⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en de Opgroeiende Johannes⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En wij gaan weer verder met de bespreking van het boek Lukas. Het is de zesde avond en we zijn nog steeds bezig in het eerste hoofdstuk, maar daarover hebben we elkaar al eerder geëxcuseerd. We hadden een goede reden: het zijn tachtig verzen. Ik denk — of liever gezegd: dat weet ik wel vrijwel zeker, of het moet echt heel anders gaan lopen dan gepland — dat we vanavond wel in het tweede hoofdstuk zullen arriveren. En dat betekent dus dat we met het laatste gedeelte van dit hoofdstuk een aanvang gaan maken.⟨/p> ⟨p>Misschien is het goed om de zaken nog eventjes scherp te krijgen, want ja, hoe je het ook wendt of keert: het was vorig jaar dat we voor het laatst hier in deze setting bij elkaar waren en toen hadden we het erover. Dat is toen ook nog ter sprake geweest. Maria was drie maanden bij haar verwante Elisabeth geweest. Ze was vervolgens weer teruggekeerd naar huis, zo lezen we dan in vers 56. Dan lees je vervolgens dat Elisabeth haar zoon baart: Johannes. Nou ja, ik zeg Johannes, en dat is ook zo, maar die naam kreeg hij pas op de achtste dag na zijn geboorte, dat wil zeggen bij zijn besnijdenis. Want toen onthulde Zacharias de naam van de jongen. Zacharias was natuurlijk al veel eerder op de hoogte, en ik mag aannemen Elisabeth ook — ja, dat weet ik wel zeker, Elisabeth ook. Maar alle omstanders niet, en tot hun verbazing en verrassing krijgt de jongen dus de naam Johannes.⟨/p> ⟨p>Dan lees je ook nog in vers 66 — en dat is tevens ook de aansluiting bij waar we nu verder gaan vanavond — dat de hand van de Heer met Johannes was. Zo wordt dat dan geformuleerd: de hand van de Heer was met hem. Dan staat er ook nog zoiets bij dat de hele omgeving, maar dat is de weergave zoals ik dat dan even formuleer, zich gespannen afvroeg wat er van hem zou worden. Hoe staat het in onze vertaling? In de NBG-vertaling staat: "En allen die het hoorden, namen het ter harte en zeiden: Wat zal er van dit kind worden? Want de hand van de Heer was met hem." Daaruit blijkt dus dat inmiddels al, tenminste dat lijkt me de suggestie die daarin gelegen is, de jongen inmiddels al aan het opgroeien was.⟨/p> ⟨p>En dat betekent ook trouwens dat als je in vers 67 dan leest: "en Zacharias, zijn vader, werd vervuld van heilige geest en profeteerde, zeggende...", dat dit niet maar bij de geboorte of bij de besnijdenis was, maar pas op een later tijdstip als die jongen opgroeit. Want er staat: de hand van de Heer was met hem. Dus dat werd op de een of andere wijze opgemerkt. Het was toch heel evident dat de Heer met deze kleine jongen was — hoe moet ik het anders formuleren — in ieder geval heeft men dat opgemerkt. Er was dus iets bijzonders met die jongen aan de hand, dat het voor alle omstanders onmiskenbaar was dat de hand van de Heer met hem was. Zo formuleert Lukas dat dan. Dáárvan wordt dan gezegd: "en Zacharias, zijn vader, werd vervuld van heilige geest." Het is dus niet zo dat Zacharias deze lofzang uitspreekt bij de geboorte of bij de besnijdenis. Dat is op een later tijdstip geweest.⟨/p> ⟨p>Nou, dat hadden we volgens mij de vorige keer nog even gememoreerd. "En hij profeteerde, zeggende..." Ja, het wordt altijd 'de lofzang van Zacharias' genoemd. Dat mag men rustig zo noemen, maar de Bijbel noemt het niet zo. Hij profeteerde. Dat wil zeggen: het was een voorzegging. En of hij het gezongen heeft? Wij hebben het op noten gezet en we noemen het vervolgens de lofzang van Zacharias, maar dat is projectie. Dat wil zeggen: Zacharias heeft geprofeteerd, en dat wij later die tekst berijmd hebben en daar een lied van hebben gemaakt, dat maakt het natuurlijk nog niet tot de lofzang van Zacharias. Hij profeteerde, en het is trouwens ook hier weer...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="292" title="Speel af vanaf 04:52">▶ 04:52⟨/button> ⟨span>De Prachtige Inversiestructuur van Zacharias' Voorzegging⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dat wil ik graag nog eens doen: een prachtige structuur in die profetie laten zien. Die loopt vanaf vers 68, dus die begint direct na dit vers en loopt door tot en met bijna het einde van het hoofdstuk, tot en met vers 79. Je ziet hier zo'n structuur die ze een inversie noemen. Dat wil zeggen dat het naar binnen gekeerd is; het houdt in dat het begin en het einde met elkaar corresponderen. Dan correspondeert het tweede gedeelte met het één na laatste, het derde met het twee na laatste, en het vierde met het... drie na laatste, zeg ik dat goed? In ieder geval, zo loopt het helemaal naar het einde.⟨/p> ⟨p>Je ziet trouwens ook – ik weet niet of u dat ook goed kunt zien, maar ik zie het hier op mijn scherm voor mij wel – dat ik een paar woorden vetgedrukt heb om daarmee aan te geven waar de parallellen liggen. Kijk, hier zie je: "Hij ziet om". En dat zie je hier aan het einde ook weer terug, waarin Hij naar ons omziet. Dat zijn van die sleutelwoorden: God ziet om, en het eindigt ook weer met dat Hij omziet. In het tweede gedeelte staat redding centraal en dat zie je daar dan ook weer terug. Ik wil het nog wel duidelijker maken. Kijk, het begint dus met omzien. Onze Heer heeft omgezien – of eigenlijk heb ik het hier vertaald als 'bezocht', maar ik had het beter kunnen weergeven als: de Heer ziet om. Daar begint het mee. Dan krijg je in vers 69 en vers 77 redding. Vervolgens gaat deze structuur over de profeten en dan over Israëls vijanden. Het centrum, het middelpunt, gaat over de belofte aan de vaderen: de eed die aan onze vader Abraham is gezworen. Dat is het hart van deze profetie.⟨/p> ⟨p>Maar er zit dus een hele duidelijke structuur in; het eindigt waar het mee begon enzovoort. Zo zie je trapsgewijs die parallelle lijnen. Het is dus geen losse verzameling van wat mededelingen. Nee, er zit duidelijk een lijn en een trapstructuur of een inversiestructuur in. Heel duidelijk. En dat vind ik van belang, ook om te begrijpen waarom de woorden precies daar staan waar ze staan. Het is niet alleen van belang om de details te zien, maar ook het geheel en het overzicht. Dat is wat je in zo'n structuur dus duidelijk ziet.⟨/p> ⟨p>Laten we dan eens kijken wat Zacharias profeteert, want dat is wat het Griekse woord betekent. Profetie is letterlijk 'pro', dat heeft te maken met 'voor', en 'fete' heeft te maken met 'zeggen'. Eigenlijk is profetie dus letterlijk, vanuit het Grieks bezien tenminste, voorzegging. En dat is wat Zacharias hier doet.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="495" title="Speel af vanaf 08:15">▶ 08:15⟨/button> ⟨span>Verlossing als Vrijkoping Uitsluitend voor Gods Volk Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Gezegend," zegt hij dan, "is de Heer, de God van Israël." Waarbij je het woord 'gezegend' vanuit het Grieks moet bekijken. Het Griekse woord ⟨em>eulogia⟨/em> bestaat uit twee elementen: 'wel' of 'goed' en 'spreken'. Iemand die gezegend wordt, daar wordt wel van gesproken. Als God zegent, dan wil dat zeggen dat Hij daar goed van spreekt. In dit geval is het de Heer, de God van Israël, die wordt gezegend; er wordt wel van Hem gesproken. Feitelijk is dit eerste woord meteen de samenvatting van de rest van de profetie, want er wordt wel gesproken van God, namelijk de Heer, de God van Israël.⟨/p> ⟨p>Hoezo? Wel, Hij ziet om. Hij ziet om en bewerkt verlossing voor Zijn volk. De vorige keer zagen we dat ook al in verband met de woorden die Maria sprak. In de gangbare vertalingen wordt dit meestal in het perfectum weergegeven als een voltooid feit, maar dat is niet zoals het er staat. Er staat dan bijvoorbeeld in de NBG-vertaling: "Hij heeft omgezien" of "Hij heeft verlossing gebracht". Maar het staat er niet als een perfectum; het staat in de beroemde aorist, gewoon als een tijdloos feit: Hij ziet om, Hij bewerkt verlossing.