleinvee, dan zal zij twee tortelduiven of twee jonge duiven nemen. De ene ten brandoffer, de andere ten zondoffer, en de priester zal over haar bedekking doen en zij zal rein zijn."⟨/p> ⟨p>Ja, waarom nou twee jonge duiven? Laat ik het eventjes bij deze verwijzing laten. Daar wordt namelijk in Leviticus 14 weer over twee duiven gesproken. De ene wordt dan geslacht en de ander wordt in het bloed gedoopt, en vervolgens vliegt hij weg. Een wonderlijk verhaal, maar het spreekt weer van dood en opstanding. Dat kan niet missen. Maar het gaat mij nu even om het punt dat Jozef en Maria dus geen stuk kleinvee konden betalen. Hun vermogen was niet toereikend. En dus mochten zij – dat is volkomen legaal – iets anders offeren, namelijk twee duiven. En dat hebben ze dus gedaan. Maar dat betekent dus dat zij arm waren en geen vermogen hadden; niet rijk genoeg om een stuk kleinvee te kopen.⟨/p> ⟨p>Nou, ik zie dat het vijf voor negen is. Misschien is het verstandiger om nu eerst te gaan koffiedrinken. Dan gaan we straks verder met Simeon.⟨/p> ⟨p>Wij hadden het dus over het bezoek dat Jozef en Maria met hun baby van veertig dagen oud brachten aan Jeruzalem om Hem voor te stellen, te presenteren in de tempel zoals het gebruik in de wet van Mozes ook beschreven was. Het laatste wat we zagen in vers 24 is dat zij arm waren, of in ieder geval dat wordt verondersteld gegeven het feit dat zij dus kwamen met twee tortelduiven of twee jonge duiven. Afijn, dan lees je in vers 25: "En neem waar..."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2863" title="Speel af vanaf 47:43">▶ 47:43⟨/button> ⟨span>Simeon: de Rechtvaardige Die Gods Verhoring Belichaamt⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er was een mens daar in Jeruzalem, wiens naam Simeon was. Zijn naam is prachtig, want raad eens wat dat betekent? Juist: horen, of verhoring. Dat leest u trouwens ook in Genesis 29; het was de naam van een van de zonen van Jakob. Daar leest u dat zijn moeder hem zo noemt. Vraag me op dit moment even niet wie van de dames het precies was, want ik heb de keuze uit een viertal; nou ja, eigenlijk drie, want Rachel valt af. Het moet dus of Lea geweest zijn, of één van de twee slavinnen, Bilha of Zilpa. Maar goed, dat weet ik even niet uit mijn hoofd. In ieder geval zeggen ze daar: 'Mijn gebed is verhoord.' En ze noemden hem Simeon. Aha, dat is dus precies wat Simeon betekent.⟨/p> ⟨p>We kennen trouwens nogal wat figuren in de Bijbel die deze naam droegen. Bijvoorbeeld Petrus. Hoewel we hem meestal Simon noemen – wat een kwestie van uitspraak is – stelt hij zich in 2 Petrus expliciet voor als Simeon Petrus. Ik kom daar straks nog even op terug, want over de identiteit van deze Simeon valt nog wel wat meer te zeggen. Het is interessant om even op te merken – hoewel er geen directe Bijbelse gegevens voor zijn, maar als een eventuele link met de ongewijde geschiedenis of de Joodse overleveringen – dat sommigen hem identificeren met Simeon Hillel. Misschien zegt die naam u verder niets, maar als u een klein beetje op de hoogte bent van de Joodse geschiedenis, dan weet u dat Hillel staat voor een van de allerbekendste rabbijnen uit het begin van onze jaartelling.