⟨h3 id="hoofdstuk-1" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="0" title="Speel af vanaf 00:00">▶ 00:00⟨/button> ⟨span>Introductie en Terugblik op Lukas 1:5-16⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>We houden ons bezig met het Lucas-evangelie en daar zal nog een lange serie volgen, als we tijd van leven hebben. De eerste keer hebben we ons met de eerste vijf verzen van Lucas beziggehouden. Dat is de introductie van het boek waarin Lucas verhaalt wat zijn doelstelling is met het optekenen van de geschiedenissen en hoe hij daarin te werk is gegaan. Dit is het eerste deel, want we weten inmiddels dat op dit eerste boek een vervolg is gekomen dat wij kennen als de Handelingen van de Apostelen, maar je zou dat net zo goed '2 Lucas' kunnen noemen.⟨/p> ⟨p>De keer daarop hebben we ons beziggehouden met dat wat erop volgt vanaf vers 5, en we waren gekomen tot een vers of 18. Ik stel voor om eventjes het geheel te overzien door het te lezen vanaf vers 5, zodat we vanzelf aanhaken bij waar we vanavond verdergaan. In vers 5 staat: "En het geschiedde in de dagen van Herodes, koning van Judea, dat er een zekere priester was, Zacharias genaamd uit de dagorde van Abia. En zijn vrouw was uit de dochters van Aäron en haar naam was Elisabeth." Beide kwamen dus uit de stam van Levi of meer speciaal nog uit de stam van Aäron via verschillende takken. Zij nu waren beiden rechtvaardig ten overstaan van God, gaande in alle voorschriften en rechtsuitingen van de Heer, onberispelijk. En ze waren kinderloos omdat Elisabeth onvruchtbaar was, en beiden waren gevorderd in hun dagen.⟨/p> ⟨p>Het geschiedde toen hij zijn priesterdienst verrichtte in de ordening van zijn dagorde ten overstaan van God, naar het gebruik van het priesterambt, dat het hem toeviel om het reukoffer te brengen bij het ingaan in het tempelhuis van de Heer. We hebben de vorige keer gezien hoe dat met recht een lot uit de loterij was. Het viel hem toe door middel van het lot, en het was hoogst uitzonderlijk bij de vele duizenden priesters die daarvoor in aanmerking kwamen dat je dat ooit in je leven een keer mocht doen. In dit geval was het Zacharias aan wie dit toeviel — toevallig dus.⟨/p> ⟨p>Heel de menigte van het volk was buiten biddend in het uur van het reukoffer. Dat was in de middag rond een uur of drie. Nu werd door Zacharias een boodschapper van de Heer gezien, rechts staande van het reukofferaltaar. Zacharias werd verontrust toen hij dat waarnam en vrees viel op hem. Dat kun je je gemakkelijk voorstellen. Bij allerlei details die we hebben gelezen, hebben we natuurlijk stilgestaan: hoezo bij dat reukofferaltaar en hoezo rechts? Dat hoeven we niet nog eens dunnetjes over te doen.⟨/p> ⟨p>In vers 13 staat: "De boodschapper zei tot hem: vrees niet Zacharias, want verhoord wordt jouw smeekbede en je vrouw Elisabeth zal een zoon voor je baren en jij zult hem noemen bij de naam Johannes. En er zal vreugde voor je zijn en gejubel en velen zullen zich verheugen in zijn verwekking, want hij zal groot zijn in het zicht van de Heer. En wijn en sterke drank zal hij niet drinken en van heilige geest zal hij vervuld worden, reeds vanuit de buik van zijn moeder. En velen van de zonen van Israël zal hij omkeren op de Heer hun God." Dat is een wat vreemde manier van zeggen natuurlijk, om het zo te formuleren. Maar om zo dicht mogelijk bij de Griekse wijze van formuleren van Lucas te blijven, heb ik het maar even zo weergegeven.⟨/p> ⟨p>Hij leek erg op een nazireeër, maar we hebben ook gezien dat hij dat niet was. In elk geval zou hij geen wijn en sterke drank drinken. Maar waar wijn en sterke drank een beeld van zijn, namelijk van heilige geest — ook dat hebben we gezien — daarvan zal hij vervuld worden, zelfs al vanuit de buik van zijn moeder. Dat is een opmerking die later ook wordt uitgelegd als Maria haar nicht Elisabeth ontmoet; dan wordt daar nog weer even aan gerefereerd.⟨/p> ⟨p>Hier waren we gebleven. Dat is wat Zacharias te horen krijgt van deze boodschapper daar in het heiligdom terwijl hij bezig is: die zoon van hun ouderdom en die wonderbaarlijke aankondiging. Ja, en ook een wonderbaarlijke geboorte natuurlijk, want beiden waren ze oud. Bovendien was Elisabeth haar hele leven onvruchtbaar geweest. Dat haar dit nu zou gebeuren... inmiddels kenden ze het fenomeen maar al te goed vanuit de Schriften. Je leest er bij de aartsvaders op meerdere gelegenheden over: vrouwen die onvruchtbaar waren, maar God verwekt nieuw leven uit de dood. Als een lichaam verstorven is, verwekt God op Zijn wijze nieuw leven. In feite klinkt daar natuurlijk ook meteen weer het evangelie in door, namelijk dat God sterker is dan de dood en Hij daaruit leven voortbrengt. Dat is zo'n prachtig archetype, een grondmotief dat overal in heel de Schrift doorklinkt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-2" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="410" title="Speel af vanaf 06:50">▶ 06:50⟨/button> ⟨span>In de Geest en Kracht van Elia⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Dan pakken we de draad op bij vers 17 en dan gaan we wat meer in de details. Niet al te veel, want we hebben nog zoveel voor de boeg. Dat staat er in vers 17. Het is nog steeds de aankondiging van die boodschapper die aan het woord is en spreekt tegen Zacharia. En hij, Johannes, zal tevoren uitgaan in Zijn zicht, dat wil zeggen in Gods zicht. Tevoren, en het idee daarbij is ook dat hij de weg zou bereiden. Zo wordt hij ook genoemd en in Jesaja 40 wordt die profetie ook gegeven. Ik ga er nu niet naartoe omdat het hier ook niet wordt aangehaald; bij andere gelegenheden in de evangeliën wordt er wel aan dit vers gerefereerd.⟨/p> ⟨p>Maar inderdaad, hij ging tevoren uit omdat hij de weg moest bereiden. Hij moest iemand aankondigen, maar bovendien ook de hele weg effen maken – zo wordt het dan elders genoemd: de weg gereed maken voor degene die na hem zou komen, zijn achterneef om zo te zeggen. En dat is zijn functie. Zijn functie is dus om tevoren uit te gaan, en daar staat nog bij: "in de geest en kracht van Elia".⟨/p> ⟨p>Deze Johannes – dat is een kwestie apart – is niet Elia in persoon, hoewel je soms de indruk krijgt dat dat zo zou zijn. Het is niet zo dat hij een soort reïncarnatie zou zijn van Elia, zoals anderen dat dan zouden noemen. Maar dat is niet het geval. Hij zou komen in de geest en kracht van Elia, dat wil zeggen dat hij de geest, de kracht en de karakteristieken van Elia met zich mee zou dragen.⟨/p> ⟨p>En dat gaat nog veel verder zelfs, want ook de profeet Elia was aangekondigd. Ik bedoel: Elia zou terugkeren. Voordat de dag van JAHWEH zou aanbreken, zou de profeet Elia gezonden worden. En in dat geval praten we ook weer over iemand die de naam van Elia draagt omdat hij komt in de geest en kracht van Elia. "In de geest van" en "de geest en kracht", dat is dezelfde karakteristiek. Je leest in 2 Koningen 1 – ik zal daar een heel frappant voorbeeld van geven, een geschiedenis die je er eigenlijk even helemaal bij zou moeten lezen, maar dat doet nu niet zozeer ter zake – het gaat over koning Ahaz, als ik me niet vergis. En dan wordt er gerefereerd aan iemand en dan staat er: "En zij antwoordden hem..." Het gaat over Elia. Het was iemand met een haren kleed en een lederen gordel was om zijn lendenen gebonden. "O," zei hij toen, "dat is de Tisbiet Elia." Want hij werd gekenmerkt door die twee elementen, namelijk door dat haren kleed. Dus die combinatie en die manier van presenteren was hoogst ongebruikelijk, en dat was karakteristiek voor Elia. En daarom wordt hij, als hij zo wordt beschreven, meteen ook herkend: "O, maar dat is die man, de Tisbiet Elia."