⟨/p> ⟨p>De gedachte is dus niet dat dit al gebeurd is. In veel gevallen is dat trouwens ook helemaal niet aan de orde. Het is namelijk profetie en het ziet feitelijk ook vooruit. In de meeste gevallen is het dus helemaal niet iets waarbij je achterom kijkt als naar iets wat voltooid zou zijn. In de werkwoordsvorm wordt in ieder geval niet het accent gelegd op het voltooide karakter ervan, maar gewoon op het feit: God ziet om. Ongeacht wanneer, Hij ziet om en bewerkt verlossing.⟨/p> ⟨p>Het woord "verlossing" is op zich prima, maar het betekent eigenlijk loskoping of vrijkoping. Je koopt iets los. Wij zijn die link in onze gedachten als Nederlanders inmiddels een beetje kwijtgeraakt, dat verlossing eigenlijk te maken heeft met een losprijs; je betaalt zodat je iets vrijkoopt. Dat is wel de gedachte van het woord dat hier gebruikt wordt. God ziet om en Hij zorgt voor de vrijkoping van Zijn volk.⟨/p> ⟨p>Laten we welwezen, het is goed om ons dat altijd te realiseren. Juist van de week las ik een commentaar, en toen ging het niet zozeer over dit gedeelte, maar over een andere passage in de evangeliën. Zodra er sprake was van "Gods volk", werd meteen de link gelegd — of nee, er werd simpelweg gezegd: "Ja, dit gaat dus over ons, de kerk." Nou, daar gaat het dus niet over. Als je zegt: "Ja, maar Hij ziet toch ook naar ons om en Hij koopt ons toch ook vrij?", dan zeg ik: "Amen." Dat is waar, maar dat is niet op basis van deze woorden. Zacharias spreekt hier over het omzien van de God van Israël. Welk volk koopt Hij los als Hij Zijn volk loskoopt? Wel, Israël dus. Het is niet de kerk, maar Israël. Dat is altijd van enorm belang wanneer we de evangeliën lezen, om je dat te realiseren. Dit zijn woorden die gericht zijn aan Israël. Het gaat over Gods plannen en over dat wat God voornemens is via Zijn volk te realiseren, en ook voor Zijn volk te realiseren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="810" title="Speel af vanaf 13:30">▶ 13:30⟨/button> ⟨span>Een Hoorn van Redding in het Huis van David⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Hij doet voor ons een hoorn van redding verrijzen in het huis van David, zijn jongen. Zijn jongen, zijn knecht. We hadden het de vorige keer volgens mij ook al even over dat die woorden 'jongen' en 'knecht' in de taal van de Schrift eigenlijk ongeveer hetzelfde zijn. Ik moet het eigenlijk anders zeggen: de gedachte is inderdaad vaak die van een assistent, van een knechtje. Hadden we het toen niet over een garçon? Nou ben ik helemaal niet zo thuis in het Frans – en dat is nog zacht gezegd, want ik weet er bijna niks van – maar ik weet wel dat... En trouwens, we hadden het ook over het Engelse woord 'boy'. Dat is ook zoiets; dat betekent jongen, maar het heeft ook de betekenis van een loopjongen of een knechtje. Dat is bij garçon ook het geval. Dat zie je dus ook in het Grieks als het hier gaat over David, zijn jongen. Dat wil zeggen: dat is Gods jongen.⟨/p> ⟨p>Wel, dat was zijn jongen. Dat verwijst in dit geval uiteraard niet naar Johannes. Sowieso niet naar Johannes, want laten we wel wezen: het gaat hier over het huis van David. Het kan hier niet gaan over Johannes. Je zou misschien denken dat Zacharias profeteert naar aanleiding van de geboorte en het opgroeien van zijn jongen, van zijn zoon. Maar wat opmerkelijk is, is dat hij profeteert in de eerste plaats over het feit wat God doet met Zijn Woord via de Heer Jezus Christus. Nu loop ik een beetje vooruit, maar in ieder geval via de Messias. Kijk, als hier wordt gesproken over een hoorn van redding die God doet verrijzen in het huis van David, dan gaat het dus uitdrukkelijk niet over Johannes. Want Johannes kwam helemaal niet uit het huis van David, maar hij kwam uit het huis van Aäron, uit de stam van Levi. Terwijl het hier gaat over het huis van David, de dynastie van David. En wat doet God met die dynastie van David? Wel, Hij doet voor ons, Zijn volk Israël, een hoorn van redding verrijzen.⟨/p> ⟨p>Dat is typisch Bijbels taalgebruik, want wij zeggen dat niet zo. Maar een hoorn – en dat lijkt mij heel erg belangrijk om te zien – een hoorn in de Bijbel... En dan heb ik het niet over 'horen', zoals sommige mensen dat in het oosten van het land zeggen: "ik kan niet goed horen". Zo bedoel ik het niet. Een hoorn, dat is een koning, of meer in het algemeen: koningschap. Ik heb er twee bewijzen bij gedaan; dat zie je al in Daniël 7. Daar gaat het over de tien horens en dan wordt er gezegd: dat zijn tien koningen. Iets soortgelijks wordt ook in Openbaring 17 opgemerkt. Een hoorn spreekt van koningschap. In dit geval zou je kunnen zeggen dat het sowieso om koningschap gaat, want het wordt in verband gebracht met het huis van David. Dat is het koningshuis, de dynastie waar God Zijn belofte aan verbonden had. Dus als God via Zijn volk en aan Zijn volk Zijn belofte gaat vervullen, dan doet Hij dat via het huis van David en daar brengt Hij een hoorn.⟨/p> ⟨p>Ineens moet ik eraan denken dat ooit Saul werd gezalfd. Toen Saul gezalfd werd, nam Samuël een kruik met olie, een aardevat. Daar zat eigenlijk al de vergankelijkheid in. Dat wil zeggen: Saul werd gekozen, gesteld en gezalfd tot koning. Gezalfd, een mashiach feitelijk ook. Jawel, maar het was een voorbijgaand koningschap en dat zat al in het materiaal. Er werd uitgebeeld hoe hij gezalfd werd door die kruik die Samuël mee nam. Als vervolgens David gezalfd wordt tot koning, dan wordt dat niet gedaan met een aardevat of een kruikje, maar met een hoorn. Samuël kwam met een hoorn die hij gevuld had met olie en zo werd David tot koning gezalfd. Hij werd die hoorn: een hoorn van redding.⟨/p> ⟨p>Ik moet er trouwens ook aan denken – maar dan kom je echt wat verder in de typologie – dat dit, als je het helemaal op de keper beschouwt, is wat overgebleven is van een ram. Dit is een ramshoorn. Een ram is geslacht en wat blijft er dan van over? Nadat de ram geofferd is, heb je nog een hoorn over. Dat is feitelijk ook een type van de Messias. Wie is de Messias? Wel, Hij is de hoorn, Hij is de koning. Maar wie was Hij ooit? Wel, Hij was ooit die ram die geslacht is. En wat is er van Hem overgebleven? Nou, heel veel: een hoorn. Namelijk koningschap; Hij is de koning. En dat is Hij trouwens ook geworden doordat Hij verrezen is. Hij doet een hoorn van redding verrijzen.⟨/p> ⟨p>Want, neem het me niet kwalijk, dat is een type van opstanding. Of sterker nog: dat verrijzen, dat is toch echt 'doen oprijzen', zoals je dat ook ziet in de interlineair. De hoorn die wij kennen is de Koning; Hij is de verrezen Koning in wie redding is. Dat is ook Zijn naam: Jezus bedoel ik. Hij doet voor ons een hoorn van redding verrijzen. Daarom dus wordt God gezegend in het huis van David, zijn jongen, zoals Hij sprak door de mond van Zijn heilige profeten vanaf de aeon.⟨/p> ⟨p>Dat wil zeggen: vanaf het begin van dit wereldtijdperk. U weet, er zijn nog diverse aeonen hieraan voorafgegaan aan de huidige aeon. Paulus spreekt over de aeon van deze kosmos, deze wereld. Die is ooit begonnen na de zondvloed, en daarvoor heb je ook nog aeonen gehad; werelden, wereldtijdperken. Zoals er ook nog wereldtijdperken, aeonen, zullen volgen. Maar vanaf de aeon heeft God Zijn profeten gehad. Afgezonderde profeten door wie Hij gesproken heeft.