⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie op Lukas 2⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Wij gaan weer verder met onze bijbelstudie. U ziet het, het is inmiddels het zevende deel en we zijn nog steeds... nou ja, ik zeg nog steeds in hoofdstuk 2, maar we zijn er eigenlijk nog maar net in aangekomen: het bekende Lukas 2.⟨/p> ⟨p>Bekend, al was het maar vanwege de maand december die inmiddels achter ons ligt, waarin er altijd zoveel aandacht is voor dit hoofdstuk bij uitstek, omdat het de gebeurtenissen rond de geboorte van de Heer Jezus het meest uitgebreid beschrijft.⟨/p> ⟨p>De vorige keer hebben we het laatste deel van Lukas 1 afgesloten, waarin we de zogenaamde lofzang van Zacharia vinden. Maar we hebben gezien dat dit eigenlijk helemaal geen lofzang is; het is een profetie, zo wordt het genoemd. Daar sluit het dan mee af. Eigenlijk moet ik zeggen: het sluit ook af met de wijze waarop er iets verteld wordt over het kind Johannes, de Johannes de Doper die opgroeit.⟨/p> ⟨p>In hoofdstuk 2 staat dan het volgende, en ik stel voor dat we die verzen nog even met elkaar lezen en kort samenvatten wat we ook alweer hebben gezien en besproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="95" title="Speel af vanaf 01:35">▶ 01:35⟨/button> ⟨span>Het Dogma van Keizer Augustus: een Registratie, Geen Volkstelling⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het geschiedde nu in die dagen, namelijk van de geboorte van Johannes, dat een officieel besluit – want dat woord hoort er eigenlijk nog tussen, in het Grieks staat daar het woordje ⟨em>dogma⟨/em> – uitging bij keizer Augustus. We hebben gezien dat dit geweest moet zijn in het jaar 2 voor Christus, wat natuurlijk een beetje vreemd klinkt. Onze jaartelling is gebaseerd op de geboorte van Jezus Christus, met dien verstande dat daar een jaar of wat afwijking in zit. Want Jezus werd niet geboren in het jaar 0.⟨/p> ⟨p>Dat jaar heeft sowieso niet bestaan, want je zou eigenlijk moeten rekenen vanaf het eerste jaar. Maar als je het goed zegt, dan is Jezus dus geboren in 2 voor Christus. Dat is overigens wat omstreden, dat moet ik erbij zeggen. De vorige keer heb ik daar al wel wat over verteld naar aanleiding van de ster die de magiërs hebben gezien in het oosten, maar er zijn nog meer aanknopingspunten.⟨/p> ⟨p>Wat we vooral hebben gezien – als we even uitgaan van de gewone tijdrekening, Anno Domini of hoe je het ook maar noemen wil – is dat wij spreken over 2 voor Christus. Dat was het jaar dat deze keizer een titel kreeg, wat heel groots gevierd werd. Het was zijn jubileum, want het was zijn 25e regeringsjaar en toen werd hij ⟨em>pater patriae⟨/em>. Dat betekent: de vader des vaderlands.⟨/p> ⟨p>Dat betekent dat er toen allerlei festiviteiten waren, maar er ging ook een officieel besluit uit om de hele wereld te registreren. We hebben toen ook al gezien dat die registratie geen volkstelling was; het was een registratie. Een inschrijving, zo wordt het ook genoemd in de NBG-vertaling (hoe het in de Statenvertaling staat, weet ik niet meer). Er wordt vaak gedacht dat het een volkstelling was, maar dat was het niet, het was een registratie.⟨/p> ⟨p>Het was juist ook ter ere van de keizer die zijn jubileum vierde. Er werd dan een eed van trouw geregistreerd. Dat is een bekend, of in ieder geval relatief bekend politiek fenomeen. Ook in onze vaderlandse geschiedenis heeft dat meer dan eens plaatsgevonden. Dat wil zeggen dat burgers, of een specifieke categorie burgers, opgedragen werd om een eed van trouw aan de vorst toe te kennen – de koning of de keizer, in dit geval dus de keizer. Dat was een erkenning van de keizer.⟨/p> ⟨p>Het laat zich natuurlijk wel raden dat bij een keizer met inmiddels zoveel gezag en zoveel autoriteit – de hele bewoonde wereld was aan hem onderhorig – deze titel bij dit jubileum geregistreerd moest worden. Alle belangwekkende mensen, de notabelen en de vooraanstaanden, moesten geregistreerd worden. Waarom? Wel, om daarmee officieel hun eed of een verklaring van trouw toe te kennen aan de keizer. Het was dus eigenlijk een officiële erkenning van de keizer.⟨/p> ⟨p>Later heeft er nog een registratie plaatsgevonden onder diezelfde Quirinius; dat was in het jaar 6 na Christus. Dat was een algemene registratie. Dit in Lukas 2 was de eerste registratie, en later was er een algemene registratie die gepaard ging met grote onlusten en grote opstanden. Ook in het boek Handelingen wordt daaraan gerefereerd. We hebben de vorige keer trouwens dat vers nog gelezen, Handelingen 5:37, waar Gamaliel in het Sanhedrin daar melding van maakt.⟨/p> ⟨p>In ieder geval, het was een registratie. Je kunt je ook voorstellen waarom Jozef en Maria daarin betrokken waren. Zij waren namelijk vooraanstaanden, mensen uit een koningshuis. Het is logisch dat Augustus juist zulke mensen opriep. Hoe wijd dat precies ging, weet ik niet, maar in ieder geval moesten Jozef en Maria zich als afstammelingen van het koningshuis van David laten registreren. Daar hebben we het toen ook wat uitgebreider over gehad, maar ik wilde er graag nog even op wijzen.⟨/p> ⟨p>Quirinius was toen gouverneur. De ongewijde geschiedenis maakt er geen melding van dat hij toen al gouverneur van Syrië was; later wel. Maar het vermoeden bestaat dat hij voor een korte tijd een interim-functie heeft waargenomen, dus dat hij tijdelijk gouverneur geweest is en dat heeft waargenomen van iemand anders. Zoiets moet het geweest zijn. In ieder geval was Quirinius in die dagen dus gouverneur en hij regelde dat trouwens ook. De latere algemene registratie vond ook onder zijn autoriteit plaats, dus hij had al enige ervaring opgedaan, zeg maar.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: "en zij gingen allen" – dat wil zeggen in de hele bewoonde wereld – allen die geregistreerd moesten worden. Dus niet de héle wereld, niet álle mensen moesten zich laten registreren, maar degenen die daartoe werden opgeroepen; degenen van wie een eed van trouw werd gevraagd. En ieder ging naar zijn eigen stad.⟨/p> ⟨p>De indruk wordt vaak gewekt alsof dat een hele volksverhuizing is geweest, maar dat hoeft helemaal niet. Iedereen ging gewoon naar zijn eigen stad. In dit geval moesten Jozef en Maria naar Bethlehem, naar de stad van David. Waarom? Omdat dat de stad was waar het koningshuis van David vandaan kwam. Vandaar dat het voor Jozef en Maria een reis is geweest, maar dat hoeft in het algemeen helemaal niet zo te zijn geweest. Ik bedoel, als ik geregistreerd zou moeten worden bij zo'n gelegenheid, dan zou ik gewoon – en u ook denk ik – in Katwijk of in Capelle zijn. Gewoon in je eigen woonplaats.⟨/p> ⟨p>Vers 3 met het idee dat wij altijd hebben gehad... dat is wel eigenaardig, hè? We hebben daar natuurlijk wel vaker bij stilgestaan: als je het hebt over bekende geschiedenissen, dan krijg je daar allerlei bijgedachten bij. Bijvoorbeeld in dit geval het idee dat er een volkstelling was en dat iedereen in de hele wereld aan het reizen was. Maar dat staat er niet. Iedereen ging gewoon naar zijn eigen stad om daar geregistreerd te worden. En dan nog alleen degenen die... Het was een eerste registratie. Dat zou je trouwens ook nog op kunnen vatten als de registratie van de "eersten": de voornaamsten, de prominenten, de notabelen. En nu pak ik de draad op in vers 4.