⟨/p> ⟨p>Nu moet u even verder lezen in Mattheüs 3. Daar lees je over Johannes, zonder dat daaraan trouwens gerefereerd wordt of zonder dat er gezegd wordt: "O, maar dat is Elia." Het blijkt wel onmiskenbaar, want dan staat er: "Hij nu, Johannes, droeg een kleed van kameelhaar en een lederen gordel was om zijn lendenen. En zijn voedsel bestond uit sprinkhanen en wilde honing." Ja, want we weten dat hij opgroeide in de woestijn. Hij heeft zich al op een zeer jonge leeftijd afgezonderd. In de woestijn groeide hij op en daar leefde hij dus buitengewoon sober. Zijn voedsel bestond uit sprinkhanen en honing.⟨/p> ⟨p>Maar u weet: honing – dat geldt trouwens voor sprinkhanen ook – schijnt buitengewoon gezond te zijn. Nee, het is geen voedseladvies, maar... En van honing, ja, als je eenmaal weet waar het allemaal een beeld van is. Dat geldt zeker van honing; die ligt voor het oprapen. Want honing is natuurlijk een type van het Woord. Zoeter dan honing, ja, dan honing uit de raat.⟨/p> ⟨p>Maar het gaat me even om dit punt: Johannes werd gekenmerkt door zijn aparte outfit, zal ik maar zeggen, door het kleed van kameelhaar en een lederen gordel om zijn lendenen. En zou koning Ahaz dan zeggen: "O, maar dat is de Tisbiet Elia"? Nou precies, daar gaat het maar om. Johannes presenteerde zich als Elia en die gelijkenissen tussen Elia en Johannes de Doper gaan nog veel verder. Ik denk dat we die bij een andere gelegenheid wat meer op een rijtje gaan zetten, maar dit is in dit verband even voldoende. Er staat nog bij: "Hij zal tevoren uitgaan in de geest en kracht van Elia."⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-3" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="767" title="Speel af vanaf 12:47">▶ 12:47⟨/button> ⟨span>De Harten van de Vaderen tot de Kinderen (maleachi)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het omkeren van de harten van de vaderen tot de kinderen; als het er zo staat, dan weet je – tenminste als je de Schrift kent – dat dit verwijst naar een profetie aan het einde van ons Oude Testament. Het gaat over de laatste profeet, die aankondigt: Hij zal de harten van de vaderen tot de kinderen keren. Ik heb hier al meer dan eens een toespraak over gehoord waarbij de uitleg een beetje op de klank af werd gegeven. Er werden dan allerlei, al of niet behartenswaardige woorden gesproken over de generatiekloof en hoe de oudere generatie vervreemd kan raken van de jongere, of omgekeerd. Men stelt dan dat God iemand zendt die de kloof dicht en de generaties weer bij elkaar brengt. Maar ik denk, hoe waar dat op zichzelf misschien ook kan zijn, dat het daar hier niet over gaat.⟨/p> ⟨p>De vaderen, dat zijn namelijk de aartsvaders aan wie de beloften ooit waren gegeven. Wat God zou doen, is iemand eropuit sturen ter aankondiging van de Messias. En wat zou diegene doen? Die zou de harten van de vaderen – dat wil zeggen: de harten die de vaderen hadden, een hart dat gericht was op God en geloofde in wat Hij zei – richten tot de kinderen. De kinderen waren namelijk vervreemd van deze vaderen; zij wandelden niet in dat geloof. De harten van de vaders zouden als het ware weer neigen naar de kinderen van Israël om hen terug te brengen.⟨/p> ⟨p>Laten we eens naar de profetie toegaan waar dit gezegd wordt, in het laatste Bijbelboek. De volgorde van de Bijbelboeken zoals wij die kennen in het Oude Testament is anders dan in de Hebreeuwse Bijbel. De Hebreeuwse Bijbel heet de Tenach en is ingedeeld in de Torah (de wet), de Nebi’im (de profeten) en de Ketubim (de geschriften). Ons Oude Testament is heel anders ingedeeld; dat is eigenlijk wel een beetje een kwalijke zaak, maar het is nu eenmaal op een bepaalde volgorde gebeurd. De laatste profeet van het Oude Testament is de profeet Maleachi. Maleachi betekent trouwens 'mijn bode'. Dat is boeiend, want in feite wordt in de naam van Maleachi de komst van Johannes de Doper al aangekondigd. De laatste profeet van het Oude Testament kondigt de eerste profeet van het Nieuwe Testament aan. Je zou echt kunnen zeggen dat Maleachi de brug vormt tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Het Oude Testament eindigt met Maleachi, maar feitelijk begint het Nieuwe Testament ook met Maleachi, namelijk met 'mijn bode'.⟨/p> ⟨p>Het is nog wat vroeg voor 'Hoor wie klopt daar kinderen', maar er staat hier wel een Jeroen voor me. Ha Jeroen, goed je te zien man! Je vindt het toch niet erg dat we alvast begonnen zijn? Je valt zomaar midden in het verhaal, ik praat je straks in de pauze wel even bij mocht je iets belangrijks gemist hebben.⟨/p> ⟨p>Maleachi is dus de brug. Het Oude Testament eindigt met deze profeet, maar het Nieuwe Testament begint er feitelijk ook mee. In Maleachi 3 vers 1 staat: "Zie, Ik zend mijn bode." In het Hebreeuws staat daar gewoon de naam Maleachi. Het ene is Hebreeuws en het andere is Nederlands, dat is het enige verschil. Er staat: "Zie, Ik zend Maleachi, die voor mijn aangezicht de weg bereiden zal." Dat stond ook al in Jesaja: dat er iemand zou zijn die, voordat de Weg Zich zou presenteren, de weg zou bereiden. De Weg is de Messias Zelf, maar Johannes zou die weg bereiden. En dan lees je even verder in Maleachi 4, in feite het laatste vers van ons Oude Testament: "Zie, Ik zend u de profeet Elia, voordat de grote en geduchte dag van JAHWEH komt. Hij zal het hart van de vaderen terugvoeren tot de kinderen, en het hart van de kinderen tot hun vaderen."⟨/p> ⟨p>Hier zien we precies waaraan de engel Zacharias herinnert. Johannes is degene die zal komen in de geest en kracht van Elia. Dat is precies wat Elia geacht werd te doen voordat de grote, geduchte dag van JAHWEH zou komen: de harten van de vaderen wenden tot de kinderen. Nogmaals, ik denk bij de vaderen inderdaad aan de aartsvaders. In feite herinnert alles in deze geschiedenis aan de aartsvaders. De hele geschiedenis is er een van Abraham en Sara. Beiden waren ze oud, de vrouw was onvruchtbaar en God beloofde dat er nageslacht zou komen. Dat verhaal is precies het verhaal van Zacharias en Elisabeth. Wonderlijk hè? Daarbij komt dat van beiden gezegd wordt dat ze rechtvaardig waren. En hoe komt dat? Wat rekent God tot rechtvaardigheid? Geloof. Beiden geloofden zij wat de Schriften zeiden.⟨/p> ⟨p>Hier wordt dus de geboorte van een zoon aangekondigd en dit is wat hij zou doen. Hij zou komen in de geest en kracht van Elia. Dat wat de vaderen ooit waren en waar hun hart naar uitging, zou gebracht worden tot de kinderen van Israël. De generatiekloof in geloof zou worden gedicht door deze profeet. Onder de naam Johannes de Doper kennen we hem; dat is trouwens nog een verhaal apart waar we later zeker over te spreken komen.⟨/p> ⟨p>Er staat ook: "en ongezeglijken in verstandigheid van rechtvaardigen." Dat is eigenlijk weer hetzelfde. Die kinderen, dat zijn de ongezeglijken. Maar hun vaderen, de aartsvaders aan wie God ooit Zijn belofte gaf, waren rechtvaardigen. Zij leefden uit geloof. En dat is trouwens altijd erg verstandig. Als je luistert naar wat God zegt en je beaamt wat Hij zegt, dan heb je qua verstand meteen een enorme voorsprong. Je put dan namelijk uit de bron van de Allerhoogste Zelf. Het verstandigste wat je kunt doen is niet steunen op je eigen inzicht. Dat lijkt soms slim, maar het is heel dom. Steun niet op je eigen inzicht, maar vertrouw op Hem met heel je hart, dan worden je paden ook rechtgemaakt. Dat is precies wat Johannes de Doper zou doen: de paden rechtmaken om voor de Heer een toegerust volk gereed te maken.⟨/p> ⟨p>Hij die zou komen in de geest en kracht van Elia zou het volk gelovig maken en daardoor toerusten om de Messias te ontvangen. Nu wordt het dubbel – of nou ja, niet ingewikkeld, maar het krijgt een extra laag. Tot dusver is het verhaal simpel: voordat de Messias en de dag van de Heer komen, komt er iemand die de weg bereidt. Dat is Elia, of iemand die zo heet omdat hij komt in de geest en kracht van Elia. Oké, dat is helder. Maar wij weten inmiddels hoe het gegaan is; we praten nu even achteraf. De Messias is gekomen en de voorbereider, Johannes de Doper, is ook gekomen. Maar we weten ook dat de Messias uiteindelijk niet is ontvangen.