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1276" title="Speel af vanaf 21:16">▶ 21:16⟨/button> ⟨span>Profeten Fungeren Letterlijk als de Mond van God⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>God sprak door de mond van Zijn heilige profeten. Trouwens, wat ik zojuist zei over het begrip 'profeet', dat klopt; dat is vanuit het Grieks benaderd. Een profeet is dan iemand die 'vóórzegt', precies wat Zacharias hier ook deed. Maar als je het vanuit het Hebreeuws bekijkt, dan is een profeet letterlijk een mond. Het Hebreeuwse woord voor profeten is ⟨em>nebi'im⟨/em>, en dat is afgeleid van het woord voor mond. Het idee daarbij is dat God zich bedient van een mond. Wanneer Hij Zijn Woord kwijt wil, dan kiest Hij een mond door wie Hij spreekt. Dat is wat een profeet is: een mond. Als je het op z’n Hebreeuws opvat, leest en begrijpt, dan hoor je: dit zijn monden. Het zijn de monden van God. God sprak door de mond van Zijn heilige profeten. Dat is precies wat een profeet ook vanuit het Hebreeuws gezien is.⟨/p> ⟨p>In Handelingen 3:21 is Petrus aan het woord. Hij kijkt dan terug op het feit dat Jezus Christus inmiddels definitief – tussen aanhalingstekens – van het toneel is verdwenen en op de Olijfberg ten hemel is gevaren. Er staat daar over Hem: 'Die de hemel moest ontvangen'. Dat wil zeggen dat de hemel Hem moest opnemen tot op de tijden van herstel van alles waarvan God sprak. God gaat alles herstellen waarvan Hij ooit heeft gesproken bij monde van Zijn heilige profeten vanaf de aeon. De formulering is vrijwel identiek aan wat we hier bij Zacharias lezen. Het is een opmerkelijk woord: alles wordt hersteld waarvan God gesproken heeft bij monde van Zijn heilige profeten. Alles wat je leest over al die rijken, over Jeruzalem, Assyrië en Babel enzovoort... alles komt weer in beeld. In die eindtijd wordt de boel weer gereconstrueerd, hersteld en gerestaureerd. Dat gaat God doen.⟨/p> ⟨p>Ik houd ervan om te bedenken dat God niet voorspelt zoals men dat vaak uitlegt. God voorspelt niet, Hij voorzegt. Dat is het. Hij spreekt over toekomende dingen alsof zij al gebeurd zijn, zoals Hij sprak door de mond van Zijn heilige profeten vanaf de aeon al. Redding namelijk uit onze vijanden en uit de hand van allen die ons haten. Dat zijn weer twee van die parallelle zinnen; de ene vult aan wat in de andere ontbreekt, maar de betekenis van beide zinnen loopt parallel.⟨/p> ⟨p>Als hier gesproken wordt over redding uit onze vijanden en uit de hand van allen die ons haten, dan gaat het natuurlijk over de beroemde terugverzameling: de algehele terugverzameling van heel het volk Israël naar het land bij de komst van de Messias. Oftewel: bij de komst van Hem die een hoorn van redding doet verrijzen in het huis van David. Dan worden zij gered uit de hand van hun vijanden. Ze waren immers verstrooid over de hele wereld, maar Hij gaat hen uitredden en terugbrengen uit de ballingschap om hen zo in veiligheid te brengen. Hij gaat de kudde weer verzamelen.⟨/p> ⟨p>Daarbij maakt Hij trouwens ook gebruik van die heidenen. Ik moest eraan denken – Aart, jij was gegrepen door een herdershond. Dat is mooi, want de kudde is in de Bijbel natuurlijk een beeld van Israël. De kudde is Israël en de Herder, dat is de Heer. Hij gaat Zijn volk verzamelen, maar daarbij maakt Hij gebruik van honden, zoals een herder dat ook doet. En de honden zijn de natiën, toch? Een herdershond is eigenlijk een beeld van ons. De hondjes, dat zijn de natiën. Door die honden brengt Hij de kudde weer in de stal en brengt Hij ze bij elkaar. Hij verzamelt de kudde. Ik vind het prachtig dat dit Bijbelse beeld zo klopt; het wordt aangevuld door de kennis die we over dat hele fenomeen hebben. Een herder doet dat door middel van honden. Deze man noemt ons ook honden. Ja, heel complimenteus! Hij heeft zijn 'christelijke hond' genoemd. En dan zeg jij: 'Dankjewel', want dat klopt helemaal. Redding uit onze vijanden en uit de hand van allen die ons haten.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1647" title="Speel af vanaf 27:27">▶ 27:27⟨/button> ⟨span>De Opstanding van de Vaderen en de Eed aan Abraham⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dat is om ontferming te betonen. We lezen even verder in deze profetie van Zacharias: "...om ontferming te betonen aan onze vaderen en om zijn heilig verbond te gedenken." Het is eigenaardig. Het is dus niet alleen maar om de belofte te vervullen die Hij aan onze vaderen gedaan heeft, maar ook om ontferming te betonen áán onze vaderen. Dat betekent dus dat die vaderen deel hebben aan de belofte. Zij zullen dat ook krijgen; dus niet alleen maar het volk dat dan zal leven. Zij, onze vaderen, zullen ook genieten van die ontferming en dat kan maar één ding betekenen: zij zullen bij die gelegenheid opstaan.⟨/p> ⟨p>Dat is precies ook wat de Bijbel zegt. Ik citeer hier Mattheüs 8 vers 11. Laat ik daar eventjes snel naartoe gaan. De Heer zegt daar: "Ik zeg u dat er velen zullen komen van oost en west en ze zullen aanliggen met Abraham en Izak en Jakob in het koninkrijk der hemelen, maar de kinderen van het koninkrijk zullen uitgeworpen worden." Dat gaat erover dat veel Israëlieten er geen deel aan zullen hebben, maar als dat koninkrijk zal aanbreken, dan zullen zij aanliggen. Dat is de beeldspraak: met Abraham, Izak en Jakob, onze vaderen dus. Die zullen namelijk opstaan. Niet alleen zij uiteraard, daar zal een Daniël ook bij horen, zoals we weten uit Daniël 12. Kortom, de rechtvaardigen van Israël zullen deel krijgen aan de vervulling van die belofte. Ook aan hen zal ontferming worden betoond. Want ze rusten nu nog in het graf en dan is het God die hen roept. Zij zullen, ik denk van de hemelse zijde, ook deel hebben aan dat vrederijk. Ja, ik zeg het expres zo, want zo wordt het ook in de Hebreeënbrief genoemd. Abraham keek uit naar de stad die fundamenten heeft. Een hemelse stad ontstaat er dan. In ieder geval, zij zullen vanaf de hemelse kant genieten van dat vrederijk en erbij staan om zijn heilige verbond te gedenken.⟨/p> ⟨p>Het gaat hier niet over het Sinaï-verbond, maar om het verbond dat Hij gesloten heeft met Abraham. Dit verbond was natuurlijk ook een heilig verbond; God sluit een verbond en dat is per definitie altijd heilig. Maar het Sinaï-verbond was voorwaardelijk. Het zal ook plaats gaan maken voor een nieuw verbond. Maar het verbond waar alles op gebaseerd is, dat is onvoorwaardelijk en dat is het verbond dat Hij gesloten heeft met Abraham.⟨/p> ⟨p>Ik ben daar nogal mee bezig; aankomende zondag spreek ik in Rotterdam en dan heb ik het over het onderwerp 'Abram wordt Abraham' uit Genesis 17, over de instelling van de besnijdenis. En over de eed die God gezworen heeft aan Abraham. Dat het inderdaad daarover gaat, blijkt gewoon uit het vervolg, want dan staat er: "...om zijn heilig verbond te gedenken, de eed namelijk die Hij zwoer aan Abraham, onze vader." Dus dat gaat nog veel verder dan alleen maar een belofte, hoewel ik erbij moet zeggen dat een belofte van God natuurlijk ook altijd ja en amen is. Als Hij iets zegt, dan dóét Hij dat.⟨/p> ⟨p>Maar, zegt de schrijver van de Hebreeënbrief in hoofdstuk 6, daar wordt dat bekommentarieerd en toegelicht: als God bij gelegenheid – ik geloof dat er vijf of zes gelegenheden zijn, het zullen er wel vijf zijn denk ik, maar dat is een puur typologische gedachte – in ieder geval, je leest een aantal keren dat God zijn belofte bekrachtigt met een eedzwering. Wat doe je bij een eed? Dan beloof je iets, maar dan roep je in feite de hoogste instantie aan. In feite roep je God aan. En als God dus een eed zweert, dan zweert Hij bij de Hoogste die er is, namelijk bij Zichzelf. Hij belooft iets, maar Hij roept er iemand bij aan; vandaar dat dit iets dubbels is. Dat is ongetwijfeld ook de reden waarom dit het embleem is van eedzwering: je belooft het, maar je roept de hoogste autoriteit aan. God zwoer bij Zichzelf.