⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Terugblik op het Fundament van Openbaring⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Goed, wij gaan verder met onze Bijbelstudie over het boek de Openbaring. Daar hebben we tot nu toe nog maar een heel klein gedeelte van besproken. Dat komt omdat in die eerste verzen — en dat is ook een beetje mijn excuus om daar wat langer over te doen — het fundament gelegd wordt voor het hele boek. Het is de basis van waaruit Johannes schrijft en in de kiem vind je daar alles al in terug. Het lijkt mij dus een goede reden om daar wat diepgaander bij stil te staan. Dat hebben we dan ook gedaan; we hebben immers pas zes verzen besproken.⟨/p> ⟨p>Laten we nog even lezen wat we tot dusver hebben gezien. De beste manier om dat te bespreken, is gewoon om voor te lezen wat er staat. Degenen die het lezen en degenen die het horen, worden in dit gedeelte immers gelukkig gesproken, dus dat is een motief te meer. Ik lees:⟨/p> ⟨p>"Onthulling van Jezus Christus die God aan hem heeft gegeven om aan zijn slaven de dingen te tonen die in snelheid moeten geschieden en die Hij te kennen geeft door zijn boodschapper af te vaardigen aan zijn slaaf Johannes. Deze getuigt van het woord van God en het getuigenis van Jezus Christus, al wat hij waarnam."⟨/p> ⟨p>Met andere woorden: bij dat woord van God en het getuigenis van Jezus Christus hebben we het over de inhoud van dit boek. Dat is het woord van God en dat is precies ook wat Jezus Christus getuigd heeft, door het mee te geven aan die boodschapper om het vervolgens aan Johannes door te geven.⟨/p> ⟨p>"Gelukkig is hij die leest en degenen die horen de woorden van de profetie en de dingen die daarin geschreven staan bewaart, want de gelegenheid is nabij. Johannes, aan de zeven ekklesia's die in Asia zijn: genade zij jullie en vrede van Hem die is en die was en die komt, en van de zeven geesten in het zicht van zijn troon, en van Jezus Christus, de getrouwe getuige, de eerstgeborene van de doden en de overste van de koningen van de aarde. Aan hem die ons liefheeft en ons verlost uit onze zonden in zijn bloed, en hij maakt ons een koninkrijk van priesters voor zijn God en Vader."⟨/p> ⟨p>Dat is iets waar we de vorige keer vrij uitgebreid bij hebben stilgestaan, want dat maakt meteen duidelijk wie die 'ons' zijn. Er staat: "Hij maakt ons een koninkrijk van priesters". We hebben gezien dat dit refereert aan wat ooit door God tot Mozes werd gesproken. Hij moest tegen Israël zeggen dat God hen uit alle natiën zou maken tot een koninkrijk van priesters. Speciaal dat geslacht, dat volk, die natie, de kinderen van Jakob die Hij tot Israël zou maken. Dat betekent dus dat we in het boek de Openbaring echt weer op Israëlitische bodem staan.⟨/p> ⟨p>"Hem zij de heerlijkheid en de kracht, tot in de aeonen van de aeonen! Amen!"⟨/p> ⟨p>Dat was een mooie manier en een goed tijdstip om de vorige keer af te sluiten. Hier vinden we inderdaad de grote woorden die uitgesproken worden als aanhef. Wie is de afzender? Namens wie spreekt hij? Aan wie is dit gericht? En wat is het grote oogmerk van dit boek? Dat staat feitelijk allemaal in deze verzen beschreven.⟨/p> ⟨p>Wie is het? Jezus Christus. Hij is degene die als eersteling uit de doden is opgestaan en daarom ook de eersteling van een hele nieuwe schepping. Hij is de overste, de vorst van de koningen van de aarde; zo zal Hij straks ook openbaar worden. Hij is het die ons verlost en Israël gaat maken tot een koninkrijk van priesters om juist via dat volk de rest van de wereld, alle volken, te gaan zegenen en te leiden. Uiteindelijk komt het erop neer dat het Koninkrijk dat straks openbaar zal worden, een Israëlitisch Koninkrijk is. Het Koninkrijk Gods is een Israëlitisch Koninkrijk omdat God dat Koninkrijk bouwt vanuit Israël — of laat ik het anders zeggen: vanuit de stad Jeruzalem, de stad van de Grote Koning immers.⟨/p> ⟨p>Dat is wat we in de vorige twee keren hebben gezien en besproken. Ik stel voor dat we nu de draad oppakken bij vers 7.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="388" title="Speel af vanaf 06:28">▶ 06:28⟨/button> ⟨span>Vers 7: Hij Komt met de Wolken als een Mobiele Godstroon⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Johannes zegt: "Neem waar". In de MBG-vertaling staat dat; "zie" is wat op zich correct is, maar eigenlijk ook weer niet helemaal. Het is breder zintuiglijk. Iets wat je waarneemt, kun je ook via andere zintuigen waarnemen. De ogen zijn daarin een belangrijk zintuig, maar ook wat je hoort is net zo goed waarnemen. Dat geldt trouwens voor nog meer dingen: je kunt ook dingen voelen of ruiken; zo heeft de mens vijf zintuigen. Sommigen zeggen dat wij er zes hebben, of is die zesde niet zo goed ontwikkeld? Dat is een kwestie apart, maar in elk geval is waarnemen breder dan alleen dat wat je met de ogen doet. Daarom geef ik toe dat het in het Nederlands soms wat vreemd overkomt in de vertaling: "Neem waar". Het leest wat plezieriger wanneer je "zie" leest, en toch is het juist heel correct om het wel degelijk zo weer te geven met "neem waar". Je leest trouwens aan het einde van het boek dat Johannes zegt: "En ik, Johannes, ben het die deze dingen hoorde en zag. En toen ik ze gehoord en gezien had, wierp ik mij neer," enzovoorts. Dus Johannes spreekt inderdaad ook van twee zintuigen: in de eerste plaats zelfs het gehoor en in de tweede plaats het zicht, de ogen. Ik denk dat wij in het Westen meer visueel zijn ingesteld, maar een Israëliet is veel meer gericht op het gehoor. Dat is in ieder geval een Bijbelse gang van zaken. Geloof is ook uit het gehoor, niet uit het zien. Wij zijn mensen van het Woord en we leven niet bij wat we zien.⟨/p> ⟨p>Laten we verder gaan. "Neem waar, Hij komt met de wolken." Hij – dat is degene die in de voorgaande verzen besproken is: de Eerstgeborene uit de doden, de Overste van de koningen der aarde. Hij komt met de wolken. Dat wil zeggen: Hij is er nog niet, maar Hij is bezig te komen. Eigenlijk staat het in de tegenwoordige tijd. Dat Hij komt met de wolken is interessant, want dat wordt heel vaak vermeld in de profetie. Eerlijk gezegd denk ik dat daar ook nog iets achter steekt als je helemaal teruggaat naar het boek Exodus, waar je al leest dat God Zijn volk leidde via de wolkkolom. Ik denk dat dit niet alleen maar, laat ik me voorzichtig uitdrukken, een atmosferische wolk is, maar dat die wolk de plaats is waar Hij ook woont en waar Hij Zich mee omgeeft. Het wordt aangeduid als een wolk omdat het waarschijnlijk op een wolk lijkt, maar daarom valt het er nog niet per se mee samen.⟨/p> ⟨p>Men heeft over die wolk wel gesproken als de Shechina; ik vond dat een mooie aanduiding. Later lees je dat Ezechiël dat ook zo beschrijft als de mobiele Godstroon, met die raderen en die wielen. Zo beweegt God Zich ook voort; het is als een soort voertuig, zoals de wolkkolom in de woestijn. In Psalm 104 vers 3 lees je: "Hij maakt de wolken tot Zijn wagen." Dat doet me meteen denken aan een oud Hemelvaartslied: "Op een lichte wolkenwagen werd de Heer van d'aard gedragen." Dat is Bijbelse symboliek. In Jesaja lees je ook nog zoiets. Daar wordt niet alleen over het voertuig gesproken, maar ook over wat je met zo'n voertuig doet, namelijk met een wagen rijden. Wij denken maar dat de wagens waarin je rijdt van betrekkelijk recente datum zijn, maar dat kun je wel vergeten. In Jesaja 19 staat: "Zie, JAHWEH rijdt op een snelle wolk." En straks, als de Koning zal komen, dan zal Hij inderdaad komen met de wolken. Ik kom daar straks nog even op terug, maar laten we eerst nog eventjes verder lezen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="678" title="Speel af vanaf 11:18">▶ 11:18⟨/button> ⟨span>Elk Oog Zal Hem Zien: een Intieme Omkeer voor Israël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En elk oog zal hem zien, en die hem doorstaken." Dat 'en' lijkt alsof daar nog iets aan toegevoegd wordt wat strikt genomen natuurlijk niet kan. Want als elk oog hem zou zien, dan horen ook de ogen daarbij van hen die hem doorstaken. Maar dat 'en', zoals dat zo vaak vooral in de taal van de Schrift het geval is, heeft iets verklarends. Het kan ook gewoon gelezen worden als 'namelijk'. "En elk oog zal hem zien, namelijk die hem doorstaken."