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="593" title="Speel af vanaf 09:53">▶ 09:53⟨/button> ⟨span>Jozefs Reis Omhoog Vanuit Nazareth Naar Judea⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Tot zover zijn we gebleven, en laten we nu maar verder gaan. Ook Jozef ging 'omhoog'. Hij trok op, staat er, maar dat moet je heel letterlijk nemen. Hij ging omhoog omdat hij naar het berglandschap van Judea reisde. Hij trok vanuit Galilea, vanuit de stad Nazaret, naar Judea, en dat is een reis opwaarts. Vandaar dus met recht: hij ging omhoog.⟨/p> ⟨p>Hij hoefde overigens geen vliegschaamte te hebben; hij ging weliswaar omhoog, maar hij deed het geheel op eigen energie, om het zo maar te zeggen. Een mooie term, hè? Wij zouden bij zo'n gelegenheid natuurlijk de auto pakken, of als je een beetje geld hebt het vliegtuig, maar dat heeft hij uiteraard niet gedaan. Het was een behoorlijke reis. Als je een rechte lijn trekt, is de afstand zo'n 140 kilometer. Ik geef het je te doen, zeker als je je realiseert in wat voor omstandigheden Maria verkeerde.⟨/p> ⟨p>Ik hoorde onlangs — het werd in een tv-uitzending naar voren gebracht, van de EO als ik me niet vergis — dat er nog een Betlehem dichterbij is, op zo'n zeven kilometer afstand, vlak bij Nazaret. Daar is verder niets te doen natuurlijk, terwijl we in dat andere Betlehem gewoon de toeristen hebben. Men bracht dat heel serieus. Maar als zij op de achtste dag het kind wilden laten besnijden in de tempel in Jeruzalem, dan had dat vanuit dat noordelijke Betlehem niet gekund. Althans, het had wel gekund, maar om voor zo'n afstand dan weer naar Jeruzalem te gaan... Dat kan sowieso niet.⟨/p> ⟨p>Ik bestrijd niet dat er een Betlehem in de buurt van Nazaret lag, laat dat zo zijn. Maar het Betlehem waar Jozef en Maria naartoe gingen, was in ieder geval niet dat Betlehem in Galilea. Hij trok immers vanuit Galilea, vanuit de stad Nazaret, naar Judea. Het was dus naar het zuiden, en dat was niet een afstand van slechts zeven kilometer. En er staat nog iets bij: het was de stad van David. De stad van David? Dat is maar één stad, en dat is de stad Betlehem in Judea. En als je dat nog niet genoeg vindt: het lag in de velden van Efrata. Op de omgeving van Efrata komen we nog terug.⟨/p> ⟨p>Die hele theorie wordt, als je er even naar kijkt, al direct weggeblazen. Als je een klein beetje Bijbels onderbouwd bent, blijft er helemaal niets van over. Ik snap ook niet hoe zoiets serieus gezegd kan worden, maar men heeft natuurlijk het voordeel dat 99% van de kijkers totaal onwetend is over de Bijbel. Die laten zich dus alles op de mouw spelden. Maar als je een klein beetje Bijbelse onderbouwing hebt — je hoeft niet eens een grote kenner te zijn — dan weet je eigenlijk meteen: dit kan toch helemaal niet. Maar goed, ze gingen dus een lange reis maken: van Galilea naar Judea, tot in de stad van David.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="851" title="Speel af vanaf 14:11">▶ 14:11⟨/button> ⟨span>Typologie van de Stad van David: Bethlehem en Jeruzalem⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is bijzonder dat Bethlehem hier de stad van David wordt genoemd. Want als je dat in het Oude Testament, de Hebreeuwse Bijbel, terugleest, dan is de stad van David nagenoeg altijd Jeruzalem. De eerste keer dat die term gebruikt wordt, is in 2 Samuel 5 vers 7. Daar lees je dat David de burcht Sion veroverde, en dat die burcht de stad van David wordt genoemd. Die stad kreeg de naam van David omdat hij hem als koning had veroverd. Het komt er dus op neer dat er feitelijk twee steden van David zijn. De stad van David is hier in Lucas Bethlehem, maar in verreweg de meeste gevallen waarin die term wordt gebezigd, gaat het over Jeruzalem. Dat is ook logisch, want Jeruzalem werd door en door de stad van David. Hij kocht de dorsvloer van Arauna, hij veroverde de burcht en trof daar alle voorbereidingen voor de eredienst. Hij zette er de tabernakel neer en zijn zoon heeft daar uiteindelijk de tempel gebouwd. David regeerde de eerste zeven jaar van zijn koningschap in Hebron en de rest van zijn koningschap, 33 jaar lang, regeerde hij in Jeruzalem. David was de eerste koning van Israël in Jeruzalem. Het is de plaats waar de troon van David staat en bovendien de heilige stad waar de tempel gebouwd werd.⟨/p> ⟨p>Dit is boeiend als je het profetisch en typologisch bekijkt. Het betekent dat zowel Bethlehem als Jeruzalem de stad van David zijn. Maar Bethlehem is de eerste stad van David; het was de stad waar hij geboren werd en de stad waar hij herder was. Ik zou zelfs zeggen: een goede herder, want hij had al een hele reputatie opgebouwd als herder. Dat lees je later als hij bij Goliath komt en vertelt dat hij een leeuw en een beer versloeg wanneer de kudde gevaar liep. David was een herder die zijn leven inzette voor zijn schapen. Hij werd als het ware getraind bij de kudde. In de Bijbel wordt een koning vaak een herder genoemd: iemand die leiding geeft aan en voorop gaat voor de kudde. De kudde is daarbij een type van het volk, in het bijzonder van het volk Israël. In Bethlehem begon het; daar was hij de herder en was hij weliswaar al gezalfd tot koning, maar hij zou pas later daadwerkelijk koning worden. Als koning zou hij zich in Jeruzalem vestigen, maar dat heeft te maken met de tweede fase in zijn leven.⟨/p> ⟨p>Zoals Davids leven uiteenvalt in twee delen, zo is dat ook met de komst van de Zoon van David. Hij komt eerst in Bethlehem en pas straks bij zijn terugkeer, in zijn parousia, zal Hij verschijnen in en aan Jeruzalem. Daar zal Hij zich als de Zoon van David vestigen en regeren over de hele wereld. Het leven van David loopt zo volkomen parallel met het leven van de Zoon van David. Het begint in Bethlehem, daar zette Hij zijn leven in voor de schapen en daar werd Hij de Gezalfde. Maar het zou pas jaren later zijn dat Hij daadwerkelijk de Koning van Israël werd. In de tussentijd – de tijd na Bethlehem maar vóór Jeruzalem – was David weliswaar gezalfd en bestemd voor het koningschap, maar hij werd niet erkend. Hij was in die periode een outsider, een vluchteling die zich in het verborgene ophield met een groep getrouwen in de spelonk van Adullam. De naam Adullam, of Adolam, heeft te maken met die verborgenheid.⟨/p> ⟨p>Wat zo prachtig is aan deze parallel, is de groep mensen die bij hem was in de tijd dat hij verworpen werd. Dat is de tijd waarin wij nu leven. De periode tussen Bethlehem en Jeruzalem staat voor de tijd tussen de eerste komst en de wederkomst. Dit is de tijd waarin de Koning verworpen is, maar in die tijd heeft Hij een legertje om zich heen verzameld. Ik moet erbij zeggen dat dit destijds 'nietswaardige lieden' waren; het waren mensen die in de problemen zaten of schuldeisers hadden. Je zou er geen stuiver voor geven. Maar degenen die bij hem waren, hadden het goed, want zij werden door David verzorgd. Bovendien zouden degenen die bij hem waren en deelden in zijn verwerping, later koninklijke posten en functies krijgen in het koninkrijk van David. Zij deelden in zijn verwerping, maar zij deelden later ook in zijn verhoging toen hij koning was in Jeruzalem.