⟨/p> ⟨p>Inderdaad, aan Abraham zwoer Hij deze eed. En nog een paar keer lees je dat God dat doet. Weet je wat God ook heeft gezworen bij Zichzelf? Dat in de naam van Jezus elke knie gaat buigen en alle tong zal belijden dat Jezus Heer is. Dat staat in Jesaja 45. Daar staat: "Ik zweer bij Mijzelf dat voor Mij elke knie gaat buigen en elke tong zal belijden." Dus als je zijn belofte niet zeker genoeg vindt, wat volkomen ten onrechte is, dan krijg je dit nog erbij. De schrijver van de Hebreeënbrief – ik denk dat het Paulus was – die zegt dan dit: "Want toen God aan Abraham zijn belofte deed, zwoer Hij, omdat Hij bij niemand hoger kon zweren, bij Zichzelf, zeggende: Voorzeker zal ik u zegenen en zekerlijk u vermeerderen." En dan staat er in vers 17 van Hebreeën 6: "Daarom heeft God, toen Hij des te nadrukkelijker aan de erfgenamen van de belofte het onveranderlijke van zijn raad wilde doen blijken, Zich onder ede verbonden, opdat door twee onveranderlijke dingen, waarbij het onmogelijk is dat God liegen zou, wij, die tot Hem de toevlucht genomen hebben, een krachtige aansporing zouden hebben om de hoop te grijpen die voor ons ligt. Haar hebben wij als een anker...", et cetera.⟨/p> ⟨p>Door twee onveranderlijke dingen dus: het is de belofte én de God, de Hoogste die er is, die aangeroepen wordt, zodat het des te nadrukkelijker en onveranderlijker is en het onmogelijk is dat God liegen zou. Vandaar dus die eed. En als ik hier verwijs naar Psalm 105, dan staat het er ook: het verbond met Abraham. Ik ben geneigd om het nu in de berijmde versie te herhalen: "Het verbond met Abraham, zijn vriend, bevestigt Hij van kind tot kind..." Hoe ging die ook alweer? Het is al zo'n tijd geleden dat ik dit gezongen heb, bijvoorbeeld bij een besprenkelingsplechtigheid. Maar in ieder geval, dat is Psalm 105.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2170" title="Speel af vanaf 36:10">▶ 36:10⟨/button> ⟨span>De Misleiding van de Vervangingstheologie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan zie je weer dat fenomeen waar ik het zojuist over had, namelijk dat men van Israël de kerk heeft gemaakt. Men stelt dat in de plaats van de besnijdenis iets anders is gekomen; dat is dan precies de formulering. Op die manier hebben ze de beloften niet alleen overgeheveld, maar — en dat is de kwalijke vorm — men heeft Israël daarmee ook onterfd. Want als jij de erfenis overneemt, onterf je de oorspronkelijke eigenaar. Bovendien kom je dan in een identiteitscrisis terecht, psychologisch geformuleerd. Dat betekent namelijk niet alleen dat je iets hebt toegeëigend wat jou rechtens niet toekomt, maar het zorgt er ook voor dat je zelf niet meer weet wie je echt bent. De beloften die wel voor jou zijn, zie je niet meer, omdat je denkt dat je een ander bent. Je denkt dat je Israël bent, maar dat ben je helemaal niet.⟨/p> ⟨p>Dan kom je in een heel gevaarlijk rollenspel terecht. Je doet alsof je iets bent omdat je leeft in de waan dat je het ook echt bent. Je neemt alles over wat aan Israël gegeven is en meent die rol te vervullen. Dat kun je een tijdje doen, maar je valt een keer door de mand. Als je dat binnen de christenheid bekijkt, zie je hoe dat bijvoorbeeld de vorige eeuw is gegaan. De kerk had altijd gezegd dat er helemaal geen toekomst meer was voor Israël. En toen was daar ineens, halverwege de twintigste eeuw, wonder boven wonder weer een Joodse staat, nadat deze enkele millennia totaal van de kaart geveegd was. De kerk dacht: "Wij zijn Israël," maar toen bleek dat Joodse volk alsnog weer een geweldige rol te gaan spelen. Sterker nog, ze waren dagelijks voorpaginanieuws. Toen gingen christenen zich achter de oren krabben: "Zou God dan toch nog iets voornemens zijn met dat volk?"⟨/p> ⟨p>Op zo'n moment moet je al je huiswerk weer helemaal opnieuw doen. Want dat betekent namelijk dat de aanname dat wij Israël waren, niet klopt. Je krijgt niet alleen weer oog voor Israël, maar je moet ook de vraag stellen: "Ja, maar wie zijn wij dan eigenlijk?" Ik heb de indruk dat velen op twee gedachten blijven hinken. Men erkent wel dat er nog wel 'iets' voor Israël zal zijn, zonder wezenlijk te doorzien dat je eigenlijk helemaal terug naar af moet gaan. Oftewel — en nu ben ik weer terug bij de tekst — dat je serieus moet nemen wat God zegt. Als God iets zegt, dan is dat zo. Wat Hij gezworen heeft aan Abraham voor dit volk, bijvoorbeeld over de landsgrenzen, is heel concreet. God zei tegen Abraham dat zijn nageslacht het land zou krijgen van de Nijl tot aan de Eufraat. Dat hele gebied is aan zijn nageslacht beloofd. Het is tot op de dag van vandaag nooit volledig vervuld, wat betekent dat die belofte nog steeds staat. Dan gaat het dus ook gebeuren.⟨/p> ⟨p>Je moet dit niet gaan 'vergeestelijken'. Dat klinkt heel mooi, maar in werkelijkheid betekent het gewoon verdraaien; er een totaal andere draai aan geven. Neem Gods Woord gewoon zoals het zich aandient, daar komen we het verste mee. De eed die Hij zwoer aan Abraham, onze vader, om ons te geven dat wij uitgered worden uit de hand van vijanden om Hem onbevreesd te dienen. Hier zie je opnieuw de structuur die ik eerder liet zien: eerst de vijanden en hier opnieuw de redding uit hun hand. In feite is de uitredding uit de hand van de vijanden en het terugverzamelen van het volk naar het land de randvoorwaarde voor de volle vervulling van de belofte.⟨/p> ⟨p>Het doel is om Hem onbevreesd te dienen. De God van Israël dienen in rechtschapenheid en rechtvaardigheid, in Zijn zicht, al onze dagen. Dit is een beschrijving van wat er straks gaat aanbreken: het Messiaanse Rijk. Daarin zal het volk Hem dienen in veiligheid, onbevreesd. Het volk zal tegen die tijd gewassen en gereinigd zijn en voor Zijn aangezicht leven. Rechtvaardig betekent hier Hem gelovend, want geloof en rechtvaardigheid zijn identieke begrippen. God rekent geloof tot rechtvaardigheid; dat had Hij ook al tegen Abraham gezegd. En dat zal zijn 'in het zicht van Hem'. Ik neem dat heel letterlijk: God zal dan weer wonen in Jeruzalem, in de tempel, en daar zal het volk Hem priesterlijk dienen, al hun dagen. Dat is het hele rijk, de aeon die dan zal aanbreken. Kortom, Zacharias heeft hier zicht op de geweldige tijden die zullen aanbreken. Feitelijk wordt hij daar bij de geboorte en het opgroeien van zijn zoon voortdurend aan herinnerd, en dat maakt deze woorden in hem los.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2578" title="Speel af vanaf 42:58">▶ 42:58⟨/button> ⟨span>Johannes als Wegbereider van de Allerhoogste⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En jij, kleine jongen. Het is inmiddels dus geen baby’tje meer, maar een kleine jongen. Ik stel me zo voor dat hij al liep en dat hij zijn eerste woordjes al kon zeggen. Jij, kleine jongen, jij zult een profeet van de Allerhoogste genoemd worden. Eerder lazen we dat tegen Maria werd gezegd, toen haar zoon werd aangekondigd: "Deze zal groot zijn en Zoon van de Allerhoogste genoemd worden." Let op het verschil, maar let ook op de overeenkomst. Beiden staan ze dus in relatie tot de Allerhoogste. Dat is waar, maar de één als profeet – degene die het eerst komt.