⟨/p> ⟨p>In de dagen van de Heer Jezus had je twee scholen van farizeeën, van schriftgeleerden eigenlijk, en dat waren de scholen van Hillel en Sjammai. Eén van die richtingen in het farizeese jodendom had dus te maken met Hillel. Deze Simeon was de zoon van Hillel de Grote. Hillel was overigens weer de grootvader van de Gamaliël die we kennen uit Handelingen 5, degene die uiteindelijk zelfs de beslissende stem had in het Sanhedrin. Zijn vader heette ook Simeon. Dat zou historisch gezien precies kloppen, want dat betekent dat we ergens aan het begin van onze jaartelling zijn, rond het jaar 2 of 3 voor Christus, toen Jezus in de tempel werd voorgesteld. Wanneer er hier wordt gesproken over 'een mens wiens naam Simeon was' en hij verder niet wordt geïntroduceerd, dan zou het zomaar die bekende Simeon geweest kunnen zijn. Neem het aan voor wat het waard is; meer kan, wil en durf ik er ook niet over te zeggen.⟨/p> ⟨p>Van deze mens wordt gezegd dat hij rechtvaardig was. Nu weet u hoe God rekent: Hij rekent geloof tot rechtvaardigheid. Geloof in wat Hij belooft; en dat kenmerkte deze Simeon. Hij hoorde – dat is wat zijn naam ook betekent – en God verhoorde hem. Hij was toegewijd en hij zag uit naar de bemoediging van Israël. Feitelijk vallen deze eigenschappen ook min of meer samen, of loopt de ene in de andere over. Hij was rechtvaardig, hij geloofde dus, en omdat hij geloofde was hij toegewijd. Want ja, het een werkt het ander uit. En omdat hij toegewijd was aan zijn God en Zijn Woord, zag hij uit naar dat waar hij in geloofde en waar hij zich helemaal op toelegde, namelijk naar de vertroosting van Israël.⟨/p> ⟨p>Ik zeg: de bemoediging van Israël, dat is ⟨em>parakalesin⟨/em>. Waarschijnlijk is deze uitdrukking ontleend aan Jesaja 40. In de NBG-vertaling wordt het weergegeven als 'vertroosting'. Nu is vertroosting een ander woord dan bemoediging, maar de vraag is even hoe het in Jesaja 40 staat. In ieder geval leg ik even die link. Daar leest u namelijk: 'Troost, troost, zegt jullie God. Spreek tot het hart van Jeruzalem.' Roep haar toe dat haar diensttijd – niet haar lijdenstijd, maar haar diensttijd – vervuld is.⟨/p> ⟨p>Het hart van Jeruzalem is precies de plaats waar we hier nu ook zijn; ik bedoel, geografisch bevinden we ons in het hart van Jeruzalem. Het idee is dat – en als u doorleest in Jesaja 40 ziet u dat ook – er een stem klinkt van de roepende in de woestijn: 'Maakt recht de weg des Heren.' We bevinden ons hier werkelijk op Messiaanse bodem. De komst van de Messias wordt aangekondigd en Hij is de troost en ook de bemoediging van Israël. Simeon zag naar Israëls bemoediging uit. Hij kende de Schriften ook en hij wist dat de tijd op handen was. Er staat dat de heilige geest op hem was. Dat wordt vervolgens in vers 26 nader verklaard.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3247" title="Speel af vanaf 54:07">▶ 54:07⟨/button> ⟨span>De Exacte Profetische Timing van de Komst van de Messias⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Aan hem was in kennis gesteld door de Heilige Geest; door de Geest, namelijk de Heilige. Het was hem dus van Godswege als een godspraak gegeven – maar 'godspraak' is misschien te veel gezegd. Hij was in kennis gesteld door de Heilige Geest de dood niet waar te nemen voordat hij de Christus van de Heer zou waarnemen. Het is net even anders dan u gewend bent te lezen in de NBG of zoals het in de vertaling staat, maar zó staat het er.⟨/p> ⟨p>Simeon wist dus van Godswege – de Geest, namelijk de Heilige, had hem in kennis gesteld. Het staat er niet letterlijk bij hoe, maar de Geest had hem laten weten dat hij niet zou sterven alvorens hij eerst de Christus van de Heer zou zien, de Christus des Heren, zoals het er geloof ik staat. De Messias dus, namelijk Degene die van God, van de Heer, zou komen. Hij wist: dat ga ik in mijn dagen nog meemaken. Dat is verrassend, maar het verrassende zit hem niet zozeer in het feit dat het in die dagen zou gebeuren. Want dat had hem niet persoonlijk verteld hoeven worden, omdat hij dat namelijk op grond van de Schriften al wist.