⟨/p> ⟨p>Feitelijk is het zo dat je nog een keer 'en' tegenkomt, namelijk bij het volgende zinsdeel: "En elk oog zal hem zien en die hem doorstaken en alle stammen van het land." Dus daar kun je bij 'en' niet 'plus' invullen. Want elk oog zal hem zien en die hem doorstaken... oké, daarvan zou je nog kunnen zeggen dat dat hier een bijzondere groep is, maar alle stammen van het land zijn toch echt degenen die hem doorstaken?⟨/p> ⟨p>Eigenlijk denk ik eerlijk gezegd ook niet dat hier gesproken wordt over elk oog op de hele wereld. Maar elk oog zal hem zien als hij bij die gelegenheid zal komen in Israël, meer speciaal bij Jeruzalem, bij de Olijfberg. En dan zullen zij hem zien die hem doorstaken. Elk oog, ja, namelijk van degenen die hem doorstaken, dat volk. Dat is belangrijk, want Johannes refereert hier in de eerste plaats aan woorden die we aantreffen in Zacharia 12.⟨/p> ⟨p>Eerst nog even dit: "Elk oog zal hem zien en die hem doorstaken en alle stammen van het land zullen heftig treuren over hem. Ja, amen." De meeste vertalingen zeggen hier "de stammen der aarde". De NBG-vertaling geeft dat ook op die manier weer en ik meen de Statenvertaling ook. De enige vertaling die ik ken, een vrij algemene Nederlandse vertaling, dat is de Voorhoeve-vertaling, die geeft hier weer: "de stammen van het land". Dat lijkt mij inderdaad volkomen correct.⟨/p> ⟨p>In de eerste plaats: je spreekt over de volkeren der aarde en over de stammen van het land. In de tweede plaats: als je weet waar dit op doelt, waar dit aan refereert, namelijk aan de woorden in Zacharia, dan gaat het echt in de context over de stad Jeruzalem en dat gebied. Dus het land. En dan klopt het helemaal: het gaat hier over het volk van Israël. We komen ook hier weer echt op Israëlitische bodem te staan. De stammen van het land, die zullen hem zien en zullen heftig treuren over hem. Ja, amen.⟨/p> ⟨p>Ontzettend bijzonder als je dat leest in het boek Zacharia, dat dat zo geprofeteerd wordt, ook in een eindtijdelijke setting. Dat wil zeggen, als je dat in Zacharia 12 naleest. Toen we bezig waren met de serie over Matteüs 24, dat seizoen, toen hebben we het daar ook over gehad. Ik ga daarom nu niet nog eens een keertje terug naar Zacharia 12, dat zou te veel oponthoud geven. Maar ik wil er wel heel graag op wijzen. Daar wordt gesproken in Zacharia 12 vers 8 en verder dat de volkeren der wereld zullen samenspannen en zullen optrekken naar Jeruzalem. En oh ja, dat is datzelfde Bijbelhoofdstuk waar ook sprake is van dat Jeruzalem gesteld zal worden tot een zware steen die alle natiën moeten heffen en ze zullen zich duchtig vertillen.⟨/p> ⟨p>In dat verband... u hoeft niet met mij mee te bladeren, maar om even correct te citeren sla ik het toch even op. Ja, "en te dien dage", staat er in vers 9 van Zacharia 12, "zal ik zoeken te verdelgen alle volkeren die tegen Jeruzalem optrekken. En ik zal over het huis van David en over de inwoners van Jeruzalem uitgieten de geest van genade en van de gebeden." Het is een geweldig heilsfeit wat hier plaatsvindt. Namelijk: het volk Israël wordt daar in het land bekeerd, omgekeerd. De geest van de genade en van de gebeden zullen over de inwoners van Jeruzalem worden uitgegoten.⟨/p> ⟨p>Dan staat er in de NBG-vertaling: "ze zullen hem aanschouwen die zij doorstoken hebben". Dat klinkt logisch, maar als je het letterlijk leest in de Hebreeuwse tekst, en in de Statenvertaling staat dat ook zo: "En ze zullen mij zien", namelijk JAHWEH. Natuurlijk, JAHWEH is de onzienlijke, maar niettemin wordt hij zo genoemd omdat hij het icoon is, het beeld van JAHWEH. "Ze zullen mij zien die zij doorstoken hebben." En over hem – dat is dan zo eigenaardig – een rouwklacht aanheffen als de rouwklacht over een enig kind. Ja, ze zullen over hem een bitter leed dragen als het leed om een eerstgeborene. Daarmee is precies aangegeven wie hij is: de eerstgeborene uit de doden, de eersteling, de overste van de koningen der aarde. En dan zullen ze inderdaad tot het inzicht komen: degene die zij ooit hebben gekruisigd en hebben miskend, die zal dan alsnog aan hen verschijnen en zich bekendmaken.⟨/p> ⟨p>Terwijl ik het zo zeg, moet ik meteen denken aan de geschiedenis van Jozef. Die was ooit door zijn broeders verworpen en na lange tijd, nadat hij al lang en breed doodgewaand was, maakt hij zich alsnog – maar dan inmiddels koning geworden, wisten zij veel – aan zijn broeders bekend. In de intimiteit trouwens. Dat is een intiem gebeuren, die ontmoeting daar op de Olijfberg. Ik geloof daarom ook niet dat dat op dat moment al een wereldwijd gebeuren is. Maar dat gebeuren is een ontmoeting tussen de Heer en zijn volk. Zij zullen mij zien, degenen die daar in Jeruzalem dan zullen zijn, en heftig treuren en zich beklagen over het feit wat ze ooit met hem hebben gedaan, net als de broers van Jozef.⟨/p> ⟨p>Aan de ene kant zijn daar die tranen en het verdriet van de verwerping en alles wat dat met zich meegebracht heeft, maar aan de andere kant weer die enorme blijdschap en verbazing, om niet te zeggen verbijstering: "Is hij het waarachtig?" Kijk, en dan worden de lijnen en de plannen van God duidelijk. Dit is zo’n geweldig feit wat er dan gaat gebeuren. Hij komt! "En elk oog zal hem zien, namelijk van degenen die hem doorstaken. En alle stammen van het land zullen heftig treuren over hem." "Ja, amen" staat er! Met andere woorden: dit wordt nog eens enorm van Godswege bevestigd. Dit is wat het is. Dit is zoals het voorzegd is door de profeten van oudsher en Johannes beaamt dit.⟨/p> ⟨p>Dan wil ik op nog een vers wijzen waar we het destijds ook over gehad hebben: Matteüs 24. Dat sluit er naadloos op aan. Daar lees je dit in vers 30. Dat is trouwens aan het einde van de grote verdrukking voor Israël, als de volkeren dan verzameld zullen zijn in het land, meer speciaal opgetrokken tegen Jeruzalem. En dan zal het teken verschijnen van de Zoon van de mens in de hemel en dan zullen heftig treuren al de stammen van het land. Ook hier weer: de stammen van het land. Dat is exact dezelfde uitdrukking. En zij zullen de Zoon van de mens zien, de Ben-Adam. Ook weer zo’n mooie, geweldige Messiaanse titel. De Ben-Adam, eigenlijk de erfgenaam van Adam. Dat reikte in feite nog veel verder dan alleen de erfgenaam van David. Want als erfgenaam van David bezit hij de troon van David in Jeruzalem, maar als erfgenaam van Adam gaat hij heerschappij voeren over heel de aarde, over alle volkeren, over de hele wereld. Ze zullen de Zoon van de mens zien, komende op de wolken van de hemel met macht en veel heerlijkheid. En ik geloof dat wij daar ook bij zullen zijn. Ik bedoel: wij die vandaag mogen geloven als hij in heerlijkheid zal verschijnen.⟨/p> ⟨p>...zullen wij met Hem in heerlijkheid verschijnen. Dus als hier staat "met macht en veel heerlijkheid", dan geloof ik dat wij daar ook bij horen. Mooi hè? Dan zeggen we: "Ja goh, we hebben het de hele tijd over dingen waar wij niet bij zijn, want we hebben het over Israël." Maar wij gaan dit van de hemelse kant meemaken. Dat dit hier staat, is natuurlijk op dit punt nog verborgen; dat weet ik. Later is het Paulus die dat allemaal onthult en bekendmaakt. Maar niettemin: als de Zoon van de mens verschijnt in heerlijkheid, dan zullen wij met Hem verschijnen in heerlijkheid.⟨/p> ⟨p>Inderdaad, dan zullen zij die rouwklacht aanheffen. En hoe precies dat dan ook zal zijn... In Zacharia 12 wordt ook nog gezegd hoe dat allemaal zal gaan in de stad Jeruzalem. Daar worden details genoemd waar we op dit moment misschien nog niet zoveel mee kunnen, maar te zijner tijd zal dat allemaal volstrekt helder worden. Elk woord van God vindt immers zijn vervulling. Dus zo zal dat gaan.