⟨/p> ⟨p>In feite is Johannes ook de laatste. Ik moet er ineens aan denken dat je leest dat Johannes de laatste is. Het staat ergens in Lucas 16; dat duurt nog wel even voordat we daar zijn, maar Johannes is inderdaad de laatste van de profeten. In Lucas 16 vers 16 staat: "De wet en de profeten gaan tot Johannes. En sinds die tijd wordt het evangelie gepredikt." Eigenlijk is Johannes de schakel tussen de Tenach – de wet en de profeten zijn tot Johannes – en het nieuwe dat gaat komen. Hij is de laatste daarvan en de verbindende schakel als laatste profeet. Vandaar ook dat de Heer later van hem zegt: "Van allen die uit vrouwen geboren zijn, is Johannes de grootste, maar de kleinste in het koninkrijk – dat wil zeggen: wat aanbreekt vanaf Mij – is groter dan hij." Dat heeft te maken met de tijd sinds de opstanding.⟨/p> ⟨p>Ik laat het hier even bij en rond dit stukje nog even af. Jij, kleine jongen, je zult een profeet van de Allerhoogste genoemd worden, want je zult uitgaan in het zicht van de Heer om Zijn wegen gereed te maken. Die tekst kennen we, want die had Jesaja al eens gezegd in Jesaja 40: "Een stem van een roepende in de wildernis." Dat is het eerste wat Johannes doet als hij volwassen wordt. Dan gaat hij naar de woestijn, naar de wildernis, en maakt de weg van JAHWEH vlak. "Maak recht in de rotswoestijn een hoofdweg voor onze God", zo staat het er letterlijk. Hij is de wegbereider om aan zijn volk kennis van redding te geven in loslating van hun zonde.⟨/p> ⟨p>We hebben het al een paar keer eerder aangeroerd, maar opnieuw wil ik erop wijzen: in de NBG-vertaling wordt dit vertaald met vergeving. Daar is niets mis mee, en u ziet het ook hier in de interlineair zo weergegeven, maar de gedachte is volgens mij meer. Het is niet alleen maar vergeving, maar loslating in de zin van bevrijding. Een gevangene wordt losgelaten. Loslating van hun zonde is niet alleen maar dat de schuld niet meer wordt toegerekend; nee, jullie worden bevrijd van je zonde. Je wordt in vrijheid gesteld. Het is bevrijding van zonde door de innerlijke bewegingen van ontferming van onze God.⟨/p> ⟨p>In de interlineair staat daar 'de innerlijke gevoelens'. In Handelingen 1 vers 18 wordt datzelfde woord trouwens vertaald met ingewanden. Dat gaat over die wat lugubere geschiedenis over Judas die valt en wiens ingewanden naar buiten werden gestort. Het gaat over zijn ingewanden, maar het is hetzelfde woord. Het idee is namelijk dat de ingewanden de plek zijn waar je de innerlijke dingen voelt. Waar gaat het rommelen? De emoties. Daar is niet zoveel fantasie voor nodig; die worden juist vanbinnen gewaar, echt in de buik. Ik weet ook dat het woordje barmhartigheid eigenlijk te maken heeft met de baarmoeder, maar hier gaat het om de ingewanden. Er staat ook ergens in de profeten: "Mijn ingewanden rommelen." Daarin worden de gevoelens uitgedrukt die God heeft voor zijn volk.⟨/p> ⟨p>Door de innerlijke bewegingen van ontferming van onze God, waarin Hij naar ons omziet: de dageraad uit de hoogte. Ik zie dat het inmiddels negen uur is en dat het me toch niet meer gaat lukken om dit hoofdstuk voor de pauze af te ronden. Wellicht doen we er verstandig aan dat we de laatste twee verzen straks nog bespreken. Dames en heren – of zal ik zeggen: broeders en zusters? Nou ja, in ieder geval, genderneutraal: geachte luisteraars, beste medereizigers. Zo sprak de dominee in de Revo-kerken het gehoor vaak aan: "Beste medereizigers op weg naar de nimmer eindigende eeuwigheid." Als je dat nog een beetje bibberend zegt, dan gaat daar wel wat van uit.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3037" title="Speel af vanaf 50:37">▶ 50:37⟨/button> ⟨span>De Dageraad uit de Hoogte Verdrijft de Duisternis⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We spraken nog over de profetie van Zacharias en we waren gebleven in vers 78, bijna gearriveerd bij vers 80. Een van de laatste dingen die Zacharias zegt, en daar waren we gebleven, is dat God naar ons omziet. Daar begon ook zijn profetie mee: dat Hij naar ons omziet. En dan staat er: 'dageraad vanuit de hoogte'. Dat woord dageraad of opkomst, ⟨em>anatole⟨/em>, betekent letterlijk 'opgaan'. Dat is in die zin heel correct vertaald in de NBG-vertaling. De betekenis van het woord dageraad draagt het idee in zich dat vooral de zon opkomt. Dat hoeft overigens niet; het kan ook een ster zijn die opkomt. Het wordt ook gebruikt in verband met de ster die de magiërs zagen in Mattheüs 2. Maar in ieder geval is het de opkomst, in het algemeen die van de zon.⟨/p> ⟨p>Wij hebben daar ook een woord voor, alleen wij zeggen het meestal in het Latijn: oriënt. Oriënt betekent eigenlijk ook gewoon opgang. De oriënt heeft daarmee de betekenis gekregen van het oosten, want daar komt de zon op. Ons werkwoord oriënteren heeft daar natuurlijk direct mee te maken. Oriënteren gebruiken we in de zin van je positie willen bepalen: waar is wat? Daarvoor moet je weten waar het oosten is, waar de zon opkomt. Dat is dus eigenlijk oriënteren: de vraag stellen waar de zon opkomt. Eigenlijk vraag je naar de zon, naar het licht.⟨/p> ⟨p>Wat er straks gaat gebeuren, is dat wanneer God inderdaad Zijn ontferming gaat bewijzen en aan Zijn volk zal tonen, er een nieuwe dag aanbreekt. Je leest in Maleachi ook dat de Zon der gerechtigheid over ons, over Israël, zal opkomen. Vervolgens wordt er door Zacharias gezegd dat de dageraad, de zon vanuit de hoogte, tevoorschijn komt voor hen die in duisternis en schaduw van de dood zitten. Schaduw en dood zijn synonieme begrippen, net zozeer als licht en leven bij elkaar horen: het licht van het leven.⟨/p> ⟨p>Dit verwijst naar heel wat profetieën. Ik wil er twee noemen uit Jesaja. In Jesaja 9 staan die beroemde woorden. De maand december ligt nu net achter ons, de periode waarin de duisternis zo prominent was, gevolgd door de zonnewende: die omkering waarbij het licht weer sterker wordt. In Jesaja 9 staat: 'Het volk dat in donkerheid wandelt, ziet een groot licht; over hen die wonen in een land van diepe duisternis, straalt een licht.' Als je even verder leest in Jesaja 9, dan weet je ook meteen over wie het gaat: 'Namelijk een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven en de heerschappij rust op zijn schouder.' Het gaat vervolgens ook inderdaad over Zijn heerschappij: 'Groot zal zijn heerschappij zijn en eindeloos de vrede op de troon van David.' Het gaat allemaal over het koningshuis van David dat hersteld en gerestaureerd gaat worden. Daar zal weer een troon staan in Jeruzalem, daar in het oosten. Er zal een nieuwe dag aanbreken en de duisternis zal verdwijnen voor het volk dat in donkerheid wandelt; zij zullen een groot licht zien.⟨/p> ⟨p>Ik geloof trouwens ook dat het letterlijk zo is: als de Messias zal verschijnen, dan zal Hij verschijnen in het oosten. Namelijk op de berg die ten oosten van Jeruzalem ligt, de Olijfberg. Daar waar Hij ooit vertrok, daar zal Hij Zijn voet ook weer zetten; dat lezen we bij de profeten. Dat is eigenlijk ook een type van de dag die aanbreekt, de zon die opkomt. Dan zullen ze daadwerkelijk een groot licht zien.⟨/p> ⟨p>Nog één tekst: Jesaja 60. Dat is een hele bijzondere profetie, want daar lees je hoe de hele context van de situatie zal zijn. 'Want zie, duisternis zal de aarde bedekken en donkerheid de volkeren, maar over u, Israël, zal JAHWEH stralend opgaan als de zon die opkomt. En zijn heerlijkheid, van JAHWEH, zal over u gezien worden. En natiën zullen opgaan naar uw licht en koningen naar uw stralende opgang.' Het idee is: eerst zal Israël te maken krijgen met het licht, maar dat zal nog in de tijd zijn dat de natiën in duisternis wandelen. Eerst wordt Israël teruggebracht en geconfronteerd met haar God. Via Israël zal het licht vervolgens ook over de volkeren baanbreken. Het koninkrijk wordt daar gevestigd en natiën zullen dan opgaan naar hun licht. Met andere woorden: de Zoon vestigt Zijn troon, en vanaf die troon doet Hij dat en zal Hij dat koninkrijk uitbreiden.