⟨/p> ⟨p>Op grond van Daniëls profetie wist Simeon dit – of in ieder geval, hij kon het weten. En aangezien hij rechtvaardig en toegewijd was en de Geest op hem was, kon het niet missen dat hij ook wist: Israëls vertroosting, Israëls bemoediging is aanstaande. Het komt nu! Hij wist dat dit over enkele decennia zou plaatsvinden, gewoon op grond van die profetie van die zeventig jaarweken, die vijfhonderd jaren. Vanaf het moment dat het woord uitging om Jeruzalem te herbouwen, zouden vijfhonderd jaren volgen en in die laatste jaarweek zou de Messias worden uitgeroeid.⟨/p> ⟨p>Simeon wist: dat gaat over enkele decennia gebeuren. In Daniël 9 wordt Hij ook echt zo genoemd: de Messias. Het spectaculaire is niet alleen dat de Messias wordt aangekondigd, maar er wordt ook gezegd dat die Gezalfde, die Messias, zou worden uitgeroeid én wanneer dat zou gebeuren. Het zou in de helft van de week gebeuren. Dat wist Simeon. Hij wist natuurlijk ook dat als die periode van vijfhonderd jaar, die zeventig jaarweken, over een jaar of dertig zou aflopen, het voor de hand lag dat die Gezalfde enige decennia eerder geboren zou moeten worden.⟨/p> ⟨p>Hij wist dus: in deze dagen gaat dat gebeuren. Hij wist dat misschien niet op het jaar nauwkeurig, maar hij wist wel dat dít de generatie was waarin dit zou gaan plaatsvinden. Dat wist hij. Het bijzondere wat aan hem persoonlijk was verteld, is dat hij het zelf ook mee zou maken. Want het feit dat het in jouw generatie gaat gebeuren, wil nog niet zeggen dat jij het zelf ook mee gaat maken. Je kunt immers zelf eerder komen te overlijden, toch? Maar aan Simeon was verzekerd: jijzelf zal de dood niet sterven alvorens jij de Christus, de Gezalfde, de Messias van de Heer, zal zien.⟨/p> ⟨p>Dat wist hij. En samen met diverse anderen in Jeruzalem wist hij: de tijd is op handen. Zij hebben toen, net zoals wij dat ook met elkaar doen, de Schriften geopend: hoe ver zijn we nu eigenlijk op de tijdlijn? Hoe laat is het eigenlijk op Gods klok? Daar hebben zij over gesproken en ze wisten gewoon, het was zonneklaar: die tijd gaat komen, heel gauw. In hoeverre Simeon daarmee te koop gelopen heeft of het aan anderen verteld heeft dat hij het zelf nog zou meemaken, dat weet ik niet. Ik kan me echter moeilijk voorstellen dat je zoiets niet vertelt. Maar hij kon op basis van de Schriften in ieder geval gewoon zeggen: de tijd is op handen. Dat lijkt me nu even voldoende.⟨/p> ⟨p>Hij wist persoonlijk dat hij het zo zou meemaken. En hij kwam "in de geest" in de tempel. Dat betekent niet dat hij daar niet fysiek aanwezig was, want we lezen immers dat hij de baby in zijn armen neemt, maar het gaat erom dat hij in de geest in de tempel kwam. Kennelijk was hij ook hiervan persoonlijk op de hoogte gesteld door Gods Geest: dat het kind op dít moment in de tempel was. Want vergis je niet, op zo'n dag werden er vele kinderen in de tempel gebracht. Vele eerstgeborenen die op die dag hun veertigste dag beleefden.⟨/p> ⟨p>Hoe wist Simeon nu welk kind het was? Nou, dat staat hier: hij kwam in de geest in de tempel. Net zo goed als hij persoonlijk op de hoogte was gesteld van Gods wegen en wist dat hij de dood niet zou sterven, zo was hij ook in de geest op de hoogte gesteld dat die kleine jongen daar was in de tempel. En de ouders brachten de kleine jongen binnen – Jezus dus – om met Hem te doen naar de gewoonte van de wet. Maar daarover hadden we het al. Waar het nu om gaat, is dat Simeon daarbij was.