⟨/p> ⟨p>En ik bedoel ook later, toen Hij als de Opgewekte gepredikt werd onder het volk. Toen hebben ze Hem verworpen en de Messias heeft zich teruggetrokken. En nu zitten we in die tijdspanne van tweeduizend jaar, twee millennia. Nog steeds is het wachten op de Messias.⟨/p> ⟨p>Dus nu kom je eigenlijk bij de vraag die je ook zo zou kunnen stellen: is de Messias nou gekomen, ja of nee? Het antwoord is ja en nee. Hij is gekomen en Hij moet nog komen. En dat geldt zelfs voor de komst van Elia die aangekondigd is.⟨/p> ⟨p>Want nu even een andere vraag: is de Messias nou gekomen? Het antwoord is ja, het antwoord is ook nee. Is die wegbereider dan al gekomen? Het antwoord is ja, dat is namelijk Johannes de Doper in het verleden. Maar ik zal u vertellen...⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-4" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1508" title="Speel af vanaf 25:08">▶ 25:08⟨/button> ⟨span>De Dubbele Vervulling: een Wegbereider in de Toekomst⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de nabije toekomst gaan we er weer een van krijgen: weer iemand, namelijk de profeet Elia die zal komen en die één van de twee getuigen is. Ik realiseer me dat ik, terwijl ik dit vertel, natuurlijk wel een beetje mijn nek uitsteek, want hier zit nogal wat aan vast. Het verhaal is namelijk dat er straks in Jeruzalem, op het tempelplein, twee mannen zullen gaan optreden. Er staat bij dat dit voor 1260 dagen zal zijn. Dat staat er gewoon bij, dus dat hoef ik niet te verzinnen; het zijn letterlijk gewoon 1260 dagen.⟨/p> ⟨p>Nu moet ik erbij zeggen dat hun namen niet worden vermeld, maar de wijze waarop ze optreden geeft inderdaad te denken, of is in ieder geval veelzeggend. Ga maar na: de beide getuigen hebben de macht om – nee, laat ik het zo zeggen: ze hebben de macht om water in bloed te veranderen. Er staat strikt genomen niet eens bij dat ze dat ook daadwerkelijk doen, maar ze hebben de macht, de volmacht en de beschikking om dat te doen. En wie deed dat ooit? Dat was Mozes, die water in bloed veranderde.⟨/p> ⟨p>En dan staat erbij dat ze ook de volmacht hebben om het niet te laten regenen gedurende de tijd van hun profeteren. En hoe lang profeteren ze? 1260 dagen. Hoe lang is dat? Dat is 42 maanden, oftewel drieënhalf jaar. Dus gedurende drieënhalf jaar zou het niet regenen, of in ieder geval hebben ze die volmacht om dat te doen. Maar nu stel ik nog eens een keer de vraag: wie had ook de volmacht om het niet te laten regenen? Dat was Elia. En hoe lang was dat? Drie jaar en zes maanden. Precies dezelfde termijn!⟨/p> ⟨p>Zodat straks, voordat de grote dag gaat aanbreken, je weer iemand krijgt die de weg gaat bereiden, en wel in de geest en kracht van Elia. En ik zeg erbij: van Mozes ook nog eens. Feitelijk zijn het twee mannen die de hele Tenach representeren: Mozes en de profeten. Mozes, en de profeet bij uitstek, Elia. Die twee mannen zullen straks op het tempelplein weer gaan optreden. Aan het einde van hun periode zullen ze trouwens gedood worden, maar drieënhalve dag later – er staat echt drieënhalve dag later – zullen zij opstaan. Dat zal trouwens aan het einde van de grote verdrukking zijn. En als u het mij vraagt, zullen wij dat niet meer meemaken, want voordat die grote verdrukking aanbreekt, zal de Ecclesia worden weggerukt. Maar dat is nu allemaal niet het onderwerp, al wilde ik het toch graag even gezegd hebben.⟨/p> ⟨p>Goed, even dit: het gaat erom dat hier wordt gezegd dat die zoon die geboren gaat worden, voor de Heer een toegerust volk zal gereedmaken. Dat is waar hij op uit is. En precies wat Johannes ook later zou gaan doen: voordat de Heer Jezus ging optreden, was hij daar bij de Jordaan en hij deed iets heel spectaculairs. Hij zei niet: 'Wil je gedoopt worden?' of 'Doop je je?'. Nee, hij zei: 'Word gedoopt!' En dat kenden de Joden niet. De Joden kenden het doopritueel heel goed – de mikwe en het zich reinigen bij allerlei gelegenheden – maar 'word gedoopt', dat kenden ze niet. Je láát je dopen. Dat was wat Johannes deed en vandaar dat hij die bijnaam kreeg: de Doper. Hij doopte namelijk anderen, en dat fenomeen kenden ze niet. Daar heeft hij zijn naam eigenlijk ook aan te danken: zijn bijnaam, Johannes de Doper.⟨/p> ⟨p>Dus voorafgaand aan de komst van de Messias zou er ook een wegbereider komen. En dat krijgt, net als de komst van de Messias zelf, een dubbele vervulling: één in het verleden en één die in de toekomst zal komen en zal optreden. Maar we zijn bezig met Lucas, dus ik wil niet al te ver afdwalen. We gaan verder.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-5" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="1829" title="Speel af vanaf 30:29">▶ 30:29⟨/button> ⟨span>De Twijfel van Zacharias en de Autoriteit van Gabriël⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En nu komt Zacharias aan het woord. Hij zei tot de boodschapper, tot de engel: "Waaraan zal ik dit weten?" Eigenlijk vraagt hij natuurlijk om een teken. Uit het vervolg blijkt dat daar ook wel degelijk twijfel aan ten grondslag ligt; dat is wat uit de reactie van die boodschapper blijkt. Hij vraagt dus eigenlijk om een teken. Trouwens, hij krijgt ook een teken. In feite had de engel natuurlijk gewoon kunnen zeggen: "Hoe je dit weet? Nou, ik heb het je verteld. Is dat niet genoeg dan?" Maar hij vraagt een teken, en de Heer is hem van dienst en zegt: "Alsjeblieft, je krijgt een teken." Maar goed, laten we Zacharias niet te hard vallen, want het is natuurlijk nogal logisch waarom hij helemaal verbouwereerd is. "Want ik ben een oude man!", zegt hij. "En mijn vrouw is, zoals dat plechtig heet, voortgeschreden in haar dagen." Net zo goed als hijzelf een oud iemand is, geldt dat voor haar.⟨/p> ⟨p>De boodschapper antwoordde en zei tot hem: "Ik ben Gabriël, die in het zicht van God staat, voor het aangezicht van God." Maar eerst even over die naam: Gabriël. Eigenlijk kennen we maar twee namen van hemelse boodschappers in de Bijbel. In het jodendom onderscheidt men zeven aartsengelen, maar dat is allemaal traditie. De Bijbel kent alleen maar één aartsengel en dat is Michaël. Beide namen komen we trouwens tegen in de profeet Daniël. Gabriël wordt hier genoemd en later zullen we hem weer tegenkomen, want zes maanden later verschijnt hij ook aan Maria.⟨/p> ⟨p>Gabriël kennen we eigenlijk alleen uit de profeet Daniël, bij twee verschillende gelegenheden. Zijn naam betekent dat ⟨em>Gabri⟨/em>, dat ⟨em>Geber⟨/em>, dat heeft te maken met een krachtig man. Het wordt heel vaak vertaald met een held, een sterke man. Dat ⟨em>El⟨/em> verwijst naar God Zelf, het Hebreeuwse woord voor God. Dus: een krachtig man Gods of een held Gods. Waarom is dat zo? Hij wordt bij twee verschillende gelegenheden genoemd in Daniël 8 en in de profetie van Daniël 9 over de zeventig jaarweken. In beide gevallen verschijnt Gabriël om de komst van de Messias aan te kondigen.⟨/p> ⟨p>Stel je het hele scenario voor: aan Zacharias worden deze beloften gegeven en hij vraagt: "Hoe weet ik dat?" De eerste reactie van de engel is: "Ik ben Gabriël." Hij doet geen beroep op zijn eigen autoriteit, maar hij staat in het zicht van God en hij werd gestuurd. In feite is een bode of een engel niets anders dan een boodschapper; hij geeft iets door. Hij zegt: "Ik werd gestuurd om tot jou te spreken en deze dingen jou te evangeliseren," oftewel: deze blijmare te verkondigen. Letterlijk staat daar gewoon het werkwoord voor evangeliseren. Zoals we weten van Gabriël, werd hij gestuurd om de komst van de Messias en dat wat daarmee verband houdt aan te kondigen. Dat is de functie van Gabriël.