⟨/p> ⟨p>Dit was wat we nu in deze verzen hebben gezien en gelezen; de profetie die Zacharias heeft uitgesproken. Trouwens, ik zat er net nog even aan te denken: Zacharias betekent 'JAHWEH herinnert' of 'gedenkt'. God gedenkt Zijn verbond, Hij gedenkt Zijn belofte. Hij gedenkt de eed die Hij gezworen heeft. Feitelijk is dat de kern van de profetie van Zacharias: dat God de belofte aan de vaderen gedenkt. Dat is wat zijn naam uitbeeldt. Als God iets gedenkt, betekent het dat Hij het vervult. Hij vergeet niet wat Hij gesproken heeft; nee, Hij weet dat, Hij herinnert het en daarom vervult Hij het ook, want Hij is getrouw. De naam Zacharias profeteert dus al; die wordt uitgedrukt in de hele profetie die hij uitspreekt.⟨/p> ⟨p>Tenslotte wordt er nog gezegd: 'De kleine jongen nu groeide op en werd krachtig gemaakt in geest.' Geestelijk werd hij krachtig gemaakt en hij was — het staat er eigenaardig geformuleerd — in eenzame plaatsen. Ik refereerde er zojuist al even aan dat zodra hij groter wordt... eigenlijk wordt die hele jeugd in één pennenstreek zo beschreven. Hij groeide, hij werd krachtiger gemaakt in de geest. En dan vervolgens: hij was in eenzame plaatsen tot de dag van zijn aanwijzing. Zo staat het er letterlijk; in de NBG-vertaling wordt gezegd: 'tot hij vertoond werd'. Maar letterlijk werd hij 'aangewezen': de dag van zijn aanwijzing aan Israël. Tot die tijd heeft hij zich geprepareerd voor zijn taak in de woestijn. Want hoe was het ook weer? Hij zou in de woestijn een weg bereiden. En vanuit de woestijn heeft hij vervolgens ook zijn werk gedaan. Er staat bij: 'hij was in eenzame plaatsen tot aan de dag van zijn aanwijzing aan Israël.' En we gaan nu naar hoofdstuk 2.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3617" title="Speel af vanaf 01:00:17">▶ 01:00:17⟨/button> ⟨span>De Onberispelijke Historische Betrouwbaarheid van Lukas⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dat is trouwens weer een tamelijk lang hoofdstuk, 52 verzen. En dan staat er in hoofdstuk 3, vers 1: "In het vijftiende jaar van de regering van keizer Tiberius, toen Pontius Pilatus stadhouder over Judea was en Herodes viervorst over Galilea en zijn broer Philippus viervorst over Iturea en het land van Trachonitis..." Nou ja, nog een paar namen. Onder de hogepriesters Annas en Kajafas kwam het woord van God tot Johannes, de zoon van Zacharias, in de woestijn. En hij kwam in de hele Jordaanstreek en predikte de doop van bekering tot vergeving, of tot loslating van zonde.⟨/p> ⟨p>Eigenlijk sluit hoofdstuk 3 vers 1 direct aan bij het slot van hoofdstuk 1. Er wordt ook meteen gezegd wanneer dat is; de exacte tijd wordt aangegeven door deze hele uitgebreide formulering. Dat is ook om te benadrukken – en dit is zo belangrijk – dat Lukas zijn werk accuraat, nauwkeurig, geschiedkundig en historisch verantwoord heeft gedaan. Ik vind dat belangrijk. Ik heb onlangs nog een open brief geschreven naar het Nederlands Dagblad. Ik weet niet wie dat kent, een aantal van u in ieder geval wel, maar dat is een christelijke krant. In die krant had halverwege december een artikel gestaan. Ze hebben mijn brief trouwens niet gepubliceerd, maar ik wel op mijn website. Dat is het mooie van internet: je bent eigenlijk helemaal niet meer afhankelijk van wat anderen doen.⟨/p> ⟨p>In dat artikel over Lukas werd eigenlijk gesuggereerd dat hij zijn werk helemaal niet goed gedaan zou hebben en een onbetrouwbaar historicus was. Het was onvoorstelbaar dat zoiets in zo’n christelijke krant verschijnt, want de essentie van dat hele boek is nu juist dat het volstrekt historisch is. Dat wordt juist benadrukt. Daar begint Lukas notabene zijn boeken mee. Het zijn eigenlijk twee boeken die hij na elkaar geschreven heeft, maar hij schrijft juist opdat je de absolute zekerheid zou hebben van datgene waarover je bent geïnformeerd en wat jou verteld is, zo zegt hij tegen Theophilus. Hij schreef dat om daarin bevestigd te worden. En wie zijn het die dat absolute, solide werk afbreken? Dat zijn dan christenen. Sorry, dat klinkt niet eens ironisch, dat is cynisch. Ik weet niet hoe ik dat goed moet zeggen, maar het maakt mij eigenlijk ook wel boos. Het enige wat ons is toevertrouwd, zijn de Schriften, maar dat is ook alles wat we nodig hebben. En wat doen we daarmee? Bestuderen we het? Nee, we studeren het niet. We hebben daar onze eigen interpretatie aan opgehangen en dat handhaven we, eventueel ook ten koste van de Schrift. Het is echt zo: uit uw eigen midden zullen mensen opstaan die verkeerde dingen zullen spreken en de kudde niet zullen sparen. Als er iets is waarmee je inderdaad misleidt, dan is het wel wanneer je het Woord van God gaat tegenspreken of verdraaien.⟨/p> ⟨p>Dat was ook aan de hand in dat bewuste artikel. Dat ging precies over de aanvang van Lukas 2. Er werden dingen gezegd als: "Er is helemaal geen volkstelling geweest in de dagen van Augustus of in de dagen dat de Heer Jezus geboren werd." Dat klopt nog ook, alleen bedoelden zij daarmee te zeggen dat het dus niet waar is wat Lukas daarover gezegd heeft. Men zei: "Dat is ook niet zo belangrijk, want het gaat er niet om dat het echt gebeurd is; het gaat om de geest." Zo wordt dat dan verkocht. Dan denk ik: dit is de boel inderdaad verlinken en verdraaien. Het gaat er nu juist wel om dat het echt gebeurd is, dat het waar en solide is. Men heeft altijd verteld dat er een volkstelling is geweest, maar het was helemaal geen volkstelling. Zo wordt het ook niet genoemd; het wordt een inschrijving genoemd, een registratie. Dat is heel anders.⟨/p> ⟨p>Vervolgens moet je dan zelf kijken. Dat bedoel ik: men leest iets, men vertaalt iets of men intepreteert iets. Dat handhaaft men en op basis van die verkeerde interpretatie valt men vervolgens de Schrift aan. Maar in feite ben je aan het vechten tegen windmolens. Je denkt te strijden tegen de Schrift, maar in werkelijkheid zit je gewoon je eigen denkbeelden te bestrijden. Want dat wat men de Schrift toeschrijft, staat helemaal niet in die Schrift. Zo gaat het altijd, of in ieder geval heel vaak.⟨/p> ⟨p>Nu zou je natuurlijk kunnen zeggen dat we halverwege januari een beetje laat zijn met de bespreking van Lukas 2 vers 1 en het navolgende, maar wij trekken ons daar natuurlijk niet zo heel veel van aan. Dat treft zo en dat plannen wij helemaal niet. Trouwens, als we het er toch over hebben: de hele gedachte dat die geschiedenis van de geboorte van de Heer Jezus geplaatst moet worden in december, is weer zo’n typisch voorbeeld van traditie. "Midden in de winternacht ging de hemel open en het was koud." Het liep tegen het nieuwe jaar, zoals het liedje heet, en zelfs de dieren hadden het koud. Ik ken die kerstliedjes niet zo goed meer, want ik zing ze nooit meer. Maar ik bedoel maar: die dingen blijven gewoon gehandhaafd, ondanks het feit dat we weten dat het helemaal niet klopt. Vaak wordt het nog wel toegegeven: "Nee, het klopt niet, maar we handhaven het wel." Op het moment dat je ontdekt dat het niet klopt, zou je zeggen: dan passen we dat aan naar de kennis die we nu hebben vanuit de Schrift. Maar nee, dat gebeurt niet.