⟨/p> ⟨p>Hij ontving Hem in zijn armen, zegende God en sprak. Er wordt wel gesuggereerd dat hij dat deed omdat hij op dat moment de dienstdoende priester was die de rituelen van de duiven en het offer uitvoerde. Dat hij om die reden ook het kind in zijn armen nam, lijkt me eigenlijk een voor de hand liggende gedachte. Maar in dat geval moet ik er wel bij zeggen: als hij hier de dienstdoende priester was, dan gaat die andere optie die ik eerder noemde – namelijk dat hij Simeon Hillel was – niet op. Want die was namelijk geen leviet.⟨/p> ⟨p>Het is dus het een of het ander; beide kan niet. Al moet ik zeggen dat ik beide ook niet strikt genomen kan bewijzen. Er staat alleen dat deze dingen gebeurden in de tempel. Jezus werd daar gebracht en Simeon kwam daarbij. In welke hoedanigheid? Dat wordt er niet bij vermeld. Alles wat je daar meer over zegt is prima, maar het blijft speculatie en meer niet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3717" title="Speel af vanaf 01:01:57">▶ 01:01:57⟨/button> ⟨span>Simeons Lofzang tot de Eigenaar (despotes)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij ontving het in zijn armen en hij zegende God. Hij sprak goed, hè, dat is welspreken: eulogia. Hij sprak goed van God en hij zei: "Nu zendt u, Eigenaar..." Weet je wat er staat in het Grieks? Dit: despotes. Dat woord kennen wij allemaal en bij ons heeft het een hele negatieve klank: een despoot. Want wij associëren het eigenlijk met dictatuur en met onderdrukking. Maar het idee is gewoon dat een despoot een absolute eigenaar is. Daar zit helemaal niks negatiefs aan. Denk aan een eigenaar van iemand die een slaaf heeft; daar hebben wij trouwens ook een hele negatieve associatie mee. Het is gek hoe zulke dingen werken, want een paar honderd jaar geleden was er met het hele fenomeen van slavernij totaal niets mis. Nu loop ik natuurlijk het risico om een pleidooi voor slavernij te gaan voeren, maar zo bedoel ik het niet. Ik wil alleen maar zeggen hoe zulke beoordelingen ook tijdgebonden zijn.⟨/p> ⟨p>Van origine in de wet was het zo dat een slaaf nooit langer dan zeven jaar slaaf was. Nooit langer. Op een gegeven moment kon je zo verarmd zijn dat je jezelf verkocht, en dan was je het lijfeigene van iemand aan wie je jezelf verkocht had. Maar in het zevende jaar was je automatisch vrij. En als je het zo goed had bij je eigenaar dat je gewoon bij hem bleef... want ja, het had namelijk ook grote voordelen om slaaf te zijn. Dat hoor je tegenwoordig allemaal niet meer, maar het had grote voordelen, want je was namelijk ook volledig voor rekening van je eigenaar. Je werd betaald. Hij zorgt; degene van wie jij de slaaf bent, die zorgde voor je. En als degene van wie jij een slaaf bent nou goed voor jou zorgt, dan heb je helemaal geen zorg.⟨/p> ⟨p>Vandaar ook dat wij het 'slaaf zijn' negatief associëren, maar Paulus zegt: "ik ben een slaaf van Jezus Christus", en dat is iemands grootste trots. Ik ben namelijk van Hem, Hij is mijn eigenaar. En als Hij mijn eigenaar is, dan heb ik geen enkele zorg. Alles wat ik nodig heb, dat krijg ik van Hem. Ik ben volledig voor Zijn rekening. Nou, dat is toch geweldig? Herwaardering van slavernij, hè, wat dacht je daarvan? Deze kant mogen we toch ook wel eens belichten.⟨/p> ⟨p>"Nu zendt u, Eigenaar, uw slaaf weg naar uw uitspraak in vrede." Het wegzenden houdt in dat hij is ontslagen van verdere verplichtingen. Hij spreekt de Eigenaar aan en hij zegt: "Nou ja, ik hoef nu niet langer te wachten, ik kan gaan." Het staat er ook bij: "naar uw uitspraak, ik kan nu gaan in vrede." Ik hoef niet langer te wachten, want u hebt mij gezegd dat ik de dood niet zou zien alvorens ik de Gezalfde, de Messias, zou zien met mijn eigen ogen. Nou, dat heb ik nu gedaan, dus ik kan gaan. Ik ben ontslagen van verdere verplichtingen, ik hoef niet langer te wachten. Het idee is ook: u hebt gegeven wat u beloofd hebt.