⟨/p> ⟨p>Dit loopt perfect parallel met het plaatje van Christus, die nu verworpen is. Degenen die zich nu bij Hem voegen, of die bij Hem gevoegd zijn – degenen die in hun nood de toevlucht tot Hem hebben genomen – zijn bestemd om straks met Hem in heerlijkheid te heersen. Is dat niet geweldig? De lijn van David en de Zoon van David loopt volstrekt parallel. Het begon ooit allemaal in Bethlehem en dat is daarom met recht de stad van David, al is het niet de definitieve stad van David.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1315" title="Speel af vanaf 21:55">▶ 21:55⟨/button> ⟨span>Bethlehem Efrata: het Huis van Brood en de Beloofde Messias⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Er staat dat de plaats Bethlehem genoemd wordt. Bethlehem, dat weten we, betekent 'huis van brood'. 'Beit' is huis en 'lechem' is het Hebreeuwse woord voor brood. Dus Bethlehem betekent letterlijk 'Huis van Brood'. Denk daar eens over na: waar is het Brood des Levens gekomen? Waar is dat zo uit de hemel neergedaald? Dat gebeurde daar, in het Huis van Brood.⟨/p> ⟨p>De eerste keer dat deze plaats genoemd wordt — nee, dat is niet helemaal correct wat ik nu zeg. Het was inderdaad de plaats, zoals ik hier ook opmerk, waar David was geboren. Ik kom straks nog even op die 'eerste keer' terug als we het hebben over het veld van Efrata, maar Bethlehem was natuurlijk vooral ook bekend als de stad van Naomi en Boaz. Dat zijn voor mij erg bekende klanken. Dagelijks worden die namen in 'Huizenpiet' gebezigd. Toen er een derde kwam in Huizenpiet, dacht iedereen: goh, hoe zou die gaan heten? Wordt dat een Elimelech ofzo? Nee, dat werd toen een Jagen. Maar goed, er zit wel structuur in.⟨/p> ⟨p>Het was dus de stad van Naomi en Boaz. Naomi woonde daar, maar vanwege de hongersnood was zij elders heen gegaan, naar de velden van Moab. Wanneer ze weer terugkomt, zegt ze: "Noem mij voortaan maar Mara." En dan, aan het begin van de gerstenoogst, lees je dat Boaz in de picture komt. Dat is heel fraai. Er staat dat Boaz een man was, geweldig van vermogen, een man uit Bethlehem. Het is een prachtige plaats. 'Boaz' betekent: 'In hem is kracht'. Aan het begin van de gerstenoogst wordt er brood gemaakt. Er is een officieel begin van die oogst en dat heet de 'Dag van de Eerstelingsgarve'. Het was op die dag dat de Heer Jezus Christus opstond uit de doden. Dus als Boaz aan het begin van de gerstenoogst in de picture komt, die man van Bethlehem, dan is dat precies de datum waarop later Jezus Christus zou verrijzen uit de dood. Als u het mij vraagt, was dat ook de tijd dat de Heer Jezus geboren werd, namelijk met Pesach. Maar dat voert nu even te ver; daar gaan we het nog wel over hebben, maar niet vanavond.⟨/p> ⟨p>Als we het over Bethlehem hebben, kun je allerlei geschiedenissen uit het Oude Testament naar voren halen. Ik noem nu een hele markante: Naomi en Boaz zijn de stamouders van David. Er zitten een paar generaties tussen, maar belangwekkend is natuurlijk vooral dat Bethlehem de stad is waar de Messias geboren zou worden. Dat weet elke Jood; dat lees je ook al in het Nieuwe Testament. In Micha 5 staat die belangwekkende profetie: "En jij, Bethlehem Efrata." Die twee namen, Bethlehem en Efrata, zijn eigenlijk twee termen voor één plaats. Efrata is misschien wat meer het veld en Bethlehem het dorp of de stad zelf. Maar in ieder geval: "En jij, Bethlehem Efrata, al ben je klein onder de geslachten van Juda" — dat wil zeggen dat het een relatief gering, klein dorpje was te midden van de steden van Juda — "uit jou zal voor Mij voortkomen die een heerser zal zijn in Israël en wiens oorsprong is van ouds, van de dagen der aion." Het staat er heel geladen en ook wat cryptisch, maar het geeft aan dat degene die geboren zou worden en bestemd is om de Heerser te zijn in Israël, in werkelijkheid van veel oudere datum is. Hij is namelijk het Woord dat vlees geworden is.⟨/p> ⟨p>Waar het me om gaat, is dat door de profeten in het Oude Testament, in de Hebreeuwse Bijbel, Bethlehem al was aangewezen als de stad waar niet alleen in het verleden een Boaz en een David geboren werden, maar waar in de toekomst ook de Messias, Israëls Messias, geboren zou worden. Niet alleen in de stam van Juda en niet alleen uit het huis van David, maar specifiek in de stad van David. Het wordt heel specifiek geprofeteerd; niet alleen de erfelijke lijn uit het koningshuis van David wordt genoemd, maar ook de stad wordt aangewezen. Dat is de stad waar de Heerser van Israël zal worden geboren, daar in het Broodhuis.⟨/p> ⟨p>In Johannes 7 lees je dat er in Jeruzalem een discussie ontstaat, een grote twist zelfs, over de identiteit van Jezus. Ik citeer even uit het midden van dat gedeelte: "Anderen zeiden: deze is de Christus." Die zagen dat toch wel: dit moet de Christus, de beloofde Messias zijn. Maar weer anderen zeiden: "De Christus komt toch niet vanuit Galilea?" Zie je hoe onkunde je volkomen op een dwaalspoor kan zetten? Op zich is hun opmerking niet zo gek. Wat zij wisten, is dat Jezus uit Nazaret kwam, en dat klopte ook. Maar ze redeneerden: "Als Hij uit Nazaret komt, dan kan Hij toch onmogelijk de Christus zijn? Want die komt toch niet uit Galilea?" Dat konden ze ook staven vanuit de Schrift: "Zegt de Schrift niet dat vanuit het zaad van David en vanaf het dorp Bethlehem, waar David was, de Christus komt?" En dan staat er dat er scheuring — er staat eigenlijk 'schisma' — ontstond in de schare vanwege Hem. Dit was allemaal gebaseerd op onkunde, want men wist niet dat die man van Nazaret ooit geboren was in Bethlehem. Men was daarvan niet op de hoogte en vandaar dat ze twijfelden over Zijn Messiaschap. Ze dachten dat Hij niet in aanmerking kwam omdat Zijn 'papieren' zeg maar niet deugden.⟨/p> ⟨p>Het was dus algemeen bekend dat de Messias geboren zou worden in Bethlehem. We zullen het een volgende avond nog wel hebben over de magiërs uit het oosten. Dat heeft vooral te maken met de vraag wanneer ze gekomen zijn en waar ze gekomen zijn. Dat is een heel interessante vraag waar ik de laatste tijd bijzondere ontdekkingen over heb gedaan, dus dat wil ik graag nog eens vertellen. Maar dat parkeer ik nu even. Wat ik wel wil zeggen, is dat die magiërs uit het oosten kwamen en wisten: de Koning van de Joden moet geboren zijn, want het staat in de sterren geschreven. Wanneer ze in Jeruzalem komen, voelt koning Herodes natuurlijk nattigheid. Hij laat de theologen opdraven en zij mogen zeggen waar dat zou moeten zijn. Herodes was zelf duidelijk geen kenner, maar de orthodoxie wist precies te vertellen: "Nee, de Messias wordt geboren in Bethlehem." Het enige verschil was dat de magiërs op weg gingen om te zoeken en de theologen niet. Dat klinkt wat onaardig als ik het zo zeg, maar het is toch echt heel typerend. Ze wisten het wel, maar het was voor hen gewoon beroepskennis, meer niet. Ze geloofden het niet echt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1939" title="Speel af vanaf 32:19">▶ 32:19⟨/button> ⟨span>Jozefs Koninklijke Afstamming en Maria's Zwangerschap⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We gaan weer terug naar Lukas 2. Ook Jozef ging omhoog vanaf Galilea, vanuit de stad Nazareth tot in Judea, tot in de stad van David die Bethlehem wordt genoemd. Hoezo? Omdat hij uit het huis en de afstamming van David was. Uit het huis, dat wil zeggen de dynastie. Hij was uit het koningshuis van David en daarmee dus ook, zoals dat heet, troonpretendent. Dat wil zeggen dat hij als nakomeling uit de dynastie van David aanspraak kon maken op de troon van David.