⟨/p> ⟨p>Dit is de grote omkeer voor het volk Israël. Hier vangt feitelijk het moment aan dat zij gemaakt worden tot een koninkrijk van priesters. Dat heeft nog heel wat voeten in de aarde, wat wil zeggen dat er nog veel meer zal plaatsvinden, maar dit is het moment. Ik heb dat natuurlijk al veel vaker besproken, maar ik vind het toch van belang om nog even goed te onderstrepen dat we het hier niet alleen hebben over een wereldwijd gebeuren. Dat wordt het wel, maar het begint in Israël. Eerst zal Hij verschijnen aan Israël, dan wordt Israël tot een koninkrijk gemaakt en vanuit Israël gaat het koninkrijk wereldwijd baanbreken. Daar gaat het boek Openbaring over. Maar om niet te veel in herhaling te vallen, laat ik dat nu verder even rusten.⟨/p> ⟨p>In de NBG-vertaling is dit het laatste vers van de aanhef. Ik denk dat die indeling wel aardig klopt, want in vers 9 vangt er echt een nieuwe passage aan. Maar dan deze woorden: wie is hier aan het woord?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1422" title="Speel af vanaf 23:42">▶ 23:42⟨/button> ⟨span>Vers 8: de Alfa, de Omega en de Pantocrator⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"Ik ben de alfa en de omega," zegt de Heer God, "die is en die was en die komt." Dat is de tweede keer dat dit zo genoemd wordt. In vers 4 kwam dit ook al naar voren en nu in vers 8 opnieuw. Daarin is de naam van God begrepen; God is de alfa en de omega. Zoals u waarschijnlijk weet, zijn de alfa en de omega de eerste en de laatste letter van het Griekse alfabet. Dat is op zich logisch. De alfa komt overeen met onze letter A, of de Hebreeuwse alef. Uiteindelijk stamt het daar allemaal vanaf. Dat is heel boeiend: de alef stelt oorspronkelijk de kop van een rund voor. Dat zie je terug in de Hebreeuwse letter, maar vervolgens ook in de Griekse alfa. Je ziet in de alfa de kop van een rund met twee hoorns, en dat zie je ook in onze letter A terug. Ongeacht hoe je hem schrijft, als je onze hoofdletter A omkeert, zie je meteen de kop van een rund. Daar begint het allemaal mee. Ik denk dat dit ook alles met de offerdienst te maken heeft. De eerste letter, de alef.⟨/p> ⟨p>De alfa en de omega. Naast de omega heb je ook de omikron, het 'kleine ootje'. De omikron is de kleine o en de omega zijn eigenlijk twee o’s bij elkaar, een dubbele o. Daarmee eindigt het alfabet. Ik vind dat een prachtige uitbeelding van de hele heilsgeschiedenis. Ik geef toe dat dit niet direct een taalkundige uitleg is, maar het is prachtig om eraan te denken dat de hele heilsgeschiedenis eindigt in één mega-O. Micron betekent klein en mega betekent groot. Straks eindigt alles met een OMEGA, wanneer elke knie zal buigen en elke tong zal belijden: "Hij is Heer." Dat is zo mega; in de zin van alles en allen omvattend, maar ook omdat Hij zo’n groot God is. Hij is de eerste en de laatste. Dat wordt in de Schrift vaak gezegd, met name bij de profeet Jesaja staat een paar keer heel uitdrukkelijk dat God zegt: "Ik ben de eerste." Dan moet je niet de onzinnige vraag stellen: "Wat was er voor God?" of "Waar komt God vandaan?" Dat is een onzinnige vraag, want Hij is namelijk het absolute begin. De vraag "wat was er voor die tijd?" veronderstelt al tijd, maar Hij is juist de Schepper van de tijd. Hij is het begin en Degene die de tijd heeft geschapen. Hij is de eerste en bovendien de laatste; alles eindigt bij Hem, maar ook in Hem. Uiteindelijk is Hij Degene die overblijft en dan is Hij ook alles. Zoals Hij in het begin alles was in Zichzelf, zo zal Hij uiteindelijk aan het einde van heel de geschiedenis alles zijn in allen. Dat is werkelijk mega.⟨/p> ⟨p>"Ik ben de alfa en de omega," zegt de Heer God, "die is, die was en die ook komt, de Almachtige." Prachtig. In het Grieks staat daar pantokrator. Hier zie je ook weer een omikron en een omega. De pantokrator is eigenlijk de allesbeheerser, de Almachtige, Degene die alles vermag. Zoals wij dat zeggen in een lied: "Die wat Zijn liefde wil bewerken, nooit ontzegt of beperkt wordt door Zijn vermogen." Hij kan alles wat Hij wil. Dat is belangrijk trouwens, want almachtig betekent niet dat Hij letterlijk álles kan. Dat is niet wat de Schrift zegt. De Bijbel zegt heel uitdrukkelijk dat God iets heel pertinent niet kan. In Hebreeën 6 staat dat het onmogelijk is voor God dat Hij liegen zou. Dus als je vraagt of er voor God iets onmogelijk is, dan is dat zeker zo. Maar is Hij dan niet almachtig? Je moet het begrip goed definiëren. Het betekent niet dat Hij alles kan, en ik ben trouwens verschrikkelijk blij dat almacht niet betekent dat Hij alles kan. Nee, Hij is in staat alles te doen wat Hij belooft en wat Hij in Zijn hart heeft. Dat wat Hij wil, dat kan Hij. Job zei het al: "Ik weet dat geen van Uw plannen verijdeld kan worden." Ook dat is onmogelijk. Dat is de pantokrator.⟨/p> ⟨p>Het is interessant dat we dit woord pantokrator in de Griekse tekst van het Nieuwe Testament tegenkomen, maar ook in de Septuagint, de Griekse vertaling van het Oude Testament. Daar is het meestal de weergave van het Hebreeuwse woord El Shaddai. Dat is strikt genomen niet zozeer 'de Almachtige', maar het is de God die genoeg is. Het heeft trouwens ook iets te maken met de moederborst. De El Shaddai is de Almachtige; dan weten we over wie we het hebben: die grote God.⟨/p> ⟨p>Dan vers 9: "Ik, Johannes..." Zijn naam verwijst naar de naam van Yahweh: Yahweh is genadig, dat is Yohanan. Eerst sprak in vers 8 de Heer God, maar nu zegt Johannes, nu we weer even op een ander niveau praten: "Ik, Johannes, ik ben jullie broeder, jullie mede-deelgenoot in de verdrukking en in het koninkrijk en in het verduren in Jezus Christus." Hij deelt met hen het lot in de verdrukking en in het koninkrijk. Die twee hebben alles met elkaar te maken. Dat koninkrijk, dat zich straks letterlijk als koninkrijk zal manifesteren in deze wereld op deze aarde, is het koninkrijk dat nu nog volstrekt miskend is. Vandaar dat degenen die deel uitmaken van dat koninkrijk, in de verdrukking zijn. Denk aan het beeld van David. Hij was al lang en breed tot koning gezalfd, maar het zou nog een hele tijd duren voordat hij daadwerkelijk op de troon zou komen. Tot die tijd was hij de vervolgde in verdrukking en deelde hij dat lot met een aantal mensen die niet altijd als de beste bekendstonden, een beetje de outcasts in Adullam. Zij deelden allemaal in de verdrukking en in de afwijzing. Maar het succes is verzekerd, want het koninkrijk komt hoe dan ook. God heeft gesproken en dat moet voldoende wezen.⟨/p> ⟨p>Johannes noemt ook "het verduren". In de meeste vertalingen wordt dit weergegeven met 'de volharding', maar deze begrippen liggen erg dicht bij elkaar. Verduren is meer dat je de dingen doorstaat; dat je ondanks alle tegenstand en alle moeite toch het uithoudt en eronder blijft staan. Dat is verduren. Volharden is eigenlijk wat actiever, terwijl verduren of ondergaan feitelijk passief is, maar je houdt wel stand. Je doorstaat het in Jezus Christus. In die naam, over Hem hebben we het, want Hij is per slot van rekening de Koning van het koninkrijk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2009" title="Speel af vanaf 33:29">▶ 33:29⟨/button> ⟨span>Vers 9: Patmos als Profetisch Type van Israël in de Volkerenzee⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de rest van vers 9 staat: "Ik kwam..." of eigenlijk: "Ik werd...", maar zo zeg je dat natuurlijk niet in het Nederlands. Maar goed, "ik kwam op het eiland dat Patmos genoemd wordt." Eerst even dit: ik zal het eerst eventjes aanwijzen op de kaart. U ziet hier een kaart van Griekenland en Turkije. Dit is de Egeïsche Zee, hier ligt Kreta. En ja, hier heb je die talloze eilanden in de Egeïsche Zee. Dat eilandje daar, piepklein, dat is het eiland Patmos. Wat was het? Ik geloof dat ik het vandaag nog even heb nagelezen: als ik me niet vergis was het 35 vierkante kilometer. Dus dat is in eilandtermen echt een heel klein eiland. En daar was hij.