⟨/p> ⟨p>In Daniël 9 wordt zelfs met grote precisie niet alleen de komst van de Messias aangekondigd, maar ook wanneer dat zou zijn. Gabriël trad toen op precies in het jaar dat koning Kores de tempel weer ging herbouwen. Deze Gabriël mag van Godswege vertellen dat over vijfhonderd jaar, na die zeventig jaarweken, de Messias zal komen. En dat is precies zo gebeurd. Israël had dus gewoon kunnen weten wanneer de Messias kwam. Vandaar ook dat Paulus in Galaten 4 schrijft dat God Zijn Zoon gezonden heeft in de volheid van de tijd. Dat wil zeggen dat de termijn was verstreken, de tijd was vol. In die profetie van Daniël 9 had God gezegd wanneer het zou gebeuren, en ook waar het zou gebeuren. Het hoefde je dus niet te ontgaan.⟨/p> ⟨p>Dat is wat profetie is: letterlijk voorzeggen. Dat is wat God doet en wat Zijn Woord markeert en legitimeert. Geen mens kan spreken over de toekomst, maar God spreekt over de toekomende dingen alsof het geschiedenis is. Dat was al ooit door Gabriël gedaan bij Daniël. Dat is een beetje een stokpaartje van mij; ik mag er graag over spreken hoe God met precisie de dingen aankondigt en daarmee Zijn Woord Zelf bewijst. Dat vind ik het mooiste wat er is. Daar heb je geen externe bewijzen voor nodig; dat bewijs vind je intern in het Woord al. Schrift met Schrift vergelijkend kun je dat allemaal zien en wordt het je zo aangedragen.⟨/p> ⟨p>Gabriël is Gods boodschapper om te onthullen aangaande de Messias, en die Messias is ook de krachtige man Gods. Daardoor is de naam Gabriël feitelijk ook een type van de Messias Zelf die hij aankondigt. Hij heet zo omdat hij de echte Gabriël ook aankondigt, als u begrijpt wat ik bedoel. Vandaar ook dat deze zelfde Gabriël later aan Maria zou verschijnen. Dat ligt helemaal in dezelfde lijn.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-6" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2332" title="Speel af vanaf 38:52">▶ 38:52⟨/button> ⟨span>Het Teken: tot de Bestemde Tijd met Stomheid Geslagen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Feitelijk ligt dit volledig in de lijn van de Hebreeuwse Bijbel. Als je één engel zou moeten voorstellen die deze boodschap brengt, dan is het Gabriël. "En neem waar," zegt hij. Dat is de reactie: "En neem waar: jij zal stil zijn en niet kunnen spreken tot op de dag dat deze dingen geschieden." Het is niet zo dat hij definitief met stomheid geslagen wordt – dat zou te zwaar klinken – maar het is tot een bepaalde tijd. Daarmee krijgt Zacharia ook een teken, want hij vroeg: "Waaraan zal ik dit weten?" Welnu, weet je waaraan je dat weet? Aan het feit dat je niet meer kunt spreken. Zó weet je het.⟨/p> ⟨p>Even later gaat hij naar buiten en wil hij iets zeggen, maar hij kan niets uitbrengen. Hij is stom, met stomheid geslagen. Nu begrijp ik die uitdrukking eigenlijk ook wat beter: met stomheid geslagen worden. Het doet me denken aan iets van een veel oudere datum, namelijk wat God tegen het volk Israël zei. Mijn schoonvader citeerde dat nog weleens: "De Heere zal voor u strijden en u zult stil zijn." Dat werd tegen Israël gezegd: jullie zullen stil zijn. Je staat erbij, je kijkt ernaar en Hij doet het allemaal voor je. En wat doe jij? Niets. Wat heb jij te zeggen? Niets, want Ik heb al gesproken. Dat is het idee: jij hebt helemaal niets te zeggen, want Ik heb al gesproken.⟨/p> ⟨p>Er zit dus een aspect aan van... ik noem het geen oordeel, want zo wordt het niet gepresenterd; het is een gevraagd teken. Je wordt met stomheid geslagen en je zult niets meer te zeggen hebben. "Dacht je dat? Nou, hier is het teken." Dus al wandelend was hij, hoewel niet-sprekend, juist veelzeggend. Zo moet je het zeggen. Het duurt tot op de dag dat deze dingen geschieden, omdat hij de woorden van de engel niet geloofde. Niet geloven betekende hier niet dat hij ze tegensprak, maar dat hij ze betwijfelde. We zeggen dan: dat is toch menselijk? Ja, dat is ook heel menselijk, maar het was voor de Heer een mooie gelegenheid om hem dit teken te geven.⟨/p> ⟨p>Omdat je mijn woorden niet gelooft... maar die woorden zullen vervuld worden in hun bestemde tijd. Mooi hè? Weer precies zoals gezegd is, maar ook precies tot het moment dat het ook zijn vervulling zal vinden. De bestemde tijd. Bij God is alles op de juiste plek en de juiste tijd: right place, right time. Alles is precies gepland en getimed.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-7" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2525" title="Speel af vanaf 42:05">▶ 42:05⟨/button> ⟨span>Wachten op de Priester: Profetische Parallellen⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En dan staat er dat het volk daar buiten op het tempelplein wachtte. Het volk was Zacharias verwachtend en zij verwonderden zich, dat wil zeggen: zij vroegen zich af waarom hij zo lang wegbleef. Zij verwonderden zich over zijn lange uitblijven in de tempel, want dat wekte verbazing op. Ik heb daar — ik ben niet compleet hoor — een paar hele aardige voorbeelden uit de Bijbel van mensen die verwacht werden, maar die maar uitbleven.⟨/p> ⟨p>Noem er maar eens één. Ik zeg eerst even niks... Hij bleef maar uit. Ik heb hem hier ook staan: dat was bij Samuël. Maar de eerste waar ik aan dacht toen ik dit lijstje maakte, of in ieder geval toen ik hier over nadacht, was Mozes op de berg. Die bleef maar uit en het volk wachtte op hem. Waar was hij? Wat ik nu zeg is ook weer dubbelzinnig, want het volk wachtte op haar leidsman en voleinder, om het zo te zeggen. Hij zou afdalen, maar hij kwam maar niet. Dat was Mozes op de berg; de geschiedenis vind je in Exodus 32.⟨/p> ⟨p>Maar waar naar verwezen wordt, is ook een hele boeiende geschiedenis. Iets minder bekend is het verhaal van Samuël die naar Gilgal zou komen en ook maar uitbleef. Hij had gezegd: "Op de zevende dag ben ik er." Kijk het maar na in 1 Samuël 13; je moet die teksten maar eens met elkaar vergelijken. Hij had tegen Saul gezegd dat hij er op de zevende dag zou zijn. Eigenlijk kon Saul niet wachten. Halverwege de zevende dag was Samuël nog steeds niet gekomen en toen is Saul zelf gaan offeren. Samuël zou dat eigenlijk gaan doen — hij kwam trouwens ook uit een priesterlijke stam — maar Saul heeft niet gewacht. En toen, aan het einde van de zevende dag, kwam Samuël alsnog. Dat wil zeggen: gewoon precies op de termijn, alleen veel later dan verwacht. Hij zou komen op de zevende dag.⟨/p> ⟨p>Denk daar weer even dubbelzinnig over na: op de zevende dag, op de sabbat, dan zal hij komen. Trouwens, Gilgal betekent 'wedergeboren'. Dat is de plaats waar Israël ooit arriveerde; ze gingen door de Jordaan, vanuit de woestijn achter Jozua aan. Toen kwamen ze aan in Gilgal en daar werd het volk besneden. Vul de plaatjes zelf verder in waar het eigenlijk over gaat. Het is een prachtig profetisch plaatje van wat er met Israël gebeurt wanneer straks de grote Sabbat zal aanbreken. Dan zullen ze inderdaad achter de ware Jozua, Jezus, aangaan en ook de weg van dood en opstanding volgen door de doods-Jordaan. Dan zal het volk wedergeboren worden op die zevende dag.⟨/p> ⟨p>Maar waar ik het eigenlijk over heb als ik deze geschiedenissen bespreek, is over Iemand die nu in het hemelse heiligdom is en op Wie het wachten nog steeds is. Zijn komst duurt zo lang; hadden we Hem immers al niet veel eerder verwacht? Maar dat is precies wat hier ook aan de hand is met Zacharias in het heiligdom. Ze hadden hem eigenlijk al veel eerder verwacht, maar hij bleef maar uit. Dat geldt voor deze geschiedenis van Zacharias, maar het geldt ook voor die geschiedenis van Samuël: het spreekt van de Koning-Priester die nu in het hemelse heiligdom is. Hij is daar in het verborgene en laat Zich daar niet zien. De hele boodschap van de Hebreeënbrief is: de Koning-Priester is er wel, alleen Hij is daar in het hemelse heiligdom. Hij heeft daar het een en ander te doen en straks is Hij klaar. Dan komt Hij uit het heiligdom en gaat Hij Zijn volk zegenen.