⟨/p> ⟨p>Dan begrijp je ook het volgende: hij ging om zich te registreren. Je moet bedenken dat keizer Augustus, die nu in zijn jubileumjaar was, 'vader des vaderlands' (pater patriae) was geworden. Hij wilde nu een registratie hebben van alle mensen die er echt toe deden en die ook een aanspraak zouden kunnen maken als afstammelingen van hun koningshuis. Hij wilde dat zij trouw zouden beloven aan de keizer. Het is logisch voor een keizer die zijn macht wil vestigen dat hij die eed, die loyaliteitsbetuiging, of hoe dat ook maar heten mag, zwart op wit wilde hebben. Vandaar dus dat Jozef en Maria daar naartoe gingen; Jozef als afstammeling uit het huis van David. Jozef was van koninklijke bloede.⟨/p> ⟨p>Ik ga er overigens van uit — en ik heb hier een verschil van inzicht met Aten over, we hebben het er al eens eerder over gehad, maar het is niet ernstig hoor — dat ook Maria een afstammeling van David was. Dat is nou het voordeel als ik hier achter deze tafel sta, want dan kan ik mijn punt maken. Maar zonder nu de discussie aan te gaan, heb ik hier wel een argument bij: Maria wordt hier ook genoemd. Waarom ging Jozef niet alleen? Jozef was in ieder geval uit de lijn van David, maar waarom ik er persoonlijk aan hecht dat Maria dat ook was? Omdat Jezus ook het 'zaad van David' was. Er moet een biologische lijn liggen tussen David en Jezus, en dat kan naar mijn idee alleen als Maria ook daadwerkelijk uit het huis van David komt.⟨/p> ⟨p>Maar goed, Jozef gaat naar de stad van David om zich te registreren, samen met Maria. Je zou zeggen dat hij een heel goed argument had om haar thuis te laten, aangezien ze hoogzwanger was. Tenzij dit echt een dogma was, en u weet het: voor een dogma moet je buigen. Dat kon je vroeger je kop kosten als je dat niet deed. Tegenwoordig leven wij natuurlijk in een heel tolerante wereld en mag je alles zeggen. Of vind je van niet, Gronie? Het is tegenwoordig vaak zo dat ze je niet doodmaken, maar ze maken je mond dood. Dat is wat netter en beschaafder. Maar laten we niet afdwalen.⟨/p> ⟨p>Hij ging dus samen met Maria. We zullen het er nog over hebben als we in Lukas 3 arriveren, want dan krijgen we een heel register van afstammelingen dat zelfs helemaal teruggaat tot Adam. We hebben twee registers: één in Lukas en één in Matteüs. Dat zijn verschillende takken van de familie. Ik geloof dus dat Maria uit een andere tak van de familie van David kwam dan Jozef. Jozef kwam via Salomo, dat is het register in Matteüs 1, en Maria via Nathan, ook een van de zonen van David. Beiden stammen ze dus af van het huis van David, maar via verschillende lijnen. Dat Maria daar ook bij moest wezen, lijkt mij logisch en heel goed voorstelbaar wanneer zij ook inderdaad, net als Jozef, uit het koningshuis van David kwam.⟨/p> ⟨p>Van deze Maria wordt gezegd, en dat weten we natuurlijk allemaal — zelfs degenen die helemaal niks van de Bijbel weten, weten dat nog wel — dat zij hoogzwanger was en ondertrouwd was met Jozef toen ze in Bethlehem aanklopten. Welk Bethlehem ze precies bedoelen weten de meeste mensen niet meer, maar goed. Ze was zijn ondertrouwde vrouw en zij was hoogzwanger. Daar zit natuurlijk een heel verhaal aan vast. Het opvallende is dat Lukas geen melding maakt van hoe dat precies gezeten heeft. In het Lukas-evangelie wordt wel melding gemaakt van Maria die de aankondiging krijgt dat ze zwanger zal worden, ondanks het feit dat ze geen omgang heeft met een man, maar het Matteüs-evangelie vertelt het verhaal van Jozef. Jozef was aanvankelijk van zins om in stilte van haar te scheiden. Je kunt je voorstellen: ze waren verloofd, en als jouw verloofde dan vertelt dat ze zwanger is zonder dat jij ergens van weet, dan wilde hij vandaaruit scheiden.⟨/p> ⟨p>Laten we dat eerst even lezen in Matteüs 1, vlak nadat het geslachtsregister is afgelopen. Het Nieuwe Testament begint heel triomfantelijk met het geslachtsregister van Jezus Christus, de Zoon van David, de Zoon van Abraham. Nadat dit op een speciale wijze is ingedeeld, staat er in vers 18: "De geboorte van Jezus Christus geschiedde aldus: terwijl zijn moeder Maria ondertrouwd was met Jozef, bleek zij, voordat zij gingen samenwonen, zwanger te zijn uit heilige geest." En dan vers 20: "En deze dingen werden door hem van binnen gevoeld." Dit is een letterlijke weergave. En neem waar: een boodschapper van de Heer verscheen aan hem in een droomtoestand.⟨/p> ⟨p>We kennen dat van de Jozefs in de Bijbel; die dromen altijd. De eerste Jozef die we kennen werd zelfs 'meester-dromer' genoemd. Daar zitten mooie lijnen in. In dit geval heeft deze Jozef een boodschap van de Heer terwijl hij droomt. De boodschapper zei: "Jozef, zoon van David, wees niet bevreesd om Maria, jouw vrouw, mee te nemen." In de praktijk was dat feitelijk al een huwelijk. Je was ondertrouwd, wat bij ons ongeveer de verloving is, maar je zat feitelijk al vast aan je vrouw. Dat klinkt wat onaardig als ik het zo formuleer, want in de praktijk zal het wel wat romantischer geweest zijn, maar het was dus eigenlijk al een daad van trouw. Ze wordt hier al "jouw vrouw" genoemd. "Wees niet bevreesd om Maria, jouw vrouw, mee te nemen." Er staat in de NBG-vertaling geloof ik: "tot u te nemen", maar er staat letterlijk "mee te nemen". Ik denk dat het hier gewoon gaat over de reis naar Bethlehem.⟨/p> ⟨p>De boodschapper vervolgt: "Want wat in haar verwekt is, is vanuit heilige geest. En zij zal een zoon voortbrengen en jij zal Hem de naam Jezus geven." Dat was trouwens tegen Maria ook al gezegd, maar de man gaat daar officieel over. Waarom Jezus? Wel, Hij is het die Zijn volk zal redden van hun zonden. De naam Jezus is Yeshua, en dat betekent: Yahweh redt. Hij neemt dus zijn vrouw mee. We hebben net de profetie van Micha gelezen dat de Messias in Bethlehem geboren moest worden. Hij kon zijn vrouw dus nooit achterlaten; hij moest die vrouw meenemen, ook vanuit profetisch opzicht.⟨/p> ⟨p>...achter kunnen laten en zelf voor de registratie naar Bethlehem te gaan. In feite is wat hier staat de bevestiging van wat Micha heel duidelijk aangeeft in zijn profetie: dat dat Kind wat zij in zich draagt, daar geboren moest worden. Dus dat Jozef ook wist: de Messias gaat daar geboren worden. Ze móésten naar Bethlehem. Ja, zo is het ook nog eens. Dank je.⟨/p> ⟨p>Hij is het die Zijn volk zal redden van hun zonden. Oh, nu zie ik ineens wat ik fout heb gedaan. Ik had eerst deze dia moeten laten zien natuurlijk. Wat dom, de dia's heb ik verwisseld, dus neem me dat even niet kwalijk. Ik ga nu eventjes terug, want wat u zojuist zag, dat waren de verzen 20 en 21. Maar ik moet natuurlijk beginnen in vers 18. Excuses.⟨/p> ⟨p>De verwekking van Jezus Christus was zo. Zijn moeder Maria werd aan Jozef in ondertrouw gegeven en zij werd gevonden, voordat zij samengekomen waren — dat wordt heel netjes gezegd — zwanger te zijn vanuit heilige geest. En Jozef, haar man, was rechtvaardig en hij wilde haar niet openlijk te schande maken; hij was van plan haar heimelijk weg te zenden. Ja, dat laat zich raden, hij had daar ook een heel goed argument voor.