⟨/p> ⟨p>Het is interessant, want ik ben dat gaan nagaan, en de naam Patmos is afgeleid van Palmosa. In het Nederlands herken je dat trouwens onmiddellijk, want daar zit ook het woordje 'palm' in. En dat betekent namelijk ook palmboom. Dat had te maken met de vele palmbomen die het eiland rijk was. We hebben trouwens nog een stad in de Bijbel die bekendstaat om haar palmbomen, en dat is Jericho. Dat wordt bij gelegenheid ook de palmstad genoemd. Ik weet niet of u ooit in Jericho bent geweest, maar dan weet u ook meteen waarom dat zo is. En dat is wel boeiend, want die palmen — ik wil hier toch even een steek dieper gaan — die palmen in de Bijbel hebben altijd te maken met koningschap. Dat is niet zo gek als je kijkt naar de verschijningsvorm van een palmboom: je ziet gewoon een opgericht teken met een kroon daarop. Als ik het zo zeg, heb ik eigenlijk ook al aangegeven dat het een embleem is van koningschap. Of wij dat nog helemaal begrijpen, weet ik niet. Hier zie je per slot van rekening niet zoveel palmbomen, dat is een goed excuus. Maar in Israël begrepen ze dat in ieder geval. Want toen men dacht dat de Koning daar was, wat deed men toen? Toen nam men de takken van de palmbomen en zei: "Zie, de Koning komt!"⟨/p> ⟨p>Wat is het verband met het zwaaien met palmtakken? Later in dit boek, in hoofdstuk 7, lees je over die grote schare. Dat is trouwens ook Israël, verzameld uit alle volkeren en gearriveerd in het land. Ook zij zwaaien met palmtakken. Waarom? Natuurlijk heeft dat te maken met de komst van de Koning en, zo u wilt, het Koninkrijk. Maar waar de Koning komt, daar vestigt Hij Zijn heerschappij. Dus het is een type van koningschap, van het Koninkrijk. En toen vond ik nog iets: Patmos maakt deel uit van de eilandengroep Dodecanese. Ik kende die naam niet, maar dat zag ik gewoon staan. Zoals u ziet op dit plaatje: de Dodecanese is in feite een verzameling van vele eilanden, maar er zijn twaalf eilanden van betekenis. 'Dodecanese' betekent dan ook letterlijk 'twaalf eilanden'. En toen dacht ik: hé, je associeert, hè? Want Johannes was daar op Patmos.⟨/p> ⟨p>Waarom moest hij daar wezen? Dat is nog een ander punt waar we straks op komen, maar ik versta het zo dat Patmos een type is van Israël, van dat Koninkrijk. Vandaar ook dat het alles met een palmboom te maken heeft. Maar er is meer: het heeft ook te maken met de twaalf. Het bevindt zich te midden van de zee; de twaalf in de zee. De zee is de volkerenwereld. Nou, dat is precies waar Israël is: de twaalf in de zee. Dat is waar Patmos een uitbeelding van is.⟨/p> ⟨p>Dan lees ik even verder, want nu gaat er ook een algemeen verhaal ter ziele. Ik hoop niet dat ik u iets kostbaars afpak, maar u krijgt er iets heel moois voor in de plaats als u het mij vraagt. Meestal is het verhaal dat Johannes daar verbannen was vanwege verdrukking, dat hij zich daar bevond als banneling. Maar dat staat er niet. Je zou zelfs kunnen verdedigen dat hij daar naartoe is gegaan om het Woord daar door te geven. Want hij zegt: "Ik kwam op het eiland dat Patmos genoemd wordt vanwege het woord van God en het getuigenis van Jezus." Dat is breed. Je kunt verdedigen dat hij vanwege het Woord vervolgd werd en om die reden naar dat eiland werd verbannen. Dat kan, maar het hoeft helemaal niet. Als we nu even teruglezen naar vers 2 — ik wees er expres al even op — dan lees je met me mee uit de NBG-vertaling: "Deze Johannes heeft van het woord van God getuigd en van het getuigenis van Jezus Christus, alles wat hij gezien heeft." Waarover had hij het? Gewoon over dat wat in het boek Openbaring staat opgetekend. Dat is het woord van God. Dat is het getuigenis van Jezus. Dat heeft hij gezien en dat heeft hij opgetekend. Houd dat nu even vast.⟨/p> ⟨p>In feite vind je hier in vers 9 weer dezelfde terminologie, namelijk "het woord van God en het getuigenis van Jezus". Dan is de uitleg ook identiek: hij kwam op het eiland dat Patmos genoemd wordt om het woord van God en het getuigenis van Jezus — dat wil zeggen de inhoud van het boek Openbaring — te vernemen. Daarom moest hij naar Patmos; dus niet om het Woord door te geven en ook niet zozeer omdat hij daarnaartoe verbannen was. Johannes moest op Patmos zijn om dit woord van God en het getuigenis van Jezus te ontvangen. En daarom heb ik ook wat verteld over de betekenis van de etymologie, de oorsprong van de naam Patmos, over de eilandengroep waar het deel van uitmaakt en hoe het eiland een type is van Israël dat zich te midden van de volkerenzee bevindt.⟨/p> ⟨p>Dan gaan er belletjes branden, toch? Ja, dat is zelfs even een test of iedereen helemaal wakker is. Maar ik bedoel dit: dan wordt het bijzonder dat hij daar was. Waarom moest hij op Patmos wezen? Om het woord van God en het getuigenis van Jezus te ontvangen. Want God had hem namelijk wat te melden en Jezus had hem een getuigenis te geven. Dat heeft hij opgetekend en de neerslag daarvan vinden wij in het boek de Openbaring. Daarom moest hij op Patmos wezen. Daarin ligt dus ook besloten dat Patmos wel iets moet uitbeelden. Ik bedoel, dat getuigenis had hij ook elders kunnen vernemen. Dat betekent dus dat het feit dat hij op Patmos moest wezen betekenis heeft; daar ging een sprake van uit. Daar moest hij wezen om het woord van God en om het getuigenis van Jezus te ontvangen. Ja, dan krijg je toch een heel andere kijk op het motief van Johannes en zijn verblijf daar op dat eiland. En daar blijft het niet bij, want we gaan verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2576" title="Speel af vanaf 42:56">▶ 42:56⟨/button> ⟨span>Vers 10: in Geest Verplaatst Naar de Dag van de Heer⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In vers 10 komen we bij een heel belangrijk punt, want dan zegt Johannes: "Ik kwam in geest." Zo staat het letterlijk. Ik heb niet voor niets een wat letterlijkere weergave gekozen, gebaseerd op de interlineair, deze woord-voor-woordweergave. In de NBG-vertaling staat: "Ik kwam — pardon — in vervoering des geestes." Dat kan best een goede uitleg zijn, maar er staat letterlijk gewoon: "Ik kwam in geest. In de desherendag."⟨/p> ⟨p>Maar goed, eerst nog even dit: "Ik kwam in geest." Wat bedoelt hij daarmee? Het is niet zoals sommige vertalingen zeggen: "Ik kwam door de Geest," en dan met een hoofdletter, dus door Gods Geest. Nee, dat is het niet. Hij kwam in geest in de dag van de Heer. Niet lichamelijk, maar in geest. Dat durf ik rustig vrij stellig naar voren te brengen, omdat we deze zelfde formulering nog een paar keer vaker aantreffen in ditzelfde boek. Ik neem u even mee naar hoofdstuk 17, dan rijden we een heel eind verder, en dan staat er in vers 3: "En hij — degene die Johannes dan begeleidt — voerde mij in geest weg in de woestijn." Ook hier weer: Johannes was lichamelijk gewoon daar op Patmos, maar in geest werd hij weggevoerd en verplaatst naar de woestijn.⟨/p> ⟨p>En nog later, in hoofdstuk 21, lees je dat ook. Dan zijn inmiddels de eerste dingen voorbijgegaan. Hé Etienne, daar hadden we het vanmorgen nog over. Ik kreeg even een berichtje tussendoor — je vindt het niet erg als ik het even doorgeef, hè? Ik heb meteen de bronvermelding ook gedaan. Nou, Etienne appte mij vanmorgen, dat ging over iets wat hij zo apart vond in Openbaring 21 vers 1, waar Johannes zegt: "En ik zag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, want de eerste dingen waren voorbijgegaan." Hij zei: "Dat is eigenlijk toch grappig? Wij zeggen dat het einde van de duizend jaren het einde van de dingen is." Maar nee, zegt Johannes, als dat voorbij is, dan begint het pas! Dat is toch een mooie, geweldige gedachte. Zo bedoelde je het toch?⟨/p> ⟨p>Dat is net zo goed als wanneer mensen vragen: "Denk je dat er nog een leven is na dit leven?" Nou, dat lijkt me een hele verkeerde formulering. Het leven moet nog beginnen! En dit leven nu, hoe zullen we dit noemen? Bijhelpen? In het beste geval even op temperatuur komen ofzo. Maar dit is het allemaal nog niet. Dit is gewoon nog maar een voorproefje, een demoversie om het in computermen even te zeggen. Meer niet. Het echte moet nog beginnen. En dan zegt Johannes: "Als alles voorbij is..." Nou, de eerste dingen waren voorbij. Ja, dan gaan we pas echt beginnen.