⟨/p> ⟨p>Het zijn zulke schitterende typologische illustraties, maar het duurt allemaal veel langer dan verwacht. Dat was ook al aangekondigd, want Petrus zei al: "Je moet weten dat er straks spotters gaan komen die zeggen: Waar blijft de belofte van Zijn komst? Het blijft allemaal hetzelfde." Weet je wat hij dan zegt? Hij zegt verschillende dingen, maar ik wil op twee zaken wijzen. Hij zegt: "Eén ding mag jullie niet ontgaan: dat voor de Heer één dag is als duizend jaar, en duizend jaar als één dag." Hij zegt eigenlijk twee keer hetzelfde.⟨/p> ⟨p>Ik zet mijn telefoon altijd keurig op 'niet storen', maar nu ben ik dat vergeten. Nu ben ik toch verstoord. Maar goed: één dag is als duizend jaar. Met andere woorden, als wij nu 2000 jaar later leven, betekent dit dat we voor de Heer gerekend aan het einde van twee dagen zitten. Dat vind ik juist zo geweldig, want dat betekent dat de derde dag aanstaande is. Dat is één ding. Maar als je meer wilt weten over de langmoedigheid van de Heer — het feit dat Hij maar uitblijft en maar niet ingrijpt — dan moet je bij de apostel Paulus zijn, want die spreekt in al zijn brieven over deze dingen. Eén en één is twee.⟨/p> ⟨p>Daar moet ik aan denken bij het geval van Zacharias, die daar in de tempel is en maar uitblijft. Daar zijn nogal wat parallellen te vinden. Terwijl ik dit nu bedenk, kijk ik op mijn klokje en ik denk dat we er verstandiger aan doen om nu eventjes te pauzeren en dan straks bij vers 22 verder te gaan. Per slot van rekening is Zacharias dan ook meteen buiten. Gelukkig kan ik nog wel spreken; je zal als spreker toch maar met stomheid geslagen zijn, hè?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-8" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="2995" title="Speel af vanaf 49:55">▶ 49:55⟨/button> ⟨span>Een Verschijnsel in de Tempel (vers 22)⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Maar in vers 22 zijn we inmiddels gearriveerd. Het volk verbaasde zich over het lange uitblijven van Zacharias in de tempel. Dat staat er in vers 22: toen hij naar buiten ging, kon hij niet tot hen spreken. Daarin ligt de suggestie besloten dat hij het wel probeerde, maar dat het hem niet lukte. Zij beseften dat hij een verschijnsel had gezien. In de NBG-vertaling staat dat hij een 'gezicht' had gezien, maar dat is nou net even een ander woord.⟨/p> ⟨p>Het gewone woord voor gezicht, een visioen dus, is een Grieks woord dat bijvoorbeeld wordt gebruikt voor wat Petrus zag, maar ook wat Cornelius zag. Dat was een visioen. In de pauze hadden we het even over dromen, maar dat noem ik geen gezicht. U begrijpt wat ik bedoel: dat je van Godswege in de slaap een boodschap meekrijgt. Dat is toch wel tamelijk uitzonderlijk, afgezien van het feit dat dromen ook een boodschap in zich kunnen hebben. Maar zover gaat het hier niet. In dit geval was het een verschijnsel. Het was dus geen visioen; het was geen droom die Zacharias te zien had gekregen in de tempel. Nee, het was daadwerkelijk een verschijnsel, een fenomeen.⟨/p> ⟨p>Dat is een ander woord dan wat je elders aantreft. Bijvoorbeeld — en dat is wel erg boeiend — de verheerlijking op de berg wordt ook een ⟨em>horama⟨/em> genoemd. Nadat ze de berg afdaalden, lees je dat Jezus tegen de drie die met Hem meegegaan waren zei: "Vertel aan niemand dit ⟨em>horama⟨/em>, dit gezicht, dit visioen." Wie zagen zij toen in dat gezicht? Mozes en Elia, de representanten van de Tenach: de wet en de profeten. Maar dat was dus een gezicht. Ik geloof niet dat Mozes en Elia daar toen daadwerkelijk verschenen; zij verschenen in een gezicht aan hen. Dat was wel een uitzonderlijk fenomeen, dat wel.⟨/p> ⟨p>Maar in dit geval wordt er een ander woord gebruikt. Daadwerkelijk verscheen Gabriël aan Zacharias daar in de tempel, ook al was Zacharias de enige die dat met zijn eigen ogen heeft gezien. Het was dus niet een verschijnsel dat alleen in zijn hoofd plaatsvond, maar het was daadwerkelijk zintuiglijk waarneembaar. Zij beseften dat hij een verschijnsel had gezien in de tempel. Hij wenkte hen, maar bleef stom.⟨/p> ⟨p>Ja, dat betekent dus 'nietszeggend'. Het is wel grappig hoe een woord in betekenis kan verschuiven. Bij ons heeft 'stom' de bijbetekenis gekregen van belachelijk en dergelijke. Maar dat komt omdat stom eigenlijk wil zeggen dat het nietszeggend is, letterlijk. Zo kreeg het de figuurlijke betekenis van: "Nou ja, dat heeft niks te betekenen, dat heeft niks te zeggen." Zo kreeg het die negatieve betekenis. Maar stom is hier dus letterlijk gewoon het onvermogen om te kunnen spreken. Stom, hè?⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-9" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3223" title="Speel af vanaf 53:43">▶ 53:43⟨/button> ⟨span>De Zwangerschap en Verborgenheid van Elisabeth⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>"En het geschiedde als de dagen van zijn dienstverrichting vervuld waren." Dat was die dienstweek waar we het al veel eerder in vers 5 over hadden, de priesterorde van Abia. Als dat vervuld is, gaat hij terug naar zijn huis. Hij keerde dus weer terug naar moeder de vrouw. Nou ja, moeder de vrouw... dat is in dit geval feitelijk nog niet correct, want ze moest nog moeder worden. Sterker nog, ze moest zelfs nog bevrucht worden, want dat staat namelijk in het volgende vers.⟨/p> ⟨p>Hij ging naar zijn huis. Dat was niet in Jeruzalem, want er staat in vers 39 dat het een stad was in Juda. Als Maria later haar tante of nicht gaat bezoeken, dan staat er dat ze naar een stad in Juda ging. Als dat Jeruzalem was geweest, had daar niet simpelweg een stad in Juda vermeld gestaan. Wat de naam van die stad wel was, wordt niet gezegd, maar in ieder geval keerde hij terug naar die stad in Juda. Terwijl Maria dus in Galilea in het noorden woonde, woonde Zacharias waarschijnlijk in de buurt van Jeruzalem. Al die priesters woonden of in Jeruzalem of daar in de nabije omgeving. Je wilt immers niet al te ver van je werk af wonen. Zelfs tegenwoordig met een auto wil je dat al niet met al die files; vandaag was het een dramadag, ik las dat er meer dan 1100 kilometer file stond. Maar goed, zelfs met de auto wil je niet te ver van je werk, en als je dan moet lopen naar je werk, dan moet dat zeker niet al te ver zijn.⟨/p> ⟨p>In ieder geval, hij woonde in een stad in Juda. Na deze dagen nu – dus na dat verblijf in de tempel en na zijn dienstweek – werd Elisabeth, zijn vrouw, bevrucht. En zij verborg zichzelf geheel. Ze trok zich terug. Er staat bij: vijf maanden. Waarom precies gedurende die termijn? Nou, tot die tijd kon zij haar zwangerschap nog enigszins verbergen, daarna niet meer. Dus gedurende vijf maanden heeft ze zich willen verbergen. Waarschijnlijk ook met de gedachte dat als zij direct zou hebben gezegd dat ze zwanger was, dat sowieso niet geloofd zou worden. Er wordt hier verder geen motief gegeven, maar je kunt je enigszins voorstellen waarom zij dat wilde. Zei jij ook wat, Minnie? Oh, ik dacht misschien heb jij nog een goede suggestie. Soms is het wel eens handig om even een ervaringsdeskundige te vragen... Ik had het zelf kunnen bedenken natuurlijk, maar goed, het doet er verder niet toe. Zulke fantasieën of opties kun je noemen, maar meer ook niet.⟨/p> ⟨p>In ieder geval verborg ze zichzelf geheel tot de zesde maand. Daarover straks meer, maar die vijf maanden zijn ook wel boeiend. Natuurlijk kun je zeggen dat het gewoon vijf maanden waren dat ze zich verborgen hield, dat is waar. Maar vijf in het algemeen staat in de Schrift voor verborgenheid. Het is ook het getal van genade, maar laat ik het eens met deze woorden zeggen.