⟨/p> ⟨p>Maar goed, dan krijgt hij die boodschap in de droom waarbij hij volledig gerustgesteld wordt over hoe de vork werkelijk aan de steel zit. Dat maakt het natuurlijk allemaal totaal anders. Nu pak ik weer de goede dia erbij: "En Jozef werd uit zijn slaap gewekt en hij deed zoals de boodschapper van de Heer hem gebood. En hij nam zijn vrouw mee." Ja, waarnaartoe? Naar Bethlehem. En er staat: hij had geen omgang — geen seksuele omgang natuurlijk — met haar totdat zij een zoon voortbracht. En hij gaf Hem de naam Jezus.⟨/p> ⟨p>Nu heb je wat overlap met de verhaallijn van Lucas. Want ook Lucas spreekt hiervan, maar hij laat het grootste gedeelte van deze dingen weg. Straks zullen we in Lucas ook tegenkomen dat Jezus inderdaad bij de besnijdenis Zijn naam krijgt. Dat wordt hier in Matteüs weer niet verhaald. Dat is logisch; elke geschiedschrijver licht die dingen eruit die voor zijn verhaal en voor zijn compositie er werkelijk toe doen, zodat die beide geschiedenissen elkaar alleen maar aanvullen. Waar het natuurlijk even om gaat, is dat Lucas zegt dat zijn vrouw hoogzwanger was.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2802" title="Speel af vanaf 46:42">▶ 46:42⟨/button> ⟨span>De Bevalling van de Eerstgeborene Zoon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En het geschiedde nu, toen zij daar waren in Bethlehem inmiddels, dat de dagen vervuld waren om te baren. Oftewel: de negen maanden waren voorbij, de veertig weken zo u wilt. En dan staat er: zij baarde haar zoon, de eerstgeborene. Dat 'eerstgeborene' betekent op zich al, zou je zeggen, dat er nog meer kinderen zouden volgen. Volgens de Rooms-Katholieke Kerk is dat niet zo, want daar stelt men dat Maria altijd maagd is gebleven. Een heel vreemd verhaal, maar zij hebben dan ook niet veel kaas gegeten van de Bijbel. Ik noem haar trouwens liever de Roomse Kerk; 'Katholieke Kerk' vind ik te veel eer. Iemand merkt op dat die status van Maria de kerk veel goud opbrengt, en ja, zo kun je het ook bekijken. De Roomse Kerk acht dit leerstuk zo belangrijk dat zij haar nog steeds de 'Maagd Maria' noemen.⟨/p> ⟨p>Je zou kunnen zeggen dat 'haar eerstgeborene' in de Bijbel simpelweg de betekenis heeft van het kind dat de baarmoeder opent, zoals dat heet. Maar in dit geval weten we ook dat er later in dit huwelijk nog meer kinderen geboren zouden worden. In Marcus 6:3 worden ze zelfs bij naam genoemd; tenminste, Zijn broers, Zijn zussen niet. In ieder geval heeft Maria na de Heer nog minimaal zes kinderen gehad. Eerst Jacobus, dat is een bekende, want dat is de 'broeder des Heren'. Hij was degene die later een grote leidinggevende rol kreeg in de gemeente van Jeruzalem. Van hem hebben we ook die bekende brief gekregen waar Luther niet zo blij mee was. Die brief is gericht aan de twaalf stammen en zijn naam suggereert dat ook al: Jakob. Als Jakob ben je de vader van de twaalf en heb je de twaalf stammen ook wat te melden. Dat is die Jacobus.⟨/p> ⟨p>Dan heb je nog een Jozef, die vernoemd was naar zijn stiefvader, en Judas. Ook Judas is bekend uit de Bijbel, want we hebben een brief van hem. Dat loopt trouwens een beetje vreemd, want die Judas stelt zich in zijn brief voor als de broeder van Jacobus. Maar aangezien Jacobus de broeder van de Heer was, was Judas dat dus ook; hij was eveneens een broeder des Heren. Dan waren er nog Jozef en Simon. Dezen zijn verder niet meer te achterhalen of hebben geen vooraanstaande rol gespeeld, in tegenstelling tot Jacobus en Judas. De beide zussen kennen we evenmin bij naam, maar er staat: 'En zijn Zijn zusters niet hier in ons midden?'. Dat betekent dat er in elk geval twee zijn geweest, misschien nog meer, maar minimaal twee waarvan we de naam niet weten.⟨/p> ⟨p>In elk geval wordt hier de Eerstgeborene geboren, en dat is in de Bijbel een uiterst belangwekkend gegeven. Dat weten we allemaal. Als ik aan de naam Judas denk, denk ik ook meteen aan Juda. We kennen allemaal wel het verhaal van Juda die de vader werd van twee jongens, wat destijds nog een hele toestand was. Er moest achterhaald worden wie nou eigenlijk de eerstgeborene was. Gelukkig was de vroedvrouw daar erg voortvarend door een scharlaken koord om zijn pols te knopen. Degene die het eerst geboren wordt, en in het algemeen ook de eerstelingen van de oogst en de eerstelingen van de kudde, heeft altijd de hoogste bestemming. We zullen dat ook nog wel zien: al het eerstgeborene, zegt de Heer, is van Mij. Dat krijgt de hoogste bestemming.⟨/p> ⟨p>Zij baarde haar zoon, de eerstgeborene, wikkelde Hem in doeken en vlijde Hem neer in een voerbak. Zo staat het er eigenlijk. Dat dit later aan de herders bekendgemaakt wordt, op diezelfde dag trouwens, is veelzeggend. Het wordt daar een 'teken' genoemd. Het is dus niet alleen maar een signalement om Hem te kunnen vinden, maar het heeft een diepere betekenis. Hier in de tekst wordt het echter eerst vermeld om aan te geven hoe primitief de omstandigheden waren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3123" title="Speel af vanaf 52:03">▶ 52:03⟨/button> ⟨span>Geen Plaats in de Uitspanning (kataluma)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Want er staat namelijk bij dat zij Hem in doeken wikkelden en Hem vlijden in een voerbak, omdat er namelijk voor hen geen plaats was in de uitspanning. Nu zul je wellicht zeggen: "Hè, maar dat is toch een herberg?" Hier staat in het Grieks echter het woordje ⟨em>kataluma⟨/em>, en dat is niet het woord voor herberg. Verderop in het Lukas-evangelie komen we wel een herberg tegen; dat is in de geschiedenis van de barmhartige Samaritaan. Daar wordt gesproken over een man die gebracht wordt in de herberg en daar voor twee dagen verzorgd wordt. Ook heel bijzonder trouwens, maar dat was in een herberg, en dat is niet dit woord.⟨/p> ⟨p>Dit is trouwens algemeen bekend, hoor. Kijk maar eens een keertje in de studiebijbel of in een naslagwerk. Hier wordt een woord gebruikt dat ook wel een karavanserai wordt genoemd. Een uitspanning waar overnacht kan worden of waar de dieren, de paarden of de kamelen een plekje krijgen. Een uitspanning, dus een overkapping. Maar daar was geen plaats voor Hem. En het idee is natuurlijk — en dat hoeft niet eens per se te betekenen wat vaak wel gedacht wordt: "Was het daar dan zo vol?" — dat er geen plaats was voor een bevallende vrouw. Dan hoefde het nog niet eens vol te zijn, maar niet elke plaats is daarvoor geschikt natuurlijk om een vrouw te laten bevallen en om daar het kind neer te leggen. Dus er moest iets anders gevonden worden, en dat moest toch primitiever zijn, maar in ieder geval een afgezonderde ruimte.⟨/p> ⟨p>Bekend is natuurlijk voor ons het verhaal van de stal. Laat ik duidelijk zijn: ik heb daar op zich niet zoveel moeite mee, want de suggestie is inderdaad dat, aangezien er geen plaats was in de uitspanning, zij Hem in doeken wikkelden en neerlegden in een voerbak. De suggestie is dus dat het een plaats was waar kennelijk dieren waren. Dan denk je al gauw aan een stal, maar dat hoeft niet per se. Mensen vinden het natuurlijk wel erg jammer als dan de stal ook al van hen wordt afgenomen. Ze zeiden wel eens: "Goh, jij hebt de hel al van ons afgepakt en nou de stal ook nog eens een keertje!" Maar laten we wel wezen: nergens in de Bijbel wordt de plaats expliciet een stal genoemd. Er wordt alleen gezegd dat ze Hem in doeken wikkelden en vlijden in een voerbak. Dat heeft een betekenis en daar komen we nog over te spreken. Hier is het eigenlijk alleen maar voldoende om op te merken dat het in hele primitieve omstandigheden was, want zelfs daar in de uitspanning was geen ruimte.