⟨/p> ⟨p>Goed, dat is eventjes een uitstapje, maar we waren bij Openbaring 21: "En hij voerde mij weg in geest op een grote hoge berg." Niet lichamelijk, maar een verplaatsing in geest. Dat is wat zo mooi is met de geest. Lichamelijk kost het soms heel veel moeite om naar de woestijn te gaan of op een hoge berg te komen, maar in geest kan je er zo zijn. Je doet je ogen dicht en je bent er. Ik geloof trouwens dat ons lichaam dat we straks zullen krijgen, ons opstandingslichaam, een geestelijk lichaam is. Het is niet meer ziels, ook niet meer doordrenkt van bloed. Dat is misschien een heel rare gedachte, want de ziel is immers in het bloed, maar het is niet langer een zielslichaam. Nee, daar stroomt geen bloed door onze aderen, maar pneuma. Vraag me niet hoe ik me dat precies voorstel, maar we hebben dan een pneumatisch lichaam. Dat is wat Paulus zegt.⟨/p> ⟨p>Maar goed, Johannes werd in geest gevoerd naar de woestijn en in geest op een grote hoge berg gebracht. Nu weer even terug naar Openbaring 1. Hij zegt: "Ik kwam in geest." Dus niet lichamelijk, maar in geest, in de dag van de Heer. Eigenlijk is het, u ziet het, de bij de Heer behorende dag. "De dag van de Heer" is feitelijk geen echte goede vertaling, want het is een beetje lastig om dat goed in het Nederlands weer te geven. De formulering wijkt wat af van de andere keren dat we hem in het Nieuwe Testament aantreffen. Hoewel ik erbij moet zeggen dat je het ook niet moet overdrijven. Weliswaar is de formulering anders, maar het gaat gewoon over dezelfde dag. Ik kan het hebben over de dag van de Heer, of over Zijn herendag, maar feitelijk hebben we het dan toch echt over hetzelfde, ook als de accenten wat anders liggen.⟨/p> ⟨p>Het is eigenlijk de bij de Heer behorende dag. Misschien zou je het nog beter kunnen zeggen, alleen geeft dat weer wat andere associaties, maar ik vind ze in het Nederlands wel erg mooi: de heerlijke dag. Als je eenmaal weet wat het echt betekent, als je echt weet wat heerlijk betekent, dan wordt het een heerlijk woord. Het leven is heerlijk als je Hem mag kennen; als je de Heer mag kennen, dan wordt alles heerlijk. Nou, die heerlijke dag hoeft natuurlijk eigenlijk niet verder aangeduid of toegelicht te worden, omdat hij op grond van de profetie al zo bekend is. Alle profeten hadden het over die dag die gaat komen: de dag namelijk dat de Heer verschijnt.⟨/p> ⟨p>En daarom ook, als het gaat om licht, want God noemt het licht "dag", toch? Dat was de Bijbelse definitie van dag. Het is leuk hè, wij zeggen dat een dag 24 uur duurt, maar in de Bijbel niet; een dag duurt gemiddeld 12 uur. "Gaan er geen twaalf uren in een dag?" zegt de Heer Jezus. Wat wij bedoelen is een etmaal, maar een dag is gewoon de periode dat het licht is. De dag begint dus ook vandaar: als het licht wordt, als de zon opkomt, begint de dag. Net zo goed als de dag eindigt op het moment dat de zon ondergaat en het donker wordt. Ja, waarna de volgende vraag is: bij welke dag rekenen we de nacht? Dat is een ander punt. De Joden gaan er in ieder geval vanuit, en ik denk terecht, dat de dag eindigt als de zon ondergaat. En de nacht die daarop volgt, die wordt al gerekend bij de volgende dag. "Van avond tot avond" lees je. Over Jom Kippoer lees je in Leviticus 23 dat het werd gevierd op de tiende, van avond tot avond. Dat wil zeggen dat ook de nacht al bij de tiende hoort.⟨/p> ⟨p>Nou ja, ik geef toe, die kwestie is weer wat anders. Maar even deze: de dag van de Heer is de dag dat Hij zal verschijnen. Mooi woord, verschijnen. Dat wil zeggen dat Hij aan het licht zal treden. Hij zal komen. De nacht van deze wereld zal vervangen worden door het feit dat de Heer, die nu nog verborgen is, dan openbaar zal worden: de Apocalyps. Vandaar ook de dag van de Heer. Het is de bij de Heer behorende dag, een heerlijke dag, maar het is ook de dag van de Heer. Het is die dag waar alle profeten over spreken.⟨/p> ⟨p>Waar het nu eigenlijk om gaat in deze ene zin — nu we hem een beetje ontleed hebben — is wat Johannes zegt: "In het lichaam was ik dan weliswaar op Patmos, en met een heel belangrijke reden, namelijk om het woord en het getuigenis van Jezus. Want Hij had me wat te vertellen." Daarom op Patmos. Maar in geest kwam hij in de dag van de Heer. Ik weet natuurlijk dat er zelfs bijbelvertalingen zijn die zeggen: "Ik kwam door de Geest of in de Geest op de zondag," of "in geestvervoering op de zondag." En er zijn weer anderen die zeggen dat het op een sabbat was. Maar het is gewoon profetisch taalgebruik. Johannes werd verplaatst, en als je de inhoud van het boek kent, zou dat niet moeten verbazen. Johannes werd verplaatst. Hij maakt, eventjes modern gezegd, een tijdreis en hij werd verplaatst in de dag van de Heer. Hij kijkt daar rond, hij hoort, hij ziet en hij tekent het op — hij is druk met schrijven natuurlijk. Hij kwam in geest in de dag van de Heer.⟨/p> ⟨p>En dus is de rest van het boek een neerslag daarvan. En het hele idee trouwens dat de zondag de dag van de Heer zou zijn; ik weet niet hoe je daar via redenering op uit zou kunnen komen. Het staat nergens in de Bijbel. Eventueel zou je nog kunnen verdedigen dat de dag van de Heer de dag is waarop Hij zal verschijnen. Maar het is ook de dag zoals God rekent: duizend jaar is in Zijn ogen als één dag. Het is de dag van de duizend jaren. Dat is feitelijk ook de grote dag, het grote millennium dat gaat aanbreken, en daarmee ook de wereld-Sabbat.⟨/p> ⟨p>En dan zou je kunnen zeggen: de dag van de Heer is de Sabbat. Dat is namelijk de dag dat voor Israël en de volkeren de Sabbat zal aanbreken; dat de wereld rust krijgt en dat de Heer zal rusten in Zijn werken, maar ook in Zijn schepping. Dus de dag van de Heer – als je een dag in de week zou moeten aanwijzen, dan zeg ik op Bijbelse gronden: dat is de Shabbat. En profetisch is de dag van de Heer de grote Shabbat die zal gaan aanbreken.⟨/p> ⟨p>Trouwens, ineens zit ik eraan te denken – en dat is het laatste wat ik voor de pauze wil zeggen: ik had het er net over dat de Shabbat voor Israël eigenlijk al vroeger begint. Wij zeggen: dat is de zaterdag. Maar wanneer begint die? Voor Israël begint die op vrijdagavond. Als wij nog gewoon vrijdag hebben, hebben zij al de Shabbat. En het mooie is – en dat is wat ik bedoel te zeggen: voor Israël breekt de Shabbat eerder aan dan voor de rest van de wereld. En dat is profetisch ook waar. Het begint in Israël, maar als het eenmaal in Israël is aangebroken, dan zal het vervolgens ook Shabbat worden voor heel de wereld. Zoals het hier eerder licht wordt dan in Amerika, zo zal het voor Israël eerder Shabbat zijn dan voor de rest van deze wereld.⟨/p> ⟨p>Afijn, Johannes kwam 'in geest' in de dag van de Heer en dan hoort hij iets. Maar daarover gaan we na de pauze verder denken en spreken.⟨/p> ⟨p>Ja, we moeten nodig weer verder gaan. Het is natuurlijk gezellig, zo’n pauze, en trouwens ook heel goed om elkaar dan weer eens even te spreken en bij te praten. Maar goed, wij zijn hier gekomen om het boek de Openbaring te onderzoeken en daar gaan we nu dus mee verder. We waren gebleven bij dat eerste deel van vers 10, waar Johannes vaststelt: "Ik kwam in geest" – niet lichamelijk, maar in de dag van de Heer. En op het moment dat hij daarin gekomen is...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3370" title="Speel af vanaf 56:10">▶ 56:10⟨/button> ⟨span>Vers 11: een Stem als een Bazuin en het Boekrolletje⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan staat er: "En ik hoorde achter mij een stem, luid als een bazuin." Even later lezen we in vers 15 dat de stem van die Zoon van de mens – want zo noemt hij hem, en we weten natuurlijk over wie het dan gaat – was als het geluid van vele wateren. Ik heb de indruk dat dit van elkaar onderscheiden wordt. De stem die hij hier hoort, is luid als een bazuin. Als je het volk bent dat de klanken kent, zoals dat in de Hebreeuwse Bijbel wordt genoemd, in het Oude Testament, dan gaat het over het bazuingeschal. Dat klinkt trouwens elke maand bij de nieuwe maan, maar er is ook de speciale Dag van het bazuingeschal. Daaraan refereert het natuurlijk.