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-10" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="3459" title="Speel af vanaf 57:39">▶ 57:39⟨/button> ⟨span>Het Getal Vijf: Genade en de Hebreeuwse Letter He⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Ooit was daar Abram; diens naam is vanavond al heel wat keren gevallen. Hij heette Abram, maar hij kreeg ooit iets aan zijn naam toegevoegd, of eigenlijk moet ik zeggen: tussengevoegd. Hij werd Abraham. Hij kreeg deze letter, de letter He, aan zijn naam toegevoegd. U zegt misschien: wat is dat dan? Dat is een letter, dat is geen cijfer. Jawel, maar een Hebreeuwse letter is ook een cijfer. Het is de vijfde letter en het staat ook voor het getal vijf. Trouwens, in dit geval is het helemaal makkelijk aan te tonen, want zelfs in het Nederlands staat de He bekend als een vijf. Wist u dat? Wij kennen het woordje 'heitje'. Een heitje komt via het Hebreeuws, Jiddisch, Bargoens of Amsterdams in onze taal terecht. Een heitje waren eigenlijk vijf cijfers; het was een kwartje, oftewel vijf keer vijf cent.⟨/p> ⟨p>Ik zeg er dan altijd bij: mensenhanden zijn niet nodig. Als het gaat om de He – een heitje voor een karweitje – dat is hier ook niet nodig. Die krijg je zomaar, gratis. Dat was met Abraham ook zo; hij kreeg gewoon dat heitje, die He, aan zijn naam toegevoegd. We kennen diverse andere Hebreeuwse letters die we ook als getal gebruiken. De tiende letter is de Jod. Een 'meier' kennen we ook, dat is Hebreeuws voor honderd. Maar 'geeltjes' komt dan weer niet via het Hebreeuws. Van origine was er in het Amsterdams ook nog een 'lammetje'. Dat was niet zo bekend als de Jod, maar het was een daalder. Je hebt een rijksdaalder van tweeëneenhalve gulden en een daalder was 1,50. Op de markt is een gulden een daalder waard, zo zegt men.⟨/p> ⟨p>Een daalder was 1,50 en dat heette een lammetje. Waarom? Omdat de Hebreeuwse letter Lamed staat voor het getal dertig. Als je dat vermenigvuldigt met de stuivers (vijf cent), dan krijg je 1,50: een daalder. Vandaar dat men in Amsterdam sprak over een lammetje; er waren daar vele Joden en die rekenden simpelweg: dertig stuivers is een lammetje, van de Lamed. Dit even als algemene taalkennis. Het gaat erom dat een Hebreeuwse letter een cijfer vertegenwoordigt, en de vijf staat inderdaad voor de He. God beloofde aan Abraham een zoon en bekrachtigde dat verbond ook uit de dood, uit het dode lichaam van hem en dat van Sara. Sara kreeg trouwens ook een He aan haar naam toegevoegd; ze heette Sarai, maar ze werd Sara met een He aan het eind. Beiden kregen ze een He aan hun naam toegevoegd, in Abrahams geval zelfs ertussen gevoegd.⟨/p> ⟨p>Dat is heel karakteristiek, want die He is een stomme letter. Dat wil zeggen: die letter hoor je eigenlijk niet. Het is niets, het is eigenlijk lucht. In het Griekse alfabet is het alleen maar een kommetje; het is verborgen, daar gaat het om. Laat ik de voorbeelden die ik hier genoteerd heb nog even noemen. Kijk naar de dagen in Genesis 1. Dat noemen we de scheppingsdagen, de dagen waarin God Zijn scheppingswoorden gaf. Die dagen waarin God naar de Sabbat toewerkt, representeren ook Gods plan totdat de grote Sabbat zal aanbreken. Dat zijn allemaal fases. Ik ga dat nu niet helemaal uitwerken, maar zo is bijvoorbeeld de vierde dag, waarop God de tekenen gaf van de zon, maan en sterren, de periode van de wet waarin God tekenen en afschaduwingen gaf.⟨/p> ⟨p>Op de vijfde dag gebeurde er niets op het land. Wat deed God? Hij creëerde levende zielen in de wateren, in de zeeën en in de hemel: de vissen en de vogels. Dat is weer karakteristiek voor deze tijd. Die vijfde dag representeert de huidige tijd waarin God niet met het land, Israël, werkt, maar in de zee, de volkerenzee. De natiën worden tot leven verwekt en zijn bestemd voor de hemel. Dat is de vijfde dag, waarna de zesde dag komt. De zesde dag is de dag waarin de mens, de laatste Adam, zal verschijnen en gesteld zal worden tot heerschappij over deze aarde. De zesde dag spreekt van de dag dat de laatste Adam zal komen en de aarde aan Zich zal onderwerpen om vervolgens de Sabbat te doen aanbreken.⟨/p> ⟨p>Al die dagen representeren tijdvakken in de geschiedenis tot aan de grote Sabbat. De vijfde dag is de dag die de periode representeert waarin wij nu leven, waarin het land even buiten schot blijft en niet aan de orde is. God werkt in de natiën en in de hemel, in het verborgene. Dat heeft allemaal met die vijf te maken. Elisabeth verborg zich vijf maanden. Die vijf en die verborgenheid hebben alles met elkaar te maken. Dat wilde ik even gezegd hebben. Het heeft ook met nieuw leven te maken en de aankondiging van nieuw leven. Dat kon Abraham je al vertellen, en in dit geval Elisabeth natuurlijk ook. Nieuw leven is er wel, maar het is nog verborgen. Voor haar was dat letterlijk zo; dat is trouwens de zwangerschap in het algemeen, tot aan de openbaring.⟨/p> ⟨p>In vers 25 staat waarom ze dat zo deed: "Zo heeft de Heer aan mij gedaan in de dagen waarin Hij acht sloeg om mijn smaad te midden van mensen te verwijderen." Die vijf maanden representeren de tijd van haar smaad, zoals de tijd van haar onvruchtbaarheid werd genoemd en beleefd. God heeft daarop acht geslagen. Gedurende die vijf maanden verborg zij zich voor de mensen om geen smaad te dragen. Na die vijf maanden, dus vanaf de zesde maand, komt ze weer in de openbaarheid. Nu kon iedereen zien dat ze inderdaad zwanger was en verborg zij zich niet langer. De tijd van haar smaad was nu voorbij. Dat is wat ze zegt: "Zo heeft de Heer aan mij gedaan in de dagen waarin Hij acht sloeg om mijn smaad te midden van de mensen te verwijderen." Dat was de reden van die vijf maanden verborgenheid, afgezien van de factoren waar we het net over hadden.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-11" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4029" title="Speel af vanaf 01:07:09">▶ 01:07:09⟨/button> ⟨span>De Zesde Maand en de Betekenis van de Naam Nazareth⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>In de zesde maand nu... het gaat hier niet over de zesde maand van het jaar. Nee, het gaat over de zesde maand van de zwangerschap van Elisabet. Vijf maanden lang had zij zich verborgen en na die periode ging ze zich weer onder de mensen vertonen. En in de zesde maand nu gebeurde er nog iets: terwijl de verberging van Elisabet ophield, werd de geboorte van de Koning aangekondigd.⟨/p> ⟨p>In de zesde maand werd de boodschapper Gabriël door God gestuurd naar een stad in Galilea. Over die zesde maand gesproken: daar komen we nu niet meer uitgebreid over te spreken, maar de volgende keer zeker wel, want dit is zo'n mooi verhaal. Wat er met die zes maanden aan de hand is, dat fenomeen van dat verschil van precies een half jaar, is namelijk heel markant en in het Oude Testament al heel veelzeggend. Jezus en Johannes de Doper scheelden zes maanden. Ik zou nu in de verleiding komen om dat alvast aan te kondigen, maar dat doe ik pas wanneer Gabriël later tegen Maria zegt: "Zie, je nicht Elisabet is zwanger en het is nu reeds haar zesde maand" (vers 36). Jij wordt nu zwanger en zij is al in haar zesde maand.⟨/p> ⟨p>In de zesde maand werd de boodschapper Gabriël dus door God gestuurd naar een stad van Galilea, genaamd Nazareth. Nu zou je kunnen zeggen dat die naam verder niks te betekenen heeft en hier wordt dat ook niet uitgelegd, maar in Mattheüs 1 vers 23 wordt er al naar verwezen dat de profeten hierover hebben gesproken. Men heeft zich er vaak het hoofd over gebroken waar dat dan precies staat, maar het is wel degelijk te vinden. Het punt is namelijk dat het woord Nazareth is afgeleid van het Hebreeuwse woord ⟨em>natsar⟨/em>, wat 'scheut' betekent.