⟨/p> ⟨p>Ik moet er nog even één ding bij zeggen. Goed, in vers 7 waren we aangekomen en dat hebben we inmiddels ook besproken: het feit dat ze in de uitspanning geen plek hadden en daarom genoodzaakt waren Hem in doeken te wikkelen en in een voerbak te leggen. Goed, en dan lezen we verder. Sommigen kennen deze verzen helemaal uit hun hoofd, omdat ze die ooit hebben moeten declameren tijdens een kerkdienst ofzo. Ik heb dat nooit hoeven doen, maar ik weet wel dat ik deze woorden wel heel erg bekend vind. Ja, declameren is het. Wat zei ik dan? Ik zei toch geen "declareren"? Zei ik declareren? Nee, neem me niet kwalijk hoor. Dan word ik niet alleen vergeetachtig, maar dan ga ik ook nog woorden verkeerd zeggen. Nee, het is inderdaad declameren. Mijn excuses als ik dat verkeerd zei, want dat is iets heel anders.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3404" title="Speel af vanaf 56:44">▶ 56:44⟨/button> ⟨span>Herders in de Velden van Efrata en de Typologie van Rachel en Benjamin⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En er waren herders in diezelfde landstreek. Welke landstreek dat was, is natuurlijk duidelijk: dat waren de velden van Efrata, wat vruchtbaarheid betekent. De eerste keer dat die naam genoemd wordt, is alweer zo typerend. Bij wie was dat? Bij Rachel. Haar naam betekent trouwens ‘ooi’, een vrouwtjesschaap. Rachel kwam triest aan haar einde en dat was in het veld van Efrata. Daar droeg zij met recht vrucht, want zij gaf toen geboorte aan een jongen. Laten we dat eens lezen in Genesis 35. Jakob en zijn hele gevolg waren juist terugkerend vanuit het gebied van Laban, waar hij twintig jaar gebivakkeerd had. We lezen dat toen zij nog maar een eindweegs van Efrata verwijderd waren – 'Efrat' staat er in de meeste vertalingen – baarde Rachel en zij had een moeilijke bevalling. Dat was sowieso al erg lastig, want Rachel werd maar niet zwanger, terwijl ze toch de geliefde van Jakob was. De eerste zoon die zij baarde was Jozef, en nu kreeg zij wederom een zoon. Ze had een harde bevalling, zoals de Statenvertaling dat noemt. Terwijl zij die moeilijke bevalling had, zei de vroedvrouw tot haar: "Vrees niet" – en dit is natuurlijk niet erg genderneutraal geformuleerd, laat ze het maar niet horen – "ook ditmaal heb je een zoon." Dat is een reden om blij mee te zijn, zeker omdat ze niet veel kinderen had. En toen haar het leven ontvloot, want zij stierf, noemde zij hem Ben-Oni, maar zijn vader noemde hem Benjamin.⟨/p> ⟨p>Dit is weer zo typerend, of zal ik het nog anders zeggen: typologisch. Dit was in de velden van Efrata en hier stierf iemand. Maar dan staat er dat zij dat jongetje Ben-Oni noemde. ‘Ben’ is zoon en ‘Oni’ heeft te maken met mijn smart; zoon van mijn smart dus. Maar zijn vader noemde hem Benjamin. ‘Jamin’ is de rechterhand, de hand waar je – heb ik altijd gehoord – je snoepjes mee oppakt. Nee, het betekent ‘rechts’. Je hebt ‘smol’ voor links en ‘jamin’ voor rechts. Bedenk eens hoe dit een plaatje is. Daar in de velden van Efrata wordt een jongen geboren onder smartelijke omstandigheden. De moeder noemt hem Ben-Oni, zoon van mijn smart. Maar de zoon van de smart is vervolgens de zoon van de rechterhand geworden, omdat zijn vader hem zo noemde. Zo kreeg hij een ereplaats. Dat is in de geschiedenis van Jakob ook wel gebleken; Benjamin is spreekwoordelijk de lieveling in de familie. De Ben-Oni, de zoon van de smart, geboren in de velden van Efrata, werd vanwege de vader de Benjamin, en hij gaf hem daarmee ook de eer die hem toegedacht was.⟨/p> ⟨p>Zo stierf Rachel en ze werd begraven aan de weg naar Efrata, dat is Bethlehem. Die twee namen zijn onderling uitwisselbaar. De ene betekent ‘huis van brood’, de andere betekent ‘vrucht’ of ‘vruchtbaarheid’. Het heeft ook te maken met Efraïm, wat ‘dubbele vrucht’ betekent. De Ben-Oni, de zoon van smart, wordt de Benjamin. Rachel werd begraven in Bethlehem, zodat die velden van Efrata waar hier nu een geboorte plaatsvindt, al hele oude papieren hebben. Als je dat in de tijd terugrekent, is het ongeveer achttien eeuwen daarvoor geweest dat Rachel daar beviel en begraven werd. Die geschiedenis van de zoon van de smart die uiteindelijk vanwege de vader de zoon van de rechterhand werd, is een plaatje van Jezus Christus. Het verhaal is eigenlijk exact hetzelfde. Het is dezelfde lijn die je ook ziet bij David: eerst in Bethlehem en vervolgens in Jeruzalem. Ook die tweedeling zie je terug; het ene heeft te maken met smart, het andere met eer. Want dat is wat ‘jamin’, rechts, betekent: voorrang, een positie van eer.⟨/p> ⟨p>In die velden gebeurde dit alles. Dezelfde velden waar Rut ooit aan het arenlezen was en waar nog weer later David geboren werd. De locatie is veelzeggend. Het is niet alleen geprofeteerd, maar ook de geschiedenissen die in de Bijbel staan opgetekend zijn zo veelzeggend dat het je moeilijk kan ontgaan waar het naar verwijst. Dat vind ik nou het geweldige van de Bijbel: het is een collectie van boeken en geschiedschrijvingen over de loop der eeuwen. Waar we het hier over hebben, dat van Rachel, heeft 3800 jaar geleden plaatsgevonden. Dat van David was 3000 jaar geleden en de geboorte van de Heer Jezus is pakweg 2000 jaar geleden. Je ziet gewoon al die lijnen parallel lopen en uiteindelijk bij elkaar komen. Dat vind ik schitterend; dat is goddelijke compositie.⟨/p> ⟨p>Er waren herders in diezelfde landstreek, in de veldschaapskooi. Dat is de weergave zoals die ook in de ISA staat. Zij hielden zich op in het veld, maar dat doe je natuurlijk niet zomaar in het open veld. Dat was een veldschaapskooi, een bepaalde plaats met muren of in ieder geval lage muurtjes eromheen. Zij waakten in de nachtwaken over hun kudden. Het feit dat er over nachtwaken gesproken wordt, betekent dat ze dat kennelijk bij toerbeurt deden. Een nachtwaak duurt drie uur: van negen tot twaalf is de eerste nachtwaak, van twaalf tot drie de tweede, van drie tot zes de derde en van zes tot negen de laatste nachtwaak. Je hebt dus vier nachtwaken. Daar waren herders, wat natuurlijk ook al veelzeggend is. Zij horen daar in de velden van Efrata, wat al hele oude papieren heeft, en zij waakten over hun kudde. Dat is precies wat een herder geacht wordt te doen. En wie wordt hier geboren? De Grote Herder, de Goede Herder, die ook Zijn leven zou stellen voor Zijn schapen. Laten we nu wat voortgang maken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3967" title="Speel af vanaf 01:06:07">▶ 01:06:07⟨/button> ⟨span>De Hemelse Boodschapper Kondigt een Grote Vreugde aan⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En een boodschapper van de Heer stond bij hen. Een engel, ja, hij was absoluut van hemelse oorsprong. Ik heb er geen moeite mee om hem een engel te noemen, ware het niet dat het woord engel echt een functie aanduidt: het is iemand die een boodschap doorgeeft. Dat klinkt niet helemaal door in ons woord engel; dan denken we meteen aan een wezen uit de hemel. Maar het gaat erom dat het iemand is met een boodschap. Dat kan iemand uit de hemel zijn, wat in dit geval duidelijk is, rechtstreeks van de Heer zelf.