⟨/p> ⟨p>Wanneer we het erover hebben in vers 1 van hoofdstuk 4, dan lees je: "Na deze dingen nam ik waar..." Dat gaat over de tijd na de brieven aan die zeven ekklesia’s. Johannes neemt dan weer die eerste stem waar die hij al eerder hoorde bij deze gelegenheid, een stem als van een bazuin die met hem sprak. Hoe dat precies geklonken heeft, weet ik niet, maar Johannes vergelijkt het volume en de klank met een bazuin: luid als een bazuin. Dat heeft flink gedreund. Later hoort hij die stem weer, maar het feit dat het als een bazuin klinkt, is een hint dat het uiteraard weer verwijst naar de Dag van de bazuin. In het boek Openbaring spelen de bazuinen een hele grote rol. Eerder hadden we het over die zeven engelen, de zeven geesten die voor de troon zijn; dat zijn de geesten aan wie bazuinen worden gegeven. Dat zijn de zeven bazuinen die zullen klinken nadat Israël inmiddels het koninkrijk van priesters is geworden.⟨/p> ⟨p>Goed. "En ik hoorde achter mij een stem, luid als een bazuin, die zei: 'Wat je ziet, schrijf dat in een boekrolletje.'" Ja, zo staat het er, want hier staat in het Grieks ⟨em>biblion⟨/em>, en dat is een verkleinwoord van ⟨em>biblos⟨/em>. Dat achtervoegsel ⟨em>-ion⟨/em> is hetzelfde als ons "-tje", waar het Nederlands zo beroemd om is bij onze verkleinwoorden: fles-flesje. Hier wordt dus ook een verkleinwoord gebruikt. We hebben de Bijbel, wat eigenlijk een bibliotheek is, een hele verzameling van boeken, maar de Openbaring is opgetekend in een ⟨em>biblion⟨/em>, een boekrolletje. Het idee is eigenlijk dat er nog veel meer geschreven is dat van belang is; tenminste, dat is de link die ik leg. Hoezo een boekrolletje? Wel, er zijn nog andere boekrollen en dit heeft in dat grote geheel een plaats.⟨/p> ⟨p>Bovendien heeft geen enkele profetie van de Schrift een eigen uitleg. Goh, mijn geheugen is vanavond echt een drama. Net in de pauze ook al; dat hebt u niet gemerkt, maar ik wel. Maar goed, zo staat het in 2 Petrus 1: "Geen profetie der Schrift heeft een eigen uitlegging." Dat betekent dat elke profetie van de Schrift haar uitleg elders heeft, namelijk in andere profetieën, zodat je het merkwaardige fenomeen krijgt dat de ene Schrift de andere Schrift uitlegt. Daardoor vormt die hele bibliotheek een eenheid. Een heleboel mensen – en dat is natuurlijk de basis van de schriftkritiek – zien de Bijbel als een verzameling van wat knip- en plakwerk van allemaal losse deeltjes van geschriften die mensen bij elkaar hebben gebracht. Als je zo begint, heb je meteen al een valse start gemaakt voor Bijbelstudie zoals ik het nu bedoel. Bijbelstudie wil zeggen dat je de Bijbel als bibliotheek, want dat is wat Bijbel eigenlijk betekent, als een eenheid benadert. Heel de Schrift wordt slechts verklaard door de Schrift zelf; de ene Schrift verklaart de andere Schrift. Dat kan natuurlijk alleen wanneer al die delen ook samenhangen, zoals puzzelstukjes slechts een betekenis krijgen in samenhang met de rest. Dan blijkt ook de eenheid; dan blijkt het geen verzameling losse stukjes te zijn, maar een eenheid. En dat is, als u het mij vraagt, het grote wonder van de Bijbel: de eenheid.⟨/p> ⟨p>Het is een verzameling van zeventig boeken. Nee, niet zesenzestig, dat weet u toch wel? De Psalmen zijn vijf boeken en niet één boek; het zijn vijf boeken. Er komen er dus vier bij, dus die zesenzestig kun je wel doorstrepen. Ik heb dat later nog eens een keer in Openbaring 13 gelezen en toen begreep ik meteen waarom. Zesenzestig klopt niet, dat is het getal van de mens. Nee, het zijn zeventig boeken, en die zeventig boeken vormen één geheel. Afijn, Johannes heeft daar zijn bijdrage aan geleverd. Hij heeft dat opgetekend en hij moest dat doen in een boekrolletje. Eigenlijk is een ⟨em>biblion⟨/em> niet eens een boekje, maar een boekrolletje, zoals het in die tijd nog geschreven werd. De codex, de boekvorm... sorry hoor, ik ben hier alleen even wat vergeten. Er gaan nog andere mankementen een rol spelen.⟨/p> ⟨p>"Wat je ziet, schrijf dat in een boekrolletje en zend dat aan de zeven ekklesia's." Daar komen we nog uitgebreid op terug. De zeven gemeenten zijn feitelijk zeven Joodse gemeenten, maar over dat karakter komen we later nog uitgebreid te spreken. Hij moest dat sturen naar Efeze, naar Smyrna, naar Pergamum, naar Tyatira, naar Sardes, naar Filadelfia en naar Laodicea. Inderdaad bevatten hoofdstuk 2 en 3 daadwerkelijk die brieven aan die zeven ekklesia’s. Dat gebeurt ook in die volgorde, en dat is heel logisch. Kijk maar even naar het kaartje. Hier ziet u de westkust van Klein-Azië, van Turkije. Hier zie je ook Patmos liggen. Volgens mij klopt het op de kaart niet helemaal, maar in ieder geval heb je hier Patmos en de meest dichtstbijzijnde plaats is dan Efeze. Als ik even een lijntje trek, dan krijg je Efeze. Nu ga je een ronde maken en dan krijg je vervolgens Smyrna, toch? In die volgorde vinden we ze inderdaad, niet alleen in deze opsomming van hoofdstuk 1, maar vervolgens ook in hoofdstuk 2 en 3 worden ze in die volgorde gegeven. Dat blijkt dus gewoon een kringetje te zijn. Van Efeze kom je in Smyrna, van Smyrna in Pergamum, dan kom je in Tyatira, dan in Sardes, dan in Filadelfia en dan in Laodicea. Als je dan weer terug zou gaan, dan ben je weer bij het begin. Je hebt gewoon een ronde gemaakt. Ziet u? Het is dus een hele logische geografische volgorde. Als je die boekrolletjes of die brieven moet wegbrengen, dan zou je dat op deze manier doen: je gaat van Patmos naar Efeze en dan naar Smyrna en zo verder, tot je uiteindelijk in Laodicea terechtkomt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3917" title="Speel af vanaf 01:05:17">▶ 01:05:17⟨/button> ⟨span>Vers 12: Metonymie en de Zeven Gouden Kandelaren⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Johannes keert zich om, om de stem te bekijken die met hem sprak. Dat is opmerkelijk, want normaal gesproken kun je een stem alleen horen en niet bekijken. Toch is dit een bekend stijlfiguur dat we 'metonymie' noemen (of 'metonomy', zoals Bullinger het beschrijft). Metonymie betekent letterlijk naamverwisseling. We kennen dit in de Nederlandse taal ook veelvuldig; het is een manier van zeggen waarbij je een stem wilt bekijken omdat die stem toebehoort aan iemand die je wilt zien. De definitie van zo'n stijlfiguur is dat je iets aanduidt met een nauw verbonden begrip of beeld.⟨/p> ⟨p>Laat ik een voorbeeld geven. We zeggen wel eens: "We gaan even de neuzen tellen." Wat je dan feitelijk bedoelt, is dat je de aanwezigen gaat tellen. De neus staat hierbij voor de hele persoon; die neus is immers verbonden aan een volledig lichaam en dat is wat je wilt weten. We zeggen ook: "Het kantoor gaat een dagje uit." Het kantoor als gebouw gaat natuurlijk niet op stap, maar de mensen die deel uitmaken van dat kantoor wel. In dit geval staat het kantoor voor de medewerkers. Hoewel er vele stijlfiguren zijn en dit niet exact hetzelfde is als een metafoor, komt het wel heel dichtbij.⟨/p> ⟨p>Johannes wil dus de stem zien, oftewel: hij wil degene zien die die stem heeft en de woorden uitspreekt. In letterlijke zin kan dit natuurlijk niet, maar als je een klein beetje kaas gegeten hebt van stijlfiguren zoals we die allemaal in de taal gebruiken — vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn — dan begrijp je direct wat er bedoeld wordt. Het is heel handig om daar wat algemene kennis over te hebben. Wie de Companion Bijbel van E.W. Bullinger heeft, weet dat daar een groot hoofdstuk aan is gewijd. Er is later ook een apart boek van hem over verschenen, dat in het Nederlands is uitgegeven bij Ever Read, getiteld ⟨em>Figures of Speech in the Bible⟨/em>. Daarin onderscheidt hij wel meer dan honderd verschillende stijlfiguren. Een van de bekendste is natuurlijk de beeldspraak. Als ik bijvoorbeeld een foto laat zien en zeg: "Dat ben ik," dan is dat beeldspraak. Ik zit hier in de zaal en die foto is slechts een afbeelding die mij uitbeeldt. Met beeldspraak kun je in de theologie overigens gigantisch de mist in gaan, maar laat ik daar nu niet over beginnen, want dan is het zo tien uur.⟨/p> ⟨p>Johannes keert zich dus om, om de stem te bekijken, en hij neemt zeven gouden kandelaren waar. Waar doet ons dit aan denken? Natuurlijk aan de tabernakel. Nu zou je kunnen zeggen: daar stond toch maar één gouden kandelaar? Dat klopt, en die gouden kandelaar was zevenarmig. Strikt genomen is die benaming niet helemaal juist, want hij heeft zes armen en één stam, maar hij heeft in totaal zeven lampen of pitten. In de tempel van Salomo stonden er echter veel meer; daar leest u bijvoorbeeld dat er tien gouden kandelaren stonden, evenals tien tafels met toonbroden. Hoe dat precies in de tempel van Herodes was, weet ik niet, maar het aantal doet er in deze context ook niet direct toe. Waar het om gaat, is dat er in het heiligdom gouden kandelaren stonden.