⟨/p> ⟨p>In Jesaja 11 vers 1 lees je: "Er zal een scheut voortkomen, een natsar, uit de afgehouwen tronk van Isaï en hij zal vrucht dragen." Trouwens, ook dat is weer het fenomeen van nieuw leven dat uit de dood wordt voortgebracht. Een afgehouwen tronk; je zou kunnen zeggen dat dit eigenlijk over de hele dynastie van David gaat. Wat was er nog overgebleven van die dynastie, van die koninklijke stamboom? Welnu, uit die afgehouwen tronk van Isaï zal een scheut voortkomen: een jonge schoot, een natsar.⟨/p> ⟨p>We hebben hier bij een andere gelegenheid een hele avond aan gewijd, dus dit is even de korte versie. Ik kan nu niet alle bonnetjes erbij geven, maar de conclusie is dat Nazareth een nederzetting was van louter Davidische nakomelingen. Het waren mensen uit het huis van David die moesten vluchten voor Herodes en naar Galilea zijn gegaan om daar een nederzetting te starten. De stad Nazareth was in het Oude Testament onbekend; het was een jonge nederzetting, bovendien piepklein. En wie woonden daar? Dat waren nakomelingen van David. Vandaar dat ze die stad Nazareth hebben genoemd: "Wij zijn de natsar, de scheut." Zij zagen zichzelf als troonpretendenten; zij waren degenen in wie God Zijn belofte zou gaan vervullen. Dat zit dus allemaal in die naam Nazareth opgesloten.⟨/p> ⟨p>Dat daar inderdaad zulke mensen woonden, is een open deur, want het enige wat wij weten is dat daar inderdaad nakomelingen van David woonden. Dat staat dan ook meteen in vers 27. Gabriël werd door God gestuurd naar een stad van Galilea genaamd Nazareth, naar een maagd — dat wordt in dit ene vers zelfs twee keer toegezegd — die in ondertrouw gegeven was aan een man genaamd Jozef, uit het huis van David. En de naam van de maagd was Maria. Dat Jozef uit het huis van David was, wordt diverse keren benadrukt en dat zal ik straks ook nader laten zien.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-12" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4401" title="Speel af vanaf 01:13:21">▶ 01:13:21⟨/button> ⟨span>De Davidische Afstamming van Jozef Én Maria⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Het is omstreden terrein, want hoe dat nou precies zit met Maria, daar wordt verschillend over gedacht. Ik heb daar met Aart ook nog gesprekken over gehad; hij heeft me daar nog wat materiaal over gegeven en ik moet het er nog eens een keer met hem over hebben. Het is een discussiepunt, maar we zitten elkaar daarover niet in de haren. Ik heb er wel een wat ander inzicht in.⟨/p> ⟨p>In ieder geval gaat het eigenlijk over de vraag: is Maria ook uit het huis van David? Als je zegt van niet, dan heb je in die zin een punt dat het niet expliciet van Maria gezegd wordt. Van Jozef wordt het een aantal keren gezegd, maar van Maria wordt het niet rechtstreeks genoemd. Maar daar staan twee dingen tegenover. Ten eerste wordt er van de Heer Jezus wel gezegd dat hij uit het zaad van David was. Dat wordt tot vier keer toe in het Nieuwe Testament verklaard. Het gaat er dus niet alleen maar om dat hij een erfgenaam was, in die zin dat hij juridisch gezien een zoon van David was. Kijk, Jezus was juridisch een zoon van Jozef, zo stond dat opgeschreven. En dus zou je kunnen zeggen dat als Jozef uit het huis van David komt, Jezus daar juridisch gezien de rechten van erft. Oké, maar dan kun je nog niet zeggen dat Jezus ook uit het zaad van David is. In het Grieks staat er gewoon dat hij uit het sperma van David is. Dat wil zeggen: dat is een bloedband, een genetische lijn. Er ligt een genetische lijn tussen David en de Heer Jezus. Maar als Maria geen nakomeling van David zou zijn, dan was de Heer Jezus niet uit het zaad van David. Toch? Want de Heer Jezus was geen lijfelijke nakomeling van Jozef. Hoe was hij dan uit het zaad van David? Dat kan alleen als niet alleen Jozef, maar ook Maria uit het zaad van David was. Dat is één punt.⟨/p> ⟨p>Een ander punt is dat we twee geslachtsregisters of koningsregisters hebben in de evangeliën van de Heer Jezus: eentje in Matteüs 1 en eentje in Lucas 3. Daar komen we op een veel later tijdstip nog eens over te spreken. In beide gevallen wordt een grootvader van Jezus genoemd. In Matteüs 1 wordt gezegd dat Jakob de grootvader was van Jezus. In Lucas wordt Eli genoemd. Dat is op zich geen tegenstelling, want een mens heeft nu eenmaal twee opa's. Waarom? Gewoon omdat je een vader en een moeder hebt. De ene lijn, de juridische lijn via zijn vader, loopt via Jakob als grootvader. Via zijn moeder Maria was Eli zijn grootvader.⟨/p> ⟨p>Wat blijkt dan als je die registers nagaat? Dat beide lijnen terug te voeren zijn tot David. Alleen, als je de lijn van Matteüs volgt, dan blijkt dat Jakob en Jozef terug te voeren zijn tot de zoon van David, namelijk Salomo. Als je de lijn van Lucas volgt, en dus die van Eli, dan kom je niet bij Salomo uit, maar bij een andere zoon van David, namelijk Nathan. David had natuurlijk diverse zonen, dat weten we, en één daarvan was Salomo en een andere was Nathan. Via de lijn van Lucas verloopt de afstamming — ik zou het eigenlijk eens grafisch moeten uitbeelden, de PowerPoint leent zich daar geweldig voor — via Maria en de ene grootvader, en in Matteüs via de andere grootvader. Dat laatste is de officiële juridische lijn, eigenlijk meer een lijn van allemaal troonpretendenten. Dat verklaart het verschil en dat kan dus alleen wanneer niet alleen Jozef, maar ook Maria uit het geslacht van David kwamen, alleen via verschillende familielijnen of verschillende takken van de familie.⟨/p> ⟨p>Het is misschien een wat ingewikkeld verhaal en je vraagt je af: wat doet dat ter zake? Nou, het gaat er dus even om hoe Jezus het zaad van David kan zijn als ook Maria niet uit het geslacht van David zou zijn. Ik denk dat daar goede redenen voor zijn. Maar goed, één ding is in ieder geval zeker: van Jozef wordt het hier en elders expliciet gezegd. 'Jozef uit het huis van David en de naam van de maagd was Maria.' In Matteüs 1 staat dat wanneer Jozef gaat twijfelen over wat er nou eigenlijk aan de hand was met de zwangerschap van Maria, er een engel van de Heer in een droom aan hem verschijnt en zegt: 'Jozef, zoon van David, schroom niet Maria, uw vrouw, tot u te nemen, want wat in haar verwekt is, is uit heilige geest.'⟨/p> ⟨p>En in Lucas 2 lees je ook: 'Ook Jozef trok op van Galilea, uit de stad Nazareth naar Judea, naar de stad van David, die Bethlehem heet, omdat hij uit het huis en de afstamming van David was.' Er wordt dus heel duidelijk en verschillende keren heel expliciet van Jozef gezegd dat hij van David afstamt. De reden is natuurlijk een hele simpele: die afstamming is buitengewoon belangrijk. Want wie zou de Messias zijn? De zoon van David. Trouwens, daar begint het Nieuwe Testament ook heel triomfantelijk mee: het geslachtsregister van Jezus Christus, de zoon van David, de zoon van Abraham. Het kan niet anders. Daarmee is hij de zoon en ook de erfgenaam van David. Dat wat aan David was beloofd, dat zal in hem en via hem worden vervuld. Die Davidische afstamming is dus enorm belangrijk.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-13" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="4855" title="Speel af vanaf 01:20:55">▶ 01:20:55⟨/button> ⟨span>Gabriëls Bijzondere Begroeting aan Maria⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En toen hij, Gabriël, binnenkwam tot haar, zei hij: "Verheug je, begenadigde vrouw, de Heer is met je." Verheug je. Als je dit in het Latijn zegt, dan zeg je: "Ave Maria." In protestantse kringen zijn we doorgaans niet zo geneigd om Maria er op die manier uit te lichten, maar deze woorden zijn natuurlijk wereldberoemd geworden. En dat is ook volkomen terecht, want Maria heeft een buitengewoon bevoorrechte plaats. Dat blijkt hier ook wel, want er staat: "Verheug je" en "je bent begenadigd".