⟨/p> ⟨p>En een boodschapper van de Heer stond bij hen. Meer details worden er niet vermeld. Stond hij daar op de grond? Dat wordt allemaal niet gezegd. Een boodschapper van de Heer stond bij hen en de heerlijkheid van de Heer omstraalde hen. Het moet een heel indrukwekkend gebeuren geweest zijn. We praten hier niet over een visioen van één herder; nee, er staat: een boodschapper van de Heer stond bij hen. Ze waakten namelijk ook; ze sliepen niet. Dat was juist het hele punt: ze hielden de wacht.⟨/p> ⟨p>De heerlijkheid van de Heer omstraalde hen en wat je dan altijd leest is: en zij werden bevreesd. Als er een engel verschijnt, of als de Heer verschijnt in glorie, in hemelse heerlijkheid, dan is de mens in eerste instantie altijd bang. Met grote vrees, staat er. Eerder hadden we dat al gelezen bij Zacharias in de tempel, toen Gabriël aan hem verscheen. Daar staat ook dat hij zeer bevreesd was. Dat is vrij standaard. De boodschapper stelt de bezochte dan altijd gerust en zegt: "Vreest niet."⟨/p> ⟨p>Hoezo vreest niet? De boodschapper zegt: "Ik evangeliseer aan jullie grote vreugde." Ik verkondig u, staat er in de NBG-vertaling. Ik breng eigenlijk een goed bericht. Het is één woord, het woord evangelie, maar dan als werkwoord. Wij hebben dat ook, dan zeggen we evangeliseren, maar dat betekent dus dat je een goed bericht brengt. Hoezo niet bang zijn? Nou, ik evangeliseer aan jullie grote vreugde. Er staat hier in het Grieks trouwens "mega". Een mega-vreugde is wat ik jullie evangeliseer, die voor heel het volk zal zijn. Het wordt de herders verteld, maar de mega-vreugde geldt voor heel het volk. Verder gaat de scoop hier op dit moment niet, maar uiteindelijk geldt het natuurlijk voor heel de wereld. We zullen dat trouwens ook zien in de volgende verzen, maar heel het volk zal hierin gaan delen.⟨/p> ⟨p>Omdat voor jullie vandaag — deze gebeurtenis heeft dus op dezelfde dag plaatsgevonden als de geboorte van de Heer — omdat voor jullie vandaag werd geboren de Redder, namelijk Christus, Heer. Dat zijn drie titels die feitelijk anticiperen op de opstanding. Anticiperen betekent dat ze vooruitlopen op wat nog moet gaan komen; ze geven al een plaatje, een voorbereiding op wat nog plaats moet vinden. Hij wordt hier al de Redder genoemd, de Christus en de Heer, terwijl Hij dat nog ten volle zou worden. Zo wordt Hij hier al genoemd.⟨/p> ⟨p>Dat Hij redt, is misschien nog wel het meest treffende. Hij redt, ongeacht waarvan. Hij zal Zijn volk redden van zonden; dat geldt voor Zijn volk. Maar Hij is de Redder der wereld. Hij is de Christus, de beloofde Messias, en Hij is Heer. Dat wil zeggen: Hij is de eigenaar en de beheerder van alles. En waar anders dan in de stad van David? Want dat is precies de plek waar de Christus geboren zou worden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4268" title="Speel af vanaf 01:11:08">▶ 01:11:08⟨/button> ⟨span>De Profetische Betekenis van het Teken: Doeken en een Voerbak⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dit is voor jullie... Nu komen we op het punt waar we het eerder al even over hadden: "En dit is voor jullie het teken." Dat is een signalement, maar eigenlijk veel meer dan alleen een signalement. Natuurlijk kun je zeggen: ja oké, die herders moesten wel weten waar ze op moesten letten als ze op zoek gingen, maar het gaat veel verder. Een teken heeft een betekenis en dat is hier zeer significant – wat trouwens ook letterlijk 'betekenisvol' betekent. "Dit is voor jullie een teken: jullie zullen een baby vinden." Dat is meteen al een aankondiging en daar worden twee dingen van gezegd: in doeken gewikkeld en liggend in een voerbak. Beide vormen een teken.⟨/p> ⟨p>En in doeken gewikkeld... waar moet je dan aan denken? Het lijkt me onvermijdelijk als je het hele plaatje kent. Ik denk dan aan wat je leest in verband met de opstanding. Daar staat dat Hij is ingewikkeld. Als je een beetje gevoel hebt voor taal, dan snap je de woordspeling: Hij werd ingewikkeld bij Zijn geboorte en Hij werd ontwikkeld in Zijn opstanding, want toen liet Hij de doeken achter in het graf. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat Hij bij Zijn geboorte werd ingewikkeld en bij Zijn wedergeboorte – want toen kreeg Hij opnieuw het leven – de doeken waar Hij eerst in was ingewikkeld, achterliet. De schoot van de weeën van de dood konden Hem immers niet vasthouden; het was een wedergeboorte.⟨/p> ⟨p>Ik vind dat trouwens ook een mooie terminologie die wij in het Nederlands kennen. Als iets "ingewikkeld" is, is dat complex. Waar het om gaat is dat je "ontwikkeld" wordt, maar wij vatten dat vaak niet letterlijk meer op. Het idee is echter dat je van de wikkels waarin je vastzit, wordt bevrijd. Je leest dat denk ik ook ineens van Lazarus, dat hij uit het graf kwam en dat de doeken van hem zouden worden afgenomen. Hij was ingewikkeld, dus dat is eigenlijk een beeld van de dood. Feitelijk is dat ook wat de Heer deed toen Hij hier op aarde kwam: Hij werd geboren om te sterven.⟨/p> ⟨p>Hij was met recht in de velden van Everdaad de Ben-Oni, de zoon van Smart. Geboren om te sterven, in doeken gewikkeld, en pas in Zijn opstanding zou Hij de doeken definitief achter Zich laten. Toen was de dood overwonnen en was Hij daadwerkelijk de Redder, de Christus en de Heer. God heeft Hem gemaakt tot Heer en Christus, en zo is Hij ook de Redder geworden van Israël en voor de hele wereld. Maar het feit dat Hij hier zo getypeerd wordt – dat kind, dat baby’tje dat in doeken gewikkeld zou zijn – geeft al aan dat Hij geboren is om dood te gaan.⟨/p> ⟨p>Dat zit feitelijk ook in het tweede element verwerkt, want Hij ligt in een voerbak. Die is bestemd voor bijvoorbeeld een lammetje, een schaap of een bokje. Je voelt natuurlijk meteen aan: dit is profetisch, want hier wordt een Lammetje geboren. Ik wil dat graag bij een andere gelegenheid, misschien de volgende keer al, wat uitgebreider vertellen, maar de Heer Jezus werd inderdaad geboren op de dag dat het lam in huis genomen werd. Dat was namelijk Zijn verjaardag. In Lucas 2 vers 42, als we daar eenmaal gearriveerd zijn, zullen we het erover hebben, want daar lees je wat de verjaardag van Jezus was. Dat was met paasgaan, vlak voor paasgaan. Dat was de dag dat het lam in huis genomen werd.⟨/p> ⟨p>Dat betekent ook dat een huis in Israël een viertal dagen een lammetje had en dus ook een voerbak voor dat dier. Op de veertiende werd het dan geslacht. Ook dat is profetisch perfect vervuld. Het feit dat Hij in een voerbak ligt, is eigenlijk alsof Hij een Lammetje is. Precies dat is wat het is. Hij werd geboren op de dag dat het lammetje in huis genomen werd en het teken is: Hij ligt in een voerbak. Ook daarbij is de gedachte dat het lammetje in huis genomen werd om geslacht te worden. Hij werd dus geboren om te sterven. Deze doelstelling is al helemaal bij het begin duidelijk; het teken geeft het aan. In doeken gewikkeld en liggend in een voerbak. Ben-Oni, dat is eigenlijk diezelfde gedachte.⟨/p> ⟨p>Wij zijn eigenlijk allemaal sterflingen. Er staat ergens in Jesaja – is het Jesaja 25? Ik zal het even voorlezen. Vanaf toen werd het ingewikkeld. In Jesaja 25 vers 6, ik lees voor uit de NBG-vertaling: "Belegen wijnen van mergrijke, vette spijzen. Van gezuiverde belegen wijnen." En Hij zal op deze berg de sluier vernietigen – dat bedoel ik, de wikkels – die alle natiën omsluiert en de bedekking waarmee alle volkeren bedekt zijn. Hij zal voor eeuwig de dood vernietigen en de Here Here zal de tranen van alle aangezichten afwissen. De smaad van Zijn volk zal Hij van de hele aarde verwijderen, want de Heere heeft het gesproken.