⟨/p> ⟨p>"Want mijn ogen hebben uw redding gezien." Bedenk ook nog even dit. Dat Simeon nu zegt: "Ja, nu hebben mijn ogen uw redding gezien." Maar dat jongetje... Hoe heette hij? Jezus. En dat is in het Hebreeuws Joshua of Jehoshua, maar dat betekent: "Yahweh redt". Uw redding, Yahweh's redding, dat heb ik gezien. Dat jongetje heet zo, en dat heet met reden zo. Want door Yahweh is er redding en dat doet Hij via Hem. Mijn ogen hebben uw redding gezien.⟨/p> ⟨p>"Die u gereedmaakt voor het aangezicht van alle volkeren." Dat is nog een veel grootser perspectief dan tot dusver was gezegd. Tot dusver was er, zowel door de engel aan Maria als door die engelenmacht bij de herders, vooral gewezen op het land en op de redding voor Israël. Maar deze Simeon brengt een veel weidser perspectief ter sprake. Hij zegt: "Redding die u gereedmaakt voor het aangezicht van al de volkeren. Licht tot onthulling van de natiën en heerlijkheid van uw volk Israël."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4045" title="Speel af vanaf 01:07:25">▶ 01:07:25⟨/button> ⟨span>Een Verborgenheid Onthuld: Eerst Licht voor de Natiën⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Nou is dit wel opmerkelijk, deze volgorde. En ook nu zie ik hier weer iets, een verborgenheid in de volgorde, namelijk weer die verwijzing naar de tegenwoordige tijd. Ik weet dat er hier niet openlijk over de tegenwoordige tijd gesproken wordt, maar het is toch eigenaardig dat Simeon spreekt over licht tot onthulling van de natiën en heerlijkheid van uw volk Israël. Maar waarom die volgorde? Je zou verwachten: eerst Israël en via Israël aan de volkerenwereld. Ja, dat is zo en dat blijft trouwens ook zo, en toch is er iets gebeurd. Nu zijn we weer bij Peres: er is iets tussengekomen, er is een onderbreking. En dat heeft alles te maken met deze volgorde. Het is eerst licht voor de natiën, want zo is het uiteindelijk wel gegaan. Ik bedoel, de Messias is gekomen, maar is er nu al heerlijkheid voor het volk Israël? Nee, dat wacht nog. En wat is er nu dan? Nou, licht voor wie? Licht tot onthulling van de natiën. Dat is feitelijk wat via Paulus ook tot ons gekomen is. Nogmaals, dat staat hier niet openbaar, maar met terugwerkende kracht kijken we naar deze tekst en dan zeg je: "Hé, dat is eigenaardig."⟨/p> ⟨p>Dan kunnen we met de kennis van nu, met de bril die Paulus ons aanreikt, kijken naar deze profetie van Simeon. En wat zien we dan? Dit spreekt eigenlijk van de tegenwoordige tijd: eerst licht voor de natiën en daarna heerlijkheid voor Israël. Nu heb ik nog een suggestie: zou het kunnen dat Jakobus naar deze Simeon verwijst in Handelingen 15? Ik zeg het met een slag om de arm, want u ziet dat ik er een vraagtekentje bij heb gezet; ik durf niet met honderd procent zekerheid te zeggen dat het zo is. Maar Handelingen 15 is dat hoofdstuk waarin die apostelvergadering beschreven wordt, waarin Petrus het woord neemt, Jakobus het woord neemt en vooral ook Paulus en Barnabas. Er worden daar besluiten genomen. En wat zegt Jakobus dan? Laten we daar eens naartoe gaan. Paulus en Barnabas hadden zojuist het woord gevoerd en dan staat er: "Nadat zij echter zwegen, antwoordde Jakobus, zeggende: 'Mannenbroeders!'" Jakobus dus, de broeder des Heren. Jezus was de oudste in dat gezin en daarna kwam Jakobus, deze Jakobus. En die zei: "Mannen en broeders, hoort mij. Simeon die ontvouwde hoe God eerst omzag om vanuit de natiën een volk voor zijn naam te nemen."