⟨/p> ⟨p>Dat het er hier specifiek zeven zijn, is in dit verband natuurlijk veelzeggend, want het heeft alles te maken met de zeven ekklesia's. Aan het einde van dit hoofdstuk wordt het immers uitgelegd: het geheimenis van de zeven sterren in de rechterhand van de Heer en de zeven gouden kandelaren. De zeven sterren zijn de engelen van de zeven gemeenten, en de kandelaren zijn de zeven ekklesia's. Die kandelaren zijn dus een uitbeelding van de gemeenten. Dat is overigens ook weer beeldspraak: als er staat dat de kandelaren de zeven ekklesia's ⟨em>zijn⟨/em>, dan betekent dit dat het ene een beeld is van het andere. Een ekklesia is letterlijk natuurlijk geen kandelaar.⟨/p> ⟨p>Het gaat erom dat we hier in de geest verplaatst worden naar het heiligdom. Daar waren kandelaren en daar werd licht verspreid. De verzorging daarvan was de taak van de hogepriester, wat erg belangrijk is voor het vervolg van de beschrijving. De hogepriester zorgde voor de olie en hij zorgde ervoor dat de pitten telkens geschoond werden. Het was immers geen elektrisch licht; het waren olielampen die steeds weer bijgevuld moesten worden. Olie is in de Schrift een beeld van de geest en van het Woord. Dat is wat de hogepriester allemaal voor zijn rekening nam: hij zorgde ervoor dat de kandelaren bleven branden. Ze waren van goud, wat spreekt van onvergankelijke heerlijkheid. Dat is het eerste wat Johannes ziet en vaststelt wanneer hij zich omkeert: zeven gouden kandelaren.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4342" title="Speel af vanaf 01:12:22">▶ 01:12:22⟨/button> ⟨span>Vers 13: de Zoon Des Mensen als Koning-priester⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In het midden van die kandelaren ziet Johannes iemand die lijkt op een zoon van een mens. Gewoonlijk moesten die kandelaren verzorgd worden door een mens, en dat was dan een priester, of meer specifiek een hogepriester. Maar hier staat: "iemand die lijkt op een zoon van een mens." Lijkend op de Zoon des mensen.⟨/p> ⟨p>In Ezechiël 1 lees je dat Johannes — ik had het eerder deze avond over die mobiele godstroom, de Sjechina — ziet hoe Ezechiël ook die wolken en die raderen ziet. Het wordt heel complex, en op een gegeven moment is hij daar helemaal in doorgedrongen en heeft hij het beschreven. Dan staat er bij die verheven, complexe taal over wat hij waarneemt — iets wat voor mensenogen ongelooflijk ingewikkeld is — dat hij uiteindelijk een gedaante zag die eruitzag als een mens. Toen werd het weer simpel: hij zag een gedaante die eruitzag als een mens. In Daniël 7 lees je ook: "Ik zag iemand gelijk een mensenzoon." Dat is het visioen van de Oude van dagen, waarbij aan die Mensenzoon de heerschappij gegeven wordt. Johannes formuleert dit uiteraard op deze manier omdat het aansluit op de profetie; op wat de Hebreeuwse profeten altijd hebben gezegd en beschreven. Elk detail van wat we hier zien — en dat geldt trouwens voor de rest van het boek — sluit naadloos aan op wat we vinden in het Oude Testament en op wat de profeten hebben gezegd. Als hij hier gouden kandelaren ziet en iemand in het midden daarvan die lijkt op een zoon van een mens, dan is zelfs de formulering ontleend aan de profeten.⟨/p> ⟨p>Het spreekt uiteraard van de Ben Adam, de Zoon des mensen. Hier staat dat hij "lijkend op" was. Of hij het werkelijk was, daar doet Johannes nog geen uitspraak over. Hij schrijft heel zintuiglijk: hij ziet iets en het lijkt op... dat is wat hij vaststelt. Wat het precies is, laat hij in feite in het midden, maar als je het zo geformuleerd ziet, weet je genoeg. Het gaat hier gewoon over de Zoon des mensen, de Ben Adam.⟨/p> ⟨p>Deze persoon die lijkt op een zoon van een mens, is gekleed in een gewaard tot de voeten reikend. Wie had zo’n kleed? Dat was de hogepriester; die staat daarom bekend, helemaal om zijn gewaad. Dat gewaad dat tot de voeten reikt is boeiend, want je leest daarover ook een prachtig gedeelte in Psalm 133: "Ziet hoe goed en hoe liefelijk is het, als broeders ook tezamen wonen." Dan staat er dat het is als de kostelijke olie die neerdaalt op het hoofd van Aäron en neerkomt op de zoom van zijn kleed. Wie helpt mij eventjes? Hoe staat het er precies? Ja, het kwam langs zijn baard — dat is wat zijn mond uitgaat, een beeld van het woord — en dan vervolgens neerdaalt tot op de zoom van zijn kleed. Dat wil zeggen dat het van boven naar beneden gaat. Hij wordt rijkelijk gezalfd met kostelijke olie, een beeld van onvergankelijk leven, en dat daalt neer op het hoofd en komt uiteindelijk zelfs beneden bij de zoom van zijn kleed. Daar bevonden zich granaatappeltjes en daartussen hingen belletjes. Daar gaat een geweldige sprake van uit. Als de hogepriester niet gezien werd in het heiligdom, dan werd hij toch altijd gehoord. Als hij tussen de kandelaren liep, dan hoorde men hem van buiten. Je zag hem niet, maar hij liet wel van zich horen.⟨/p> ⟨p>Nou, dan weet je meteen over wie dit gaat. Dat is de Zoon des mensen, die wij thans niet zien, maar we vernemen Zijn geluid. Gouden belletjes. Dan gaan er bij ons ook belletjes rinkelen en gaan er lampjes branden, want dat is precies wat die Zoon des mensen doet. De belletjes rinkelen en de lampen gaan branden. Daar groeit ook vrucht: de granaatappel. Maar goed, daar gaan we het nu niet over hebben. Hij is dus gekleed in een gewaad dat tot de voeten reikt, zoals de hogepriester.⟨/p> ⟨p>En Hij is omgord aan de borsten met een gouden gordel. Dat is een beetje een vreemde manier van formuleren, want zo zeggen wij dat in het Nederlands niet vaak. Vrouwen hebben borsten, mannen niet; wij zeggen meestal dat een man een borst heeft. Maar goed, dat is een kwestie van taalgebruik. Strikt genomen bestaat ook de mannelijke borst uit twee delen, hoe je het ook wendt of keert: de borststukken. Er bevinden zich twee delen over de borstkas, twee longen, enzovoorts. In het Grieks staat het er in ieder geval zo: omgord aan de borsten met een gouden gordel. Normaal gesproken had een dienstknecht de lendenen omgord, maar een gouden gordel is een teken van grote waardigheid, en vooral van koninklijke waardigheid. Een gordel spreekt van iemand die daadwerkelijk zijn werk gaat oppakken. Die gouden gordel heeft uiteraard met onvergankelijke heerlijkheid te maken.⟨/p> ⟨p>Wat Johannes hier ziet is een Ben Adam die zowel priesterlijk als koninklijk is. Hij verenigt beide ambten in Zijn persoon. Onder de wet was dat onmogelijk, want je had een stam die priesterlijk was, de stam van Levi — de stam van Aäron, die ik zojuist noemde — en je had de stam waar de koning uit voortkwam, de stam van Juda. Die twee ambten, het koningschap en het priesterschap, werden onder het oude verbond nooit met elkaar verbonden. Dat kon niet. Maar wij kennen een Koning-Priester. Wij kennen een Koning uit de stam van Juda — dat staat trouwens ook in het boek Openbaring: de Leeuw uit de stam van Juda — maar Hij is ook priesterlijk. Dat heeft Hij op een bijzondere manier verworven, zoals in het Oude Testament al was voorzegd in de Psalmen: de Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek. Hier vind je Hem. Hoe Hij daaraan gekomen is? Dat kun je lezen in Hebreeën 5, 6 en 7. Over een aantal hoofdstukken wordt dat prachtig uitgelegd door de schrijver van de Hebreeënbrief aan de hand van het Oude Testament. Schitterend! Dat is echt fenomenaal en dat verzin je niet, over de eenheid van de Schrift gesproken.