⟨/p> ⟨p>Het was onlangs bij de Nationale Bijbelquiz – ik had daar een vraag over gesteld. Het is inderdaad oorspronkelijk een heidens feest, dat midwinterfeest. Er werd door de EO en de NCRV gevraagd op wat voor heidens gebruik 'kerst' is gebaseerd. Ja, precies, dat waren de vragen die werden gesteld: het midwinterfeest van oudher. Maar het boeiende ervan vind ik dat de hele gedachte van het midwinterfeest eigenlijk nog een Bijbelse gedachte is, namelijk dat het licht sterker is dan de duisternis en dat het leven de dood overwint. Dat is wat erin meekomt: in de winter breekt het licht door en daarmee komt ook het leven weer tevoorschijn. Kijk, dat is een Bijbelse gedachte. Maar wat men ervan gemaakt heeft, is dat dít de tijd zou zijn dat Jezus is geboren. Het is mij opgevallen dat tegenwoordig algemeen wel vaker wordt verteld dat het niet klopt dat het in de maand december was. Verreweg de meeste mensen weten dat inmiddels wel een klein beetje; dat kwartje begint wel te vallen. En desondanks blijft men dat verhaal gewoon herhalen en alle liedjes die daarop gebaseerd zijn gewoon zo zingen. Zo hardnekkig zijn menselijke gedachten. Er wordt zelfs beweerd dat Lukas het niet zo bedoeld heeft, dat het in een "geestelijke stijl" geschreven zou zijn. Maar wat heb je daaraan?⟨/p> ⟨p>In Lukas 2 begint inderdaad een nieuwe geschiedenis, vandaar ongetwijfeld ook de hoofdstukindeling. Die is later bijgevoegd, dat weten we inmiddels ook wel. Er staat: "Het geschiedde nu in die dagen..."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4211" title="Speel af vanaf 01:10:11">▶ 01:10:11⟨/button> ⟨span>Het Officiële Dogma en Zilveren Jubileum van Keizer Augustus⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het geschiedde nu in die dagen – en dan wordt er gerefereerd aan de tijd rond de geboorte van Johannes – dat er een officieel besluit uitging van keizer Augustus. Dat woord ‘officieel besluit’ kennen we in het Grieks heel goed, want dat is namelijk het woordje dogma. Ons woord dogma is dus een Grieks woord en dat betekent eigenlijk een officieel besluit; het is een decreet. Vandaar ook dat wij bij dogma's vaak denken aan een leerstelling. Dat kan het ook zijn; dan betreft het een leerstelling waarvan officieel besloten is dat dit de leer is waarvan uitgegaan wordt. Neem bijvoorbeeld het dogma van de drie-eenheid. Dat is het eerste grote dogma van de kerkgeschiedenis. De eerste grote synode die de kerk heeft gehouden, ging over de drie-eenheid en alles wat daarmee verband houdt, en dat werd een dogma. Daar is een officieel besluit over genomen. Dat was trouwens ook in Rome; daarop is de Roomse Kerk ook gebaseerd.⟨/p> ⟨p>Hier gaat het echter over keizer Augustus. Er ging een officieel besluit van hem uit. Deze keizer werd geboren in 63 voor Christus – ik noem het nu maar eventjes zo, al vind ik het altijd een beetje vreemd om in die termen van Anno Domini te spreken. Want dan moet ik straks ook zeggen dat Jezus werd geboren in 3 voor Christus, en dat klinkt nogal vreemd als je het zo zegt. Daarom gebruik ik liever de term van de gewone tijdrekening, zoals de Jehova’s getuigen dat doen, ook om te omzeilen dat die jaartelling eigenlijk niets te maken heeft met de werkelijke geboorte van Jezus. In ieder geval hebben ze eeuwen later met terugwerkende kracht de geboorte van Jezus vastgesteld op het jaar 1, maar toen bleek later dat dit toch niet juist is geweest. Die hele benaming van voor en na Christus is dus niet juist. Vandaar dus de term Anno Domini.⟨/p> ⟨p>In 63 voor onze jaartelling werd hij geboren. In het jaar 14 van onze jaartelling stierf hij, en in het jaar 27 voor onze jaartelling werd hij keizer. Dat betekent dus dat hij... nou, laat ik het even voorlezen vanuit Wikipedia. Ik was daar nog wat aan het googelen en toen vond ik dit in de vrije internetencyclopedie: op 5 februari van het jaar 2 voor Christus – we passen ons maar weer even aan het spraakgebruik aan – verleende de Senaat in Rome aan Augustus ten slotte de titel ⟨em>pater patriae⟨/em>, oftewel vader des vaderlands.⟨/p> ⟨p>Hij was daar bijzonder trots op, want het was meer dan een zuivere eerbetuiging. Veel meer nog maakte het voor iedereen duidelijk dat de keizer tegenover alle inwoners van het rijk hetzelfde gezag genoot als dat van de ⟨em>pater familias⟨/em> over de zijne. Dat wil zeggen: hij was de vader van de hele bewoonde wereld. De vader van het vaderland, dat was een officiële titel. Die kreeg trouwens ooit veel eerder zijn voorganger Julius Caesar ook, en Willem van Oranje natuurlijk ook, de vader des vaderlands. Maar hier was het een officiële titel ter gelegenheid van zijn zilveren jubileum. In 27 voor Christus werd hij keizer, dus in 2 voor Christus was hij precies 25 jaar keizer. Bij die gelegenheid kreeg hij die bijzondere titel toegekend waar hij zo trots op was. Trouwens, het was in dat jaar dat Rome exact 750 jaar bestond. Het was dus in allerlei opzichten een jubileumjaar. Ik lees nog even verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4545" title="Speel af vanaf 01:15:45">▶ 01:15:45⟨/button> ⟨span>De Registratie als Eed van Loyaliteit aan de Keizer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het geschiedde nu in die dagen dat een officieel besluit uitging van keizer Augustus, dat heel de bewoonde wereld geregistreerd of ingeschreven moest worden. Ik had het er zojuist al even over: er staat dus niet dat het een volkstelling was. Alom wordt daarover gezegd dat het was ter gelegenheid van belastingwetgeving, maar dat staat er niet. Er wordt ook niet gesproken over een volkstelling, maar over een registratie.⟨/p> ⟨p>Wat er aan de hand was – en ik wil straks ook die dia nog wel even laten zien waarin dat heel mooi wordt beschreven – staat ook in een historische context. Hier wordt Augustus genoemd en in het volgende vers Quirinius. Er is ook heel veel over bekend in de ongewijde geschiedenis. Als u wilt weten hoe dat allemaal is gegaan – en dat is buitengewoon boeiend – dan verwijs ik naar het boek 'The Star That Astonished the World'. Het is niet in het Nederlands uitgegeven en is van dr. Ernst Martin.⟨/p> ⟨p>In dat boek wordt dit uitgebreid beschreven en wordt aangetoond dat ter gelegenheid van dat jubileum van keizer Augustus een registratie is gedaan, een inschrijving. Het was namelijk voor de eed van loyaliteit of van trouw, en dat was een erkenning van de keizer. Dat wil zeggen heel het rijk, want er staat 'heel de bewoonde wereld', heel de oikoumene. Ons woord oecumene staat hier; het betekent de bewoonde wereld die geregistreerd zou worden. Dat wil zeggen dat heel de wereld hem de erkenning zou geven van vader des vaderlands. Over heel de wereld – dat betekent niet dat alle mensen daarbij vertrokken waren, maar in heel de bewoonde wereld vond die registratie plaats. Een eed van trouw, wat wil zeggen dat je door je officieel te registreren, daarmee de erkenning aan de keizer gaf.⟨/p> ⟨p>Aan de andere kant vinden we daar nogal wat informatie over bij Flavius Josephus, die heel veel heeft geschreven. Hij is bijvoorbeeld erg bekend geworden vanwege de beschrijving van de val van Jeruzalem in het jaar 70, waar hij ook ooggetuige van was. Maar hij heeft ook de vaderlandse geschiedenis beschreven die daaraan vooraf is gegaan. Hij zegt over de gelegenheid van deze eed van trouw, die registratie die plaatsvond, dat meer dan zesduizend farizeeën deze schriftelijke erkenning hebben geweigerd. Die wilden de keizer niet erkennen, mede ook omdat zij in afwachting waren van de Messias en dachten dat het daarmee in strijd was.⟨/p> ⟨p>Maar er vond dus een registratie plaats van heel de bewoonde wereld, allemaal ter gelegenheid van dat jubileum van keizer Augustus. Er zijn namelijk twee registraties geweest. Dat blijkt hier, want Lucas zegt: 'Deze eerste registratie geschiedde toen Quirinius gouverneur was van Syrië.' Er was namelijk ook een tweede registratie onder leiding van Quirinius, en dat was een aantal jaren later, in 6 AD. Die ging gepaard met nogal wat opstanden en onlusten, en ook daarover verhaalt Lucas in Handelingen 5.