⟨/p> ⟨p>De eerste vraag die ik nu stel: welke Simeon? Nu zou je kunnen zeggen dat dit Petrus is, want die had eerder het woord gevoerd. Dat kan; een andere naam van Petrus was Simeon. Maar ik moet erbij zeggen dat hij in het boek Handelingen verder nooit de naam Simeon draagt. De naam Petrus komt tientallen keren voor in Handelingen, maar nooit wordt hij Simeon genoemd. Zou het kunnen — en hoort u de voorzichtigheid waarmee ik het zeg — dat Jakobus nu in deze vergadering verwijst naar de profetie van Simeon, waar deze zelfde schrijver, die dit optekende, al eerder in deel één van zijn serie over had geschreven? Dus dat deze Simeon de Simeon was die ooit in de tempel het kindje Jezus in zijn armen had? Ik vind dat een zeer zinnige optie, omdat de Simeon in Lucas 2 inderdaad opmerkelijk genoeg eerst spreekt over licht voor de natiën. Hij spreekt over hoe God eerst omzag om vanuit de natiën een volk voor zijn naam te nemen. En dan zegt Jakobus er trouwens nog even bij: "En hiermee stemmen overeen de woorden van de profeten, zoals staat geschreven: 'Daarna zal Ik wederkeren en weer opbouwen de vervallen hut — of de vervallen tent — van David.'"⟨/p> ⟨p>Aha, dus dan heb je een "eerst" en een "daarna". Eerst dat God licht heeft voor de natiën, namelijk om een volk voor zijn naam te verzamelen, en wat gaat daarna gebeuren? Dan zal de Heer wederkeren — Zijn wederkomst, Zijn terugkeer. En wat gaat Hij dan doen? Dan gaat Hij in de eerste plaats de vervallen tent van David, oftewel gewoon het koningshuis dat inderdaad een ruïne was geworden, weer opbouwen en herstellen. Het gaat om het herstel van de dynastie, het koningshuis van David. Maar hier wordt — dat is trouwens schitterend, los van de vraag of deze Simeon de Simeon uit Lucas 2 is — zo'n geweldige profetie gegeven omdat hier gezegd wordt dat er eerst een volk verzameld wordt uit de natiën voor zijn naam, en dat God daarna alsnog zijn plan zal volvoeren bij de wederkomst. In de wederkomst zal het huis van David, de dynastie en de troon van David worden opgebouwd. We zouden het eigenlijk verder moeten lezen, maar dat doe ik nu even niet omdat we niet met Handelingen 15, maar met Lucas 2 bezig zijn. Het opmerkelijke hier is dat Simeon inderdaad spreekt eerst over de natiën en daarna over heerlijkheid voor Israël. Zodat ik nogmaals de suggestie heel zinnig vind om bij deze Simeon aan de Simeon uit Lucas 2 te denken, juist omdat die volgorde in Lucas 2 ook zo heel eigenaardig is.⟨/p> ⟨p>We gaan maar even verder. En dan staat er: "En zijn vader en zijn moeder verwonderden zich over de dingen die omtrent hem gesproken werden." Die verwondering maakt zich nu ook van ons meester. Hoe is het mogelijk? Je kunt je de situatie voor de geest proberen te halen: op de veertigste dag gaan ze naar de tempel toe. Ze hadden natuurlijk eerder, op de dag of de nacht van de geboorte, de herders op bezoek gekregen en toen hadden ze zich al verbaasd over wat zij hadden gemeld. Nu komen ze in Jeruzalem aan en dan ontmoeten ze zomaar een man — misschien was dat de dienstdoende priester — die zulke bijzondere dingen nu over dit kind zegt en vertelt. Opnieuw worden zij daarin bevestigd. De verwondering zal ook wel gelegen zijn in het feit dat hij niet alleen maar spreekt over wat Hij voor Israël zal betekenen, maar ook voor de natiën. En inderdaad, het is verwonderlijk. Zijn vader en moeder verwonderden zich over de dingen die omtrent Hem gesproken werden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4613" title="Speel af vanaf 01:16:53">▶ 01:16:53⟨/button> ⟨span>De Val en Opstanding in Israël en het Zwaard Door Maria's Ziel⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Simeon zegende hen. Eerst had hij God gezegend, en nu sprak hij ook goed van hen. Hij zei tegen Maria, zijn moeder: "Neem waar." Het is een heel ernstig woord dat hij nu tegen haar spreekt. Hij zegt letterlijk: "Deze ligt." Terwijl ik het zeg, bedenk ik me dat hij die baby gewoon in zijn armen hield. Deze ligt hier in mijn armen, maar Hij ligt hier tot een val en een opstanding van velen in Israël.