⟨/p> ⟨p>Dat woord voor 'begenadigd' wordt trouwens slechts twee keer in het Nieuwe Testament gebruikt. Hier door Lukas, en in Efeze 1 wordt het door Paulus opgetekend als hij zegt dat wij begenadigd zijn in de Geliefde. Er wordt exact hetzelfde woord gebruikt. Daar zit trouwens ook de stam van het woord voor verheugen in: ⟨em>charis⟨/em>. Begenadigd, de Heer is met je. Dat is trouwens niet zozeer een wens, maar een aanzegging; het is het vermelden van de feitelijke wijs: "De Heer is met je."⟨/p> ⟨p>In veel vertalingen staat er nog bij: "Je bent gezegend te midden van de vrouwen." Dat staat vaak tussen haakjes, want het is wat omstreden of dat echt origineel in de handschriften staat. In de grote handschriften van de Alexandrinus en de Sinaïticus ontbreekt dit namelijk. Vandaar dat die toevoeging tekstkritisch wat omstreden is. Maar of het er nu wel of niet staat, de strekking is natuurlijk volkomen helder, want zij is inderdaad gezegend te midden van de vrouwen. Dat kan niet missen.⟨/p> ⟨p>Het is dan ook heel begrijpelijk dat er in vers 29 staat dat zij bij dat woord van slag raakte. Ze was ontroerd, maar letterlijk staat hier een woord dat veel sterker is dan ontroerd zijn alleen; ze was werkelijk totaal van slag. En dat kwam niet eens zozeer door de verschijning van Gabriël zelf, maar door dat specifieke woord. Dus door wat zij hoorde, raakte ze ontzet. Ze redeneerde en overlegde bij zichzelf wat voor een begroeting dit nu toch wel mocht wezen.⟨/p> ⟨p>De boodschapper stelde haar echter gerust en zei: "Vrees niet Maria, want je vond genade bij God." Je vond genade; wie genade zoekt, die vindt het ook. Dat is prachtig. En ik lees verder: "En neem waar." Er wordt hier een waarnemer gevraagd; je zult het zelf gaan vaststellen. Het is wat letterlijk weergegeven, maar zo staat het in het Grieks geformuleerd: "Je zult bevrucht worden in de buik." Het wordt bijna filmisch gezegd, maar dat is precies wat er gebeurt: "Je zult bevrucht worden in de buik." De NBG-vertaling zegt dan: "Je zult zwanger worden," wat natuurlijk inhoudelijk op hetzelfde neerkomt.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-14" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5073" title="Speel af vanaf 01:24:33">▶ 01:24:33⟨/button> ⟨span>De Naam Jezus (jahweh Redt) en het Onvoorwaardelijke Evangelie⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>En je zult een zoon voortbrengen en je zult Hem noemen bij de naam Jezus. Jezus, Yeshua of Jehoshua. Het is gewoon de naam van degene die ooit Israël door de Jordaan in het land bracht, bij Gilgal. Als je dit in Matteüs leest, dan wordt er vermeld dat dit ook tegen Jozef gezegd wordt: Maria zal een zoon baren en jij zal Hem de naam Jezus geven, want Hij is het — staat er dan — die Zijn volk zal redden, zal verlossen van hun zonden. Dat wil zeggen: Hij is degene die aangekondigd is, Hij is degene die dat vervult.⟨/p> ⟨p>Want de naam Jezus betekent: Yahweh redt. Yahweh is Redder, of Yahweh redt. Eigenlijk is daarmee ook direct het hele evangelie aangegeven: Yahweh redt. Dat is wat Jezus is: Yahweh redt. En wie dan? Nou, iedereen. Allemaal, alles. Hij redt namelijk zonder toedoen van mensenhanden; het is niet een prestatie van de mens. Dat licht is gelegen in de naam alleen. Hij redt. Hij doet dat op allerlei tijdstippen en niet allemaal tegelijk, maar Hij redt. Ja, eigenlijk is dat de hele evangeliegeving en dat is onvoorwaardelijk.⟨/p> ⟨p>Het zal zijn in de naam van Jezus dat elke knie gaat buigen van hen die in de hemel, op de aarde en onder de aarde zijn. Daar moet je maar eens hard over gaan doordenken: wie daarvan is uitgesloten? Of het is boven de aarde, of het is op de aarde, of het is onder de aarde, maar meer smaken zijn er niet. Dat zijn de drie verdiepingen, om zo te zeggen. En elke knie en elke tong zal zeggen — er staat letterlijk 'exomologeo', dat wil zeggen dat het van binnenuit komt — dat het is tot eer van God de Vader. Jezus is hier de naam, maar er staat heel duidelijk bij dat het 'in de naam van Jezus' zal gebeuren. Hoezo in de naam van Jezus? Nou, de naam van Jezus ís: Yahweh redt. Namelijk elke knie, elke tong. Dus linksom of rechtsom, je ontkomt er niet aan.⟨/p> ⟨p>Maar dat is nu juist wat het evangelie zo geweldig maakt. Want dit is wat je tegen iedereen kunt vertellen. Of mensen dit nu geloven of niet, het blijft zo: Hij heet Jezus, en dus gaat Hij jou redden. Dat is een aanzegging, net als wat Gabriël tegen Maria zegt: "De Heer is met je." Dat is geen wens of een hoop dat dat nog eens waar wordt; nee, het is gewoon zo. Het is een mededeling.⟨/p> ⟨p>Deze boodschap wordt tegen Maria gezegd. Trouwens, daar heb ik het eigenlijk nog niet eens over gehad, maar die naam Maria is exact dezelfde als Mirjam in het Oude Testament. De ene variant is alleen via de Hebreeuwse route gekomen en de ander is via de Griekse route tot ons gekomen. Zo worden namen verschillend uitgesproken, net als met Jezus en Jozua, maar het zijn gewoon dezelfde namen, alleen in verschillende talen uitgesproken.⟨/p> ⟨h3 id="hoofdstuk-15" class="gb-ch-heading">⟨button type="button" class="gb-ts-play" data-seconds="5317" title="Speel af vanaf 01:28:37">▶ 01:28:37⟨/button> ⟨span>De Zoon van de Allerhoogste⟨/span> ⟨a href="#gb-hoofdstukken" class="gb-back-to-ch" title="Terug naar inhoudsopgave">↑ hoofdstukken⟨/a>⟨/h3> ⟨p>Deze woorden worden tegen Maria gezegd: "Deze zal groot zijn en Zoon van de Allerhoogste genoemd worden." Dat is boeiend. Hij is dus niet alleen maar de Zoon van David, maar Hij is de Zoon van de Allerhoogste. Dat kan, want 'Zoon van' wil gewoon zeggen dat Hij erfgenaam is. Hij erft dat wat van David is — en dat is in ieder geval de troon en de kroon — maar Hij zal ook alles van de Allerhoogste beërven.⟨/p> ⟨p>Je leest dat in Hebreeën 1. Dat is het laatste wat ik voor vanavond eigenlijk nog wil doen. De schrijver van de Hebreeënbrief komt daar direct met de deur in huis vallen en etaleert in zevenvoud de glorie van de Zoon. God heeft vele malen en op velerlei wijze in vroege dagen tot de vaderen gesproken, maar nu, in de laatste dagen, spreekt Hij tot ons door de Zoon. Want tot wie van de engelen zei Hij ooit: "Mijn Zoon ben jij, Ik heb jou heden verwekt"?⟨/p> ⟨p>Wat de schrijver van de Hebreeënbrief doet, is twee keer citeren uit het Oude Testament, uit de Hebreeuwse Bijbel. De eerste keer is dat uit Psalm 2, waar God de Messias aanspreekt: "Mijn Zoon ben jij." En hoe komt dat? Wel: "Ik heb je zelf verwekt." Dat is uniek; dat heeft geen mens ooit meegemaakt. Vandaar ook dat Hij de eniggeboren Zoon van God heet. Niemand van al die miljarden mensen in heel de wereld is letterlijk en lijfelijk een zoon van God, namelijk door God zelf verwekt zonder tussenkomst van een man. "Mijn Zoon ben jij, Ik heb je vandaag verwekt."⟨/p> ⟨p>En er staat: "En elders..." Dat is een verwijzing naar 2 Samuël 7, wat daar tegen David wordt gezegd: "Ik zal hem tot een Vader zijn en hij zal voor Mij tot een zoon zijn." Dat is zelfs tegen de engelen nooit gezegd, en tot geen enkel mens. Dit is slechts op één iemand van toepassing. Vandaar: Hij is letterlijk de Zoon van de Allerhoogste. Dat is nog veel meer en het overtreft Zijn titel en functie als Zoon van David.⟨/p> ⟨p>Dat is dan een mooie opstap voor de volgende keer, want daar moet natuurlijk nog veel meer over gezegd worden. Beide aspecten gaan uitgelegd worden: namelijk dat Hij de troon van zijn vader David zal erven — wat trouwens bijna geen christen nog gelooft, maar het is letterlijk zo dat die troon in Jeruzalem ooit weer hersteld zal worden en die gaat Hij dus krijgen — maar ook waarom Hij de Zoon van de Allerhoogste heet en dat letterlijk ook is. Ook dat legt deze Gabriël uit, maar ik stel voor dat we dat parkeren voor de volgende keer.⟨/p>