⟨/p> ⟨p>Dan zie je bijvoorbeeld die figuur die Abraham ontmoette op zijn tocht: Melchizedek, die hem brood en wijn geeft. Koning van Salem staat er dan. Hij komt zomaar in de geschiedenis, er wordt geen geslachtsregister van hem gegeven en hij verdwijnt ook zomaar weer; je leest niet wanneer hij sterft. Dat wordt allemaal niet vermeld. Duizend jaar later noemt David zijn naam weer en zegt hij over de Messias: Hij zal Koning zijn en Priester naar de ordening van Melchizedek. Niet alleen Koning, maar ook Priester, zoals ooit Melchizedek dat al was. En dan kom je uit bij de Ben Adam, de Zoon des mensen. Hoe Hij dat geworden is, wordt daar schitterend duidelijk gemaakt. Om een lang verhaal kort te maken: hier heb je Hem, de Zoon des mensen, koninklijk en priesterlijk in Zijn optreden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4923" title="Speel af vanaf 01:22:03">▶ 01:22:03⟨/button> ⟨span>Vers 14: de Oude van Dagen en Verlichte Ogen Door het Woord⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zijn hoofd nu en de haren waren als witte wol, als sneeuw. Dat is rein; het is ook een beeld van... nou, laat ik het anders zeggen. In Daniël 7 vers 9 lees je hierover. Ik refereerde er zojuist al even aan. Johannes ziet iemand gelijk een Mensenzoon – dat is wat we in dit hoofdstuk ook tegenkomen. In Daniël staat: "Terwijl ik bleef toekijken, werden tronen opgesteld." Aha, koningschap! "En een Oude van Dagen zette Zich neer." Iemand die oud van dagen is, dat is natuurlijk de Alfa. Degene wiens dagen zijn van oudsher. Hij is namelijk de eerste; dán ben je echt oud van dagen. Wij denken bij een 'oude van dagen' vaak aan een bejaarde die verouderd is, maar 'oud van dagen' moet je gewoon letterlijk nemen: Hij is de oudste van dagen, de Eersteling.⟨/p> ⟨p>En de Oude van Dagen zette Zich neer, en nu komt het: Zijn kleed was wit als sneeuw en Zijn hoofdhaar blank als wol. Maar nu wordt het bijzonder. Want in Daniël 7 heb je de Oude van Dagen, en tot die Oude van Dagen komt een Mensenzoon, die van Hem de heerschappij en de macht ontvangt. Zo wordt dat daar voorgesteld. Maar hier in Openbaring 1 is het de Mensenzoon die eruitziet als die Oude van Dagen, wiens kleed wit als sneeuw was en Zijn hoofdhaar blank als wol. Je zou kunnen zeggen: 'oud van dagen' zijn en wit haar hebben, is dat niet ook een kroon van de ouderdom? Er staat in Spreuken dat de grijsheid een kroon van de ouderdom is. Dat is een bekroning, wat ook weer naar koningschap wijst.⟨/p> ⟨p>In Daniël 7 is er dus sprake van de Oude van Dagen, maar als we in Openbaring 1 komen, dan is het de Mensenzoon die er precies zo uitziet. Met andere woorden: die Oude van Dagen is gewoon de Mensenzoon. De manier van formuleren doet direct denken aan Daniël. Dat is juist bedoeld om ons te zeggen: "Kijk, die is het!" Degene die in Daniël 7 al beschreven is, daarover hebben we het hier. Maar waar het daar de Oude van Dagen was, is het hier de Mensenzoon. Bij nader inzien blijken ze dezelfde te zijn, of in ieder geval is de één een beeld van de ander. Beeldspraak. Mooi, hè? We zullen later in dit hoofdstuk nog wel meer van dit soort voorbeelden aantreffen.⟨/p> ⟨p>Zijn hoofd nu en haren waren als witte wol, als sneeuw, en Zijn ogen als een vuurvlam. Dat betekent dat Hij verlichte ogen had. En hoe krijg je verlichte ogen? Door geopende oren krijg je verlichte ogen. Jonathan zou daar nog een heel ander antwoord op hebben gegeven: dat krijg je door het eten van honing. Zo staat het letterlijk ergens in 1 Samuël. De ogen van Jonathan waren verlicht omdat hij van de honing had gegeten. Dat had Saul trouwens verboden; de wet zei dat het niet mocht, maar hij deed het wel en zijn ogen waren verlicht. En waar is honing een beeld van? Van het Woord. Dus wat verlicht je ogen? Het Woord. En wat is er zoeter dan honing? Het Woord. Dat verlicht de ogen.⟨/p> ⟨p>Wat gebeurt er als je verlichte ogen hebt? Dan ga je stralen. Dat is wat verlichte ogen betekenen: ze stralen omdat je zoveel ziet, omdat je Licht ziet. Eigenlijk straalt een verlicht oog simpelweg omdat je het Licht ziet; dat is daar onwillekeurig een effect van. Die verlichte ogen verblijden, maar als je verlichte ogen hebt, zie je ook dingen die een ander niet ziet. Dat is precies wat er gebeurt wanneer de Schriften opengaan. Ik moet daarbij nog aan een andere geschiedenis denken, van Simson, maar goed. Zijn ogen waren als een vuurvlam, dat wil zeggen: Zijn ogen waren verlicht en zien dus alles. Later in dit boek lees je nog eens dat hieraan gerefereerd wordt. De wijze waarop de Zoon van de mens beschreven wordt, is functioneel. Het is niet zomaar dat dit zo over Hem beschreven wordt; dit blijkt van belang te zijn om de rest te begrijpen. Ook hier zie je weer eenheid. In Daniël lees je trouwens ook zoiets: "zijn ogen waren als vurige fakkels". Dat wil zeggen dat ze brandden, ze straalden en ze gaven licht.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5296" title="Speel af vanaf 01:28:16">▶ 01:28:16⟨/button> ⟨span>Vers 15: de Stem van de Heere Heerst over de Volkerenzee⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Zijn voeten waren gelijk wit-brons, of koperbrons; het is niet helemaal duidelijk wat exact de gedachte is wat betreft het type metaal, maar volgens mij hoeven we ons daar ook niet in te verliezen. Zijn voeten waren gelijk wit-brons, dat was het fundament waar Hij op stond, als in een smeltoven gloeiend gemaakt. Dat beeld van de smeltoven heeft uiteraard te maken met het feit dat het puur is; het wordt gelouterd. Dat gloeiende heeft weer dezelfde gedachte als waar we het net over hadden, namelijk dat het lichtgevend is. Het is gloeiend gemaakt en het geeft licht.⟨/p> ⟨p>En Zijn stem was als het geluid van vele wateren. Ook dat komen we weer tegen in hoofdstuk 14 en 19, en trouwens eerder al in Ezechiël. Het laat zien hoe alles in elkaar grijpt en hoe alles een eenheid vormt. Ik heb hierover nog een gedachte waarmee ik vanavond wilde afsluiten, zodat we de volgende keer bij vers 16 kunnen beginnen. Zijn stem was als het geluid van vele wateren, want daar zit nog een geweldige typologie achter. U leest in Psalm 93: "Maar Yahweh in de hoogte is geweldiger." Dat wordt in de mond van Israël gelegd. Israël belijdt haar God als Yahweh in de hoogte, die geweldiger is dan het bruisen van grote wateren, dan de geweldige baren der zee.⟨/p> ⟨p>We hadden het over Patmos, dat zich te midden van de zee bevindt. Zoals Israël — de twaalf — zich te midden van de zee bevindt. Die zee gaat enorm tekeer en is onstuimig. De Bijbel spreekt daar ook over in Psalm 2 over de volkeren die woeden en onstuimig tegen het land aanslaan. Die zee is onstuimig, met geweldige baren en het bruisen van grote wateren, maar ze is ook een beeld van de volkeren. Israël bevindt zich te midden van de volkeren en die volkerenzee is onstuimig. Die zee bruist en de golven zijn enorm hoog. Maar er staat: Yahweh in de hoogte, Zijn stem is geweldiger. Wat Hij is, doet en betekent, dat is geweldiger dan het bruisen van grote wateren en de geweldige baren der zee.⟨/p> ⟨p>Het gaat dan niet alleen maar gewoon over de oceaan. Daar kun je rustig aan denken, maar ook dat is weer beeldspraak. De zee is een beeld van de volkerenwereld. Als we daar een 'bonnetje' voor willen hebben: in Openbaring 17 staat het letterlijk. De grote wateren die gij zaagt, dat zijn de volkeren en alle natiën. Voilà. Die wateren zijn dus een beeld van de volkeren. Maar Zijn stem is geweldiger, grootser en overtreffender dan al de wateren en al de zeeën; die hele volkerenzee bij elkaar.⟨/p> ⟨p>Zijn stem was als het geluid van vele wateren. Dat bepaalt ons, alleen al door de manier van formuleren en de vergelijking met de rest van de Schrift, weer bij de waarheid dat Zijn koninkrijk gaat komen. Dat volkje Israël, de twaalf te midden van de volkerenzee, zal zijn bestemming vinden. Hij heerst over de zee. Hij zal bij gelegenheid trouwens ook zeggen — zoals wanneer de wind waait en de discipelen in dat scheepje in paniek zijn — "Zwijg, wees stil." Terwijl de discipelen vreselijk in paniek waren, rustte Hij en deed Hij niets. Maar dan staat Hij rustig op en spreekt Hij. Ogenblikkelijk hield de wind op en de zee was stil. Kijk, dat is Degene die Johannes hier ziet. Zijn stem was als het geluid van vele wateren, geweldiger dan welke zee, welk bruisen of welk geweld van de zee dan ook.⟨/p> ⟨p>Met zo'n God heb ik graag te maken en over Zijn Woord horen wij graag. Ik stel voor dat we het daarbij laten voor vanavond, want ik zie dat het tegen tienen loopt. Dan beginnen we de volgende keer bij vers 16.⟨/p>