⟨/p> ⟨p>Terwijl hij die baby nog in zijn armen heeft, zegt hij: deze jongen is een val en een opstanding van velen in Israël. Hij is wat elders de steen des aanstoots wordt genoemd, de steen van de aanstoting of de steen die weggeworpen is. Psalm 118 spreekt over de steen die de bouwlieden hebben afgekeurd, maar die niettemin van Gods wege tot een hoeksteen is geworden. Van de Here is dit geschied en het is wonderlijk in onze ogen. Ook Paulus spreekt hierover in Romeinen 9, waar hij zegt dat Christus gesteld is tot een steen waar men zich aan stoot. Dat is de val, de struikeling. Tegelijkertijd is Hij de steen waar anderen hun steun op bouwen: een hoeksteen, een fundament waar zij op kunnen staan. Opstaan ja, ook in geestelijke zin: opstanding.⟨/p> ⟨p>Er staat ook dat Hij zal zijn tot een teken dat tegengesproken wordt. Met andere woorden: deze jongen die hier nu in mijn armen ligt, is buitengewoon controversieel. Hij is val en opstanding voor Israël; Hij is een steen van aanstoot. En dan wordt het nog persoonlijker. Simeon spreekt tegen Maria: "En door jouw eigen ziel — jouw psyche — zal een groot zwaard gaan."⟨/p> ⟨p>Het eerste waar je dan aan denkt, is wat je jaren later leest in Johannes 19. Maria staat daar bij het kruis, samen met nog een paar andere vrouwen en vriendinnen. Kun je je voorstellen wat zij toen dacht? Ik stel me zo voor dat zij op dat moment heeft gedacht aan wat Simeon ooit in de tempel tegen haar had gezegd: dat er een zwaard door haar eigen ziel zou gaan. Daar stond ze bij het kruis en zag ze die jonge man die daar hing, die gemarteld was en ging sterven. Wat een groot zwaard moet er toen door haar eigen ziel zijn gegaan.⟨/p> ⟨p>Dit alles gebeurde zodat de redeneringen vanuit vele harten onthuld zouden worden. Dat is natuurlijk ook wat er gebeurde. Het feit dat dit zwaard door haar hart ging, bracht aan het licht wat er bij velen in Israël leefde. Zij hadden Hem immers juist daar gebracht en Hem overgeleverd zodat Hij daar zou sterven. Hoe aangrijpend moet dat voor Maria geweest zijn?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4856" title="Speel af vanaf 01:20:56">▶ 01:20:56⟨/button> ⟨span>De Profetes Anna: een Getuigenis van Genade tot Allen Die Uitzagen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En daar was ook Anna. Want als je Simeon zegt, dan moet je natuurlijk ook Anna noemen, want die horen bij elkaar. Trouwens, er wordt altijd gezegd van die Simeon... van Anna lezen we dat ze heel oud geweest moet zijn, maar van Simeon wordt ook meestal gezegd dat hij oud was: de oude Simeon. Maar dat staat er niet hoor. Het zou kunnen. Er was inderdaad tegen hem gezegd dat hij de dood niet zou zien voordat hij Hem zou waarnemen. Dat suggereert misschien ouderdom, maar niet noodzakelijk. Van Anna lees je het echter wel.⟨/p> ⟨p>Anna, haar naam komt van het Hebreeuws: Hannah, Channah, wat genade betekent. Zij was de dochter van Fanuël. In het Hebreeuws is dat Pniël of Penuël. Kent u ons woordje, het Amsterdamse 'ponem'? Ponem, dat is gezicht, 'poniem'. Dat is Pniël: 'El' staat voor God, dus het is het aangezicht van God. Genade, zij heette Anna en ze was de dochter van Fanuël.