⟨/p> ⟨p>Het is mooi dat hier ook gesproken wordt over de sluiers en de bedekking waarmee alle volkeren bedekt zijn. In één adem wordt er gezegd dat de dood wordt vernietigd. Dat is precies waar die bedekking en die sluiers van spreken: we zijn ingewikkeld, we zitten vast in de dood en in onze sterfelijkheid. Dat is eigenlijk wat een mens is. Vanaf de aanvang is hij een sterveling, bezig om dood te gaan. Dat is waar voor de mensheid in het algemeen, voor alle volkeren. Maar van deze baby die geboren wordt, geldt dat Hij echt geboren is om te sterven, juist om de dood te overwinnen. Dat is de meest fundamentele reden: waarom moest Jezus sterven? Het antwoord is om op te kunnen staan uit de doden en zo de dood te overwinnen. Dat vind ik zo'n schitterend antwoord. Van alle andere theologische alternatieven die daarvoor bedacht zijn word je niet blij, maar hier word ik wel blij van. Laten we even verder lezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4834" title="Speel af vanaf 01:20:34">▶ 01:20:34⟨/button> ⟨span>Het Spreekkoor van de Hemelse Legermacht⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En plotseling kwam er, samen met de boodschapper die dit aankondigde, een menigte van een hemelse legermacht. Want er zijn er vele van; je leest over legioenen, over tienduizenden boodschappers en loopjongens. Hoe staat dat er ook alweer? Ze zijn allen gedienstige geesten. God heeft er genoeg die in Zijn dienst staan.⟨/p> ⟨p>Er was een menigte van de hemelse legermacht die God loofde en zei – er staat "zeggende", niet "zingende". We komen dat een paar keer tegen in Lukas; er wordt iedere keer een lofzang van gemaakt, want we weten niet beter dan dat "Ere zij God" gezongen wordt. Ik heb niets tegen bezingen, hoor, maar er staat hier gewoon dat ze het zéiden. Het was geen zangkoor, het was een spreekkoor. Zo staat het er. Er staat niet dat ze het zongen.⟨/p> ⟨p>Ze zeiden: "Heerlijkheid aan God". Ere zij God, ja, heerlijkheid behoort toe aan God. En dan staat er "in de hoge". In het bekende lied is het idee: waar wordt die eer gegeven? Aan God die in de hoge is. Maar het punt is dat het hier om een meervoud gaat: "in de hogen". Vandaar dat het in deze context de betekenis krijgt van "te midden van". Dus: te midden van de hoogsten. Het is niet alleen een meervoud, het is bovendien een overtreffende trap. Het zijn niet zomaar "hogen", maar de "hoogsten". Te midden van de hoogsten dus.⟨/p> ⟨p>Want ook daarboven in de hemel, in die hemelse contreien die zich onttrekken aan onze waarneming, zijn er rangen en standen, overheden, machten en heerschappijen waar wij helemaal geen idee van hebben. Maar te midden van de hoogsten wordt aan God de eer en de heerlijkheid toegebracht. Zo staat het er.⟨/p> ⟨p>En dan staat er: vrede te midden van mensen van welbehagen. Kijk wat dit spreekkoor van de hemelse legermacht feitelijk bevestigt. Eerst die ene boodschapper, vervolgens die hele legermacht, en wat zij aangeven is dat de geboorte van de Redder – die zojuist was aangekondigd als de Heer, de Christus – een universele impact heeft. Dat wil zeggen: daarboven, te midden van de hoogsten, en hier op aarde, te midden van de mensen. Bij het eerste hoort heerlijkheid en hier op aarde vrede. Dat is een aankondiging van hoe het zal gaan.⟨/p> ⟨p>Dat betekent ook dat de geboorte die op deze dag had plaatsgevonden, en waarvan de herders op de hoogte gesteld worden – met recht "op de hoogte gesteld", of "vanuit de hoogte gesteld", hoe zeg je dat? – dat die baby de reden is. Eigenlijk hangt het hele lot van de wereld, van de hele schepping in de hemel en hier op aarde, allemaal af van dat ene kindje dat zojuist is geboren.⟨/p> ⟨p>En dat is nou het mooie wat Paulus aangeeft in de Efeziërs-brief, waar hij spreekt over ⟨em>en tois epouraniois⟨/em>. Dat betekent: te midden van de hemelingen. En daar zijn wij ook! Want als er staat dat wij gezegend zijn met elke geestelijke zegen te midden van de hemelsen in Christus... tja, wie zijn dan die "hoogsten"? Ik zou zeggen: aangenaam kennis te maken, dat zijn wij! Precies.⟨/p> ⟨p>Dus waar die hemelse legermacht eigenlijk van spreekt, is in het verborgene van de hoogsten in de hemelen. Dat is precies het lot dat aan het lichaam, de Ecclesia, is toebedeeld. Is dat er nu al? Ja, dat is er nu al, alleen is het nog verborgen. Dat is onze positie; het is ons nu al gegeven.⟨/p> ⟨p>En die vrede waarover gesproken wordt... Hoe was het ook alweer? Hadden we dat de vorige keer niet al aangehaald uit Jesaja? "Groot zal de vrede zijn en eindeloos..." Nee, "eindeloos zal de vrede zijn", een grote heerschappij op de troon van David, doordat Hij het vestigt met recht en gerechtigheid. Kijk, God heeft behagen in de mensen en dat gaat Hij straks realiseren. Schitterend natuurlijk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5192" title="Speel af vanaf 01:26:32">▶ 01:26:32⟨/button> ⟨span>De Herders Vinden het Kind en Keren God Lovend Terug⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het geschiedde, toen de boodschappers van hen weggingen tot in de hemel, dat de herders tot elkaar spraken: "Laten wij beslist naar Bethlehem gaan." Dat is wat ze zich nu voornemen: om de uitspraak die geschied is waar te nemen, dat wil zeggen: dat wat ze zojuist gehoord hadden en wat de Heer aan hen bekendmaakte.⟨/p> ⟨p>Ze gingen en haastten zich, en ze vonden uiteindelijk – dat staat niet in de meeste vertalingen, maar kijk het maar eens na, er staat letterlijk: "ze vonden uiteindelijk". Ze hebben dus wat langer gezocht. Er was niet gezegd: "Dat en dat is het adres." Nee, er was gezegd: "Je zult Hem vinden." Het signalement was inderdaad gegeven, maar uiteindelijk vonden ze zowel Maria als Jozef, en ze vonden de baby liggend in de voerbak, zoals voorzegd.⟨/p> ⟨p>Terwijl ze het waarnamen, maakten zij de uitspraak bekend die tot hen gesproken was omtrent deze kleine jongen. Nu worden de aanwezigen daar ook op de hoogte gesteld van wat de herders zojuist hadden gehoord en wat hen hier had gebracht. En allen die het hoorden – er waren er trouwens al meer, dus niet alleen Jozef en Maria, maar er waren kennelijk meer mensen aanwezig – verwonderden zich over de dingen die door de herders waren gesproken.⟨/p> ⟨p>Maar Maria bewaarde al deze uitspraken goed en zij overlegde die in haar hart. "Overleggen" staat hier als symballo. Dat zie je: sym betekent "samen", zoals in symfonie, en ballo is "werpen". Letterlijk is het dus "samenwerpen". Zij heeft die dingen in haar hart overlegd; dat wat deze dag zojuist gebeurd was en wat ze gehoord had.⟨/p> ⟨p>En de herders keerden terug – laten we dat ook meteen nog even meepakken. We lezen in vers 20: "En de herders keerden terug, God verheerlijkend en lovend om alle dingen die zij hoorden en waarnamen, zoals tot hen gesproken werd." Zo hebben we op het laatst nog even een spurtje gemaakt. De volgende keer gaan we in vers 21 verder. Dan zijn we meteen ook weer ruim een week later, wanneer de dag is aangebroken om het jongetje te besnijden. Voor vanavond stel ik voor dat we het hierbij laten.⟨/p>