⟨/p> ⟨p>Daar lees je dat Gamaliël in het Sanhedrin opstaat en zegt: 'Ach, laten we aan die beweging van die Nazareners maar niet te veel aandacht schenken en dat niet tegenwerken.' Dan gaat hij even een stukje recente vaderlandse geschiedenis ophalen. Hij zegt: 'Want voor deze dagen stond Teudas op, die beweerde dat hij iets was. Een aantal van ongeveer vierhonderd man sloot zich bij hem aan, maar hij werd gedood en zijn hele aanhang viel uiteen en verliep. En na hem stond Judas de Galileeër op in...' – en nu komt het – '...in de dagen van de inschrijving.' Dat is die tweede inschrijving of tweede registratie. Dat gaf nogal wat tumult, want bij die tweede inschrijving, de grote inschrijving – en vooral dé inschrijving omdat dat nogal geschiedenis geschreven heeft en er veel onlusten zijn opgetreden – staat er: 'En hij kreeg vele afvalligen op zijn hand.' Maar, zegt hij: 'Ook deze is omgekomen en zijn hele aanhang is uiteengeslagen.'⟨/p> ⟨p>De conclusie die hij eigenlijk gaat trekken, is: 'Laten we deze beweging van de Nazareners maar begaan; het zal vanzelf wel doodbloeden als het werk van mensen is, en als het werk van God is, dan kunnen we dat niet keren.' Dat was wijs. Waarom ik het nu even aanhaal, is omdat er hier dus ook sprake is van de dagen van de inschrijving, van dé inschrijving, en dat is de tweede inschrijving. Die had ik eigenlijk eerder even willen laten zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4907" title="Speel af vanaf 01:21:47">▶ 01:21:47⟨/button> ⟨span>De Conjunctie van Sterren Bevestigt de Komst van de Koning⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dit boek daar doelde ik op en dat heeft op mij grote indruk gemaakt. Ik vond het geweldig wat hij hierin vertelt. Het is trouwens heel boeiend, want in Amerika heeft dit boek nogal wat losgemaakt. In de maand december wordt in talloze planetaria ook getoond hoe bijzonder de hele constellatie van sterren was in de dagen dat de Heer Jezus geboren werd. Er vond namelijk een conjunctie plaats en wat de magiërs uit het oosten hebben gezien, bracht hen naar het Joodse land. Zij hebben een fenomenaal teken gezien en dat is wat Dr. Martin naar voren brengt. Het is onmiskenbaar; als er iets is wat astronomen met de grootste nauwkeurigheid kunnen doen, dan is het een maansverduistering voorzeggen. Ze weten precies hoe en wanneer dat gezien kan worden, maar ook met terugwerkende kracht kun je dat allemaal zo vaststellen.⟨/p> ⟨p>Hij laat zien dat de ster die de magiërs hebben gezien, Jupiter was. Jupiter, de koningsster, de koningsplaneet, in een unieke, spectaculaire conjunctie. Conjunctie betekent een samenstand met Venus. We hebben bij een veel eerdere gelegenheid, misschien wel twintig jaar geleden, daar nog eens een hele avond aan gewijd; dat herinner ik me nog, dat was in Rijnsburg. Een conjunctie is dus een samenstand. Eigenlijk is het zo dat de zon en de maan natuurlijk de helderste hemellichamen zijn, maar daarna krijg je Jupiter en Venus. Dat zijn van de sterren of dwaalsterren veruit de helderste hemellichten. Wanneer die twee hemellichten, Jupiter en Venus, samenstaan, is dat zeer uniek. Nou, dat is wat er gebeurde: de koningsplaneet stond samen met de planeet van de vruchtbaarheid en dat was een aanwijzing dat de Koning was geboren.⟨/p> ⟨p>Er is nog veel meer over te vertellen, want het was ook nog in het sterrenbeeld de Leeuw, en het sterrenbeeld de Maagd had er ook weer alles mee te maken. Voor die magiërs in het oosten was dat genoeg; die ster bracht hen naar het Joodse land en uiteindelijk zelfs in Bethlehem. Hij laat zien wat zij hebben waargenomen, waarom het zo spectaculair is geweest en de conclusie die zij daaruit hebben getrokken. Die magiërs wisten dat de hemelen Gods eer vertellen; dat was informatie die ze altijd hadden meegekregen, ook in alle boeken van de profeten die ook daar terecht waren gekomen. Die reeks van gebeurtenissen en conjuncties vond plaats in 3 tot 2 voor Christus.⟨/p> ⟨p>Wat hij ook laat zien, is dat Herodes de Grote niet stierf in het jaar 4 voor onze jaartelling, zoals algemeen gedacht wordt, maar in het jaar 1 voor onze jaartelling. Hij laat dat geweldig zien en toont aan hoe belangrijk dat is in verband met de datering van de geboorte van de Heer Jezus. Toen de Heer Jezus geboren werd, was Herodes de Grote immers nog in leven. Dat was ook de aanleiding waarom de magiërs naar Jeruzalem kwamen, waardoor Herodes verschrikt de kindermoord in Bethlehem aanrichtte en Jozef en Maria vluchtten naar Egypte. Het is van groot belang om de geboorte van de Heer Jezus te kunnen dateren en om deze verzen in Lukas te begrijpen. Het was in de dagen van keizer Augustus, die een inschrijving bevolen had en een decreet had uitgevaardigd. Ter gelegenheid waarvan dan wel? Het was in de dagen van Quirinius en in de dagen van Herodes de Grote. Hoe verhouden die dingen zich tot elkaar en wat was er aan de hemel te zien? Dat wordt allemaal gereconstrueerd in dit boek.⟨/p> ⟨p>Je kunt zeggen: "Ik heb genoeg aan de Bijbel, daar staat het en dat is waar," maar ik vind het mooi om die bevestiging ook in de ongewijde geschiedenis te zien. De sterrenhemel bevestigt dat gewoon en brengt diezelfde waarheid naar voren. Die inschrijving was geen volkstelling, maar een registratie van de eed van trouw aan keizer Augustus, die in het jaar 2 voor onze jaartelling zijn zovele jubileum zou vieren en bij die gelegenheid ook de titel "Vader des Vaderlands" ontving.⟨/p> ⟨p>Ik zie dat we inmiddels tegen tien uur lopen, dus ik denk dat we er verstandig aan doen om nu de rest van deze verzen te parkeren voor over drie weken. We zullen dan kijken hoe Jozef en Maria met die registratie omgaan en waarom zij naar hun eigen stad moesten gaan. Laat ik afsluiten met een cliffhanger: waarom moesten Jozef en Maria zich laten registreren in Bethlehem terwijl ze in Nazareth woonden? Dat heeft alles te maken met die eed van trouw. Ze kwamen namelijk uit het huis van David; ze waren niet zomaar de eersten de besten. In feite waren het troonpretendenten, dus je begrijpt dat de keizer van Rome er erg op gebrand was dat juist zulke mensen met zulke papieren zich schaarden onder zijn gezag. Nu heb ik het eigenlijk al een beetje verklapt, maar met Lucas 2 vers 3 gaan we de volgende keer verder.⟨/p> ⟨p>Er was nog een vraag over hoe het ging met mensen die gestraft werden, zoals die zesduizend Farizeeën. Ik heb me exact hetzelfde afgevraagd. De opstand later bij die tweede registratie in de dagen van Quirinius is hardhandig neergeslagen. Hoe dat met die eerste registratie is gegaan, weet ik niet precies; ik weet niet of Flavius Josephus daar nog wat meer over vertelt. Ingaan tegen de keizer... dan zou je zeggen dat je daar geen zin in hebt, maar zo werkt dat niet. Ik heb dat gisteren nog eens nagelezen in de boeken van Flavius Josephus, die je trouwens gewoon online kunt lezen. Het is allemaal vrij beschikbaar, meestal wel in het Engels. Je zult daar bij Flavius Josephus waarschijnlijk nog wel meer over vinden, over wat er met die lui gebeurd is. Ik stel me zo voor dat dat niet zachtzinnig geëindigd is, want niemand in het Joodse land zat erop te wachten om zijn loyaliteit aan de keizer te betuigen.⟨/p> ⟨p>De Heer Jezus heeft later trouwens nooit problemen gehad met de erkenning van de keizers. Sterker nog, Hij zegt: "Geef aan de keizer wat van de keizer is." Jozef en Maria stonden ook op dat standpunt: wij erkennen de keizer, en als het onze tijd is in de stad van David, dan wijst God dat op Zijn tijd vanzelf wel aan. Zullen we het hierbij laten? Ik stel voor dat we afsluiten met dankgebed.⟨/p>