⟨/p> ⟨p>Zij was bovendien een profetes. Daar kennen we er wel meer van, hè? Er worden er een paar genoemd in de Schrift. Mirjam, de oudste zus van Mozes, heet zo. Debora. Noem me nog eens één? Nou, die is iets minder bekend: Hulda. In 2 Koningen 22 is zij ook een profetes. Meestal zijn het profeten, maar het is niet strikt een mannelijke aangelegenheid. De vrouw van Jesaja wordt ook een profetes genoemd en er was er één die zelfs vier dochters had die profeteerden: de dochters van Filippus. Zelfs als dochters niet profeteren, kan het al zo druk zijn; daar hoeven ze niet voor te profeteren. Maar inderdaad, dat waren de dochters van Filippus. Zij was een profetes. Eigenlijk was wat Simeon deed feitelijk ook profeteren: het voorzeggen van Gods wegen.⟨/p> ⟨p>Ze kwam bovendien uit de stam van Aser. Dat is de naam van een zoon van Jakob. Weet u wat dat betekent? Gelukkig. Aser betekent gelukkig. Er staat: "Nu zullen allen mij gelukkig prijzen", en ze noemden hem Aser. Dus Anna, dochter van Fanuël uit de stam Aser. Als je die namen terugbrengt naar hun betekenis, krijg je dit: zij was genade aan het aangezicht van God en ze was gelukkig.⟨/p> ⟨p>Er staat dat ze voortgeschreden was in haar vele dagen, nadat zij met een man vanaf haar maagdelijke staat zeven jaar had geleefd. Dat betekent dat ze getrouwd was en dat dit huwelijk vervolgens maar zeven jaar geduurd heeft. Daarna is zij op hele jonge leeftijd weduwe geworden. Er staat bij dat ze een weduwe was tot tachtig en vier jaren. Dat wordt op twee manieren uitgelegd: of ze was 84 jaar weduwe, maar dat lijkt me vrij onwaarschijnlijk, want dan moet ze wel heel erg oud geweest zijn hoor. Als je bedenkt dat ze 84 jaar weduwe was en bovendien nog zeven jaar getrouwd is geweest, en laten we aannemen dat ze negentien was toen ze trouwde, dan was ze inmiddels 110. Dat kan, maar het lijkt me wel heel erg oud. Dus ik denk dat de gedachte is dat ze 84 jaar oud was. Een weduwe van 84 jaar. Eigenlijk is zij een type van Israël: zij was ooit getrouwd, zoals het volk Israël, maar inmiddels is zij weduwe.⟨/p> ⟨p>Ja, dan moeten we het daar maar even bij laten, want ik dacht de geschiedenis nog even af te ronden, maar dat wordt dan een beetje afraffelen en dat wil ik niet. Ik wilde nog wel even wijzen op het feit dat die getallen hier niet zomaar gegeven worden, want ook die getallen wijzen ons op Israël. 84 is 12 keer 7. Je leest 84, je leest 7, en dat brengt ons bij het getal 12. Dat is precies waar deze Hannah voor staat. Er staat bij dat ze geen afstand nam van de tempel; ze was daar voortdurend gedurende haar weduwschap. Daar was zij met vasten en smeekbeden en ze diende God nacht en dag. U weet hoe Joden de dagen rekenen: het begint met de nacht en dan de dag.⟨/p> ⟨p>We nemen vers 38 er nog even kort bij. In datzelfde uur, terwijl Simeon daar nog spreekt, kwam zij erbij staan. Zij beaamde het in reactie tot God. Zo staat het er eigenlijk: zij loofde mede, maar letterlijk beaamde zij wat Simeon vertelde, gericht op God. Zij sprak omtrent Hem, die jongen, tot allen die uitzagen naar de verlossing van Jeruzalem. Zie je, daar heb je het weer. Simeon zag uit naar de vertroosting van Israël, naar de bemoediging van Israël, naar de Messias. Maar er waren er veel meer: zij sprak tot allen die uitzagen naar de verlossing van Jeruzalem. Mensen die niet alleen wisten dat die verlossing zou komen, maar ook dat die verlossing in die dagen zou komen. Wel, je kunt je voorstellen dat er een hele gemeenschap was die dat met elkaar deelde, en Anna hoorde daarbij.⟨/p> ⟨p>Nou, ik stel voor dat we het hier even bij laten. Dan hebben we de geschiedenis toch even afgerond. De volgende keer beginnen we bij de terugkeer naar Nazareth en dan moeten we het ook nog even hebben over de magiërs en waar we die moeten plaatsen. Maar ik stel voor dat we het hier voor vanavond bij laten.⟨/p>